Như đã thôi giận hờn, trách cứ anh. Trong linh cảm mơ hồ, Như biết ở thế giới bên kia anh vẫn còn trăn trở, đau đớn. Anh có lỗi gì đâu ? Cuộc sống phủ đầy gai góc, anh quanh quẩn trong nỗi bất hạnh càng lâu thì sức hảm hại của nó càng khủng khiếp. Nỗi bất hạnh của anh bắt đầu từ những ảo ảnh tinh khôi của bình minh thanh xuân và những hoang mang đau đớn dữ dội của núi rừng khắc nghiệt nhưng có lẽ đau đớn nhất vẫn là những khốc liệt tráo trở của lòng người…Cuộc sống như một thùng nước bùn bị quấy đảo bởi nước trong, rác rến và bùn lầy. Nhưng rồi cũng phải lắng lại, bùn lầy, rác bẩn sẽ nằm dưới đáy cho nước trong nổi lên trên cùng. Bây giờ nghĩ về anh, Như chỉ còn giữ lại một mảng trời trong veo.
Như nhớ ngôi nhà gỗ có cây trúc vàng trước ngõ mà anh vẫn thường ngồi với cây đàn guitar chờ đợi cô đi học về, tiếng đàn dìu dặt những âm điệu buồn man mác. Ánh mắt anh nhìn cô quyến luyến trong lặng thinh. Nguyên, cô em họ của anh nói với Như:
Ông anh của em bị chị Như hớp hồn rồi.
Cho đến sau ngày 29 tháng 3 năm 1975, Như mới biết anh mồ côi cha. Mẹ anh đã đưa anh từ một vùng quê nghèo khó đến gởi anh ở với người cậu ruột, vừa dạy kèm cho các em, vừa đi học. Những ngày hè năm 1975, bọn trẻ con bu quanh bởi tiếng đàn và nụ cười của anh. Như lơ ngơ chẳng biết mình là thiếu nữ hay trẻ con khi ở độ tuổi giữa 14 và 15. Cầm giấy sinh hoạt hè của trường về sinh hoạt thanh niên địa phương, Như bị đuổi xuống sinh hoạt với thiếu niên, lộc ngộc giữa một bầy con nít. Anh phì cười dỗ dành cô:
Thôi, cùng anh chơi đùa với bọn con nít cho khoẻ nha !
Chẳng khoẻ gì, công việc phụ trách đội thiếu niên tiền phong ngày đó mệt bở hơi tai với những phong trào kế hoạch nhỏ, vệ sinh đường phố, hát hò múa may… Như đi theo anh, lò dò trong những hang cùng ngõ hẻm suốt những ngày hè. Cho đến ngày tựu trường, cô cầm giấy sinh hoạt của địa phương về trường nhập học. Và ngày đó cũng là ngày anh lên đường.
Em ở lại học giỏi nha, học thêm phần của anh nữa đó !
Như chới với hốt hoảng :
Anh đi đâu, sao không học tiếp.
Anh đi lên rừng giúp bà con xây dựng vùng kinh tế mới.
Sao phải làm vậy? Anh đang học dở dang…
Anh cúi mặt nhìn xuống bờ cỏ úa vàng trong nắng thu:
Cậu anh đi học cải tạo, một mình mợ không đủ sức nuôi các em… Thầy giáo của anh nói về một thành phố mới trong tương lai mà bọn anh sẽ là những người đầu tiên đặt nền móng xây dựng nên, rồi sau đó sẽ đón những người dân nghèo lên đó sinh sống.
Vậy thầy giáo sẽ cùng đi với bọn anh ?
Không em, thầy chỉ động viên bọn anh đi, thầy ở lại để dạy.
Như thấy nghẹn lời, lần đầu tiên cô biết có một ngày khai trường buồn. Thời con gái của Như có màu sắc ảm đạm của đói nghèo, thiếu rách. Những chiếc áo dài lụa trắng được xếp lại cất kĩ trong ngăn kéo, chỉ còn lại những sắc màu tối tăm, buồn bã. Không hiểu vì sao như vậy?!… Có lẽ những gam màu đó phù hợp với những buổi lao động, trồng sắn ở núi rừng Ba Viên, hốt bùn rác ở công viên 29 tháng 3. Học và lao động, chẳng còn thời gian đâu để mơ mộng. Vậy mà Như vẫn thường ngóng chờ thư anh.
“Anh viết cho Như trong buổi chiều muộn từ nông trường. Hoàng hôn ở núi rừng xuống thật nhanh không như hoàng hôn ở biển quê mình. Trung đội của anh hơn 30 người, hầu hết là những thanh niên ở Huế. Vùng núi bạt ngàn tre lồ ô, bọn anh phải phát những rừng tre để làm nhà ở cho dân. Nhiều lúc chân tay rả rời, mắt hoa lên vì đói. Anh cứ ngỡ nếu mình ngã trên những đám tre lồ ô vừa phát thì sẽ bị nó đâm xóc qua thân mình. Những con đường hằng ngày anh đi qua heo hút, chon von, trơn trợt vắt ngang qua dốc núi sừng sững. Sương mù dày đặc che phủ cả những tán rừng trùng điệp, càng lên cao càng thở mạnh và cố lầm lũi bám theo dấu chân nhau. Những đôi chân rã rời vẫn cố sải bước thật nhanh. Lũ sên vắt đánh đu trên từng ngọn lá cành cây. Các cô gái mặt mày xanh mét như màu lá, nước mắt lưng tròng, thỉnh thoảng có cô hét thất thanh “Mạ ơi”. Thế là bọn anh đặt cho cái dốc rừng kinh sợ đó là dốc ” Mạ ơi”.
Anh chỉ thật sự cảm thấy thanh nhàn vào những buổi tối ngồi bên đống lửa bập bùng để đọc thư Như. Có một chuyện thật buồn cười mà anh phải xin lỗi em. Trung đội trưởng của anh nhìn thấy đêm nào anh cũng đọc thư em nên tò mò :”Cậu đọc thư ai mà đọc hoài không chán thế ? Anh cười nói với anh ấy: ” Thư của cô em gái “. Vậy là anh ấy đã năn nỉ cho anh ấy đọc ké. Như ơi, tất cả bọn anh đều phải bỏ dỡ việc học hành. Những dòng chữ của em kể về thành phố, về mái trường, về những buồn vui của tuổi học trò gợi nhớ thật nhiều. Trung đội trưởng của anh đỏ hoe mắt khi đọc thư em. Thì ra anh ấy cũng nhớ trường, nhớ phố…”
Mùa hè của năm cuối cùng làm học trò, Như lao vào ôn tập cho kì thi vào đại học thì anh về phép. Người anh đầy khói bụi, anh lạc lỏng giữa thành phố với những giò phong lan đem về từ rừng núi. Đứng trước cổng nhà đợi Như đi học về nụ cười luống cuống:
Anh có đem về cho em mật ong và cặp sừng nai rất đẹp, nhưng xe chật chội quá, tài xế bắt bỏ ba lô trên trần, khi lấy xuống thì chỉ còn lại những giò phong lan. Như cười an ủi anh:
Anh về thăm em là vui rồi, cần gì quà lích kích cho nặng. Những ngày phép của anh là những ngày Như bận bù đầu với bài vở. Anh đến nhà ngồi lặng yên ở phòng khách nhìn cô học rồi buồn buồn đi về:
Em học đi, đừng lo cho anh!
Rồi anh vác ba lô về lại với núi rừng. Thư từ giữa Như và anh thưa thớt dần và mất hẳn.
Ngày Như lên xe hoa, anh trở về ngồi lặng trong góc tối trước sân nhà, cho đến khi mẹ cô lịch sự đuổi khéo:
Thôi con về nghĩ, để em nó chuẩn bị cho ngày mai.
Anh ngượng ngùng đứng dậy chào mẹ và nói với Như:
Anh về nhé Như, lúc nào anh cũng mong em hạnh phúc và bình yên !
Như nhìn theo dáng anh lẩn khuất nhạt nhoà trong đêm, vầng trăng 20 mong manh, mờ nhạt không đủ ánh sáng soi rọi đường về, Như cảm thấy có gì như tội tình như trắc ẩn…
Cuộc đời đã cuốn Như đi theo dòng chảy. Gia đình, công việc…Cô chẳng còn thời gian nào để sống cho kí ức. Mà kí ức cũng xám xịt u buồn, chỉ thỉnh thoảng trong giấc mơ tiếng đàn, ngôi nhà gỗ với cây trúc vàng và nụ cười hiền của anh cũng thấp thoáng ẩn hiện.
Thời tiết chuyển mùa, sáng nắng chiều mưa. Như mệt mõi với công việc ở công ty và gia đình. Cơn bịnh cảm cúm dường như đến bao vây trong gia đình cô. Như vật vã với cơm cháo, thuốc men cho chồng con. Tất bật đầu bù tóc rối. Một số điện thoại lạ nào đó cứ vang lên, cô phớt lờ không nghe, chuông cứ đổ dài rồi tắt rồi gọi lại. Cuối cùng cô chịu thua:
Anh Thoại đây Như ơi.
Tiếng anh vọng lại thật xa xôi. Trái tim cô run rẩy đập loạn nhịp:
Anh đang ở đâu ?
Anh đang ở rất gần nơi em ở.
Anh về khi nào ?
Mấy ngày nay, liên lạc với em thật khó.
Ờ… Mấy ngày nay em lu bu quá, em xin lỗi !
Tối nay em ăn cơm tối cùng anh được không ?
Dạ, để em sắp xếp việc nhà rồi báo anh sau nhé.
Có gì xôn xao trong cô như vầng trăng trăng mong manh trong bóng tối huyền ảo, ẩn giấu một điều kì lạ. Tiếng đàn, ngôi nhà gỗ, cây trúc vàng và nụ cười buồn của anh lại trở về chập chờn qua một làn sương. Chồng cô khó tính, lạnh lùng, cơm nước không vừa ý, nhà cửa không ngăn nắp, con cái học hành điểm không cao… Chàng lặng im không nói, một sự im lặng đáng sợ. Như nghĩ đến chị Mây, bạn làm cùng cơ quan, chị hiền và thương yêu cô như ruột thịt. Hay là nhờ chị ấy đến nhà rủ mình cùng đi ăn cơm tối với anh.
Như và chị Mây bước vào nhà hàng khi anh đã ngồi đó tự bao giờ. Anh gầy gò xanh xao như người bịnh mới ra viện, nhưng nụ cười vẫn hiền như muôn thưở. Anh lúng túng vụng về trước chị Mây đến tội nghiệp. Nhưng chị thì vốn hồn hậu nên chào hỏi và trò chuyện tự nhiên như đã quen anh từ lâu lắm. Chị chọn những món ăn ngon để đãi khách. Như bao giờ cũng cảm thấy yên lòng khi có chị nên không ngần ngại kể cho chị nghe về kí ức của cô và anh. Chị thấu hiểu tất cả : ” Đó là kí ức tinh khôi của thời con gái, em hãy giữ lại để thấy cuộc đời của mình có ý nghĩa thi vị, nó sẽ giúp em mềm mại hơn trong cuộc sống cằn cỗi nhọc nhằn, những con số khô khan của công việc hằng ngày này sẽ làm chúng ta cạn kiệt cảm xúc. Hãy đón tiếp anh ấy như người bạn thân thiết ở xa về. Đừng nghĩ gì thêm, đã có chị bên cạnh, em không có gì phải lo âu…” . Thật vậy chị thật khéo léo và tinh tế để anh dễ dàng vượt qua những ngần ngại và trò chuyện rôm rả. Anh kể về cuộc sống hiện nay của anh. Về công việc hướng dẫn du lịch, Về đứa con trai đang du học ở Châu Âu, về người vợ đã rời bỏ rơi cha con anh…anh kể về những thăng trầm anh đã đi qua… Cuối cùng anh mở ví đưa tấm ảnh Như năm 18 tuổi và nói rằng nó luôn luôn đi theo anh. Như nghe cay cay ở mắt và lảng tránh ánh nhìn từ mắt anh. Chị đưa tay lau nước mắt. Chị rất nhạy cảm và dễ khóc. Chị nói với anh:
Thế hệ chúng phải chịu nhiều thua thiệt so với thế hệ đi trước và sau chúng ta. Chúng ta phải gánh trên vai bi kịch của lịch sử đói nghèo, ly tan… Em và Như bây giờ như một dòng sông chảy về hai hướng nhưng cuối cùng thì cũng tìm về với biển thôi. Em hiểu cho Như, nó là phụ nữ với những ràng buột nhất định. Vậy nên khi nào về đây em hãy liên lạc với chị, đừng gọi cho Như. Chị sẽ sắp xếp để ba chị em cùng ngồi với nhau, cùng ăn với nhau bữa cơm, cùng uống cà phê, cùng nghe nhạc… Rồi trở về với gia đình, công việc. Như vậy là chúng ta đã may mắn hơn biết bao người đau khổ trên cuộc đời này.
Sau cuộc gặp gỡ anh, Như quay về nhà và biết rằng cuộc sống của cô đã xáo trộn tất cả. Kí ức và hiện tại cứ như thùng nước với đủ thứ bị quấy đảo. Như nhờ chị gặp gỡ và trò chuyện với anh. Và cô lao vào công việc, chăm sóc chồng con như để xoá tan hình ảnh của anh. Vậy mà trong giấc ngủ cô vẫn thấy chập chờn về hình ảnh nhà gỗ, bụi trúc vàng, nụ cười buồn và những dòng chữ trong bức thư cũ cứ như mờ ảo qua một làn khói mỏng…
Chị Mây gọi điện gọi Như đến một một quán cà phê bên kia sông. Trời đã vào đông, không gian xám ngắt, khoảng cách trời và đất thu ngắn lại thấp lè tè, gió se sắt lạnh, dòng sông đục ngầu với những đám lục bình trôi nổi. Chị trầm ngâm bên tách cà phê một lúc thật lâu rồi chậm rãi nói:
Như à, chị biết em sẽ rất buồn khi chị kể với em những gì đã xảy ra.
Chị sống một mình, không có gì để ràng buột chị như em, và chị đã thương em như đứa em ruột rà của chị. Chính vì vậy mà lúc nào chị cũng muốn che chắn bảo vệ em. Tình cảm của em dành cho anh ấy rất trong sáng, em biết lại những khoảng cách nhất định để không làm đau lòng người. Đó là điều chị rất quí em. Nhưng em à, bây giờ thì chị biết anh ấy không xứng đáng với điều đó nữa. Cuộc đời đã cuốn con người vào một vòng xoáy và họ đã quay tròn đến chóng mặt và không còn thể giữ lại những gì vốn đẹp đẽ trong họ. Chị không trách, không giận nhưng chị tiếc về kí ức đẹp mà em giữ gìn.
Như có cảm giác như cô đang lầm lụi đi trong bóng đêm lạnh lẽo. Những gì chị Mây kể cứ như chuyện lừa đảo thường xuyên xảy ra trên internet mà hai chị em vẫn thường kể cho nhau nghe để cảnh giác. Những chuyện lừa mua cart điện thoại, mua hàng online, mượn tiền gởi trả qua thẻ…. Anh ấy đã nhờ chị Vân mua một số hàng hoá với một số tiền lớn, hứa sẽ chuyển khoản vì không có tiền mặt nhiều, chị Vân đã tin và làm công việc đó rất nhiệt tình vì muốn giúp Như không phải lo lắng vướng víu. Vậy mà sau đó, tiền không gởi vào tài khoản chị, rồi điện thoại bị cắt, không thể nào liên lạc được với anh ấy nữa.
Trời ơi, kí ức tan nát. Ngôi nhà gỗ, bụi trúc vàng, tiếng đàn, nụ cười buồn và những bức thư anh viết về từ núi rừng heo hút…đã được đánh đổi bằng số tiền lừa đảo chị Vân sao? Điều gì đã làm anh thay đổi ?
Như lảo đảo đứng dậy, chị Mây nhìn Như với ánh mắt đầy thương cảm: ” Nếu muốn khóc thì em hãy ngồi lại khóc với chị cho trôi hêt nước mắt đi rồi hãy về. Em còn có chị, có gia đình, công việc, anh ấy cũng giống như bọt bèo… trôi đi thôi em à.”
Như lại lao vào những con số thống kê khô khốc, lao vào những việc không tên của gia đình với tất cả sự tỉ mỉ, chỉn chu. Vì thế những báo cáo thống kê của Như ít sai sót hơn. Nhà cửa sạch sẽ, cơm nước tinh tươm, dạy con học chu tất…Hình như chàng cũng ngạc nhiên vì bệnh lãng đãng của vợ mình đã hết, không còn quên trước quên sau, không khí gia đình thật êm ấm. Thỉnh thoảng chị Mây rủ Như đi bù khú ở quán xá hoặc ngắm nghía, săm soi áo váy…Hai chị em lại cười ngặt nghẽo bên nhau.
Những ngày cuối năm, đất trời mênh mang dịu dàng đến lạ, lòng Như lại nôn nao, đôi chân muốn bước ra đường mua sắm, gặp gỡ, trò chuyện. Như gọi chị Vân, chị cười nói sao chị cũng có cảm giác giống y chang em. Vậy là hai chị em lại lang thang phố chợ, mua thì ít mà ngắm thiên hạ thì nhiều. Có tiếng người gọi :
Chị Như, chị Như ơi…
Cô gái mặc áo len màu đỏ có nét nhìn thật quen, Như cố lục trí nhớ mà không thể nào nhớ nỗi.
Em là Nguyên, em gái anh Thoại ở gần nhà chị ngày xưa chị quên em rồi sao?
Như lặng người một lát rồi mới bình tĩnh hỏi Nguyên:
Lâu nay em có gặp anh Thoại không ?
Anh ấy mất cách đây một tháng rồi chị không biết sao?
Mất ? Vì sao ?
Anh ấy bịnh ung thư từ một năm nay rồi, cũng đau đớn ghê lắm chị.
Vợ con anh ấy có về không?
Nguyên tròn mắt nhìn Thư:
Anh ấy làm gì có vợ con mà về hở chị ?
Lần này thì đến lượt Như trố mắt nhìn Nguyên:
Thật sao em?
Thật đó chị. Tội lắm chị. Anh đi thanh niên xung phong về, thất nghiệp không xin được việc làm, anh chỉ làm những việc làng nhàng đủ sống và chăm sóc mẹ già, rồi mẹ anh ấy mất. Anh ấy đau ốm liên miên cả năm trời không tiền chữa bệnh nên tìm về lại vùng kinh tế mới và mất ở đó.
Như ngơ ngẩn không còn nghe gì thêm được nữa, đầu óc nặng trĩu, chỉ nghe tiếng chị Mây loáng thoáng hỏi Nguyên địa chỉ nghĩa trang nơi anh nằm xuống.
Trời bổng dưng tối đen, gió đổi chiều se sắt lạnh và mưa trút xuống ào ạt xối xả. Nguyên vội lên xe máy chạy đi. Chị Mây nắm tay Như chạy vào góc phố núp mưa. Như úp mặt trên vai chị oà khóc:
Chị ơi, vì sao anh ấy phải nói dối ?
Vì mặc cảm em à, đáng thương là nó được đặt trong cảnh khốn cùng, bế tắt… Có hàng trăm, hàng triệu thanh niên lao động ở vùng kinh tế mới trở về phải chịu thiệt thòi như vậy chứ không phải một mình Thoại đâu em. Những thế hệ thanh niên miền nam, họ xung phong lên đường với bao niềm háo hức về một lí tưởng đẹp. Họ mơ đến những cánh rừng, những thác nước. Họ nghĩ đến một tương lai tươi sáng cho quê hương, cho gia đình và chính bản thân họ. Nhưng thật ra họ trải qua rất nhiều cay đắng, khổ nhọc… Rồi chị sẽ đưa em đến nơi đó để thắp hương cho anh ấy, cầu xin cho linh hồn anh thanh thản ở thế giới bên kia.
Như và chị Mây tìm đến vùng đất nơi anh đã từng đến. Một góc nhọn của dải đất hình tam giác được khép góc bởi hai con sông, mảnh đất giáp ranh với núi rừng bạt ngàn. Một con dốc vắt ngang sườn ngọn núi cao, um tùm những cánh rừng nguyên sinh, thỉnh thoảng xa xa trong cái hoang vu lạnh người ấy lại vang lên những tiếng gầm gào của thác nước. Tiếng người bạn của anh trầm buồn: “Thoại đã có mặt ở đây từ những ngày đầu tiên xây dựng vùng kinh tế mới này. Bọn anh là thanh niên sinh ra, lớn lên ở thành phố, nên đứa nào cũng bỡ ngỡ, lúng túng khi giáp mặt với núi rừng. Ngay cả việc dựng tạm một cái lều trú qua đêm cũng rất khó khăn. Đêm đầu tiên, bọn anh đã đụng độ với cơn mưa rừng của cao nguyên, ào ạt như thác đổ, quăng quật hết cái thứ lều trại bát nháo. Hàng trăm thanh niên, đứa nào đứa nấy ướt lướt thướt, nước dưới chân như dòng xoáy cứ muốn cuốn mình đi. Những cô gái ôm lấy nhau khóc tấm tức. Vừa ướt lạnh, vừa sợ hãi khiến bọn anh gần như thức trắng đêm. Nhưng sáng ra, trời còn mờ mịt sương mù, đã phải tập họp, điểm danh, lên đường đi tiếp…Thoại đã sống rất tình nghĩa với anh em. Cậu ấy gầy yếu nhưng lúc nào cũng gánh vác những việc nặng thay anh em. Mười năm, hai mươi năm trôi qua tưởng chừng như dài vô tận thì vùng đất này mới bắt đầu định hình ổn định. Một số anh em không muốn quay về thành phố, ở lại sinh cơ lập nghiệp. Riêng Thoại thì về lại quê nhà để chăm sóc mẹ già đang ốm nặng. Và hình như cậu ấy cũng đã nhận ra sức khoẻ có vấn đề bất ổn. Tội nghiệp gần hai mươi năm với núi rừng chỉ mang về bịnh tật, chẳng có một chút ưu đãi nào. Rồi không hiểu sao cậu ấy trở lại. Thì ra bệnh đã vào giai đoạn cuối. Cậu ấy muốn nằm xuống bên cạnh những anh em đồng đội. Cậu ấy đã nhờ anh gởi cho Như bức thư cuối cùng. Ngày xưa anh và Thoại vẫn thường đọc chung thư em, nên bây giờ gặp em, anh vẫn thấy ở em như thân quen từ lâu lắm.
Sao anh không về lại thành phố ?
Anh nghĩ tuổi trẻ đã qua, cơ hội không còn nữa, nên anh ở lại đây sinh cơ lập nghiệp. Nhưng cuộc sống ở đây cũng bấp bênh lắm, em nhìn thấy đó, hoa màu trồng không bán được. Hoa ly, lay ơn, cúc… có năm để héo úa chất từng đống. Người dân ở đây bắt đầu đón bỏ những nương rẫy trồng tiêu, trồng điều trở lại trồng tre lồ ô bán cho thủ công mỹ nghệ và vườn nhà. Nghĩ buồn cười, coi như quay trở lại với núi rừng tre lồ ô như thưở ban đầu.
Nghĩa trang núi rừng hoang sơ và cô tịch. Ngôi mộ cỏ có tấm bia được bạn bè khắc tên anh. Tây nguyên đang vào mùa khô hạn, cỏ héo tàn cằn cỗi, đàn bò tơ non nớt phải nhấm nhẳn từng ngọn cỏ cháy đắng chát. Anh đã đến nơi đây và ở lại bởi vì anh đâu còn có chốn nào để quay về.
Trần thị Trúc Hạ
Tương Tri 