Trần Thị Nguyệt Mai

Joan Miró, femme se poudrant

Đề tài “Tình cha mẹ” là một đề tài rất xưa cũ và cũng là rất mới.

Bởi vì đã có rất nhiều thi văn nhạc sĩ đã viết về nó. Chúng ta đã nghe, đã đọc và cũng đã nhiều lần rơi lệ khi nghe những bài hát, cũng như khi đọc những áng văn thơ viết về đề tài này.

Từ những ngày càng nhỏ, chúng ta đã từng nghe bà, nghe mẹ hát ru:

Ầu ơ…

Công cha như núi Thái Sơn,

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con…

Những lời ru đó ngỡ sẽ như là những hạt bong bóng nước trôi đi nhanh chóng vào những ngày trời mưa. Nhưng không, nó đã ở lại trong tim của một cô bé Việt Nam sinh ra và lớn lên tại hải ngoại. Bất ngờ như một mùi hương thoang thoảng tỏa ra từ một khu vườn cổ tích… Cô đã làm cho Mẹ cô cảm động đến không ngờ vì chị chưa bao giờ có dịp giải thích với con về đạo hiếu, mà cháu đã hiểu được như vậy. Và cũng đã làm cho tôi chảy nước mắt khi đọc những lời tình nghĩa dễ thương và quý giá đó. Nhất là của một người con sinh ra và lớn lên ở một phương trời cách biệt quê hương nửa vòng trái đất!

Trong một bài tập làm thơ ở lớp, cô bé đã nhớ lời mẹ ru ngày xưa và ghi lại:

“Sonnet 1

So tall, so strong, so right, and terribly old
With eyes that shine as wise as Athena’s bird
I came to you when times were dark and cold
Your warmth erased the hurt I had endured
You’ve raised me since I was a little girl
I will forever think of all you’ve taught
You give up so much to give to me the world
And for me you’d kill without a second thought
I’m older now and understand: In truth
You’re not that strong and only four feet ten
It’s now my turn to sacrifice for you
To fulfill the words our ancestors once penned

The famous final lines found in the song
Đó là: Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con

Vân Nguyễn Quỳnh-Hương

*The final line of the poem comes from the final line of a famous Vietnamese ca dao. There is no equivalent English term for the word ca dao; it is similar to a proverb structured as a short poem. The final line when translated in English is:

To complete the circle is to be a true son or daughter

The ca dao reminds us of our duty to care for our parents when they become too old to take care of themselves in return for all the care we received from them when we were too young to take care of ourselves. In essence, the ca dao tells us to complete the circle of filial piety.

Bài Thơ 14 Câu Cho Mẹ

Như chim Athena cao lớn và mạnh mẽ, (*)
Có đôi mắt sáng rực và khôn ngoan, là mẹ!
Khi con đến bên mẹ trong đêm tối và giá lạnh
Hơi ấm mẹ xóa tan nỗi đau con khóc chào đời
Mẹ đã nuôi con khi con còn là cô bé nhỏ
Con sẽ mãi khắc ghi trong lòng lời mẹ dạy
Tình mẹ hy sinh cho con cả thế giới này
Vì con, mẹ đã chôn kín những ước mơ xanh
Nay con đã lớn khôn và hiểu ra sự thật
Mẹ không mạnh mẽ và chẳng cao lớn hơn con!
Giờ sẽ đến phiên con đền đáp tình mẹ
Thực hiện những tôn chỉ của tổ tiên mình
Câu hát cho mẹ con tìm thấy trong lời mẹ ru
Ầu ơ … “Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”!

Nguyễn Diệu Tâm phỏng dịch.

*Chim Athena: Theo thần thoại hy Lạp, Athena là nữ thần của trí tuệ, khôn ngoan, can đảm, cảm hứng, công lý, sức mạnh, chiến lược, nghệ thuật, tay nghề thủ công, kỹ năng v.v…

Trong sử thi Homere – khoảng thế kỷ 8-9 BC trở đi, Athena được mô tả dưới tên gọi Glaukopis, nữ thần có đôi mắt sáng và lấp lánh, kết hợp giữa từ Glaukos và Ops – Glaux cùng gốc từ với “Owl” (con cú), có lẽ vì đôi mắt đặc biệt của loài chim này. Thời cổ đại, hình ảnh nữ thần Athena thường được mô tả có con chim cú đậu trên tay tên là Glaucus (hoặc “con cú của Athena” và sau đó dưới thời Đế chế La Mã, được gọi là “con cú của Minerva”, nữ thần thi ca, nghệ thuật, khôn ngoan …). Cặp đôi nữ thần và chim cú này được lưu truyền và phát triển đến ngày nay. Loài chim cú được tôn trọng như một biểu tượng của sự thông minh và uyên bác.” [1]

Tôi cũng đã khóc khi đọc bài của anh Đoàn Xuân Thu viết về việc Cha anh đã chọn thêm nghề đánh máy mướn sau những giờ làm trong công sở. “Hôm nào được lãnh lương hoặc đánh máy có tiền nhiều, Ba vẫn thường ghé qua xe bán bánh mì Tám Cẩu ở ngã tư Cao Thắng và Phan Thanh Giản, gần rạp hát Đại Đồng, mua vài ổ bánh mì về cho con.

Về nhà Ba vô giường, bế từng đứa dậy, đặt ngồi ngoài bàn, rồi bảo: “Ăn đi con!” Ăn thì khoái thiệt nhưng ‘bù ngủ’ híp con mắt luôn! Em gái tôi cắn miếng bán mì nhai, chưa kịp nuốt thì gục xuống bàn… ngủ tiếp. Ba lại bế từng đứa, cho vào giường ngủ.” [2]

Tôi hình dung ra hình ảnh người cha sau 16 giờ làm việc trong ngày. Ngoài trời đã khuya. Người đã quá mệt mỏi. Vậy mà, ông còn ghé ngang qua xe bán bánh mì thịt mua cho các con. Khi về đến nhà lại bế từng đứa con ra khỏi giường kêu chúng ngồi dậy ăn, trong khi ông còn chưa ăn bữa cơm chiều!

Tôi đã không cầm được nước mắt. Và chắc bạn cũng không cầm được nước mắt khi nhớ về người cha của mình năm xưa… Những người Cha đã tận tụy hy sinh tất cả, chỉ mong cho con mình có một ngày mai tươi sáng.

Con như trăng mãi vun đầy

Bên cha lại khuyết – hao gầy tháng năm

Một thời gian khổ, khó khăn

Cha luôn đứng mũi lo chăm cả nhà…

(Bài thơ về cha – Trần Nguyễn Dạ Lan)

Như vậy thật không ngoa khi có ai đó nói rằng mỗi ngày đều là ngày của Cha và của Mẹ. Và:

Nước biển mênh mông không đong đầy Tình Mẹ

Mây trời lồng lộng không phủ kín Công Cha.

Chỉ ước mong sao những người con biết thương yêu và săn sóc cha mẹ mình ở lúc tuổi già, đừng bỏ rơi hai đấng sinh thành. Như trường hợp của một ông cụ, đã bán hết cơ ngơi sự nghiệp của mình để đi theo người con đến một nơi xa lạ đúng với ý thích của con. Tiền tài hao cạn, sự nghiệp không còn khi cậu con đã học xong ra trường và may mắn có việc làm tốt. Nhưng chỉ một thời gian ngắn, cậu đi theo tiếng gọi của con tim, bỏ lại người cha hy sinh suốt đời cho mình. Cụ đau buốt tâm can, nhất là khi tin tức của đứa con dần dần biệt tăm. Quá đau khổ, cụ đã té ngã và bị liệt, phải sống cô đơn suốt đời trong một nhà dưỡng lão. [3]

Trần thị Nguyệt Mai

9-6-2013

[1] Bài Thơ 14 Câu Cho Mẹ – Nguyễn Kim Tiến (TQBT số 56 tháng 6 năm 2013)

[2] Ba Tôi! Người Đánh Máy Mướn! – Đoàn Xuân Thu (TQBT số 56 tháng 6 năm 2013)

[3] Ngày Từ phụ – Nghĩ về những người cha cô đơn – Chu Tất Tiến