Ta gọi tên em
Một âm thanh giản dị
Dịu dàng
Không mơ hồ như gió
Không vỡ nát như mây
Sự dịu dàng trong veo
Như rượu trắng
Mỗi khi nâng lên
Long lanh
Mỗi khi uống
Dịu ngọt
Và khi say
Em là ảo ảnh
Một ảo ảnh dịu dàng
Không bí mật
Vẫn trở mình mỗi giấc mơ khuya…
LÊ VĨNH TÀI
Khuất Đẩu
Mở
Các nhà viết sử ngày xưa rất kiệm lời. Câu chuyện Công Chúa Huyền Trân chỉ có mấy dòng như thế này :
“ Năm Tân Sửu (I301) Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông đi sang Chiêm Thành xem phong cảnh có ước gả Công Chúa Huyền Trân cho Chế Mân. Được ít lâu Chế Mân cho người đưa vàng bạc và sản vật quý hiếm sang cống và xin cưới. Triều thần có nhiều người không thuận. Chế Mân lại xin dâng châu Ô và châu Rí làm lễ cưới, bấy giờ vua Anh Tông mới quyết ý thuận gả. Đến tháng sáu năm Bính Ngọ (1306) cho công chúa về Chiêm Thành. Chưa được một năm, Chế Mân mất, mà theo tục Chiêm thành vua chết thì hậu phải chết theo. Anh Tông được tin ấy sai Trần Khắc Chung giả mượn tiếng vào thăm để cứu công chúa . Nhân đó Khắc Chung cùng nàng tư thông trên biển.“
Đọc những dòng trên tôi cứ trăn trở mãi : vì sao một vì vua anh minh và nhân hậu như Trần Nhân Tông lại đem con gái yêu của mình gả bán cho Chế Mân? Trần Khắc Chung là ai mà sau khi cứu được công chúa lại cùng nàng tư tình trên biển gần cả năm mới về ? Và Huyền Trân, một trong ba nàng công chúa Việt Nam có số phận nghiệt ngã ( hai nàng kia là Mị Châu và Ngọc Hân ) đã đi vào lịch sử như một người có công lớn sao vẫn bị hậu thế mỉa mai ? !
“ Hai châu Ô Rí vuông nghìn dặm
Một gái Huyền Trân đáng mấy mươi !”
Chính vì muốn tìm hiểu những vấn nạn nói trên , cùng với lòng yêu thương và cả căm giận, tôi viết nên tập sách nhỏ này. Tôi không có ý viết lại lịch sử, điều ấy là không thể được. Nước Chiêm bé nhỏ đã không còn bên cạnh một nước Việt hùng mạnh. Sự khôn lanh lọc lõi đă đánh gục sự chân thật đôi lúc gần như dại khờ!
Quê tôi gần thành Đồ Bàn. Cái kinh đô đã từng in dấu chân của Huyền Trân qua bao cuộc biển dâu giờ chỉ còn lại một bờ thành cũ bằng đất và tháp Cánh Tiên. Ngọn tháp đẹp nhất trong các ngọn tháp của xứ Chămpa, vẫn đứng sừng sững cùng với thời gian. Phải chăng vì có bóng dáng của Huyền Trân nên nó vẫn sáng long lanh như một khối ngọc khổng lồ. Ngọn tháp đẹp đến nỗi dù ở xa tận xứ Trầm Hương này, tôi vẫn thấy nó chiếu sáng từng đêm. Đó là cái Đẹp đã cứu rỗi cả một dân tộc.
Với cuốn sách nhỏ này, trước hết tôi muốn dâng tặng quê hương tôi, một nơi rất vinh hạnh có được hai người con dâu nổi tiếng là Huyền Trân và Ngọc Hân.
Tôi cũng xin tặng một người con dâu khác của đất Bình Định mà ngẫu nhiên tên nàng là Huyền Chiêu và các con của nàng.
Sau cùng, tôi xin tặng những người học trò cũ hơn 40 năm trước đã từng ngồi nghe tôi dông dài chuyện ngàn năm sử lịch.
1
Thành Thăng Long vào thu. Trời xanh như chưa bao giờ xanh như thế. Gió heo may chỉ làm cho những chiếc lá vàng đẹp hơn lên chứ không tàn nhẫn ném chúng xuống mặt đường như những cơn gió bấc lạnh buốt. Điện Diên Hồng đón vua Nhân Tông trong cảnh đất nước rất thanh bình.
Ngài vừa đi thăm chơi nước Chiêm trở về. Hẳn là có biết bao điều vui. Cứ trông nét mặt tươi tắn hồng hào của ngài là đủ biết. Ngài nói :
– Hỡi các khanh, ta báo cho các khanh một tin vui. Cái miền đất phương nam xinh đẹp mà ta vừa sang thăm chơi sẽ là quê chồng của con gái ta .
Giá như ngài bảo Thoát Hoan đang quay trở lại hay Ô Mã Nhi sống dậy từ lòng biễn cũng không làm cho các quan kinh ngạc bằng!
Qua hai cuộc chiến khốc liệt với quân Hung Nô, ngài đã trở thành vị thần chiến thắng. Mỗi lời nói sáng đẹp của ngài như châu ngọc luôn nở hoa trong tim của trăm họ. Hôm nay những lời vàng ngọc ấy vẫn nở hoa, nhưng là hoa xương rồng ! Nghe như có hàng trăm cây gai nhọn làm nhức buốt thịt da. Cả điện Diên Hồng nín lặng. Chỉ có một người dám hé mở lòng mình cho ngài thấy những giọt máu ứa là đức vua Anh Tông Tiếp tục đọc
Đời sống thiếu chi nỗi buồn sao lại có những đêm mưa
Anh đã đứng dưới mưa và lòng thì tơi tả
Có một vòm trời gió cào bứt lá
Đêm thành phố dài, giá rét- lúc em xa
Ai rắc lên đường vàng rực những màu hoa
Có gã thơ dại nào không thương hoa mới nở
Huống chi em vốn là một loài hoa để nhớ
Thế mà anh không giữ được hoa rồi
Biết làm sao khi anh đến chậm hơn người
Khi yêu em mới hiểu ra dòng nước mắt
Lệ thì mặn, lòng anh thì se thắt
Thương cuộc tình xa vội dưới mưa khuya
Không còn em trên một nẻo đường về
Ôi hoang lạnh cả chân cầu phố cũ
Biết tìm đâu trong ngàn cơn mộng dữ
Bóng hình em đằm thắm đã xa mờ
Mưa, mưa và mưa… có ai đợi để ta chờ?
Đêm ẩm ướt căn phòng như cổ mộ
Thôi đành vậy, anh và em ở hai đầu viễn phố
Những đêm mưa mắt lệ nhớ nhau hoài.
Từ Kế Tường
Tặng Đoàn Thạch Biền
Tôi về Phan Rí qua vườn táo
Cắn trái vàng thơm ngọt đượm tình
Cắn trái xanh chua lòng thiếu nữ
Men đời còn xanh trên lá xanh
Lưu lạc bao năm lòng vẫn nhớ
Mái nhà khóm táo của ngày xưa
Ở đây gió cát như dòng chảy
Đời lún sâu khi biển mất mùa
Tôi về Phan Rí đi xe ngựa
Qua cầu, qua cầu đến làng Chăm
Chiêm nữ đội vò đi lấy nước
Dưới đồi đồng lúa trải mênh mông
Như có chút gì còn sót lại
Một thời hưng thịnh thuở vàng son
Tôi thấy hình như trong đáy mắt
Chiêm nữ còn in nét tủi buồn
Tôi về Phan Rí bơi thuyền nhỏ
Qua dòng sông luỹ lặng lờ trôi
Bèo mây có lúc tan rồi hợp
Tôi lại về đây lúc nửa đời
Bên kia một dãy đồi Xích Thố
Đồi đứng mà như ngựa ruổi dong
Phải chăng xưa đó là trận mạc
Nên cát đồi trăng cứ đỏ hồng
Tôi về Phan Rí trông ra biển
Một thành phố nổi một rừng sao
Ở đây lắm mực nhiều tôm cá
Nguồn sống cư dân tự thuở nào
Bao năm tôi lại về Phan Rí
Thăm mấy người thân mấy bạn thơ
Lớp trước thầy cô đâu cả nhỉ?
Trường xưa buồn vắng bóng người xưa
Huỳnh Hữu Võ
Đinh Tiến Luyện
ba
TÔI ĐÃ BẮT ĐẦU QUEN VỚI TIẾNG CHUÔNG CỦA ngôi nhà thờ Chính Tòa. Sáng sớm lúc 4 giờ, 12 giờ trưa và sáu rưỡi chiều. Tiếng chuông ngân nga, khi quyện với sương mù, khi lẫn trong gió, đều đặn vào những giờ khắc nhất định. Tiếng chuông mà có buổi chiều trong cơn ho rũ tôi nghe chính là trái tim mình ngân nga. Tôi đã nhìn rõ hình dáng con gà đứng trên đỉnh ngọn tháp chuông để tôi vừa nghĩ rằng, rồi cũng một lần nào đó, có thể cũng là đêm Giáng sinh, như người lính phi công Vincent mất trí nhớ, tôi sẽ leo lên ngọn tháp chuông bằng sức khỏe bệnh hoạn của mình, bẻ gãy khối sắt ấy đem về làm quà tặng cho Anh Chi. Sao lại có những liên tưởng kỳ cục như vậy? Cũng như ý nghĩ đã trở thành thực tại là tôi đem tôi lên đây. Sống để mà ám ảnh những chuyện gì đâu đâu hoài, như vậy, có thể một ngày nào mình sẽ chết bằng những nỗi ám ảnh đó. Chi theo hoài tôi, tôi theo hoài Chi, cũng chỉ loanh quanh trong trí tưởng của tôi. Cho đến khi nào chết đi, tôi đã nghĩ như thế, có lẽ hồn tôi vẫn còn theo Chi. Rong ruổi cuộc đời này, suốt đời nhau không bao giờ biết mệt, không bao giờ tuyệt vọng. Phải là như thế.
Buổi sáng chủ nhật tôi đứng ngơ ngẩn ở trước cửa nhà thờ Chính tòa với ý nghĩ có thể gặp Chi ở đó. Những hồi chuông đầu giờ lễ rồi những hồi chuông tan giờ lễ, tôi lẫn trong đám đông người ra vào nhưng không một lần tôi đã bước vào trong. Đứng nơi cửa, tôi có thể nhìn thấy những tấm kính màu ở các khuôn cửa trên cao ghép thành hình các vị thánh, những miếng kính rực rỡ màu sắc trong nắng buổi sáng làm tôi nhớ màu sắc trong những bức tranh bằng chì sáp Chi thường tô nghịch ngợm trong cuốn sách in. Tôi đánh bạo hỏi thăm một Sơ áo trắng, khăn màu xanh đậm mới trong nhà thờ bước ra:
– Thưa Sơ, cho tôi hỏi thăm…
Vẻ mặt của người nữ tu hơi ngỡ ngàng một chút khi đối diện với tôi, nhưng vẫn sẵn một nụ cười cởi mở:
– Ông hỏi gì cơ?
– Sơ có biết nội trú Domaine de Marie ở đâu không ạ?
– Domaine à, người nữ tu trẻ đưa tay chỉ về hướng phía bên trái nhà thờ, ông đi lối này, hết con dốc kia rồi hỏi thăm thêm, chứ thực ra khó mà nói cho rõ để ông có thể tự tìm tới được.
– Thưa Sơ, chắc xa lắm?
– Không, ông có thể đi bộ tới được nếu không tiện xe Tiếp tục đọc
ĐỘC ẨM CA
gác trống bâng quơ ôm gió lạnh
bầu trời đen thẩm tiễn thu đi
nghiêng bầu rót hết tình cô quạnh
hồn dốc tuôn ra một ngõ về.
TRƯA IM
… xôn xao lá trúc
gà gáy ngõ xa
nắng trưa nằm gục
giữa mảnh sân già.
ÁNG MÂY
về dưới trăng khuya lòng chợt ấm
đưa em qua hết mộng đêm này
lối nọ đường kia
câu hỏi chậm
ray rứt trong lòng như áng mây.
MỞ RA
mở ra cổng trước vắng hoa
đi về hai buổi xám tro hỏi chào
mở ra cổng hậu thiếu màu
sớm khuya đen trắng gật đầu đôi phen
mở ra tình tự cũ mèm
tháng năm chộn rộn chợt quên có mình.
VÔ THUỶ VÔ CHUNG
những nẻo đường đi, những chốn về
những tôi trưa nắng, những tôi khuya
vòng tròn xoắn ốc xoay nguồn cội
quay mãi
vô biên chật chỗ lìa.
DỮ NGÃ ĐỒNG TIÊU
chén rượu vừa xong tiếp chén trà
loay hoay ròi cũng đến phiên ta
ngoài trời mưa lớn, về sao được?
đối ẩm cùng ta có cội hoa.
Nguyễn Tấn Cứ
Một bàn nhậu sa đọa với những cơn mưa cùng với bạn bè hư ão xa xăm
Một chút bóng tối hắt lên trên tường vôi xám cùng với những đám cháy
Rượu như không có men beer như không có sóng tình như không nóng
Mưa gầm rú như một trận B52 rải thảm trên không phận những nỗi buồn
Anh đã nói gì đó với em trong mưa anh đã quat gì đó với em trong mưa
Anh đã giận giữ cái gì đó khi một người đàn bà diêm dúa gân c…ổ đi qua
Mưa như đang làm trôi đi son phấn của một miếng đất đang cố bạc màu
Mưa như cào đi những phù sa còn sót lại trên nhưng thanh xuân bồi bãi
Anh thù ghét những cuộc ra đi nhưng anh đã không bao giờ dừng bước
Anh bức bối với những cuộc ở lại nhưng anh vẫn thèm được cùng ở lại
Với những cơn mưa với những con gió đang hú lên trong hành lang tối
Anh thèm được yêu thương thật lâu rồi đau thương mang kỉ niệm trở về
Một chỗ ngồi hoang vu xoải bóng mệt nhoài trên con dốc của xưa quá
Xưa như chưa bao giờ xa chưa bao giờ nguôi ngoai ngày tháng mưa dài
Anh sẽ cố gắng yêu anh thương anh và em sẽ không bao giờ thất vọng
Vì em sẽ không an vui …khi vẫn thấy anh quá là vui trong cõi đời buồn
TÔN NỮ THU DUNG
…
Sau rất nhiều năm hết làm thầy tới bán sách…, vừa mới chân ướt, chân ráo, chân trước, chân sau tới CA là tôi bị đưa ngay vào cái lớp bổ túc văn hoá ESL. (tức ENGLISH AS A SECOND LANGUAGE: ANH VĂN LÀ NGÔN NGỮ THỨ HAI )
Buổi mai hôm đó, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh … Chôm nguyên văn của Thanh Tịnh, chớ tôi mà viết được một câu hay ho đến vậy thì… thiên hạ chết liền (còn tui thì hổng có răng… mô!). Tôi diện cái áo pull trắng, quần jean xanh (không hề rách hay bạc phếch hai đầu gối như cái thời đi học ở Viện Đại học Cộng Đồng Duyên Hải Nha Trang), ngoài khoác cái áo khoác đen, tay ôm Kindle Fire cho ra vẻ con nhà có học… Dán xong tờ giấy chỉ đường của Google Map trên vô lăng là tôi nhắm hướng Mt. SAC College mà trực chỉ.
Bạn tôi lấy danh nghĩa ma cũ khuyên răn ma mới: “Học ở đó hơi xa nhà chút chút, nhưng sau này “có công mài bút có ngày lên College” muốn lấy thêm vài cái chứng chỉ, một ít bằng khen để có Financial aid xài chơi thì cái bằng tốt nghiệp Mt SAC cấp cũng có giá trị lắm lắm , vì Mt. SAC là 1 trong 1000 trường tầm cỡ ở Mỹ…” Bạn đã từng học ở đó trước tôi chừng… 20 năm… (bạn không nói gì thêm, nhưng tôi thầm nghĩ: chắc là nó đứng thứ 999…) Thôi kệ, đi học ESL chớ phải đi làm vương làm tướng gì mà đòi hỏi cho cao sang… (tôi âm thầm nghĩ vậy.)
Tới ngã tư đèn xanh đèn đỏ nhấp nha nhấp nháy bảy tám làn đường thách thức tay lái lụa của tôi, tôi vuột mất cái tấm bảng to chà bá dựng góc đường MOUNTAIN SAN ANTONIO COLLEGE, phải tìm chỗ cua lại …Không sao, “đường đi khó không khó vì ngăn sông cách núi mà khó vì lòng người ngại núi e sông…” Câu này cũng không phải tôi nghĩ ra mà là của một danh nhân văn hóa tôi vô cùng ngưỡng mộ vì ông rất… đẹp trai Tiếp tục đọc
Giấu nỗi buồn vào đâu em hỡi?
Chiều loang bóng nhạt vết chân trần
Anh nhìn quanh lối đi ngày rất cũ
Con đường dài ngơ ngác phù vân
Giấu nỗi buồn vào đâu em hỡi?
Những ngày mưa xóa vội nét môi hồng
Em chạy trốn những giọt rơi trên tóc
Nỗi niềm ướt trũng giữa thinh không
Giấu nỗi buồn vào đâu em hỡi?
Ban mai thức dậy…vắng môi cười
Anh tìm mãi giữa ngàn cây thắp nắng
Tiếng vọng nào xa khuất đã mười mươi
Giấu nỗi buồn vào đâu em hỡi?
Mỗi hoàng hôn anh với xác của ngày
Đem nén chặt ở chân trời kí ức
Len lén môi cười trống rỗng vòng tay…
Trần Huy
Đốt hết mùa hạ
Tôi còn gì không?
Còn trong đáy cốc
Nỗi buồn mênh mông…
Đốt hết mùa thu
Tôi còn trăng lu
Chim bay biền biệt
Tình xưa tuyệt mù…
Đốt hết mùa đông
Hồn tôi trống vắng
Lời ca nằng nặng
Bên chiều mưa mong!
Đốt hết mùa xuân
Tôi còn gì không?
Còn trong khói thuốc
Bóng đời lông nhông…
Đốt hết bốn mùa
Tôi còn gì không ?
Còn sợi tóc bạc
Treo tình hư không …
Trần Dzạ Lữ
Tương Tri 