…Buồn bực, chán nản, vô vọng, nó như một cái xác lê lết. Trong giấc ngủ chập chờn thậm chí chẳng có giấc ngủ nào người vẫn cứ ẩn hiện mình ở Dốc Lết, bị ngập ngụa trong bùn lầy, bơi như những con bò kéo xe, không có những cú nện đùng đùng nhưng có một tấm lưới vô hình trùm kín mít người, ngột ngạt bí thở và không lối thoát còn hơn cả cực hình đòn roi.
Mấy tháng bị đè nặng như vậy nó không còn chiu đựng nổi, cuối cùng vùng dậy và quyết ra đi.
Một buổi chiều trời có chút mây lưa thưa, nó bước xuống xe, một cảnh tượng bát nháo, xô bồ hiện ra, người chạy tới chạy lui, xe cút kít đẩy chạy rần rần, người dỡ hàng, người bốc xếp, người bán hàng rong, bánh mì bán báo… Bao quanh chiếc xe nó vừa ngừng là đám người không đếm nổi, không nhìn rõ mặt được, chỉ vài người bặm trợn nổi bật lên, người níu người kéo, hỏi mà như ăn tươi nuốt sống khách vừa đặt chân xuống. Nó cố len lỏi lách ra khỏi đám đông, nó dễ hơn người khác, trên người độc một cái túi với vài bộ quần áo. Nó chui ra được bước nhanh ra khỏi cổng vẫn còn ba bốn cánh tay giựt ngược đi theo, léo nhéo bên tai, đi đâu, về đâu, tao chở rẻ cho, đ.m mày câm hả, hỏi hông nói mậy, khi dễ tụi tao hả mậy, nó cứ lắc đầu và lầm lũi bước gần cả nửa cây số. Chợt một cơn mưa đổ ào, vội nhảy vào hàng hiên trú mưa, một chiếc xe buýt chạy ngang, che khuất tầm nhìn của đám người bám theo, nó chạy mấy bước thấy cài hẻm nhỏ, quẹo vào ngay núp sát trong gốc cây còn nghe mấy tiếng vọng theo, đ.m nó đâu rồi, mới thất thì đây mà, đ.m. nó nhảy xe buýt rồi, đ.m mất công đi theo cả buổi, đ.m thằng láo cá… Cơn mưa cái ào cứu khỏi đám lùng bùng, nó cười thầm cảm ơn cơn mưa, thầm nghĩ vậy là đã biết thế nào là bất chợt mưa Sài Gòn, Sài Gòn chợt mưa chợt nắng mà ngày nhỏ nó không nhớ nổi hay cảm nhận hết.
Mưa dứt. Dòm trước ngó sau nó bước ra đường chính. Đi chừng dăm bước một người đàn ông ngồi trên chiếc xe Suzuki, người ta đặt cho nó cái tên quay ngược thời gian, Su trăm năm, một trăm năm về trước, người ngồi đong đưa cẳng ngoắc hỏi:
“Xe ôm hông cháu?”.
Nó nhìn người đàn ông chạy xe ôm, dáng vẻ thấy hiền lành nhưng vẫn lưỡng lự, lắc đầu bước qua, chừng như hiểu được, chú này bước xuống đi theo:
“Về đâu chú chở cho, chú lấy đúng giá, nói nghe được thì đi, hông thì thôi, chú chạy xe ở ngoài chớ hông phải trong bến hay gần bến”.
Vẫn còn lưỡng lự, mà có biết về đâu, nó cứ đi đại mà, lại không muốn phiền hà bà con ai cả, nó ậm ừ, người đàn ông nói tiếp:
“Chú nói thiệt đó, giúp giùm chú một cuốc”.
Nó buột miệng:
“Con chẳng biết đi đâu?”.
Chú chạy xe ôm trợn mắt:
“Cái thằng giỡn chơi hả, hay bỏ nhà đi bụi, đi bụi thì vô bến xe làm bụi đời, lang thang đây chi, vô đó rồi biết nghe con, thôi về nhà đi, nhà đâu chú chở về”.
Nó bật cười:
“Con hông có ý đi bụi”.
Chú chạy xe chưa hết tròn mắt:
“Là sao? Hông đi bụi mà hông biết đi đâu?’.
Nó thật thà:
“Con thấy chú hông giống mấy người trong bến, chú đừng gạt con nghe, chú chở con tới chỗ nào rai rai đi con hỏi chút chuyện”.
Chú chạy xe thấy lạ:
“Cháu cũng đừng có gạt chú à”.
Nó cười tiếp:
“Con gạt chú cái gì, chú kiếm quán quen của chú đi”.
Chú lấy xe đạp năm sáu cái nó mới nổ, nổ phù ra một làn khói đen sì, nó leo lên, chú chạy vèo lại con hẻm nhỏ có quán gỏi vịt, chú dựng xe:
“Quán nhỏ quen quen, rẻ rẻ, bữa nào dư chút đỉnh chú lại đây làm một xị với cặp cẳng, cái đầu. Nó kêu nột đĩa gỏi, dĩa lòng và hai tô cháu, chú nhìn nó:
“Chi dữ vậy, chút chút thôi”.
Nó mời chú ăn, nó vừa múc cháu húp rột rột vừa nói:
“Con đói quá húp miếng đã, chú cũng ăn đi”.
Chú gật đầu từ từ múc cháo:
“Chú thứ năm người ta kêu Năm su trăm năm, kêu gọn là Năm su, nghe giống năm xu ba cắc quá hen, thiệt đúng nghèo rớt mồng tơi”.
Nó gắp miếng thịt bỏ cho chú, nói y như người lớn:
“Nghèo giàu gì chú ơi, con cũng mạt nè – Nó kêu chị trong quán: quán có rượu gì vậy chị?”.
Chị cười:
“Dạ, đầy đủ hết anh, chuối hột, tắc kè, rượu gạo, Nàng hương, mà chú Năm hay uống chuối hột”.
Nó nghe tiếng dạ rồi đầy đủ hết anh, chợt giựt mình ngó chị chừng hai mươi mấy trân trân, hai mươi lăm hai mươi sáu tuổi chớ đâu ít lại kêu nó bằng anh, hổng lẽ… Chị đang đứng chờ hỏi lại:
“Uống gì, làm gì mà dòm dữ vậy, lạ lắm sao?”.
Nó bị cắt dòng suy nghĩ sực nhớ lại:
“Vậy cho chuối hột đi – tự nhiên bật ra: tại chị đẹp quá!”.
Chị cười hà hà:
“Xạo quá cha nội, cha này tán gái chắc dẻo miệng lắm”.
Nó cười:
“Chưa một mảnh tình vắt vai”.
Rót rượu đầy nó mời:
“Dạ, con mời chú”.
Uống cạn chú Năm hỏi:
“Cháu ở đâu lang thang đây?”.
Nó đã húp sạch tô cháo:
“Con ở quê, à mà con trở lại Sài Gòn, nơi sanh của con mà”.
“Còn nhà cửa, còn ai trong này hông?”.
“Hông còn gì hết chú ơi”.
“Vậy giờ tính ở đâu?”.
“Dạ chưa biết, vậy con mới định hỏi chú, chú chắc rành biết có chỗ nào cho mướn rẻ rẻ, có chỗ nào kiếm gì làm chú chỉ cho con với”.
“Biết thì chú biết, nhưng rẻ thì phức tạp lắm, có chịu nổi hông?”.
Nó lắc lắc đầu, nhấm thêm ly rượu:
“Dạ, con bây giờ chuyện gì mà hông chịu được, quá nhiều chuyện trải qua rồi chú à”.
Chú Năm có vẻ không tin:
“Cháu trẻ vậy mà nói trải đời à”.
“Dạ, trải đời thì con hông dám nói, chỉ trải qua nhiều chuyện thôi”.
Chú Năm gật đầu:
“Thôi được, uống xong đi chú chở lại chỗ này, nói rồi đó nghe phức tạp lắm, còn việc thì… cháu có tiền hông, mua chiếc xe như chú mà chạy”.
Nó suy nghĩ một hồi:
“Dạ, chạy xe con chạy hông được đâu, con bon chen hông được với lại chưa rành đường xá”.
“Làm nặng được hông, việc nặng thì có, đẩy xe cừ tràm, đạp xe ba bánh giao hàng than củi…”.
Mấy việc này thì ăn thua gì với nó, nó dạ:
“Việc gì con làm cũng được hết”.
Tính tiền, nó dúi vô tay chú Năm ít tiền, chú Năm cản lại:
“Thôi thôi, cho chú nhậu vầy được rồi”.
Nó dúi vô túi bằn được:
“Chú giúp giùm con, giữa trời đất minh mông lạ lẫm này con chẳng biết dựa vào ai”.
Chú Năm chở nó vô hai ba cái hẻm ngoằn nghèo, dừng lại trước căn nhà tường nhưng cũng lụp xụp, lờ mờ với anh đèn hiu hắc trong nhà hửng ra, chú Năm kêu:
“Chị Tư ơi chị Tư, có nhà hông?”.
Một người đàn bà mở cửa cót két:
“Ai vậy, giờ khuya lắc còn kêu um sùm vậy?”.
Chú Năm đáp:
“Tui nè, Năm su nè, ghé hỏi chị còn căn nào cho mướn hông, có người hỏi – Chú Năm chỉ người đàn bà: Dì Tư, chủ mấy căn nhà trọ”.
Nó gật đầu chào, dì Tư nói giọng còn uể oải:
“Còn, còn căn trong cùng, ở mấy người?”.
Chú Năm trả lời luôn:
“Mình thằng nhỏ này thôi”.
Dì Tư ngó nó từ đầu tới cuối:
“Kham đủ tiền hôn, ở bao lâu, đừng nói ở vài bữa?”.
Nó dạ:
“Dạ, con có tiền, với lại con đi làm nữa mà”.
Dì Tư nói giá, bao điện nước, điện chỉ thắp sáng không nấu ăn, nấu uống, chú Năm nài giảm thêm chút ít, dì Tư gật đầu đồng ý kêu:
“Đi theo tui, coi được thì ở”.
Dì Tư dẫn vòng ra phía sau nhà, vô con hẻm nữa rồi bước lên cái cầu ván nhỏ xíu, chừng vừa đủ hai người qua lại không đụng, hai bên là hai dãy nhà lợp lá, vách cũng che bằng lá, đã chuyển màu bạc xỉn, qua khe ván hở thấy nhiều cây cọc cắm xuống, nó nghĩ vậy đây là dãy nhà sàn làm trên sông trên rạch gì đây. Ánh sáng cũng vàng vọt, hắc ra từ khe hở của vách lá, ngang qua một căn thì vọng ra tiếng chủi rủa: “Đ.m mày, mày là thằng đàn ông khốn nạn, đ.m mày đ. xứng làm chồng tao, đ.m. tao mong xe cán chết mẹ mày đi”, có tiếng phản pháo lè nhè: “Con đĩ, đ.m. im đi hông tao oánh chết mẹ bây giờ, đ.m giờ giấc người ta ngủ, đ.m. phá đám hoài”. Dì Tư lắc đầu:
“Tối ngày chửi lộn riết, thằng chồng lè nhè, con vợ bài bạc vậy mà đều đều lọt ra năm đứa”.
Dì Năm mở cửa căn nhà cuối, bước vô, căn nhà chừng chín mét vuông, gọi là nhà chớ khác gì căn chòi ở rẫy, còn tệ hơn đó chớ, dì Tư bật điện, ngọn đèn tròn chẳng sáng là bao, dì Tư hỏi:
“Đó, vậy đó, vừa ý thì ở, đặt cọc hai tháng, ở tháng nào trả tháng đó”.
Nó nhìn quanh có phần lưỡng lự, nhưng nghĩ lại giờ biết đi đâu, biết chỗ nào rẻ hơn nữa, nó gật đầu:
“Dạ được”.
Dì Tư tiếp:
“Chừng nào ở, có giấy tạm vắng hôn?”.
Nó móc bóp:
“Dạ, ở bây giờ luôn, con gởi tiền còn con chỉ có giấy chứng minh”.
“Vậy cũng được, ở đây nó hơi phức tạp, đừng có xét nét, có chuyện gì báo với dì”.
Nó dạ, chợt nó nhớ ra bởi nó đang mắc:
“Cầu tiêu ở đâu dì?:
Dì Tư mở cánh cửa sau:
“Đái thì đi xuống đây, đi cầu thì ra phía trước quẹo trái có cái cầu cá”.
Dì Tư bước ra, chú Năm cũng lui ra:
“Mai chú qua chở cháu đi”.
Nó dạ, chạy ào ra mở cửa sau.

***

Nó ngã người cái phịch xuống sàn gỗ oánh một giấc tới tờ mờ sáng. Bụng đòi phải cho ra ngoài, lò dò ra phía trước quẹo trái thấy được hai cái cầu phía trước sáu bảy người xếp hàng chờ, bụng chột quá khó chịu, nó ôm mà muốn nhảy dựng. Một người đứng gần lên tiếng:
“Qua bên kia đi, xa chút mà ít người”.
Người này quay đi, nó mon men đi theo. Băng qua con hẻm, quẹo vào bờ đất phía dưới còn mọc dừa nước, chừng gần nửa cây số xuất hiện một cái ao lớn với ba cây cầu, không có người, người đi trước bước vô một cái, nó nhảy vô cái bên kia. Vừa ngồi xuống cái cầu tạm bợ còn rung rinh bao quanh cũng bằng những tàu lá dừa nước thưa thớt, có chỗ mục rớt mất, thiệt là “thoáng”, từ bụng nó ào ào rớt tọt tọt, tủm tủm, nó chợt nghĩ, người ta nói cầu tủm cầu tọt quả chẳng sai. Cái độc đáo nữa vừa rớt xuống tới nơi thì đàn cá tra ùa lại đớp ùm ùm, có con còn bay lên cao dành mồi, quẫy nước bắn lên ầm ầm… Nó phì cười, chà nghe đâu những con cá mập ú đầy mỡ này cũng vô nhà hàng sang trọng chớ đâu giỡn.
Chú Năm su chở nó lại vựa cừ tràm, bà chủ vựa nhận ngay. Việc chỉ cực lúc cừ tràm về, ghe chở đầy cập bến, chuyển cừ suốt đêm còn bình thường chẳng có gì ghê gớm, có khách mua, hai người chất đầy xe ba gác đẩy tới rồi đạp về, chẳng thấm thía gì với ở rừng rú, không có khách thì ngồi chơi, cà phê cà pháo, oánh cờ.
Nó bước ra khỏi nhà trọ rất sớm, trở về ngả lưng thì rất trễ, và thường thì đã khật khà khật khưởng lúc với anh làm cùng lúc với chú Năm su, khi chỉ một mình. Cần trốn những cảnh ngao ngán mà thấy ngày này qua ngày nọ ngay xóm nhà trọ, nghĩ người ta nói tới xóm nhà lá là những xóm tồi tệ, tồi tàn chẳng có sai. Có đủ hết mọi thành phần bất hảo, già trẻ lớn bé, trai gái hay đàn bà, mới bảnh mắt là đã tụ tập phì phèo cầm bộ bài mà xòe, mà bốp chát ăn thua đủ, chiều chiều xoay qua đề đóm nằm mơ cầu thần, lần sổ ghi chi chít những con số, vài tay dựa cột ngồi thừ, lim dim thả làn khói hút chích như đang ngồi mơ mộng trên xứ sở thiên đường trong bộ da bọc xương, tiếng chửi rủa phát ra liên tù tì, cha mẹ chửi con cái, con cái cũng chẳng tha cha mẹ, trả treo như mèo và chó, vợ chồng chửi nhau, hàng xóm chửi nhau, thêm tiếng chửi của những người thu tiền góp, tiếng chửi thì không còn gì xấu xa hơn nữa, trần trụi hơn nữa, những bộ phận cần dấu nhứt trên cơ thể đều được phơi bày. Có một câu hỏi mà nó không có câu trả lời là họ lấy tiền ở đâu ra, họ làm cách nào và vài ba hôm thì nghe nói thằng này bị hốt, thằng kia bị bắt, con nọ bị tóm, nói xong là xong chẳng có cảm xúc biểu hiện buồn vui. Một vài cái áo trắng ôm tập vở xuất hiện hiếm hoi rồi lận trốn mất tăm giống nó âm thầm trầm lặng…
Một cơn mưa lớn đổ xuống khi đang đầy xe cừ, cơn mưa thấm làm nó ớn lạnh, muốn cảm, chiều tối đó nó về sớm, không ngồi quán, về nằm vật ra nhà trọ, miệng đắng chát, móc gói thuốc, thuốc sạch bách không còn một điếu, lê tấm thân cũng tồi tàn như xóm nhà lá ra đầu hẻm, tới xe thuốc bán đêm:
“Chị cho nửa gói con mèo”.
Chị bán hàng đon đả lấy thuốc:
“Dạ, thuốc đây anh”.
Nó quay trở về, tếp tục thả người xuống sàn, rít một hơi nhả làn khói lờ mờ bay lên mái nhà, thầm nghĩ, chà bây giờ đi đâu cũng nghe kêu anh hết rồi, nhiều người nhìn lớn chớ đâu nhỏ, mình lại chẳng bao giờ soi gương để nhìn rõ mặt như thế nào, chẳng thèm để ý, cứ cho mình còn nhỏ lắm, nó đưa tay lên xoa xoa cầm, xoa xoa quanh miệng, râu đã lởm chởm và cứng rồi chớ không còn lông măng… Một cơn gió thổi qua khe lá nó sực nhớ tới cơn gió mang hồn lững thững, đã lâu rồi từ ngày gặp cơn gió tới giờ chưa gặp lại, nó gọi một lúc sau cơn gió mang hồn lững thững bay tới. Cơn gió chào:
“Chào anh, lâu quá hông gặp, chà anh lớn và chững chạc hơn trước nhiều”.
Nó ngạc nhiên nên ngồi bật dậy:
“Sao khi không gọi mình là anh?”.
Cơn gió cười:
“Thì anh bây giờ lớn rồi, ra dáng thanh niên trai tráng. em đâu dám vô lễ”.
“Vậy mình hông còn lững thững nửa hả?”.
“Đúng rồi, em cũng hông còn theo anh nữa, em đã xong xứ mệnh của mình, chỉ còn chờ lần chia tay thôi nhưng đâu nghe anh gọi nên em lững thững sau lưng anh”.
Nó khoát khoát tay:
“Cho mình xin lỗi, mình hông nhớ”.
Cơn gió cười:
“Đâu có gì, vậy bây giờ em bàn giao lại được rồi”.
“Tiếp theo sẽ là gì, cơn gió mang hồn đàn ông à?”.
Cơn gió lắc đầu:
“Bây giờ thì hông chỉ một mà nhiều cơn gió, những cơn gió và những linh hồn đi bên anh”.
“Những cơn gió và những linh hồn mà hông phải là một?”.
“Phải, rất nhiều cơn gió, có cơn gió mang linh hồn tội lỗi, có cơn gió mang linh hồn thánh thiện, cơn gió mang hồn phiêu lãng, có cơn gió mang linh hồn chẳng thánh thiện cũng chẳng tội lỗi…”.
Nó lấy tay bóp trán:
“Ví như cơn gió xoáy, gió nghịch mùa, gió lãng đãng mộng mơ, gió đìu hiu, gió vấn vương…”
Cơn gió tiếp gật đầu:
“Ví như vậy”.
Nó gục gật:
“Sẽ có cuộc chiến giữa những cơn gió này, cơn gió nào thắng nó sẽ ngự trị linh hồn ta”.
Cơn gió đứng dậy vẫy tay:
“Anh nói chẳng sai, cuốc chiến tiếp nối cuộc chiến, khó bao giờ ngừng, thôi tới giờ em phải tạm biệt, chào anh, chúc anh may mắn”.
Nó chào cơn gió mang hồn lững thững rồi lại ngã vật ra, nhớ lại lời của cơn gió mà mường tượng tới tương lai. Rồi đây sẽ là cuộc chiến, cuộc chiến nào không khốc liệt, nó thở dài thanh vãn, chưa có cuộc chiến mà đã mệt mỏi, chán chường, đã nhận những thê lương, cuộc chiến thì sẽ ra sao nữa… Nó rút thêm điếu thuốc, rít liên tục, nhả khói bay không kịp tan, khói xám lờ mờ in cái mặt xám xịt nó phía trên, khói thuốc cuộn cuộn, một cơn gió thổi làm khói thuốc vần vũ, gương mặt nó như vùng vẫy, méo mó, nhìn hoài nó đâm chán, lắc đầu, thôi bỏ đi không nghĩ nữa, nghĩ chỉ thêm nát óc, chấp nhận đi, đương đầu tiếp thôi, đã sanh ra là một kiếp người…
Cơn gió lững thững một xưng anh hai xưng em, mọi người cùng lứa đã kêu bằng anh, nó khẳng định được một điều rằng mình đã lớn, cũng cần phải gọi là anh ta, không còn là nó nữa.

LÊ ĐẮC HOÀNG HỰU