Đoàn Thị Lệ Thanh

Trước khi từ biệt quê nhà yêu dấu, tôi thường hỏi những người quen (là Việt kiều ) về cách cư xử của người Việt hải ngoại, với ai tôi cũng được trả lời bằng một cái bĩu môi dài (như vừa được phẫu thuật thẩm mỹ bơm môi) kèm theo nhiều cái lắc đầu ngao ngán, sau đó là vài ba chục câu than thở : “Người ta định giá trị của mình bằng cái xe mình đi, cái áo mình mặc, đôi giày mình mang…”; “ Ở xứ lạ quê người thì phải đùm bọc nhau chớ, như người Tàu đó, đâu cũng có China Town, đố ai mà ăn hiếp được một người Tàu nào. Đằng này, còn lừa nhau, chơi nhau tận cùng bằng số”; “Hãng nào có nhiều  người Việt là lu bù phe phái bè cánh, còn phải biết chị ..chị..em …em, quà cáp sớm trưa mới mong không bị lay off ”. Khi qua Mỹ rồi, lại thêm nhiều răn đe: “Mua xe hử? Nhớ nghen, chớ ..chớ …chớ bao giờ tìm tới body shop của người Việt”; “Mua nhà hử, nè nè, tìm khu Mỹ trắng mà ở, hàng xóm người Việt nó dòm ngó nhiều chuyện lắm…” v.v và v.v……( Chà, lại nghe nói Mỹ trắng thấy người Việt mình dọn tới làm bạn hàng xóm là họ bán nhà chạy trốn, vậy thì ở đâu cho yên thân đây?)

Nghe riết thành nhập tâm, cho nên hành trang tôi đem theo qua Mỹ còn có thêm một cái ba lô  vô hình chứa đầy ắp những thành kiến về người Việt, tự nhiên tôi đâm ra kì thị với ngay cả đồng hương mình.  Những ngày đầu mới định cư, giao tiếp với người bản xứ thì tôi cởi mở thân tình, ra vẻ ta đây là dân Mỹ gốc Việt thứ thiệt, lịch sự dư dả không kém gì dân Tây, nhưng với đồng hương thì “cảnh giác cao độ”, thấy người nào tóc vàng, da vàng, mũi (sửa) cao là …né,  cần thiết thì chào hỏi dăm ba câu trong tinh thần thủ thế. Thời gian đầu, tôi ở nhờ nhà vợ chồng đứa cháu gọi ông xã tôi là bác ruột, các cháu đối xử với chúng tôi hiếu thảo như với cha mẹ ruột các cháu. Dần dà, mối dây liên lạc được nối dài, tôi tìm được bạn Hiền Hậu thời trung học, ông xã tôi tìm lại được một vài đồng đội trong khóa SVSQ Thủ Đức, chỉ biết tên, bây giờ mới rõ mặt, rồi quen biết thêm những anh chị khác trong giáo xứ, trong cộng đồng. Các bạn, các anh chị ấy sẵn sàng giúp chúng tôi – những người chân còn ướt chưa kịp ráo –  nhanh chóng bước kịp với cuộc sống mới, bạn Hiền Hậu giúp tìm việc làm, anh Chinh dạy hai vợ chồng tôi lái xe, anh Liêu giúp khai thuế, chị Duyên chị Hải Triều giúp tôi kinh nghiệm đi chợ, đi mua sắm… Có người sẽ bảo: “ Đã là bạn hữu, tất nhiên phải tốt với nhau, đâu phải chuyện hiếm hoi lạ lùng gì! Còn chuyện cư xử với nhau cho ra một cộng đồng tốt đẹp như cộng đồng người Hoa mới đáng nói chứ! Người Tàu họ tự hào về cái town này lắm đó!”. A, lại có thêm chuyện tự hào dân tộc nữa. Tôi làm trong cafeteria của một trường Tiểu học mà một nửa là học sinh Việt. Vì trường cho phép học sinh Việt chọn sinh ngữ phụ là tiếng mẹ đẻ nên phần lớn các cháu đều nói tiếng Việt rất sỏi. Đứng làm cashier để thu tiền hoặc scan thẻ ăn, tôi phải luôn miệng “ Hi, how are you doing today?” hoặc “Thank you, honey…Thank you, sweety”, và luôn tay bấm nút “account” (nếu thiếu tiền ăn) hay “stend” (nếu có đủ tiền trong account)  để các cháu di chuyển nhanh chóng cho kịp giờ ăn trưa, đâu có thì giờ coi cháu nào người Việt, cháu nào Mỹ hay Mễ để chuyển ngữ. Thế mà có cháu không chịu, lần nào đi ngang cũng hỏi “Bà có biết nói tiếng Việt không?”. Có cháu hãnh diện khoe với tôi “ Con là người Việt, mẹ con là người Việt, ba con cũng là người Việt, bạn con đây nè, cũng người Việt”. Trẻ con thường láu táu nên có lúc cầm nhầm thẻ của bạn, vì vậy tôi gọi tên các cháu để tránh nhầm lẫn “Thank you, Heavenly….Thank you, Mignone…” Tiếp tục đọc →