BÀY NHỚ

Tháng 3 anh bày nỗi nhớ
Sao em chẳng ghé về thăm?
Bên sông hoa gạo vẫn nở
Mà tình thì đã sang ngang…

Mái tóc thơm mùi địa đàng
Còn vương trong mắt ai đó
Kinh chiều bay qua hồn nhỏ
Vấp buồn vừa mới lang thang !

Anh đi mà đi đâu chứ(*)
Giang hồ cạn khúc nhạc xưa?
Thọc tay vào túi cũng vừa
Hắt hiu chạm tay cô lữ…

Biết rằng mình luôn dự trữ
Nồng nàn cho Bậu ăn ngon
Vậy mà bữa cơm du tử
Mình anh gắp gió hoang đường…

Tháng 3 lạc cánh diều ngoan
Vuông trời phôi pha ước hẹn
Hiểu luôn là em không đến
Anh bày nỗi nhớ rồi chôn…

Chôn rồi bươi lại đem chưng
Nơi trái tim đêm đa cảm
Cũng đành làm hươu cao cổ
Ngóng tình xát muối một phương !

Thơ anh trúng hồi mã thương
Đau lòng thời gian tắc tị…
Đỏ đen cuộc đời là thế
Giếng sâu, gàu cạn, vô thường !

Trần Dzạ Lữ
(*) ý thơ Nguyễn Bính

TÌNH NHƯ BÓNG BAY

Tôi đang cố tình quên anh, vì để làm được điều này tôi nhất định tạm ngưng không gửi bài đến tờ báo do anh phụ trách hoặc giở đọc những trang báo có bài viết của anh. Có lẽ với suy nghĩ đơn giản, tôi biết, chỉ cần nhìn thoáng thấy giòng chữ hay tên của anh  là tất cả sẽ phục hồi, tất cả sẽ y như cũ và một lần nữa, tôi, sẽ khổ sở trong sự bắt buộc phải chọn lựa – Hoặc anh, hoặc đời sống của tôi lâu nay – Khổ thay, đời sống của anh, đời sống của tôi – cả hai đã mọc rễ trong hoàn cảnh cố định từ lâu rồi và, nếu chọn nhau, chúng tôi liệu có đủ nhẫn nại để kéo dài sự chịu đựng giằng co của tình lý? Đó là chưa nói đến sự phán xét nghiêm khắc của những người chung quanh? Và, liệu chúng tôi có yêu nhau đủ, để, có thể đương đầu với vô số hệ lụy chung quanh ?

Trong khi tôi đang hài lòng về quyết định độc đoán của mình thì bỗng dưng sáng nay, tôi nhận một bài viết mới nhất của Nguyễn Xuân Thiệp về quán Café Trieste ở San Francisco xa tít nơi góc bờ Tây nước Mỹ do một người bạn chuyển tới khiến trong lòng tôi lại sóng sánh một nỗi buồn, và tâm trạng này vừa đủ để đánh thức nỗi quên lãng tưởng đã ngủ yên, vừa đủ cho tôi bỗng bàng hoàng sợ hãi nhận ra những hồi ức đẹp về anh tưởng tôi đã vùi lấp được rồi lại ào ạt tràn về….Tự nhiên, ngực tôi thắt lại với một nỗi bất an đột ngột, ngỡ ngàng khi nhận ra một sự thật mà suốt năm nay tôi thực hiện để quên anh, nhưng, sự kết thúc đó chỉ là vẽ vời cho một ảo tưởng mà thôi.
Chuyện của chúng tôi cũng thường tình và kéo dài đã hơn mấy mươi năm. Cuộc tình lén lút nhiều lần tưởng chừng đã vào quá khứ, vì, chúng tôi có khi thân nhau, thân nhau nồng nàn, có lúc rời rạc, không ít lần đứt khúc, rồi gặp lại rồi mất hút cho đến khi cả hai không là của nhau…Tuy nhiên, mỗi lần gặp bất trắc, gặp muộn phiền là tôi men đến anh – như một chỗ dựa tin cậy vì biết anh một mực rất thương tôi. Có lẻ, trên đời này, nếu có người nào đó thầm yêu tôi với một tình cảm say đắm, hoặc có người nào đó đã yêu tôi trong cách yêu thật liều lĩnh kể cả bất chấp nhưng đến khi tình không thành là tan, là hết, là xong một cuộc tình…Cuối cùng, tôi nghiệm ra – chung thủy với duy nhất một bóng hình suốt hơn mấy mươi năm thì không ai hơn anh ! Dù rằng, từ đầu hình như tôi chẳng hứa hẹn điều gì với anh, thậm chí anh không cần điều này hay cần bất cứ điều gì từ phía tôi, anh chỉ nói “ Anh yêu em rồi, nên không còn yêu ai được nữa…” ….Những lời chí thiết như thế nhưng tôi cứ lay lắt chỉ muốn buông tay, thả tình cho gió, thả tình cho tình bay vì sợ không chịu nỗi những áp lực vô hình quá lớn.

Tôi thay quần Jeans bạc thếch rách ống, áo sơ mi và ra đường. Tôi có ý muốn khuây khỏa bằng một cuộc đi dạo, và tôi cứ như thuận theo tiếng bước chân dẫn dụ của mình. Bước chân nhẹ tênh, người tôi như bị hút trống, lung lay như một cánh lá mềm. Trời trên đầu buông những chùm nắng chói loà của một mùa hè lộng lẫy khiến tôi thầm hài lòng trong bầu không khí ấm áp hiếm hoi trên con đường có nhiều mảng hoa Tulip đã nở bung từng cánh. Tôi tạt vào quán cà phê quen đến phía quầy chờ đợi mua cho mình ly cà phê rồi bưng ra ngồi thoải mái trong chiếc ghế sắt có nệm đặt dọc theo mái hiên. Tôi ngồi một mình, nhấm nháp ly cà phê lâu lâu lơ đãng ngửng nhìn như chờ đợi mà có chờ đợi ai đâu, có khi cắm cúi săm soi những giọt nước đóng lăn tăn ngoài thành ly mà đầu óc rưng rưng nhớ đến khoảng ngày tháng này năm ngoái anh nhắn “ Về nghe em, chúng mình phải đến Givral trước khi người ta đập bỏ nó” Tâm trạng của anh giống như của nhiều người yêu Saigon khác, muốn bảo tồn nơi chốn – kỷ niệm ” Xưa vốn thế – nay vẫn thế..” nên đtq đã có lần tức tối : “ Ôi, hãy tưởng tượng một người Paris một buổi sáng ra phố, bỗng thấy ở cái chỗ bao nhiêu năm là nơi có cái bảng hiệu Café des Deux Magots, hay Café de Flore, nay chỉ là những đống gạch vụn, để rồi sau đó thấy dựng lên một thứ Mỹ không ra Mỹ, Tàu không ra Tàu, Ấn Độ không ra Ấn Độ…”…
Có lần, để an ủi, tôi hẹn “ Khi nào qua thăm, em sẽ đưa anh đến cà phê Trieste, viếng lại San Francisco nơi hơn 30 năm trước anh đã từng ghé qua và hiện nay nơi đây vẫn còn giữ quá khứ, hiện tại trong một khúc đường ẩn chứa nhiều điều thú vị”

Anh là một nhà văn đã gắn bó với chữ nghĩa từ rất sớm, lại là nhà văn Quân Đội, nên tôi tuy không thể mường tượng hết những năm tháng “ đầy thất kinh lận đận” của những nhà văn còn kẹt lại sau năm 1975 ra sao, nhưng tôi biết họ và anh khốn khó trăm bề, khốn khổ trăm đường, vì vậy được làm người thật thân hiếm hoi của anh, được anh cho xem hàng trăm bài viết ngắn, dài về cuộc đời được giấu kín đâu đó mới thấy được sự mê say miệt mài viết của anh là điều gì đó rất mãnh liệt thầm kín và mới cảm nhận sức phấn đấu của anh mới thật là dễ sợ, thật đáng phục. Anh là một nhà văn lững thững đi gần tận cuối cùng trên văn đàn. Anh chọn thái độ sống một mình, tránh né hết thảy mọi đàn đúm bè phái xu nịnh. Đối với bạn cùng tâm ý anh hết lòng hết mực, mặc dù nhìn bên ngoài người ta thấy anh với dáng cao khều gầy nhom và vẻ xương xẩu lúc nào cũng phớt lờ một cách điềm đạm. Đối với tôi, anh cũng ít khi nào tỏ bày bằng lời, anh chỉ lặng lẽ nhìn tôi bằng cái nhìn lơ đãng như thăm thẳm thương yêu. Tôi nhớ, ngày đầu, chỉ một ánh nhìn thôi, tôi cũng đủ ngất ngây với nỗi rung động thanh khiết đầu đời. Mỗi cái nhìn sau đó gặp nhau cũng đủ cho tôi sống trọn vẹn những khắc giây đắm đuối của một kiếp đàn bà.
Qua ánh mắt đó, tôi biết chắc chắn trong đáy sâu trái tim anh lúc nào cũng cất giữ những góc ký ức của chúng tôi cho riêng mình và sẽ mang nó về nơi thiên cổ cùng anh.

Khi gặp lại nhau lần vừa rồi sau mười mấy năm ( tôi không nhớ là lần thứ mấy ) anh chưa bao giờ nói về những chuyện riêng của gia đình, nhưng tôi mơ hồ thấy anh có vẻ như dè dặt và thu nhỏ đời sống mình lại. Tôi cảm thấy hình như anh đang sống trong một cái lưới, với một không khí tức thở ngột ngạt, nhưng anh vẫn không muốn cựa quậy – hoặc để thoát ra – có lẽ anh tự tin là người biết chịu đựng, có lẽ anh tự biết dù gì đi nữa cũng phải hoàn tất những trách nhiệm của mình… Chính vì thế, anh làm việc thật nhiều để lấp trống những nỗi muộn phiền, cũng như đang tận dụng từng năm tháng ngắn ngủi của sự sống để làm nốt những việc còn lại…

Tôi uống hết ngụm cà phê cuối cùng và cảm thấy mùi vị đăng đắng thấm sâu trên đầu lưỡi và tự hỏi “ Có nên báo cho anh biết tôi vừa xong thủ tục ly dị ? “

thụyvi

( Hầm Nắng, 17 tháng 3 năm 2017 )

 

 

ở một nơi…

đường qua rất hẹp
tuyết trên hàng cây
buồn ta rất thật
thật như nơi này

ở đó em đi
ta vô trụ xứ
nhớ trong bàn tay
ôm đời lữ thứ

em không về lại
thăm tuổi ta như
tuổi một hôm như
yêu thầm môi ngải

em có em không
vòng quanh trái đất
ta hái mặt trời
khoe em có thật

ở nơi tình yêu
áo mầu huyễn ão
sáng băng qua đường
buồn ta huýt sáo

lúc em diệu kì
làm ta như mất
em bỏ em đi
mặt trời có thật

( ta nói với theo )

NGÔ YÊN THÁI

CÀ PHÊ HIÊN

Gặp giữa ngàn trùng

 

 

 

Khi đó, bạn đang lang thang trong cõi ngàn trùng, một mình. Lang thang giữa hiện thực và mộng mị. Những người bạn chào hỏi mỗi ngày đều không ai là quen biết. Bạn đi mải miết trong cô độc, khoảng thời gian bạn đã đi qua dài lắm, bạn không nhớ hết. Những vô lý bạn gặp mỗi ngày cũng nhiều lắm, bạn cũng không nhớ hết . Bạn luôn cố gắng bước mải miết, mỗi ngày qua được đánh dấu bởi một điều gì đấy, như kiểu những hạt vụn bánh mì mà cậu út rắc trên con đường đi trong rừng cho khỏi lạc. Mỗi ngày, đều được nhắc nhớ về những kỷ niệm bạn đã từng qua. Không dửng dưng, không níu kéo. Tuồng như sự lạnh nhạt của những ngày không còn xuân sắc thiếu thì.

Khi ấy, có vẻ như bạn đang chờ đợi. Chờ đợi một điều không xảy đến, hay chờ đợi để lãng quên những niềm nuối tiếc trong nuối tiếc. Có những người đi lướt qua bạn, bạn tưởng đó là người mình mong chờ, nhưng không phải. Có những người dừng chân với bạn lâu hơn, nhưng rồi cũng không phải. Những lãng quên trôi qua mau, trong những buổi sáng áp thấp phủ ngập thị trấn. Ẩm ướt kéo dài , những đám mây chờn vờn trên các ngọn cây xám, chúng nói, đừng buồn, nước mắt không để rơi dưới bầu trời mùa thu. Những bầu trời không mang màu xanh lá.

Những lãng quên trôi mau, tựa như hàng nghìn năm qua dưới lưỡi gió sa mạc nóng rẫy, những cơn gió mang dung nham lửa mặt trời, chúng nói, đừng buồn, đừng cúi đầu, đừng khóc trong những đêm trăng mùa hạ. Đêm xưa bên hồ sen ngát tuổi thơ qua lâu rồi. Có nhiều thứ không tái hồi. Đừng khóc. Cơn gió nói với bạn trong những đêm mùa hè như thế.

Những lãng quên trôi mau trong những cơn viêm xoang đặc trắng mùa đông, ngón tay co ro trong túi áo khoác, tái nhợt đôi môi lạnh buốt. Bạn để mình trôi theo chiếc bóng trên vách. Trên tường trắng, những hoan ca vẫn âm ỉ từng đêm. Trên tường trắng , lại chỉ có bạn với những cơn nhớ nhức nhói, những mong đợi nhức nhói. Trận khắc khoải tràn qua những đêm trắng, trôi vùn vụt như gió thiên hà. Những đêm trắng nói với bạn, đứng lại và đừng chạy nữa, Uy, giọt mưa muôn đời vẫn mang hình nước mắt, và cơn nắng khô rang cũng cạn như nỗi mong chờ. Đứng lại và đừng chạy nữa.

Những lãng quên trôi mau trong những đêm xuân lạnh lẽo, chỉ tiếng lá khô vỡ vụn trên mặt đất, đừng chảy máu nữa, chúng nói, những con tim cạn khô . Sự mong chờ chỉ là hiện thân bằng tiếng tik tak đồng hồ, bằng tờ lịch rơi mỗi sáng, bằng những con số được đếm mỗi ngày trên màn hình điện thoại. Qua lâu chưa? Không biết. Khi nào thì đến? Không biết. Những lần lữa vốn dĩ sẽ kéo dài, khi mưa vẫn rơi trong những ngày quá khứ, khi những cơn gió vẫn cứ vùn vụt quất bên bờ vắng. Trong hành lang lạnh và trống ký túc xá.
Khi đó, ở thời khắc chín/ ba phần tư, những đồng tử chợt trở nên đông cứng. Bạn thấy em, kể từ một tỷ chín trăm chín mươi chín triệu năm trước, bạn như đã nhìn thấy em. Em đến bất ngờ như gió. Em biết bạn không? Biết chứ, em nói, em biết bạn cũng từ một tỷ chín trăm chín mươi chín triệu năm trước. Sao em không nghe tiếng bạn gọi? Em nghe chứ, nhưng em không trả lời bạn thôi. Sao em không đưa tay ra với bạn? Thì bây giờ em đã đến đây. Bạn ngắm nụ cười em rạng rỡ trong nắng. Những cơn nắng mang màu xanh lá cây. Đi với em chứ? Bạn có đi không? Nên đi không? Đi được không? Bạn ngắm nghía bộ rễ xù xì dưới chân mình. Bạn đã ở đây quá lâu để chờ đợi. Rễ đã đâm vào lòng đất hằng đêm đau nhói. Ở một nơi nào đấy chỉ có tuyết trắng, không ai có thể quấy rầy chúng ta, đi với em không? Bạn nhìn đôi cánh già nua kiệt lực của mình. Sẽ mang nỗi bạn qua ngàn trùng sao?
Với em, bạn thấy mình đang tự treo mình trên sợi dây treo cao giữa thinh không, bạn biết rơi xuống là sẽ tan xương. Nhưng vẫn cứ liều mạng. Bạn bị mê hoặc bởi sự chông chênh đó, hay bạn bị cuốn vào mà không cưỡng nỗi? Bạn không biết. Lý trí là con đường em phải đi, là nơi chốn bạn phải tới. Lý trí là sự sót lại sau những dằn vặt trong kí ức và sự lo lắng cho hiện tại. Nhưng những ảo tưởng mụ mị lại dẫn dắt bạn đến chốn hoang vu. Những lầm lỗi ai cũng có nhưng điêu tàn không phải ai cũng gánh. Sự nhập nhằng là những lối dẫn khai thông cho lỗi lầm tất yếu sẽ xảy ra. Không thể cắt cánh bướm, cũng không thể hiện thực hoá an toàn cho mỗi giấc mơ. Rốt cùng, bất cứ lựa chọn nào cũng chỉ có đau thương tràn qua trận nước mắt mỗi đêm không ngủ.

Ở đâu cũng là vực thẳm, trước mặt, sau lưng, bên phải bên trái, những vực thẳm chập chùng, không lối thoát. Bạn nghĩ bạn sẽ đi, đi mải miết, đi cho hết đêm sâu, đi cho hết ngày dài, bạn chờ tiếng em gọi bạn, em đã ở đâu? Bạn cầu nguyện bên vỉa hè giá lạnh. Cơn gió đi ngang nhìn bạn cười ngả ngớn. Sự nguyền rũa có phải sẽ đến là tất yếu? Khi những mê muội phủ đắp tất cả những lý trí còn sót lại, sau rốt là lời mỉa mai hay cơn giận dữ kéo dài?
Bạn quỳ xuống giữa những ngọn đồi, cơn đau là dành cho bạn, đổi một đêm hoang vu cho một cái giá trả bằng nước mắt và mất mát. Những đau thương khi chia lìa sẽ xếp đều đặn như đá lát đường. Bạn hỏi, em này, nếu như bạn gọi em từ giữa đêm thâu, em có đến với bạn không? Chỉ còn thinh lặng , cũng rải đều trên phím trắng như những viên đá lát đường

Rồi em cũng đã bỏ bạn lại trên con đường thăm thẳm ấy, vực thẳm hiên ngang hiện diện chung quanh, đại lộ vắng tanh người, không ai cho bạn kêu lấy, không ai cho bạn níu giữ, thảo nguyên cũng mênh mông vắng. Chuyến tàu ấy hết vé rồi, người ta bảo bạn rằng như thế, có một tấm vé để đi đến cô đơn, có một tấm vé để đi đến những niềm đau, bạn có đi không? sẽ ở lại ở đấy? sẽ níu giữ gì ở đấy? bạn không biết. Những gì hôm nay bạn có rồi cũng sẽ mất hút như làn sương, như khói xe. Bạn níu giữ được gì?

tro tàn có màu gì?

Bạn không ngủ được, bạn ngắm những vì sao trong thiên hà của em, có những vì sao rất sáng, có những vì sao mờ dần đi, trong ánh nhìn của em, bạn có phải cũng chỉ là một ngôi sao đã cháy từ các kỷ băng hà và còn chút le lói sáng? Trong tiếng vi vút của những vì sao đã cháy hết , bạn thèm nghe tiếng em gọi bạn, một lần thôi. nhẹ thôi, nói rằng em cũng nhớ bạn, như rằng bạn đang nhớ em. Bạn ngồi nhìn sững sờ màn hình điện thoại, nơi đó em đang cười, nhưng nụ cười đó không dành cho bạn. bạn bới tung những thứ liên quan đến em, từng câu từng chữ của em, cũng không có câu chữ nào dành cho bạn, những tin nhắn rối bời, mà em vĩnh viễn không bao giờ đọc được, và bạn ngồi, miên man như mưa bên hiên nhà. Bạn buồn, em ạ. Nhiều khi bạn thấy bạn và em ở hai thế giới khác nhau. Cách xa nhau một tỷ chín trăm chín mươi chín triệu năm ánh sáng. Bạn chỉ thấy em lấp lánh ở phía cuối cuộc đời bạn, nhưng bạn chẳng thể tiến lại gần em hơn được. Bạn ngồi trong góc tối tháng ba và ngắm em lộng lẫy toả sáng. Bạn ngồi trong góc tối tháng ba và nhìn nỗi buồn rực rỡ ấy lên men. Ngoài kia cuộc sống sôi động từng ngày, bạn lặng lẽ ngồi ở thiên niên kỷ khác, nghe lá rụng từng đám dày chấp chới, nghe hơi lạnh se buốt chân tay.

Trong cơn đau, bạn khoanh người cuộn tròn trong chăn, như hồ ly quấn mình trong hang lạnh, tự liếm láp vết thương. Nhưng dây tỳ bà đứt đoạn rồi, nhưng tiếng tỳ bà im bặt, nhưng cây tỳ bà đã rời đi , rất xa, rất xa. Bạn muốn gọi , bạn muốn kêu to, bạn muốn bảo với em là bạn cần em. Nhưng trong hang thì lạnh, và đêm đen sâu ngút ngàn.

Và bạn biết, những khúc đơn âm mỗi ngày bạn nói cho em, em không bao giờ được nghe thấy, cái đuôi chu tước dài lồng lộng, rực lửa, cũng không dài bằng nỗi nhớ của bạn trong những đêm dài phương nam. Hang lạnh và hoang trống, buồn cũng chẳng thể lấp đầy. Hừng đông là giấc mơ mỗi ngày bạn đều mơ đến. Hừng đông có lạnh không? Có trắng không? Khi những giấc mơ bạch tạng sẽ không còn phủ đắp bạn, là lúc bạn sẽ ra đi. Bạn ngồi đếm giờ bên vực xoáy, tối đen, hun hút gió, bạn đếm bên hành lang rêu ẩm ướt, bạn đếm giữa ngày sa mù . Tiếng tik tak không bao giờ lơi nghĩ trong đầu bạn, bạn nghĩ, khi tiếng tik tak ấy dừng lại, nhịp máu trong bạn cũng dừng lại, những hành lang mờ mờ dưới ánh đèn led xanh xao trong bệnh viện vắng, bạn luôn ngồi trên dãy ghế chờ. Bạn không chờ ai cả, chỉ là bạn muốn để mọi người nghĩ là bạn đang được chờ ai đó, đi qua đời mình.

Rồi cũng chỉ mỗi ánh sáng xanh xao ấy soi đường cho bạn, đường hầm tối sâu dài thăm thẳm, bạn thấy mịt mờ, bạn không thể biết nơi nó kết thúc. Vô định bước đi, vật vờ bước đi, xung quanh bặt câm, bạn thèm nghe tiếng em hát, bạn thèm nghe tiếng tỳ bà, bạn thèm nghe tiếng hời ru của mẹ, thậm chí có lúc bạn thèm nghe tiếng gió cũng được. Nhưng xung quanh bạn không có gì cả, không tồn tại gì cả, ngay cả tiếng bước chân cũng không. Ngực bạn đau buốt, tim bạn đau buốt, đầu bạn đau buốt, cảm giác như cả khuôn mặt bạn cũng đã bị luộc chín. Bạn không thở nổi, không khí rít róng nấc nghẹn nơi cuống họng. Bạn lại sững sờ nhìn màn hình điện thoại, em còn ở đó không?

Những phím chữ nhảy loạn trước mắt bạn. Ngón tay khô từ bao mùa trước không định vị được nơi chốn. Xung quanh tối đen, mịt mờ. Lần từng bước trong sâu thẳm, bạn có vùng thoát để thở, nhưng những hắc ám ngàn năm đè chặt lấy bạn. Trong ánh sáng xanh xao, bạn thấy những móng tay của mình xám đi, như tro tàn. Rồi màu xám lan lên đôi bàn tay, chảy loang ra như vệt địa y, không ngừng vùng vẫy và phát triển. Như cái lạnh đang toả ra trên hai vai bạn rồi tan ra khắp châu thân. Mắt lạnh mũi lạnh môi lạnh. Bạn cắn chặt môi, cố gắng giữ cho màu đỏ trên đó đừng tan đi. Bạn cố gắng dỗ mình, đừng ngủ, không được thiếp ngủ vào lúc này, những cơn mê dạt trôi kia sẽ chiếm lấy bạn, sẽ ăn mòn bạn đến tận xương tuỷ. Những phím bấm lại nhảy loạn trên mười đầu ngón tay. Bạn cố gắng để hoàn thành dãy kí tự của em. Bạn sợ, khi em trở lại thì bạn đã phân rã rồi, phải có gì lưu lại để em biết đấy là chính bạn, chính bạn chứ không ai khác. Công cuộc đào bới và tìm kiếm hư vô sẽ nhiều khắc khoải. Bạn không muốn em rối bời. Giữa muôn vàn màu rêu đen đúa cũ kỹ kia, bạn muốn em nhận ra bạn, như ngày môi bạn còn đỏ thắm.

Cái lạnh lại rù quến bạn đi về phía nó, mắt bạn sụp xuống, nhưng bạn nói, cố đi, đừng thiếp ngủ lúc này, sẽ mãi mãi không bao giờ dậy nữa, bạn tìm tiếng em cười, bạn tìm nụ cười của em đã rơi lạc đâu đó. Từ thiên hà xa xăm của em, bạn nhìn thấy em , mắt em lấp loá nắng. Em có nhìn thấy bạn không? Có nghe tiếng bạn gọi em không?

Trước khi đường chân trời chưa biến mất, bạn còn muốn được gặp em, nhưng giới hạn quá ngắn ngủi, các giác quan của bạn như đã muốn kiệt quệ. Bạn bảo mình, cố lên, ráng lên, kéo dài thêm đi, nỗi chờ đợi sắp hết rồi, bạn đã chờ em mấy ngàn năm trước, rồi cũng sẽ đợi được vạn năm sau nữa thôi mà. Nơi những xác hoa còn đọng lại, bạn nhớ mùi hương của em lắng đọng sau lớp áo mỏng.

Và bạn ngồi lẩm nhẩm những ám niệm về em, những ám niệm rách rưới luôn bị vò nhàu bởi nỗi nhớ, buồn như khuôn mặt của những con gia tinh bị chủ hắt hủi. mà bạn biết, vận kiếp bạn cũng có khác gì những con gia tinh kia. Bạn muốn hóa thạch đi thời gian, trôi trong miên viễn trận vô giác, để khi gặp em, vẫn mãi mãi mùa xanh xưa. Nơi không có những cơn bất lực âm u tràn sương trắng trôi ngang.

Bạn ngồi trên đồi mây, bạn nhìn mây dạt dào chảy, mây trắng như những ngày bạn cùng em nằm ngữa cổ trên cỏ ngắm trời xanh. Bạn nhớ tối qua bạn ngồi dưới gốc ngọc lan, miên man nghe em kể chuyện, em nói, ngọc lan thơm lắm, hương lạnh mà sâu, lại bền màu. Có bền cũng không thể không phai em nhỉ? Rồi em với bạn, có lâu dài được không? Bao lâu thì còn nhớ nhau? Hay chỉ khi trôi qua một làn mây trắng, một lớp sa mù, là mất nhau, là vĩnh viễn không tìm thấy. Là “người dùng không tồn tại”? Bạn ngồi trong bóng tối, nhớ về cái ngõ tối sâu hút của tuổi thơ, hàng râm bụt rợp trên đầu, mỗi lần về khuya, lại bắt gặp một sợi hương nhài mong manh từ vườn nhà ai đó, mùi hương nhẹ như sương, tinh khiết như sương, lẩn khuất trong mùi đêm sau mưa mát lạnh. Cái siết tay nhẹ nhàng lúc ấy, em có còn nhớ đến bây giờ?

Bạn hứa với em, bạn không viết linh tinh nữa. Nhưng rồi, mỗi khi cô đơn phủ đắp, bạn còn biết làm gì? Bạn ngồi ngó núi, ngó mây, bạn ngó trăng lọt qua kẽ lá. Tất cả mấy thứ đó đâu dành cho bạn. Bạn ngó thiên hạ dập dìu , ngó thanh xuân mây mẩy, mấy thứ đó cũng đâu dành cho bạn. Bạn đi loanh quanh trong cái hồi ức với em, mải miết tới lui, nhiều khi là hoang trống. Giấc mớ sâu hút, bạn không cưỡng lại được phía nó. Em nói, tỉnh lại đi, nhưng đời bạn cũng chỉ là ngủ mê, ngủ hoài không hết mớ. Có những niềm tin lần lượt vụn vỡ. Có những tình yêu tưởng như bất biến rồi cũng vụt mất, có những giao ước thề bồi trọn kiếp thiêng liêng, nhưng rồi cũng chỉ là hình thức, người với người tự hiểu nhau, tự nhận thức những điều không vốn có cho nhau. Bạn đã lần lượt trượt qua nhiều cơn mê muội dài như thế. Bạn đã lần lượt biết rõ, khi cơn đau ập đến, chẳng ai đau dùm mình , khóc dùm mình. Ngày cạn là đêm sâu. Buồn như đâm rễ chằng chịt trong lòng. Rồi có nhiều giấc khuya hốt hoảng, chợt tỉnh ra sau nhiều mộng mị, muốn kêu lên với ai đó, muốn gọi tên ai đó, có ai cho bạn gọi không? Bạn bị ám ảnh bởi câu hỏi : nếu bạn gọi vào những khuya khoắt ấy, ai sẽ đáp lời .Bởi nhiều khi thấy khó, người bên cạnh còn vô tri, hỏi chi tới người xa xăm. Bởi trên hành trình thăm thẳm, cùng lối chưa chắc đồng hành, dị mộng càng nhiều, đau khổ càng miên viễn.

Bạn biết, những trống vắng điêu tàn sẽ chờ bạn phía trước, rồi một ngày chỉ có cô đơn bủa vây, một ngày lại mình bạn với những con đường không bóng nắng, chỉ có mình bạn đi, với nhớ thương trên vai, với những buồn vui ngày cũ bây giờ trở thành trĩu nặng. Mưa mùa xuân rồi cũng qua mau. Nhà ở trong mơ, có ai đến? Mà muốn đến cũng không đến được.

Khi những chia ly đã ùa tới thật gần, bạn biết có trốn tránh cũng không được, những dự cảm rối bời về một sự cách trở đau đớn. Bạn biết, con người , không bao giờ giữ được con sóng, giữ được mùa xuân. Nhưng bạn cũng biết, con người, luôn giữ được những nỗi đau mãi mãi, trong trái tim mình.

Rồi một ngày, bạn về ngồi bên mái hiên cũ, nghe mùa nắng cũ trôi qua, nghe mùa mưa cũ trôi qua. Lật giở những buồn vui quá khứ, mà đâu đâu cũng mang khuôn mặt em, đâu đâu cũng là hình dáng em.

Rõ ràng bạn biết, không có người đồng hành vĩnh viễn. Cuộc hành trình bạn vẫn phải cứ tiếp tục. Những bước chân nối dài. Thành công hay thất bại cũng chỉ là dấu vết bàn chân. Chỉ duy con tim bạn luôn luôn mang lấy niềm khắc khoải. Những vết cứa của mỗi cuộc mất mát , mỗi lúc một dày. Những người đến rồi đi. Trịnh nói, như những dòng sông nhỏ. Bạn chỉ thấy, như hai vệt bánh xe trên đường cát, chập lại chung dòng rôi cũng sẽ chia ra

Tiếp tục đi với những dự cảm đau đớn đoạn lìa ở phía trước. Biết là đau, biết là quay quắt, nhưng vẫn chấp nhận. Nhưng rồi, cho dù chấp nhận với tâm thế nào cũng là nhức nhói. Cho dù chấp nhận thì vẫn có lúc lìa xa. Luẩn quẩn không? Có. Nhưng làm sao biết được. Phương hướng nào là đúng cho mình. Con đường nào là đúng cho mình? Bạn không biết. Em nói, lựa chọn xa nhau, để đoạn đường trước mặt không phải dằn vặt, rồi thanh thản mà đi. Nhưng rồi có thanh thản không? Có hết dằn vặt không? Khi mà đã để quên trên đoạn đường cũ trái tim mình ở lại. Sắp tới rồi cũng chỉ là trống rỗng, là hoang tàn.

Có những lần, niềm tin vỡ tan ra, bạn đi trong hoang mang chập chùng, những nỗi hoang mang không bao giờ dứt. Té ra , bạn nghĩ, những gì mình được dạy dỗ, chẳng có gì áp dụng được cho cuộc sống đầy đau đớn này. Những gì bạn hấp thụ được, không giống với những thứ bạn phải nếm trải. Những thất bại liên tiếp tấn công bạn, và bạn không có kỹ năng tránh né. Những thứ đó, chưa bao giờ bạn được học. Cũng như bạn không biết cách chống lại nỗi đau của ngày em đi bằng cách nào.

 

Cô đơn có màu tro lạnh

Rõ ràng là bạn vẫn tiếp tục đi trong đêm đen, những đêm đen thật dài. Bạn dò dẫm bước từng bước từng bước, một mình , ai cũng phải đi một mình phải không? Bạn hỏi to lên như thế và không ai trả lời. Những tiếng vọng rồi cũng mất hút như hơi khói bạn thở ra trong lạnh giá. Bạn nghĩ bạn sẽ đi hết đêm trắng này, nhưng còn những đêm trắng khác dài hơn, bạn còn sức đi nỗi không?
Rõ ràng là bạn vẫn đi, nhưng đêm lai tạp giữa đen và trắng, kéo dài , miên viễn, bạn nghĩ, hay thôi đừng đi nữa, nhưng những cơn gió vẫn cứ nuốt lạnh hang sâu. Không một tia lửa, ngọn lửa Đan -Kô chỉ là thứ trá hình của thế kỉ trước. Chỉ như là đốm mắt xanh yêu mị của những con mèo bỏ đi hoang lâu lắm không trở về. Có khi nào lạc lối không? Đôi khi bạn nghĩ như thế. Nhưng trong những đêm đen trắng này, không hề có con đường nào. Dạ dày bạn quặn thắt và ộc lên một cơn đau tràn ra những đốt sống lưng gai nhọn. Bạn co quắp trong sự tranh tối tranh sáng ma mị ấy. Cuộn tròn lại và giấu cơn đau vào nơi thẳm sâu nhất trong cả con người bạn. Trận nôn vẫn cứ cuộn trào trong ngực, như sóng.

Nằm và khép mắt, cơn thôi miên màu bồ hóng bắt đầu xâm lấn, bạn nghe tiếng hát em vọng về từ cõi trùng trùng. Nơi những bầy thiên sứ đang bơi lội ngã ngớn. Trái cấm có phải là thứ rất khó nuốt, nhưng hấp dẫn, tựa như khi bạn mở chiếc hộp Pandora bằng những ngón tay run rẩy, những làn khói độc dược nào sẽ tràn ra trong trận viêm xoang lưu cữu này?

Đêm dài vẫn cứ kéo dài, con Nhân Mã vẫn bước những bước mê sảng, lọn tóc vẫn rũ rượi trước trán không vén lên. Trăng non xanh xao như chén thuốc độc vừa nấu tới. Bạn nghe tiếng chân lộc cộc của chính mình trong đêm vắng. Hỏi có cô đơn không? Có. Hỏi có ngàn trùng không? Có. Nhưng cô đơn màu gì? Bạn không biết, chỉ có màu trắng và đen nhờ nhờ bao quanh. Những ám hồn trong ngục Azkaban có cô đơn như bạn không? Bạn không biết. Cô đơn hình như không màu, chỉ có hương vị lạnh lẽo của tuổi xuân qua đi trong đêm trường cửu .

Rõ ràng là bạn vẫn cứ phải bước và không đứng lại. Bạn nghĩ, bạn phải đi hết cuộc hành trình. Bên kia bóng tối, bạn nghĩ sẽ có lửa, những ngọn lửa nhào lộn xuôi ngược trong ảo ảnh tù đày, lửa đốt cháy những sinh vật và cũng tự đốt cháy nó, xong thì còn lại gì? Khi những ca nhi từ biệt tiếng hót của con chìa vôi, họ sẽ mang xác con chim và chôn xuống đất. Màu ao tù lạnh lẽo hay màu quan quách tro than? Rốt cùng, khi ngọn lửa chết đi và con chim tắt đi tiếng hót, bên kia thinh lặng, lãng quên mang màu của tro tàn.

Mây trắng tháng ba

Bạn dọn dẹp lại căn nhà, bạn xoá hết những cà rỡn bông lơn , như người ta dọn dẹp nhà sau mấy ngày ăn tết, bạn thấy bạn ăn tết hơi lâu, xuân qua rồi, những tàn dư của những lần vui phải dọn đi. Bạn cất một số thứ riêng cho mình, như để dành mảnh chăn còn mang hơi ấm của em. Bạn quét mạng nhện, để dành chỗ cho mớ mạng nhện khác sẽ bám vào, bạn bỏ những mẩu vụn tiếng cười vào sọt rác, còn tiếng hát em, bạn cất vào một chiếc hộp rồi khoá bỏ vào hộc tủ. Chiếc hộp Pandora. Bạn khoá cửa rồi treo lên cánh cửa tấm bảng đi vắng. Ngôi nhà im lìm, bạn để linh hồn của mình ở lại đấy, linh hồn của những ngày ngắn ngủi có em. Bạn đi nhé. Bạn đi vòng quanh nhà, nhành dạ yến thảo vẫn trắng, bạn nghĩ đến một ngày nó không nở nữa, như hoa tím trên thảo nguyên. Bạn nhìn quanh, bạn mong tiếng phong linh sẽ bớt lạnh hơn ngày bạn ra đi. Bạn thả chìa khoá vào con suối nhỏ sau nhà, màu kim loại khẽ óng ánh trước khi mất hút. Bạn xếp lại đôi giày của em cho ngay ngắn trên kệ giày. Bạn đặt một ít hạt vào bát phòng khi con mèo thất lạc từ năm ngoái có quay lại. Bạn nhẹ nhàng khép cổng rào, nhẹ nhàng bỏ vào thùng thư bức thư bạn mới viết. Căn nhà từ nay sẽ lạnh, nhưng bạn đã không bật điều hoà. Có lạnh cũng không hơn lúc em đi.

Đôi khi, bạn đứng dưới gốc cây lớn , bạn nhìn đôi tình nhân ngã đầu trên cỏ, nụ cười của em thật rạng rỡ, như nắng xuân những ngày đã qua, đôi khi, giữa sậy lau ngút trắng, bạn nghĩ bạn sẽ nhìn về ngôi nhà của mình, nơi linh hồn bạn còn ở lại. Bạn nghĩ, em không quay lại nữa, như những đêm xưa bạn đã nghĩ trong tiếng nhịp đếm đồng hồ. Nếu em về, em có vào nhà không? Bạn nghĩ, bạn thấy em đi loanh quanh bên ngôi nhà, nhưng em chắc không biết, trái tim của bạn còn ở đấy. Đôi khi có những lúc không biết làm gì, bạn ngồi nhìn mây nắng ngoài cửa. Con ngựa trắng biết biến hình ở trên cao ngó xuống bạn mà cười. Bạn ngồi nghe gió đi giật cục trên mái nhà rầm rĩ. Bạn ngậm ngụm cà phê trong miệng và để vị đắng dẫn bạn đi rất xa. Bạn biết, bạn nhớ em. Nhưng bạn không gọi em được, nào bạn đã biết em là ai? Dù em đã ở trong bạn cả nghìn năm tuổi. Có những khi về mở cửa nhà, như lúc này, không ai gọi tên bạn và không ai chờ đón bạn. Loài người luôn bận bịu và em cũng như loài người. Bạn muốn nghe tiếng nói, của em, của ai đó. Nhưng rồi chỉ có tiếng con nắng lộng lẫy trổ mộng ngoài hiên. Bạn muốn thoát khỏi nhân dạng này, bạn vốn không phải loài người nên bạn không có quyền gì yêu cầu họ cả, bạn nghĩ, hay trở về thôi? Đôi khi, bên hiên đá vắng, bạn nhìn về nơi bạn đã rời đi, bạn nhìn về Z, nhưng A không có ở đó, ở Y, cũng không còn K hiện hữu, vậy bạn về đâu bây giờ?

Đôi khi, bên hiên đá vắng, bạn ngồi nhìn ly cà phê đá tan trong vắt, bạn nhớ màu mắt em, mắt em màu gì nhỉ? Bạn không nhớ . Màu đen, màu nâu hay màu xanh. Bạn không biết. Bạn chỉ nhớ màu thuỷ tinh lấp loáng, như màu nước đá đang tan trong ly cà phê. Bạn sững sờ. Bạn đã không nhận ra em từ lâu lắm.

Đôi khi, giọt nước rơi xuống chân bạn lạnh buốt, bạn nhớ những đêm sương năm xưa, mùi hương điệp vàng nồng trong giấc ngủ của bạn. Trong giấc ngủ đó có em không? Bạn không biết. Bạn chỉ nhớ môi hôn của em. Đôi khi, dù không thích Trịnh, bạn vẫn nhìn nắng qua mái hiên, bạn nghe nắng nhạt dần và gió lạnh dần, bạn nhìn những ngọn đèn đường lần lượt gục đầu , bạn nghe tiếng đọc kinh sớm ở giáo đường trước mặt. Bạn nhận ra bạn đã ngồi đây quá lâu. Chiếc điện thoại nóng bỏng trong tay. Bạn phân vân, rồi bạn hoang mang. Về ư? Bạn có nên về không? Bạn có thể về không? Nẻo xa cũng chỉ mây mù, nẻo xa cũng chỉ gió chướng. Bạn nhắm mắt và nghe tiếng gió. Là em sao? Tháng ba, bạn đi tìm mình trong bóng. Bạn tìm mình trong chất chồng tuổi núi, trong ngập ngụa đêm sâu. Nắng vàng đang viết những khúc hát lấp lánh, ngọt như mật, nhưng không phải dành cho bạn. Hoa tím cũng vậy, lá xanh cũng vậy . Bọn chúng nhìn bạn mà cười, b lêu lêu, b lêu lêu…. Mà thôi, bạn tự nói, bọn chúng đâu biết bạn nghĩ gì. Bọn chúng đâu biết bạn định làm gì. Tháng Ba, bạn đi về phía tiếng gió. Bạn nghe gió réo điên cuồng trên đọt cây, bạn hỏi gió , thấy em ở đâu không? Bạn chỉ hỏi cho vui vậy, gió sao biết em ở đâu. tháng ba, bạn triệu hồi những giấc mơ, bạn hỏi chúng về em. Nhưng bạn bảo, những giấc mơ cũng không biết đâu. Em bỏ chúng đi lâu lắm rồi. Những giấc mơ cóng lạnh , run lẩy bẩy trong phòng tắm, những giấc mơ ngữa măt khóc dưới vòi sen. Tháng ba, bạn ôm con mèo vào lòng và nhắm mắt. Con mèo ngao ngao, mèo này, mày nhìn trong đêm tối, có thấy dấu chân em không? Mèo cọ tay cọ chân và im lặng. Bên kia hàng rào, khúc Main Theme vẫn chảy dưới trăng. Tháng ba, bạn gục đầu trong góc tối, góc tối những đêm hai hai tuổi em đã nấp. Góc tối những đêm xanh xa xưa, em thầm thì kể với bạn về những nỗi bất an, về sự cô độc dâng đầy, về niềm tin đã không còn nơi trú ngụ. Tháng ba, bạn chậm rãi bước mỏi mòn. Đường thì vắng, và đêm quá dài sâu, A ơi.

Tháng ba, bạn bật máy mở bài hát đã từng nghe cùng em. Bạn mong tiếng em gọi bạn. Nhẹ thôi, nhỏ thôi, nói thật chậm : cùng nghe nhé? Tháng ba, bạn ngồi tháo ra lắp vào những cái móc xích. Bạn nghĩ về những vòng lặp đồng tâm, thường loang ra trên mặt ao tù. Bạn nghĩ, bạn hình như đã quên những lời em nói với bạn, đừng tự ru mình quá lâu, lúc tỉnh lại không còn mơ nữa thì sự ngọt ngào kia quá là kinh khủng. Bạn cô độc quá lâu chăng? Nên đã hoảng hốt tin tất cả những hoang đường đó. Tháng ba, bạn ngồi nối hình với bóng, sợi liên kết nào cho bạn? Bạn đã ra đi quá lâu. Bây giờ dù có muốn về cũng không còn kịp nữa. Có nhiều thứ không thể quay lại, có nhiều bí mật mãi mãi tồn tại trong ngục tù. Cả A, cả B hay K hay H, đều là một đi thì mãi không quay lại bao giờ. Tháng ba, bạn ngồi bên hiên nắng, nghe mây trắng qua trời.

 

Phương Uy

ĐÀ LẠT HOA PHƯỢNG TÍM

Xuân Quá Khứ

 
Ngủ quên đời mộng tưởng
Hồn ta chim én bay
Vì em là xuân sớm
vừa hôn nhẹ gió mây
Trên đồi hoa quỳ vàng
Em nhìn hoa chớm nở
Ước làm mây lang thang
Qua đồng hoa rực rỡ
Trên đồi hoa quỳ thơm
tình đầu ta bở ngỡ
áo em làn gió xanh
cành non chim rộn rã
một phút ta quên đời
nhánh rong thân phiêu lãng
một phút môi ngậm cười
nhớ xuân nào đã vắng.
Tôn Nữ Thu Nga

RU TA, RU NGƯỜI

 

Ngủ ngoan, thôi hãy ngủ ngoan
Sáng chưa hạnh phúc đã oan nghiệt chiều
Ta trên sầu đạo buồn thiu
Mịt mù cõi đến, đìu hiu cõi về
Ru em nghiệp chướng não nề
Ru anh trái đắng đam mê vừa tàn
Ngủ ngon thôi hãy ngủ ngon
Một giây trở giấc cô đơn bốn bề
Sẽ nghe nước mắt chia lìa
Sẽ nghe tham vọng mộ bia chập chùng
Ru em hơi thở ngại ngùng
Ru anh bằng cái vô cùng lặng thinh
Ngủ im, thôi hãy ngủ im
Thoắt đà bờ mất bãi chìm hư vô
Và khi tỉnh kiếp hoang sơ
Bàng hoàng gặp lại ngày xưa tuyệt vời
Ru em theo tiếng ru đời
Ru ta sáng thế, ru người yêu nhau.

DUYÊN ANH

(Paris, 1984)

Người bạn bất ngờ trên xe BART

1.

Tôi quen anh tình cờ trên xe BART. Tôi lên trạm Fremont, còn anh lên trạm thứ hai, trạm Union City. Hôm đó xe không đông lắm. Không hành khách nào phải đứng. Anh ngồi vào chỗ trống bên tôi. Trời lạnh. Xe qua các trạm South Hayward, rồi Hayward, Bay Fair, … Người lên rồi người xuống, anh vẫn ngồi yên, mắt chăm chú nhìn vào cuốn sách đặt trên đùi. Khi xe vừa qua khỏi San Leandro, anh giật mình quay sang hỏi tôi “Xin lỗi ông, xe đã qua trạm Fruitvale chưa?” Tôi ngạc nhiên nhìn thấy một chàng Mỹ đen nói tiếng Việt sỏi như thế. Tôi trả lời rằng tôi nghĩ là chưa. Xe mới vừa qua San Leandro. “Cám ơn ông. Vậy là còn một trạm nữa.” “Anh xuống Fruitvale à?” “Không. Tôi xuống Coliseum.” Không biết tại sao anh hỏi Fruitvale vì đến trạm Fruitvale là xe đã qua Coliseum rồi. Lúc đó là hai giờ năm mươi ba phút chiều. Tôi nói còn bốn phút nữa xe sẽ ngừng ở Coliseum. Anh gắp trang sách đang đọc dở dang, và thấy tôi cũng đang cầm trên tay cuốn sách, anh hỏi: “Xin lỗi, ông đang đọc gì?”

Tôi chìa bìa cuốn sách về phía anh. Cuốn Testaments Betrayed của Milan Kundera*. Anh hỏi tôi “Tay này là ai vậy?”

“Một nhà văn.” Tôi không biết trả lời anh cách sao.

Trời lạnh. Trên xe người nào cũng mặc áo khoác mũ trùm đầu. Một vài thanh niên da đen mặc quần áo sậm, rộng rinh, đầu quấn khăn giống như nông dân Việt Nam, cười nói ồn ào ở dãy ghế cuối. Ở cửa ra vào, một người áng chừng gốc Mễ, ngồi với chiếc xe đạp. Một phụ nữ Á châu đang áp tai vào cái điện thoại cầm tay. Không thấy ai cười. Những khuôn mặt lặng lẽ. Trạm xuống của tôi còn xa. Khi nào qua Ashby, tôi mới chuẩn bị xuống Berkeley.

Thấy tôi nhìn cuốn sách còn đặt trên đùi, anh cười: “Tôi đang đọc cuốn The Unwanted của Kiên Nguyễn. Ông đã đọc cuốn này chưa?”

“Có. Tôi có đọc qua.”

“Anh thấy sao?”

“Thấy sao là sao?”

“Ông có thích cuốn sách đó không?”

“Tại sao anh hỏi tôi?”

“Tại vì tôi rất thích. Cuốn sách đó nó nói một khía cạnh của đời tôi. Tác giả lai Mỹ trắng, còn tôi lai Mỹ đen. Tác giả có một bà mẹ Việt Nam giàu có, còn tôi có một bà mẹ Việt nghèo khổ. Tác giả được đi học đại học, tôi chưa hết trung học đã phải đi làm….” Và đột nhiên anh hỏi tôi “Ông làm gì?”

Tôi nói công việc của tôi hiện đang làm, anh cười:

“Làm báo có nói láo không?”

“Anh nghĩ là tôi nói láo sao?”

“Xin lỗi, tôi không có ý nói vậy đâu. Tôi chỉ muốn biết báo có nói sự thật không?”

“Cũng tùy.” Tôi nói.

“Sao ông không làm một nghề nào khác?”

“Nghề làm báo xấu lắm sao?” Tôi hỏi lại anh.

“Không. Tôi không có ý nói vậy.” Anh lập lại đúng câu anh vừa nói với tôi lúc nãy. “Tôi muốn nói làm báo khó mà trung thực lắm. Có nhiều điều cần nói thì không nói và có nhiều điều không cần nói mà cứ viết ra.”

Xe ngừng ở trạm Coliseum, anh đứng dậy.

“Tôi tên là Randy. Mong có dịp gặp lại ông. Chào!” Anh nói.

“Chào!” Tôi nhìn anh. Ngạc nhiên. Tôi thấy anh bước qua cửa, xách vải mang trên vai, cuốn sách của Kiên Nguyễn trên tay, đầu ngoái lại, vẫy tay.

Xe tiếp tục chạy. Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ. Trời mù. Mưa.

Ba năm đã qua, nhưng Bắc Cali đối với tôi vẫn là một thành phố xa lạ… cho đến khi tôi quen biết Bart tôi mới khám phá ra một khía cạnh của vùng đất Thung Lũng Điện Tử. Tôi thích những chuyến đi trên xe bart. Nó giúp tôi nhìn thấy một một lớp người của thành phố thung lũng. Nhiều người da mầu tôi gặp trong các chuyến đi. Những khuôn mặt không quen biết nhưng gần gũi với tôi. Họ là những người trẻ ồn ào hoặc những người trung niên lặng lẽ. Đập vào tai tôi là một thứ ngôn ngữ đường phố mà tôi phải cố gắng lắm mới nắm bắt được. Có người ngồi lặng thinh, mắt nhắm bất động như một bóng ma, chỉ bừng mắt dậy đúng ga muốn xuống và âm thầm bước qua cửa. Dù họ có là ai, nhưng tôi biết đám đông ấy cùng một giuộc với tôi. Họ là tôi, và tôi cũng chính là họ. Sau lưng chúng tôi là một quê hương đã và đang xa. Và trước mặt chúng tôi là một quê hương muộn màng đang gần. Như người tình cuối cùng trong đời, quê hương đó sẽ ở lại mãi mãi với tôi.

Những chuyến xe bart cho tôi cái cảm tưởng tôi đang bắt đầu là người của vùng đất này. Cũng như tôi, một người đến từ Việt Nam, những người da mầu kia đến từ Mễ Tây Cơ, Nhật Bản, Ấu châu, Trung quốc, Đài Loan, Đại Hàn, Phi Luật Tân, Ần Độ, Pakistan, Trung Đông, Phi châu,… Chúng tôi trộn vào nhau, quết vào nhau trong một mẻ bột. Chúng tôi trang trí cho một đất nước vĩ đại thứ màu sắc chủng tộc, mang đến sức lao động và trí óc của những sắc dân còn tươi mát vẻ lãng mạn của những vùng đất hoang dã, những trái tim khao khát mới lạ. Và sau cùng là tự do. Tự do, tiếng réo gọi của những chuyến đi.

Và chính ở đây, tôi đang bắt đầu có thêm những người bạn mới. Nguyễn Hữu Liêm, Lê Thị Thấm Vân, Quế Hương, anh chị Nguyệt Cầm-Peter Zinoman,… Căn nhà của Nguyệt Cầm và Peter ở Berkeley nhỏ mà gọn. Mấy tủ sách dựa tường, ở phòng khách và phòng ăn treo nhiều tranh của các họa sĩ Việt Nam trong nước, những bức tranh đẹp. Nguyệt Cầm có giọng nói nhẹ, êm và rất ngọt. Có lần họp mặt ở nhà Vũ Huy Quang, tôi còn được dịp nghe chị đàn và hát, một tiếng hát còn tươi như cá vừa vớt từ dưới ao lên, nhưng là một tiếng hát tràn ngập hơi thở của một trái tim. ..

Tôi quen Bart sau khi đã có thêm những người bạn mới. Và giờ đây là người thanh niên da đen tên Randy.

2.

Mấy tuần sau, những ngày thứ Năm, mỗi khi xe dừng ở trạm Union City, tôi bất chợt nhớ anh. Có những người, ta chỉ gặp một lần và ta không muốn gặp thêm một lần nào nữa. Và ngược lại. Tôi nghĩ có thể Randy đang ngồi ở một toa khác. Hoặc có thể anh đi vào một chuyến khác. Cũng có thể anh chỉ là người một lần tình cờ lên xe bart. Ở vùng này, con đường từ San Jose đi Oakland, Berkeley hay đi San Fran, người ta chọn cách tự lái xe hơn là chọn đi bart. Tôi có cảm tưởng bart là phương tiện di chuyển chỉ dành cho những người ngại lái xe, người da mầu và….. người nghèo.

Cho đến một ngày giữa tháng Hai vừa qua. Đúng ra là ngày 14 tháng Hai. Một ngày thứ Năm. Vừa bước lên xe ở trạm Fremont, tôi nhận ngay ra anh. “Hello, Randy!” tôi nói. Người thanh niên da đen đang cúi xuống trang sách đặt trên đùi, ngẩng đầu lên.

“Chào! May quá. Tôi đang có ý gặp ông.”

Tôi ngồi xuống cạnh anh, mở ba lô kéo ra cuốn Testaments Betrayed của Milan Kundera.*

“Anh vẫn đọc cuốn The Unwanted phải không?”

“Thì The Unwanted đó. Tôi đọc chậm lắm. Chỉ đọc khi đi xe thôi. Ở nhà nhiều việc, không có thi giờ đọc. Còn ông?”

Tôi nói về cuốn sách của Kundera, cuốn sách ở cuối phần ba Improvisation in Homage to Stravinsky giải mã cho tôi những ẩn số của một người cầm bút không còn ở trong nước [lưu vong, tị nạn, hải ngoại?]. Dưới tiểu tựa Số Học Của Sự Di Tản, Milan Kundera viết: “Cuộc sống của một người di tản, là một vấn đề số học.” Và ông nhắc tới Joseph Conrad bằng những con số: sống 17 năm ở Ba Lan, và 50 năm còn lại của đời ở Anh. Ông sáng tác bằng tiếng Anh, đề tài Anh, tính chất Ba Lan nơi ông không còn nữa, ngoại trừ sự dị ứng chống Nga của ông, sự thù ghét của ông đối với Dostoyevsky; Vladimir Nabokov sống 20 năm ở Nga, 21 năm ở châu Ấu, (ở Anh, ở Đức và Pháp), 20 năm ở Mỹ, 16 năm ở Thụy Sĩ. Ông sử dụng Anh ngữ trong viết lách. Mặc dù tiểu thuyết của ông có nhiều nhân vật Nga, ông vẫn luôn luôn tuyên bố mình là công dân Mỹ, và là nhà văn Mỹ. Kundera cũng nhắc tới tên một vài tác giả mà tôi chưa hề nghe bao giờ: Kazimierz Brandys, sống 65 năm ở Ba Lan, năm 1981 định cư ở Paris sau vụ đảo chính của Jaruzelski. Ông chỉ viết bằng tiếng Ba Lan, về đề tài Ba Lan, tuy nhiên sau năm 1989, dù không còn lý do chính trị để ở lại nước ngoài, ông vẫn không trở về Ba Lan. Gombrowicz một tác giả khác, đã sống 35 năm ở Ba Lan, 23 năm ở Argentina, 6 năm ở Pháp. Tuy nhiên ông chỉ viết bằng tiếng Ba Lan, và các nhân vật trong tiểu thuyết của ông đều là Ba Lan. Năm 1964, trong thời gian ở Berlin, ông được mời về Ba Lan. Ông đắn đo, rồi cuối cùng từ chối. Khi ông chết, hài cốt ông được chôn ở Vence, miền nam nước Pháp.

Tại sao Gombrowicz từ chối không về Ba Lan, dù chế độ cộng sản của Ba Lan đã phân rã, và hầu hết những người hoạt động văn hóa đã tham gia phe đối lập.

Những người cầm bút di tản (lưu vong, tị nạn hay hải ngoại) của chúng ta, theo cách nói của Kundera, mà những điều kiện chính trị và văn hóa khác người Ba Lan hay người Nga, nhưng cũng có thể có một mẫu số chung là ngoài nỗi đau khổ nhớ tới quê hương, chúng ta còn thêm một nỗi đau khác, lớn hơn, nỗi đau khi gặp lại, nhìn lại quê hương sau bao nhiêu năm xa cách, nhận ra những gì trước đây gần gũi thân mật và giờ đây bỗng trở nên xa lạ, lạnh lẽo, trong khi vùng đất và con người xa lạ mà ta ngỡ ngàng khi mới đặt chân đến định cư giờ đây ngày càng gần gũi gắn bó, thân mật.

Đâu là lý do đích thật của sự từ chối trở lại quê hương của Gombrowicz. Chắc không phải là lý do chính trị. Đó là vấn đề con người, sự đụng chạm vào cái phần sâu xa nhất của trái tim. Sự từ chối trở lại quê hương của Gombrowicz là điều ông không thể thổ lộ được. “Có những điều (người ta] chỉ có thể [dùng ngôn ngữ của sự) nín lặng.”

Randy ngồi im lặng nghe tôi nói, và nhìn đôi mắt anh tôi biết anh có vẻ như chẳng hiểu tôi ba hoa cái gì. Đột nhiên anh hỏi:

“Thế ông đã về nước lần nào chưa?”

“Có, một lần, vào năm ngoái. Đó là lần đầu tiên sau 17 năm xa quê của tôi.”

“Vậy là ông nghĩ khác ông Gombrowicz phải không?”

“Mỗi người có một cách của nhìn cuộc sống khác nhau. Tôi nghĩ Milan Kundera nói đúng.”

“Tôi không hiểu Milan Kundera. Ông nhà văn đó phức tạp quá. Tôi chỉ muốn biết ông nghĩ sao sau khi về Việt Nam?”

“Tôi thấy mình xa lạ. Tôi nôn nao, hồi hộp. Tôi đã chảy nước mắt khi bước xuống phi trường Tân Sơn Nhất. Tôi đã về thăm mộ mẹ tôi, cha tôi và anh tôi. Tôi đã đứng trước căn nhà của tôi, giờ đây đã có người chủ mới. Tôi lạc lõng trên con đường phố mà xưa kia quen thuộc thân mật với tôi biết là chừng nào.”

Câu chuyện giữa tôi và Randy còn dài, mãi tận đến Richmond là nơi cả tôi và anh không ai muốn đến.

3.

Anh/chị ở San Jose đã lâu, hay vừa mới tới, có bao giờ đi xe BART chưa? Nếu chưa, tôi nghĩ anh/chị nên đi một lần cho biết. Xe bart có vẻ gần với xe metro. Ga xe bart ở Fremont không rộn rịp như các ga metro ở Paris. Có vài nơi xe bart chui qua hầm, nhưng phần lớn xe bart đi giữa những gò cao. Ban đêm từ phía bắc Richmond trở về Fremont, anh/chị có thể nhìn thấy những thành phố sáng đèn ở phía dưới: Bay Fair, Hayward, Union city,…

Suốt hai mùa đi xe bart lên xuống Fremont – Berkeley , tôi khám phá ra giai cấp của những người đồng hành: Rất ít người da trắng, người da màu chiếm đa số, đặc biệt là người da đen và nâu. Da vàng cũng vừa thôi. Càng về tối, xe càng vắng. Đôi lần, tôi thấy hình như… chỉ có một mình mình ngồi giữa toa tàu trống trơn.

NGUYỄN XUÂN HOÀNG

Về với quê xưa

 

Mai ta ghé về thăm cố xứ
Mấy mươi năm dâu bể phiêu bồng
Ngó xuống một trời sầu cô lữ
Giống như mình lạc chợ trôi sông

 

Tưởng chừng cơm áo không vướng bận
Xa quê giấu được nỗi cơ hàn
Hay đâu một góc trời lận đận
Vương hoài trong những giấc mơ hoang

 

Tay trắng về quê hoàn tay trắng
Thân tàn quỵ gối giữa quê hương
Bè bạn dăm ba thằng đưa tiễn
Xác xơ tóc cũng bạc như lòng

 

Ta gửi đời ta về chốn cũ
Mù trời mưa trắng xóa hoàng hôn
Quê hỡi buổi về không chỗ trú
Bờ sông mưa tạt buốt linh hồn…

Nguyễn Minh Phúc