hương mùa xanh
dằn vặt trắng
hương mùa xanh
quyến rũ
dắt tôi đi
qua cõi ta bà
màu nắng dịu
cũng đủ vừa độ lượng
con sẻ nâu
về đậu giữa thềm hoa
tôi đi về phía…
tôi đi về phía mưa bay
có đêm vô thủy, có ngày vô chung
cuộc đời thấp thoáng bao dung
có em san sẻ tận cùng nỗi đau
mùa quên lãng
trăm dòng sông vật vã
ngàn bóng núi lặng thinh
ta không còn là mình
rớt rơi mùa quên lãng
NP phan
Martin Luther King Jr. (1929 – 1968)
Nguồn: Internet
Hôm qua, mười tám tháng Giêng năm hai ngàn mười sáu, học trò nghỉ lễ Martin Luther King Jr. – một nhà Truyền Giáo, một nhà Tư Tưởng, một nhà Chỉ Đạo vì một xã hội thanh bình. Ông chết rồi nên Chính Phủ mới làm Lễ Tưởng Nhớ. Đối với tôi, với Thơ, ông chưa chết và không bao giờ ông chết. Ông đã thành Thơ, mà Thơ thì không bao giờ chết. Tôi đang nghĩ về ông và tôi làm bài thơ về ông. Ông để cho đời hai mươi câu nói rất có ý nghĩa, là hai mươi bài học ngắn, gọn, dễ thuộc lòng.
Xin mọi người để mắt tới:
1.Tự do không bao giờ được ban phát từ những kẻ cai trị, nó phải được đòi hỏi bởi những người bị cai trị.
2. Bạn không thể điều khiển hướng gió, chỉ có thể điều khiển cánh buồm. Bạn không cần phải thấy hết các bậc thang mà chỉ cần đi bước đầu tiên với một niềm tin.
3. Bóng tối không thể xua đi bóng tối, chỉ có ánh sáng mới làm được điều đó. Hận thù không thể xua đi hận thù, chỉ có tình yêu mới có thể làm được điều đó.
4. Sự khác biệt giữa một người mơ mộng và một người có tầm nhìn là người mơ tưởng luôn nhắm mắt còn người có tầm nhìn thì luôn mở mắt.
5. Thử thách lớn nhất của một người không phải khi anh ta đang ở trong sự thoải mái và tiện nghi, mà là khi anh ta đang ở trong sự thách thức và tranh cãi.
6. Không ai biết tại sao họ lại sống cho đến khi họ biết được họ sẽ chết vì điều gì.
7. Tôi đã chọn tình yêu. Hận thù là một gánh nặng quá lớn.
8. Niềm tin là bước chân đầu tiên, cho dù bạn không thể nhìn thấy hết cả cầu thang.
9. Một quốc gia hay nền văn minh tiếp tục sinh ra những người đàn ông nhu nhược đang tự sinh ra cho mình một cái chết tinh thần trong tương lai.
10. Trong giây phút cuối cùng, chúng ta sẽ không nhớ lời nói của địch thủ, mà là sự im lặng của bạn bè.
11. Chúng ta phải biết sống chung với nhau như anh em hoặc tiêu tan cùng nhau như những kẻ ngốc.
12. Chúng ta phải nhớ rằng trí thông minh thôi thì chưa đủ. Trí thông minh cộng với đức tính – đó mới là mục đích của nền giáo dục thật sự. Sự giáo dục hoàn chỉnh không chỉ cho con người sức mạnh của sự tập trung, mà phải có những mục đích chính đáng để tập trung nữa.
13. Đừng quên rằng những gì Hitler đã làm ở nước Đức đều hợp pháp.
14. Tha thứ không phải là một hành động thỉnh thoảng. Đó là một thái độ vĩnh viễn.
15. Sự thay đổi không đến một cách tự nhiên, mà nó đến từ sự phấn đấu không ngừng.
16. Tình yêu là thể lực duy nhất có thể biến một địch thủ thành một người bạn.
17. Sẽ có một ngày nào đó một cá nhân phải đứng về một phía, không nhất thiết là an toàn, cũng không phải là chính trị, hoặc phổ biến, mà anh ta phải đứng về phía đó vì lương tâm anh ta cho rằng đó là điều đúng.
18. Thời điểm luôn đúng để làm một việc đúng.
19. Câu hỏi liên tục và khẩn cấp nhất trong cuộc đời là: “Bạn đang làm gì cho người khác?”.
20. Một người luôn có một trách nhiệm đạo đức để phản đối những luật bất công.
Hai mươi câu nói của Martin Luther King Jr. đều dễ hiểu, ông khuyên chúng ta nên làm gì, phải làm gì – tôi nghĩ thêm: Ông khuyên tôi làm thơ. Thơ là nơi chất chứa Tình Yêu. Tôi biết tôi sẽ ân hận vì tôi làm thơ không đạt, tôi có những thắc mắc của một đứa trẻ con, tôi muốn được giãi bày tường tận. Tôi không muốn chấp nhận ngay điều gì mà mọi người cho là Chân Lý. Chẳng hạn câu thứ 13, Martin Luther King Jr. nói: “Đừng quên rằng những gì Hitler đã làm ở nước Đức đều hợp pháp”; hợp pháp là Đúng? Hitler làm đúng? Hay Hợp Pháp là Làm-Đúng-Theo-Luật-Pháp-Của-Mình-Trong-Thời-Mình-Cầm-Quyền? Hitler là một thực tế, là một thực thể và một thời của Hitler đã qua… qua luôn những hận thù? Tôi thấy nước Đức đã thống nhất, nước Đức phát triển mạnh và nước Đức đang mở rộng vòng tay đón hơn một triệu người Syria tị nạn chiến tranh. Nếu còn Hitler thì chuyện này không xảy ra hay nếu xảy ra thì… ai cũng đúng? Ăn theo thuở, ở theo thời! Martin Luther King Jr. nói ở một góc cạnh không có ánh sáng của mặt trời nhưng ông có ánh sáng riêng của ông? Chúng ta có nên ngừng lại “hơi lâu” để chờ sự giải thích không? Tôi tin rằng không, vì ai thắc mắc gì cũng tự giải tỏa!
Martin Luther King Jr. là một nhà Tranh Đấu cho Quyền Con Người, ông không còn tại thế nhưng Tình Yêu thì tồn tại mãi mãi. Tôi thích câu số 7: “Tôi đã chọn Tình Yêu. Hận Thù là một gánh nặng quá lớn”. Tôi mơ màng ngày nào đó Quê Hương tôi chỉ có Tình Yêu thôi để mọi người được sinh ra và lớn lên làm người. Tôi tự hỏi Tố Hữu và Martin Luther King Jr. sao giống nhau vậy, Tố Hữu nói: “Còn gì đẹp trên đời hơn thế, người yêu người sống để yêu nhau!”. Thời Tố Hữu đã qua. Thời Martin Luther King Jr. cũng đã qua. May cho chúng ta, hôm qua nước Mỹ làm lễ vía Martin Luther King Jr. không ai nhắc đến Tố Hữu. Trải qua bao cuộc biển dâu, tôi nghe ai cũng than: “Chúng ta bị lừa dối, bị lường gạt.” Tôi yêu thơ quá! Thơ chuyên chở Tình Yêu. Thơ cũng là sự lừa dối, nhưng… mềm! Tôi chịu câu nói của Alexei Tolstoi: “Cuối cùng rồi cái gì cũng tàn rụi, thành quách, đền đài, cung điện… kể cả những chế độ hà khắc; còn lại duy nhất là Sự Dịu Dàng, là Tình Em!”. Tình em là Tình Yêu nhé! Chữ Em viết hoa hồi nãy của A. Tolstoi, chữ Yêu viết hoa bây giờ tôi xin dâng lên Em!
Nhiều khi muốn làm một bài thơ, người ta tìm hứng… không có! Thấy một chiếc lá rơi, thi sĩ bèn viết: “Ngô đồng nhất diệp lạc, thiên hạ cộng tri Thu!”. Tôi cũng bí đề tài, may mà đọc được hai mươi câu để đời của Martin Luther King Jr., tôi có được một bài thơ cho người yêu. Cảm ơn câu nói số 7 của Martin Luther King Jr.!
Trần Vấn Lệ
Vào mỗi năm, ngày thứ Hai của tuần thứ 3 trong tháng Giêng là một ngày lễ toàn quốc tại Hoa Kỳ. Một đạo luật liên bang được lưỡng viện thông qua vào năm 1983 đã lập ra ngày lễ vinh danh và kỷ niệm ngày sinh của Mục sư Martin Luther King, Jr. Người Mỹ thường gọi ngày này là Ngày MLK (MLK Day), viết tắt của tên ông.
Mục sư Martin Luther King, Jr. là công dân Hoa Kỳ đầu tiên và duy nhất tuy chưa từng là nguyên thủ quốc gia, nhưng được vinh danh ngày sinh bằng một ngày lễ toàn quốc. Ngoài mục sư King, chính quyền liên bang Hoa Kỳ trước đó chỉ vinh danh ngày sinh của Tổng thống đầu tiên, George Washington, vào ngày thứ Hai của tuần lễ thứ 3 trong tháng Hai hằng năm.
(NGUỒN INTERNET)
Mỗi lần trở lại Đà Lạt, lại thấy có sự thay đổi rất bệnh hoạn. Bầu trời Đà Lạt trên đầu vẫn là bầu trời muôn thuở, vẫn mây, vẫn khói, vẫn một chút lạnh đủ để các thiếu nữ làm duyên; nhưng dưới nó, trên mặt đất lại có một Đà Lạt thoi thóp, ngắc ngoải. Bạn đồng hành than thở: “Con người đã giết chết Đà Lạt!”. Tôi lắc đầu: “Không, chính xác thì, chủ nghĩa xã hội thổ tả kia đã và đang liên tục hãm hiếp Đà Lạt”. Một Đà Lạt đẹp như nàng tiên đang ngủ trong rừng thông bị những tên bạo chúa lật ngửa, đè ra hãm hiếp đến toe máu đầm đìa. Đó là những vồng đất, gốc thông, những căn biệt thự cổ bị lật tung lên theo đủ cách khác nhau. Chúng cứ từng ngày từng giờ, biến thành phố “mộng mơ” thành khu Ngã năm chuồng chó, Ngã ba chú Ía thời đệ nhị Cộng hòa, khác chăng, một bên mưu sinh bằng xác thịt; một bên câu kết thành bè nhóm, cướp giật tài nguyên môi trường, để Đà Lạt ngày một xơ xác hơn, thành một cái xác bị chứng giang mai, lở loét cùng mình!
Cả một không gian thoáng rộng ngày trước với những tòa biệt thự, những cây thông, hồ nước nay bị lũ người khốn nạn, những tên mafia đè ngửa ra, bóp nát những bộ ngực trinh trắng: Thông đồi Cù bị chặt cho sân golf, quanh hồ Tuyền Lâm máy ủi, máy xúc cạo sạch lông những thảm cỏ, đồi thông để xây biệt thự cao cấp…
Đứng ở đầu dốc phía nhà thờ con Gà nhìn ngang, khu Hòa Bình lúc này vừa là khu ổ chuột vừa là những hộp bê tông chen chúc nhau đứng ngồi lộn xộn, cào nát không gian đẹp, khiến tôi liên tưởng ngay đến những đám đất cày mùa tháng Ba. Không, như thế vẫn còn thơ mộng. Không. Đà Lạt bây giờ giống như một bãi rác điện tử thì đúng hơn.
Lúc này, nếu như nhạc Sĩ Hoàng Nguyên (1932-1973) nhìn thấy Đà Lạt, tôi nghĩ ông sẽ buồn không ít về những gì ông đã thả hồn mình đến tận cùng trong ca khúc Ai lên xứ hoa đào năm nào, giờ vẫn giữ nguyên giá trị nhân văn, tính lãng mạn trong giai đoạn “tang thương ngẫu lục” này.
May mà Đà Lạt còn có tình người. Những người bạn muôn năm cũ vẫn cam chịu những đè nén ngột ngạt nhưng không hề thỏa hiệp, đầu hàng; họ không quay lưng lại với bè bạn xưa vì cái danh, cái lợi đã từng làm nhiều người biến thành những con sói hung dữ. Nguyễn Dương Quang và Nguyễn Sông Ba ra tận bến xe đón tôi, lại còn cho nằm nguyên một gian phòng rộng ấm áp, vốn dĩ xưa kia là phòng của hai vợ chồng trẻ Võ Hồng sau khi cưới nhau. Quang chỉ cho tôi sàn gỗ bị cháy sém một mảng lớn, nói: “Hai ông bà Võ Hồng kê ông táo nấu nướng, sức nóng làm cho sàn gỗ bị cháy áp”. Âu cũng là duyên may để hình dung thời trai trẻ của một nhà văn từng có những tháng ngày hạnh phúc trong căn phòng này, cách đây gần 60 năm.
Trước khi đi, tôi gọi điện hỏi Đỗ Hồng Ngọc, anh có lên không? Ảnh nói: “Trời ơi, các bạn ùn ùn lên Đà Lạt làm mình nôn nao quá!… Mình kẹt các buổi giao lưu về tập thơ Thư cho bé sơ sinh và tập Thiền & Sức khỏe ở Phương Nam Book và Đại học KHXH và NV… Tiếc lắm!”.
Nghe kể lại, xem những tấm ảnh và vài đoạn clip, ĐHN tiếc hùi hụi. Vắng anh, nhưng nhóm Ý Thức vẫn đông đủ, có cả vợ chồng anh KĐ.
Điều mà ĐHN tiếc hùi hụi bởi hiện tượng “các bạn ùn ùn lên Đà Lạt”, chỉ vì hai nguyên nhân: Anh Đinh Cường từ Virginia (HK) mang tranh về triển lãm tại Gallery Đào Nguyên từ 29.11 đến 3.12 với chủ đề Đà Lạt nỗi nhớ. Tôi chẳng hiểu mấy về hội họa. Song nhìn những bức tranh của Đinh Cường, Thân Trọng Minh có chút gì đó rất ấm áp giữa cảnh đời xô bồ, bợt nhạt. Nói ấm áp bởi Đà Lạt được vẽ trong trí nhớ, từ một góc trời xa thổn thức, với những thiếu nữ bên nhà thờ, những ngôi biệt thự ẩn mình bên quả đồi quả đồi xanh lơ, những con đường nhỏ, những khuôn mặt bạn bè nồng ấm thời trai trẻ…
Một chút khói sương, một chút lãng đãng pha đậm trong sắc màu trí nhớ bạc trên đầu và nhòe trong đôi mắt. Nhìn những bức tranh được treo trang trọng trên tường, nỗi niềm đầu tiên là bùi ngùi tiếc nuối một thời đã qua vừa được nối lại bởi màu sắc và đường nét. Hội hoạ dễ kéo xích gần tâm hồn con người như cái cầm tay lần đầu với cô thiếu nữ!
Trong Gallery Đào Nguyên nhỏ nhưng ấm cúng này, khách đến với các họa sĩ khá đông. Đến để thưởng ngoạn và chia sẻ. Những Bửu Ý, Nguyễn Quốc Thái (TK tạp chí Trình Bày), Khuất Đẩu, Huyền Chiêu, Dân & Elena, Lữ Quỳnh, Lê Ký Thương & Kim Qui, Châu Văn Thuận, Nguyên Minh & Lan… hầu hết tóc điểm sương, nhưng đôi mắt và tâm hồn như những chàng trai trẻ yêu đời. Bắt tay nhau, ôm chặt nhau. Không cần đại ngôn, chẳng hề có đẳng cấp kiểu đấm bốc, nhưng tình cảm thì chan hòa.
Buổi tối, tất cả đều kéo nhau đến “biệt thự” của chàng nho sĩ Lữ Kiều. Kinh khủng. Từ mặt lộ xuống nhà là một con dốc dựng đứng, đến nỗi Nguyên Minh phát sợ. Nguyễn Dương Quang giữ tay Đinh Cường, tôi một bên Lữ Quỳnh chầm chậm sên bò. Đến sân mồ hôi tứa ra vì sợ. Đúng là một nơi ở bão táp “ngàn thước lên cao ngàn thước xuống”. Chưa tới, nhưng ít lắm cũng gần 300 mét. 300 mét cho một đời thơ, hội họa, một đời văn chương tiếp nối.
Thức ăn bày biện sẵn, có cả chai Chivas Regal 18 và chai Johnnie Walker Bửu Ý mang từ Huế vào. Ăn uống thoải mái, chuyện tuôn ra như người nhà lưu lạc lâu ngày gặp nhau. Trùng phùng.
Cuối bữa, Lữ Kiều mời mọi người ra sân đốt lửa. Những cành thông khô ẩm nước bốc khói mù mịt. Tất cả vây quanh đống lửa và anh tuyên bố hôm nay là ngày sinh nhật thứ 70 của mình. Hóa ra Lữ Kiều một công hai việc, vừa triển lãm tranh, vừa tổ chức sinh nhật. Chắc sẽ là một ngày sinh nhật đáng nhớ trong đời bởi có mặt đông đủ bạn bè từ khắp nơi, trong và ngoài nước.
Vẫn còn một góc Đà Lạt như thế ẩn sâu trong lòng mỗi người. Ấm áp. Rất ấm áp.
Hôm sau đoàn xuống Bảo Lộc thăm Sơn núi (Nguyễn Đức Sơn). Tôi quay về để kịp cày cuốc. Và, giữ mãi những hình ảnh đẹp tuyệt vời này.
NGUYỄN LỆ UYÊN
Làm sao nhớ được những vì đã sao bỏ chúng ta vội vã trôi về miền quá khứ
Chuyến tàu đêm xưa âm thầm chở theo định mệnh nhú mầm
Bên ngoài cửa sổ con tàu
Cơ thể đại ngàn chết dần với vô hồi cơn run sốt rét
Có ai còn phơi nốt những nụ cười cuối đông khô tàn như lời cầu nguyện bình an
Đừng kể với bé con về cô bé bán diêm
Và cả những phù thủy, chằn tinh hay nàng Tấm có lần ra tay hạ độc
Hãy để các em mơ dù giấc mơ chưa chắc gì có thật
Về những đóa cúc vàng sáng bừng trong sân trường im ắng
Về những rừng mai huy hoàng chỉ nở trong tranh siêu thực
Để em quên đường dài ngược gió rét mưa dầm
Rồi sẽ mùa xuân ngọt viên kẹo nhỏ
Chẳng ai chối từ nếu được hóa thân thành cơn gió
Lang thang lang thang
Qua thảo nguyên vô danh
Thành phố vô danh
Những xóm làng với cư dân chưa từng có tên có tuổi
Và chỉ xin một lần ngồi bên cửa sổ mùa xuân kể lời phong linh với gian phòng còn nhiều bóng tối
Rằng em là mùa xuân.
BÙI DIỆP
Tặng Nguyễn Lệ Uyên
Mưa tha thiết để trời hôm mau tối
Khói bên sông rời mái lạnh bay lên
Mưa vật vã giữa đất trời tuyệt vọng
Mưa bàng hòang trông theo một cánh chim…
Có một lần mưa đưa vào quán nọ
Gặp vầng trăng non trong tách cà phê
Vầng trăng nhỏ nụ cười no ánh sáng
Nhạc đưa lòng lên nhịp võng đam mê
Vầng trăng đã khiến người yêu cảnh lạ
Lòng ngại về trên lối cũ đường quen
Hồn lượn quanh vành li chờ trăng hiện
Uống trăng đầy cho vàng cõi trời đêm
Mưa từ đó bỏ dòng sông đi biệt
Theo nguyệt vàng lạc giữa cõi chiêm bao
Mưa từ đó dựng tượng sầu trong quán
Lặng cúi đầu trên mặt nước xanh xao
Từ độ đất trời mưa mù mịt
Cây đã vàng mà nụ chửa đơm hoa
Chân đã mỏi mà người chưa chịu đến
Chiều sắp tàn nắng yếu đọt cây xa
Chỉ một lần người cho ta đươc thấy
Nụ cười thơm bông sứ ngát trong hồn
Và một thoáng sương mờ trong mắt biếc
Một chút lời xa vắng của sao hôm
Rồi từ đó mây lang thang đầu ngõ
Tóc dây leo không chịu quấn vai mềm
Pho tượng cúi đầu giữa vườn hoa tím
Muôn vì sao áy náy giữa trời đêm
Nhip võng vẫn đưa buồn trong mưa rụng
Sao đã mờ mà trăng vẫn mù khơi
Sương đã trắng ở đầu non chờ đợi
Mà thu vàng còn e ấp xa xôi
Rồi bỗng một ngày sương tan đầu ngõ
Trên lối về còn lại tiếng mưa vang
Vầng trăng nhỏ tách cà phê đã mất
Nhac đưa hồn vào xa vắng mênh mang
Mưa tha thiết để trời hôm mau tối
Trời tối rồi mà mưa vẫn thiết tha
Có phải mưa đã đến từ quán nọ
Hay mưa từ bóng tối mưa ra …
Hạc thành Hoa
1.
bỏ quên ấn tín bên đường
trên người còn mỗi thanh gươm đã cùn
trời cho gió bấc mưa phùn
em cho ta một vết thương thật thà
giặt giùm chiếc áo trăng hoa
tạ em giữ lại giùm ta hơi người
2.
bỏ quên là bỏ quên tôi
sáu mươi năm trước à ơi giữa đường
bây giờ nghe sắp vào xuân
sá chi em một mùa đông cận kề
trời còn mưa bão nhiêu khê
còn đêm trừ tịch ta về với nhau
3.
có đôi là có đôi sầu
nhớ nhau hát khúc ví dầu có đôi
hỏi nhau ngàn bận chưa rồi
sầu em cộng với sầu tôi cũng sầu
à ơi hát khúc thương nhau
ngày xưa đã rụng
ngày sau chưa về
4.
bỏ quên gió lại chân đê
bỏ quên khăn gói ta về mình ta
năm nhuần thêm tháng mười ba
nách mầm còn đợi nở hoa cho mùa
gởi cho nắng
gởi cho mưa
gởi cho thu thảo ngàn xưa một người
trần thiên thị
Ở cuối mỗi điện thư, chị thường ký tắt km, chữ nhỏ, không hoa. Là “khánh minh”. Ai cũng hiểu như vậy. Nhưng bỗng một hôm anh Đỗ Hồng Ngọc khám phá ra: km là kí-lô mét.
khánh minh viết tên mình
km khiêm tốn
thư từ bè bạn
nhiều lúc đọc nhầm
thành kilomet
nhiều lúc hỏi thầm
từ đây đến đó
bao nhiêu khánh minh?
(km – đỗ hồng ngọc)
Khám phá này thật hay và cũng thật đúng với “tên” của chị nữa. Vì, bằng trái tim mẫn cảm và ngòi bút thơ mộng, chị đã như một gạch nối đưa thơ văn vào trong tim người đọc với những bài giới thiệu thật đặc sắc. Và, hẳn nhiên, tác giả rất cảm động vì được chia sẻ. Như là: “Nguyễn Lương Vỵ, người thơ hát âm”, “Bất chợt thơ Nguyễn Xuân Thiệp. Và gió…”, “Du Tử Lê, dòng sông hẹn hò biển cả”, “Lữ Quỳnh, Thơ. Và con mắt của giấc mơ”, “Lữ Kiều, chàng lãng tử của thời gian”, “Khuất Đẩu. Và cõi đẹp”, “Phan Tấn Hải. Người Tới Như Mộng”, “Lê Giang Trần. Chiếc vòng kim cô nhớ”, “Vũ Hoàng Thư. Hạt Nắng Phiêu Du”, “Hoàng Xuân Sơn. Quỳnh ơi, hồn nhiên một đóa…”, “Ngoại chờ bên kia sông”, “Trịnh Y Thư, lắng nghe hài cỏ”, “Nguyên Minh, chân kiến dặm trường”, … [1]
Nhớ có lần anh Khuất Đẩu nhờ giới thiệu sách của anh trên blog TTNM theo mẫu do Tương Tri thực hiện, nhưng tôi đi bằng một bài viết của chị như sau:
Sau khi đọc bài điểm sách “Khuất Đẩu. Và Cõi Đẹp” của nhà thơ Nguyễn Thị Khánh Minh, một số bạn muốn tìm đọc nên viết thư hỏi địa chỉ mua sách… [2]
E nhà văn không hài lòng, tôi hỏi lại cho chắc: “Nếu cần sửa đổi gì xin anh cho em hay…”
Tôi đã thật vui khi nhận thư trả lời:
Nguyệt Mai ơi,
Như vầy là quá chu đáo rồi. Bài viết của KM có bút lực rất lôi cuốn, không cần thêm lời giới thiệu của TT.
(trích điện thư riêng ngày 12/2/2016)
Anh Tô Thẩm Huy (người giữ mục “Đùa Với Đường Thi” trên tạp chí Văn Học trước đây, ký tên là Đàn Bách Kiếm) đã nhận xét về bài viết “Ngoại chờ bên kia sông” của chị, cảm nhận từ bài thơ “Bông Hồng Cho Mẹ” của Đỗ Hồng Ngọc, như sau:
Tôi không biết Nguyễn Thị Khánh Minh thân, sơ với anh thế nào, nhưng rõ ràng là chị đã cảm bài thơ của anh đến vô cùng, đến “tận cùng của đẹp”, tận cùng của ý nghĩa sinh tử kiếp người, không khởi đầu, không chấm dứt. Thời gian tan biến mất. Thơ tuyệt, mà người cảm thơ cũng quá tuyệt. Anh thật là người may mắn có được người đồng điệu như thế.
(trích điện thư của anh Tô Thẩm Huy gửi bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc) [3]
Vì chị cũng là thi sĩ, nên văn chị đẹp tựa thơ. Tôi yêu từ những trang đầu tiên của “Bóng bay gió ơi”, tập tản văn gần đây nhất của chị,
Nhắm mắt lại, phút này đây.
… nghe được hương trâm trâm bên vệ đường rầy xe lửa về quê nội, ai biết được mầu lấm tấm ngũ sắc kia đã cấy trong tôi mùi quyến luyến quê nhà đến vậy. Hễ chìm vào là nghe tiếng xe lửa xập xình, ánh nhìn cô gái nhỏ chạy lùi theo những hình ảnh vụt qua, bụi cây, ngọn núi, chiếc cầu nhỏ, những ô lúa xanh và con mương ốm chạy ngoằn ngoèo theo bờ ruộng…
Tôi đã theo chị “Bồng bềnh quê nhà” để cảm nhận được:
… mùi đất bùn khô dưới nắng, phải là nắng buổi trưa oi nồng, mùi lá tre, mùi cỏ bên vệ đường, mùi đống rơm trong sân gạch nhà và đặc biệt mùi phân trâu bò trên đường đất, quyện vào trong gió tre, bạn ơi tôi mong là bạn cũng đã từng ngửi thấy để có thể chia sẻ cùng tôi vì tôi không biết diễn tả thế nào, tôi gọi đó là mùi nhà quê, với tất cả thương yêu gắn bó mà tôi có được với nó…
Rồi đi vào “Mái ấm”:
Chỉ cần cúi xuống bên cái võng thong thả theo nắng buổi sáng là có thể hái trong tay chiếc lá nham nhám, hương ngái của lá và hoa như chiếc thuyền thả tôi trôi về quê nội, hai bên đường hoa chùm bao phủ trắng xen lẫn sắc trâm trâm…
Đến “Mưa nắng thềm nhà”:
Buổi sớm, trong yên lặng trầm, mọi thứ chuyển động nhẹ nhàng theo từng nhịp ánh sáng, lòng tôi cũng vậy, nhẹ bẫng, và như bay cao, không phải cái vụt lên ngẩn ngơ của một trái bóng tuột khỏi tay cầm, mà là cái lồng lộng của con diều còn có một sợi dây nối với một bàn tay. Có phải đó là cảm giác của lâng lâng trong khí trời chưa rối bởi muôn thứ âm thanh?
Qua “Đáy đĩa mùa đi”, từ Hạ:
… Lộng ngát trời hè xứ lạ những đám mây ngày cũ êm đềm trôi về, làm tôi thấy yên lòng, lẫn một chút nôn nao của những gắn bó vừa nhú sợi rễ non…
tới Thu:
Trời ạ, gió và lá vàng, nó góp thêm vào ký ức hai mùa nắng mưa ngày xưa của tôi tiếng lăn giòn của lá khô, màu lá ruộm vàng nắng thu. Cái se lạnh chiều Calif. lăn tăn da thịt làm tôi tơ tưởng tiếng gió heo may Hà Nội và vốc cốm xanh rức trên tấm lá sen, chênh vênh những con đường phố cổ đang chờ tôi gõ bước chân hẹn hò, dường như mình đã có một ước hẹn với mùa thu nơi ấy?
rồi Đông:
Mùa Đông là một dấu chấm lửng lơ quyến rũ, từng bước đi đến điểm khép lại, cùng lúc mở ra lung linh nhịp hội hè cuối năm. Và cứ rơi vào điểm kết sổ này là ký ức lại đẩy đưa… Và, có phải người, trong bất ngờ một nhịp lẫy của thời gian, gửi tới mùa đông này vạt gió tơ lụa, ẩn mật một lời hẹn?
và vào Xuân:
Có một niềm vui mà tôi phải chia để thấm hết nỗi đầy, cuối năm của tôi đã được khép lại trong tiếng khóc đầu tiên của bé cháu gái, cái chớp mắt chào đời của bé như thể tôi vừa được mở ra một tấm thiệp đẹp đẽ nhất của đất trời với những lời chúc phúc, một trang mới tinh khôi, tràn trề nhịp chảy sinh động của dòng sống, rồi tôi sẽ có những chữ lần theo cái lật cái bò cái lẫm chẫm bước đi non tơ ấy… Tiếng oa oa như nắng trên cao đang vỡ ra trong ban mai tín hiệu của ấm áp, có phải cả hải hà đang tao nôi hạnh phúc ta không, bé bỏng ơi…
Hãy đọc đi bạn ơi, đọc cho hết cuốn tản văn này, theo cùng tác giả lần về những kỷ niệm, những ngày tháng cũ quá đỗi dấu yêu, có khúc vui, khúc buồn, khúc cô quạnh, khúc sâu lắng… Nhưng, dù như thế nào, đến cuối đất cùng trời ta cũng chẳng thể quên:
Đã hẹn đã hò, cũng ước cũng thề, thì dẫu con đường có dài, thời gian có mịt mù thế nào đi nữa thì cũng có lúc chúng mình sẽ gặp lại, nói cho sâu lắng đá vàng hơn, thì chúng mình sẽ tái ngộ, nối lại một đường tơ lơ lửng…
Cám ơn người thơ Nguyễn Thị Khánh Minh đã nối giùm một đường tơ mong manh hư ảo đẹp tuyệt vời để cho tôi có những phút giây tao ngộ hạnh phúc với kỷ niệm, với đất trời biển cả mưa nắng thuở nào ở quê nhà…
Trần Thị Nguyệt Mai
December 5, 2016
Ghi chú:
[1] Những bài này đã đi hoặc trong tản văn “Bóng bay gió ơi” hoặc trên các trang mạng văn chương.
Những chữ in nghiêng trong bài, nếu không dẫn nguồn, đều trích từ tập tản văn “Bóng bay gió ơi” của Nguyễn Thị Khánh Minh, nhà xuất bản Sống phát hành năm 2015 tại Hoa Kỳ.
[2] Nguồn: https://tranthinguyetmai.wordpress.com/2016/02/12/sach-truyen-cua-nha-van-khuat-dau/#more-17118
Từ em bay theo địa hình chim Lạc
Anh cũng theo về trên đất nước mênh mông
Một chút nhớ đủ ngút trời xanh ngát
Một chút bình an đủ nhẹ trong lòng
Chim nhớ nơi chôn nhau
Chim nghiêng đầu về cõi bắc
Dù đường bay là soải cánh phương nam
Giữa nắng sớm thơm tiếng hò ruộng đất
Giữa chiều hôm còn thắm đượm hương ngàn
Anh gửi cho em bóng hình sông núi đó
Như ân tình ta trĩu nặng hai vai
Lời thề ước dù một lời rất nhỏ
Vang trong anh ngọn lửa suốt đêm dài
Có anh đến từ phía ngoài rất nhẹ
Như mây trời quấn phủ giữa tim em
Có biển có sông có lời ru mẹ
Có ánh mắt soi nhau như sợi tơ mềm
Từ giọng nói quê hương vút cao đêm đêm
như lúa đang thì
xanh đòng
mập mạp
Dù đường bay rất xa nhưng mình đã chung lòng
bằng vốn liếng là câu hò
đưa theo
bóng cò bóng vạc
cùng triệu nụ bông hiền đang nở
giữa gai chông.
NGUYỄN ĐỨC BẠT NGÀN
Tương Tri 