Giang Khách

Trăm năm chưa cạn vài chung rượu
Mà ngả nghiêng say cả đất trời
Ta về bước hụt vào cơn mộng
Mộng đảo điên từ men đắng môi

Này ta giang khách, thuyền không bến
Này em kiều nữ, sóng Tầm Dương
Rót mãi về đâu hồ lệ cạn
Uống mãi ngàn năm rượu vẫn tràn

Này ta giang khách, hề ly khách
Này em kiều nữ, hề giai nhân
Xin cạn này đây ly tuyệt tửu
Hãy uống tình ta, rồi lãng quên

Gom cả thiên thu vào trong mắt
Cho lệ ngàn năm tràn câu thơ
Gom cả đất trời vào chung rượu
Ta uống mà say đến dại khờ

Làm kẻ dại khờ, kẻ mê muội
Ai say ? Ai tĩnh ? Rồi về đâu ?
Trăm năm chưa cạn vài chung rượu
Lòng đã say mù cuộc biển dâu.

Lê Văn Trung

Tiếng Lục Lạc Ngựa Đà Lạt Xưa


Nhìn xe thổ mộ đi trên đường
cứ tưởng gió đùa nhúm cỏ hoang
con ngựa đi đâu?  Về chín suối?
dám không nó lạc tới vô cùng…

Đời người ai cũng rồi như ngựa
lục lạc vang là tiếng tiễn đưa
giống tiếng phong linh treo mắc võng
cho ai đó vẽ một trang thơ!

Chiều rơi rơi nắng nắng hoang hồ
nhai chữ hoàng hôn bỗng xốn xang
có thể đất đau từng bước ngựa
lòng đau có động khắp nhân gian?

Có thể chẳng còn chi động đậy
lời thương tiếng nhớ nuối trong lòng
người đi hay ngựa đi, đều thế
về một chỗ nào đó, núi sông!


Ta lính bại binh mềm nước mắt
mai chiều mưa xuống cũng nên thơ?
Các em gái hỡi hành lang gió
nắm chặt giùm nha, áo học trò…

Ta nhớ trường xưa trưa lá đổ
vàng cây khuynh diệp đuổi bầy chim
đuổi ta đi tới miền vong quốc
tiếng lạc ngựa còn đau nhói tim!

Trần Vấn Lệ

Tiếng Chuông Rơi

Hôm qua tôi tới nghĩa trang
chào vĩnh biệt một người bạn
Trước giờ phút được an táng
người thân làm lễ Tiễn Đưa…

Bạn nằm trong hòm vô tư
tuổi thơ từ từ hiện lại
trên đôi môi màu tai tái
trên vầng trán bao la buồn…

Bạn hiền ngoan ôi hiền ngoan
tôi nghĩ đến mình mai mốt
nói cùng bạn không thưa thốt
đi nha bạn hiền đi đi…

Rồi  tôi chờ xong lễ về
tôi ra ngắm hoa nghĩa địa
không thấy một con chim mía
không thấy bướm bay tung tăng

Chỉ thấy rất ít con ong
đậu trên nụ hoa hút mật
Tôi nghĩ có gì khuất tất
giữa trời quang đãng ở đây?

Tôi không đuổi con ong bay
Tôi không hái hoa nào cả
Tôi vuốt nhè nhẹ chiếc lá
Vuốt má bạn tôi phải không…

Bạn ơi Nghĩa Trang Đồi Hồng
Nghĩa Trang Đẹp Nhất Nước Mỹ
Đã có triệu người ở lại
ít nhất cũng hai trăm năm…

Tiếng chuông tiễn đưa boong boong
tiếng rơi của giọt nước mắt
bướm chắc đang chơi cõi Phật?
chim trời chắc đi nhặt sương?

Bong boong boong boong….

có chàng tới hỏi

Thu biếc có chàng tới hỏi:  “Em thơ chị đẹp em đâu?”
Tôi buột miệng chỉ một câu, em cúi đầu thưa…ấp úng…

Chưa nghe mà tôi thất vọng, nghĩ mình không nghe rõ chăng?
Chúng tôi cùng nhìn xa xăm, cánh rừng cánh rừng bát ngát…

Mười năm hết rồi đạn lạc.  Mười năm hết rồi bom rơi.
Vẫn còn mây bay trên trời. Vẫn còn gió nghe hiu hắt…

Tôi với em cùng nhắm mắt, mùa Thu như ở trong hồn.
Em không nói được tiếng buồn.  Tôi buồn tôi cũng im lặng…

Mùa Thu đường Thu xanh nắng. Con nai hiện ra, chạy đi
Con nai phóng qua cái khe.  Con nai chạy về chân núi.

Hai đứa chúng tôi chạy đuỗi những con bướm vàng bay bay…
Em nói một câu nghe hay “Chắc Chị đang bên bờ suối”.

Tôi cầm bàn tay em thổi tóc em lùa bốn kẽ tay…
Tóc em thành những sợi mây, thành hoa nở đầy con suối

Không thấy có ai đi dưới những áng mây trời trên cao…
Thế thì chị em ở đâu? Không lẽ trong lòng tôi mãi…

Thật thì những người con gái không hề có cánh bay xa
Chỉ có áo lụa hai tà huơng gió thơm phà trong ngực?

Tôi nghe tim mình thao thức, tôi nghe lòng tôi bâng khuâng…
Tôi nhớ câu hỏi mùa Xuân:  “Em thơ chị em đâu vắng?”

Ô kìa bướm vàng, bướm trắng, bướm xanh, bướm tím trong rừng
Hoa quỳ nở vàng rưng rưng hoa quỳ nở vàng rưng rưng…

Em với tôi cùng dừng chân hái hoa quỳ vàng, đắm đuối…
Không thấy ai ngồi bên suối.  Suối cười róc rách lung linh…

Mùa Thu rừng còn lá xanh mong manh cái hình nắng chiếu
Em thơ ấp úng, tôi hiểu…rừng mùa nào cũng rừng hoang

Em thơ không hiểu chữ Nàng nên tôi mới dùng chữ Chị…
Con nai qua hai Thế Kỷ…tôi về thăm lại rừng xưa…

Đà Lạt chiều nay không mưa, tại sao hai mắt tôi ướt?
Trời ơi ai mà hiểu được xin cho tôi lụy vì Tình…

Tôi muốn tôi đứng một mình, “Em thơ em về đi nhé!”.
Con suối hình như đầy lệ chảy từ ngóc ngách Cam Ly?

Trần Vấn Lệ

Thơ Lê Văn Trung

BẢN DI CHÚC VIẾT CHƯA THÀNH

Anh sẽ chạy một vòng quanh trái đất
Vào một ngày dài nhất của đời anh
Mỗi nơi anh qua xin gởi lại mảnh đời mình
Trên đá trăm năm trên đồi thiên cổ

Trên sóng xôn xao một trời giông bão
Trong gió oan khiên thổi bạc hồn người
Anh gởi lại từng giọt máu hồng tươi
Từng mảnh vụn thịt xương anh tàn rụi

Từng sợi tóc rơi buồn không vọng lại
Lời bi thương chạm vỡ nỗi đau này
Chảy suốt con đường hệ lụy trần ai
Anh gởi lại trên từng viên sỏi nhỏ

Giọt nước mắt xé đau hồn cây cỏ
Của lối anh qua của nẽo em về
Của một thiên thu là một sát na
Anh chẳng kịp một vòng quanh bản ngã

Hồn chẳng kịp theo một hồi Bát Nhã
Anh rơi vào hố thẳm cõi người ta
Những tai ương đổ ập xuống không ngờ
Em xa hút vẳng lời kinh cứu rỗi.

Tiếng chuông nguyện vang thầm trong bóng tối
Anh chạy hoài không hết một vòng quanh
Hết một ngày dài nhất của đời anh
Vẫn đau đáu gởi chút phần xương thịt

Vẫn thao thức ở trong lòng mộ huyệt
Đi chưa qua chưa cạn cuộc vuông tròn
Trả chưa xong chưa vẹn nghĩa sinh tồn
Anh cố chạy một vòng quanh trái đất

Đến lúc xuôi tay đến hồi kiệt sức
Vẫn mong rồi sẽ đến cuối bờ tây
Vẫn mong sao cả xác lẫn hồn này
Dẫu cát bụi gởi lại người nguyên vẹn 

SAO CHẲNG ĐÀNH BỎ LẠI

Tặng Vinh

thế nào rồi cũng phải
bỏ đất trời mà đi
trời đọa đầy khổ ải
đất chẳng xót thương gì

thế nào rồi cũng phải
bỏ cõi người mà đi
bỏ tình em ở lại
có ngọt bùi đắng cay

thế nào rồi cũng phải
bỏ lại hạt bụi này
bỏ lòng thơ cỏ dại
bỏ một đời mây bay

bỏ một chiều cuống quit
bỏ một đêm điên cuồng
bỏ một ngày đói khát
uống cạn dòng tang thương

thế nào rồi cũng phải
bỏ hết niềm mê say
với bao dòng hệ lụy
trói buộc xác hồn này

sao chẳng đành bỏ lại
bài thơ còn dở dang
sao chẳng đành mãi mãi
quên biệt cõi trần gian

mày bỏ trời đi đâu
mày bỏ đất đi đâu
làm sao mà giấu được
những vết hằn thương đau

mày bỏ người đi đâu
mày bỏ tình đi đâu
hạt bụi mầy còn đó
nằm lạnh dưới mồ sâu.

 (Cát bụi phận người)

SINH NHẬT

Sinh ra đời là nối cuộc rong chơi
Là tiếp tục bao dặm đường dang dỡ
Trần gian ơi còn phù du trắc trở
Ta còn về rộ nở đóa từ tâm

Còn luân hồi nên còn chạm trăm năm
Ta sinh ra để biết màu dâu bể
Ta sinh ra để biết mình không thể
Mãi kiếm tìm mộng ảo giữa bao la

Sinh ra đời để nhìn rõ cái ta
Còn khép mở đi về trong vô vọng
Chưa chạm vô cùng nên còn chiếc bóng
Của kiếp người giữa bồi lở tàn phai.

U HOÀI

Câu thơ viết trăm lần ta xé bỏ
Cuộc tình sầu xin gửi lại cho em
Ôi lữ khách trần gian là quán trọ
Đường trăm năm hun hút mộng không thành

Thuyền lênh đênh trên mịt mù biển sóng
Ta lênh đênh trong cuộc thế u buồn
Em đâu đó giữa lòng đời bão động
Có bao giờ chợt nhớ một người không?

Có bao giờ nhuốm chút hồn sương khói
Thắp trong chiều giọt lệ ấm hoàng hôn
Có bao giờ trong đợi chờ mòn mỏi
Chợt thấy lòng mình quá đổi mênh mông?

Em đâu đó giữa trùng vây lận đận
Chút hương phai nhuộm lại mắt môi chiều
Có thấy chăng cuối phương trời vô tận
Một bóng thuyền neo đậu bến cô liêu

Ôi lữ khách trần gian là quán trọ
Sao lòng hoài mơ mãi cuộc trăm năm?!

      Lê Văn Trung

SỐNG NHƯ LẦN NỮA

Có bao giờ bạn trải qua cảm giác này chưa? Mà chắc là rồi: Bạn soạn sành, sắp xếp lại sách vở, hoặc đem sách ra khỏi thùng để giải ẩm, bỗng dưng bạn gặp lại một tựa đề từng quen, và nhớ rằng mình đã đọc quyển ấy từ lâu lắc xa xưa. Bây giờ lướt lại vài trang –và do đó buổi soạn sách của bạn bị đình chỉ ít nhất một ngày– tim bạn khẽ rộn ràng khi bắt gặp vài đoạn văn đằm thắm mà mãnh liệt, mãnh liệt vì chúng lập tức lôi bạn tuốt trở về hơn nửa thế kỷ trước.

Khẽ rộn ràng như vậy, rồi sau đó tôi xao xuyến nhớ lại lần đầu làm quen với những đoạn trích mà cô giáo đọc cho nghe hồi thời học lớp 3. Nhớ lại phòng học nhỏ xíu, hẹp, dài, và nóng, với cô giáo lúc nào cũng rịn mồ hôi ở màng tang, cô giáo với cây thước kẻ vuông, bằng nhựa trong suốt…

Cô đọc vài đoạn văn. Với học trò lớp 3 thì không hiểu hết văn chương của những cây bút lỗi lạc đâu, nhưng chữ nghĩa, nhất là không khí của những đoạn hay đẹp ấy, đã âm thầm ghi lại dấu ấn của chúng. Tấm lòng của học trò đã nhiễm phải những cái hay cái đẹp như phiến trinh bạch nhuộm màu. Rồi quên. Tưởng đã quên. Để hơn nửa thế kỷ sau tình cờ gặp lại thật se sắt tâm can, khi đó là…“…ngày đẹp nhất buổi cuối mùa thu. Không khí thật sắc, thật trong, nhưng nắng vẫn còn nóng và trời không mây. Ta nghe tiếng chim sáo bay trong đám cây bách xù. Một con thỏ rừng màu hung ngạc nhiên dừng chân giữa vùng đất truông gai, rồi nhảy phóc thật mạnh sải nhanh sát đất. Lũ quạ gọi nhau; có tìm chúng thì cũng không thấy đâu. Có thể nói rằng đó là sành sứ xanh lơ của bầu trời rạng vỡ. Trong đám giậu trụi lá, những trái của cây tầm xuân đã mềm và dịu vì đẫm sương đêm.” (trang 177)Gặp lại những đoạn văn như vậy, mà ngày xưa ta từng nghe cô giáo giảng, hoặc đọc viết chính tả, làm sao mà không khiến ta xao xuyến?

Tất nhiên tôi không dám tự cho rằng mình đã lột tả được hết cái ‘nhã’ khi dịch văn của Giono. Nếu chỉ được cái ‘tín’ thì đã là khá rồi. Bởi vì văn Giono là một thách thức cho người dịch. Không, văn của ông không khó hiểu như văn của James Joyce với Ulysses, cũng không phải kiểu mệnh đề nhỏ lồng trong mệnh đề lớn, rồi lại lồng trong các câu dài cả trang giấy kiểu như Marcel Proust khi ông đi tìm ‘thời gian đã mất’. Văn của Giono bình dân, loại bình dân thôn dã, chứ không bình dân phố thị như Simenon. Thể hiện lại cái khẩu khí bình dân đã là khó cho người dịch, ngoài ra văn của Giono còn rất địa phương, cái địa phương Manosque mà nhà văn sinh ra, lớn lên, và qua đời ở đó, mà chưa hề rời khỏi. Mà không chỉ từ ngữ địa phương… bình thường, Giono dùng tiếng lóng, loại tiếng lóng cách nay hơn thế kỷ, mà ngay cả người Pháp đương đại cũng khó mà hiểu hết. Tôi có vài người bạn ở Lyon, tôi đem những tiếng từ này hỏi họ. Họ thú nhận là không hiểu, bảo rằng ‘Để tao hỏi ba tao, may ra…’Còn lại thì những tiếng từ phổ thông cũng khó dịch, không phải vì chúng khó hiểu, mà vì chúng giàu nghĩa quá. Ngay cái tựa đề của tác phẩm. Trong tiếng Pháp, nghĩa đầu tiên của Regain là loại cỏ dại mọc trở lại sau khi nông dân đã gặt xong. Nghĩa thứ hai là sự cánh sinh của một vùng đất mỏi. Nghĩa thứ ba mở rộng từ nghĩa thứ hai, nói về sự phục hồi, chẳng hạn như phục hồi sức khoẻ sau cơn bạo bệnh. Nhưng đọc tác phẩm, ta biết là ‘hổng phải vậy đâu’, khi bắt gặp thân phận đớn đau của những nhân vật, mà nếu không có Giono, lẽ ra họ đã lặng lẽ tàn phai ở miền đồi núi vùng sâu nghiệt ngã. Những thân phận ấy tưởng đã bị đóng đinh rồi, nhưng một phần nhờ sức bật của họ, một phần do tình cờ (chăng?), mà họ sống lại, làm lại, hay nối lại ước mơ dang dở một cách được chăng hay chớ. Nhìn chung, là họ ngẫu nhiên sống thêm lần nữa.

Chính vì vậy mà tôi chọn dịch ‘Regain’ là ‘sống như lần nữa’.Thật ra trong số cư dân của cái làng quê bé xíu đang bám víu cộng sinh ở sườn cheo leo đồi núi ấy, vẻ như chỉ có chàng Panturle lực lưỡng và nàng Arsule hoa dại là thực hiện được ước mơ tại bước ngoặt của cuộc đời. Còn thì tất cả cư dân đều không gặt hái được gì vui. Dân làng bắt đầu bỏ đi sau khi ông thợ đào bị cát chôn dưới giếng; vợ ông trở thành nửa tỉnh nửa rồ, để dân làng xem như mụ phù thủy dị hợm một cách cô đơn. Nhưng ai mà chẳng cô đơn trong làng quê đó nhỉ, như lão ông thợ rèn, yêu nghề đến mức khi buộc lòng rời khỏi làng, bỏ lại nguyên cả cơ ngơi, thì vật duy nhất ông muốn mang theo là cái đe; đe nặng đến nỗi ông không thể tự khiêng, mà phải nhờ Panturle đèo giúp. Cô đơn như mụ ‘phù thủy’, cô đơn như chàng thợ săn Panturle phải luôn độc thoại (trước khi gặp Arsule). Hoặc cô đơn như nàng Arsule, mặc dù phải sánh đôi với ông thợ mài dao để kéo chiếc máy mài qua truông cỏ.

Khuôn khổ bài này không cho phép tôi nói hết những điều thú vị của tác phẩm, chỉ nêu lên rằng xuyên suốt là khát vọng sống của các nhân vật, mà họ không đủ chữ nghĩa đến nói ra. Regain không phải là tác phẩm trữ tình hay lãng mạn theo nghĩa mà chúng ta từng gặp. Mà là bối cảnh của bản năng. Bản năng sống, sống còn, và tính dục. Mặc dù sặc mùi mồ hôi (nói chính xác là phéromone), Regain dung, nhưng không tục.

Chẳng hạn“Luồn vào áo cánh của nàng, luồng gió cứ như đi vào nhà mình. Gió chảy giữa hai bờ ngực, xuống tới bụng như một bàn tay; gió trôi giữa hai đùi, gió sũng hết cả hai, gió như tắm mát nàng. Hông và thắt lưng nàng đẫm những gió là gió. Cơ thể nàng cảm được gió, mát, vâng, nhưng cũng ấm áp như đầy những hoa, toàn những nhồn nhột, tựa rằng ai đó phẩy vào người nàng bằng những lọn rơm.” (trang 60)Vừa rồi là lúc mà Arsule tạm rũ khỏi đôi vai ê ẩm những sợi đai kéo chiếc xe gỗ chở máy mài dao, ngồi nghỉ ngơi giữa cao nguyên cao ngất cỏ bồng. Cơ thể của người phụ nữ mạnh mẽ này bỗng dưng lên tiếng, một loại ngôn ngữ mà nàng không tiện đặt tên.

Ngay từ những trang đầu tiên, Regain đã dành một sân chơi rộng rãi cho gió miền Nam, khi viết rằng “ Gió làm bầu trời dậy như biển, gió khiến trời sôi sục đen ngòm, nổi bọt như núi […] có những lúc, gió ấy lặn xuống, đè nặng cánh rừng, vụt lên con lộ và cuồn cuộn thắt lấy những bím bụi dài.”Nếu sử dụng gió để mô tả sức sống của các ước ao mãnh liệt như vậy thì hình tượng lắm, loại ngôn ngữ của những người muốn quật cường, là tiếng nói chung của Arsule và gã thợ săn Panturle cường tráng. Cả hai cơ thể bần bật ấy gặp nhau thật tình cờ, làm quen nhau thật lặng lẽ, không chút thô tục giữa bao bụi bặm và mùi vị một miền quê bị lãng quên. Nồng nàn một cách đằm thắm, để rồi“Anh đang đứng trước đồng ruộng của mình. Anh cúi xuống. Anh vón lấy một nắm đất thịt ấy, đất có nhiều gió và đất đã mang mầm.”

Bạn cảm được điều đó không?

SUN YATA

ru khúc tháng ba về

ngoan em êm dỗ xuân nồng
gió đưa thơ dại động phòng the buông
vuông tình nở đoá quỳnh hương
vuông đêm giấc điệp hồ tương tư nàng

thả mơ chấp cánh đồng hoang
thả em giây phút lênh lang mưa vàng
múc trăng tắm gội huy hoàng
em nằm chợt sáng đôi hàng tơ rung

tiếng sương hoà điệu muôn trùng
cánh hoa len lén thẹn thùng nửa khuya
nở ra nụ biếc dâng mùa
nở em nhánh ngọc mình ngà dâng trao

ghé răng cây trái ngọt ngào
ngậm môi tan vỡ vị đào thiên nhai
trở giấc đêm đường mi dài
ru em mà tưởng nhớ hoài không đâu

ngoan em à mùa xuân đầu
lộc non nhú nõn nhiệm mầu bình an
quạt nồng ru em mơ màng
rồi mai khép lại địa đàng đã xưa

Phạm Quang Trung

Cơn Bão Mùa Đông Thứ Hai


Bão mùa Đông tháng trước…đúng là Bão-Mùa-Đông!  Rất nhiều người nát lòng vì tan hoang mơ ước trong gió xuôi gió ngược, trong băng tuyết ngút ngàn…Bão đúng là tan hoang và mùa Đông xơ xác!

Bão mùa Đông tháng trước cái đuôi còn tháng này, cũng khởi đi từ Tây để ùa lên phía Bắc và có nhiều bước ngoặt xáo trộn cả miền Nam…


Một nước Mỹ thênh thang chia thành ngàn mảnh vụn!  Ngày Hè chưa được nóng, giờ đổi vì tới kỳ…Mùa Hè không có chi vì mùa Xuân chưa tới dù rất nhiều ngày đợi mà mùa Đông cứ trùm.  Bão đang là bão Đông!  Bão nát lòng nát dạ!


Hãy nhìn kìa phố xá!Hãy nhìn kia bùn trôi!Hãy nhìn kìa mặt người cái khẩu trang che kín!Không tay nào bịn rịn nắm tay nhau ngoài đường!Không ai vui là buồn.  Ai cũng buồn, giống hệt! 


Không thấy người homeless, bão cuốn họ đi đâu?Chắc họ đang gối đầu cái ba-lô quần áo…cái ba-lô sầu não…cái cõi đời co ro?


Tôi có một bài thơ không có gì thơm thảo!

Trần Vấn Lệ