Tiếp theo và hết của Nam mô một bồ dao găm

Chuyện chủ động gài thế và bị gài thế nó phức tạp lắm. Không dễ ai lừa được ai trên trần thế nầy. Kẻ nào có tiền và biết xài tiền đừng mơ có ai lừa được họ. Trí tôi quen với một tay trùm trong thế giới bi-a. Anh ta giả nai khỏi chê một tí ti ông cụ nào. Ai cá độ với hắn cầm bằng phải bán vợ đợ con chứ không ít. Một hôm có một tay thua quá, thua rồi mới ngộ ra mình bị dụ nai. Điên tiết anh ta đập gãy cây cơ đâm bạn tôi một phát lủng bụng. Kẻ đi nhà thương người ở tù. Nhìn chung gài và bị gài và bị đều như nhau. Thằng thắng đâu có ngon và thằng thua thì tất nhiên thúi hoắc rồi.
Năm 1986. Vâng. Vào năm nầy có sự kiện World-cup tổ chức tại Mêhicô. Đây là một mùa bóng mà Trí nhớ mãi. Ngoại trừ hai thiên tài lừng lẫy là Maradona và Platini người yêu thích bóng đá hẳn không quên những Dico, Phancao, Soccrates…. Hẳn không ai quên được vua đá phạt Dico của Braxin và Platini của Pháp sút bóng bay lên trời… Nghe đâu Côlumbia được quyền tổ chức nhưng vì một lý do nào đó lỡ cuộc và Mê hi cô được chọn. Columbia tự an ủi rằng họ đã có Macket và Trăm năm cô đơn rồi nên không có Quơn cúp cũng không sao. Trí tôi được đọc tác phẩm này vào năm 86 ấy. Cũng trong năm nầy có một sự kiện khác tuy nhỏ hơn Macket và quơn-cup nhưng cũng khá đình đám. Đó là tác phẩm văn học có tên “Fidel-Castro và tôn giáo” do đức Hồng y người Braxin tên Frei-betto cho ra đời.
Sợ dĩ Trí tôi lan man chỗ nầy là vì trong tác phẩm “Pi-đen-cat-tơ-rô và tôn giáo” (phiên âm của báo QĐND) Fiddel đã trả lời vị hồng y một câu mà Trí tôi nhớ mãi. Ông nói:
– Người Cộng sản nên học tập những nữ tu, những thầy dòng, cha xứ của Công giáo đức HY SINH và lòng BÁC ÁI. Họ cho đi mà không nhận lại cho mình một điều gì.
Câu nói quá hay. Quá chính xác. Trí tôi Phật giáo nửa mùa nên rất quý người và tôn chỉ của Thiên chúa giáo. Ngày xưa khi còn ở Kon-tum gia đình tôi ở trại gia binh trong khu Võ lâm. Trong khu rừng nầy có một bệnh viện của người Tây đức. Tôi bị bệnh và được điều trị ở đây. Nhìn những nữ tu mặc áo choàng đầu trùm khăn cổ đeo chuỗi hạt có tượng đức Giê su bị đóng đinh câu rút tôi cực ngạc nhiên. Không hiểu vì sao những người Tây mũi cao da trắng nầy lại chọn núi rừng để sống và làm từ thiện. Chỉ có đức hy sinh và lòng bác ái cao vòi vọi mới bỏ cả quê hương xứ sở để một đất nước nghèo, lạc hậu và loạn lạc để làm việc. Ai có thể làm được điều này ngoại trừ người của Thiên chúa giáo?
Lúc còn trẻ tôi có si tình một nàng công giáo. Tôi lẻo đẽo theo sau nàng mà ca cẩm rằng : “ em ngày ấy ngây thơ, hay mặc áo hoa huyền, đi dự lễ Misa, trong buổi sáng tinh sương, trong buổi lễ misa, anh nào biết kinh cầu, anh chỉ biết theo em, khi làm dấu A-men” vì nhan sắc nên tôi quyết làu thông kinh điễn để lấy lòng cha má nàng. Nên chi tôi sành điệu lắm. Về sau ý chừng cha má nàng sợ tôi ngâm câu : “ Con quỳ lạy chúa ba ngôi. Cho con được vợ con thôi nhà thờ” nên họ nhận lời cầu hôn của một anh con nhà gia thế cùng đạo. Sau đó tôi lại si tình một nàng trong Tin Lành nên khá tinh thông Kinh Thánh từ Cựu đến Tân ước. Nên chi từ Phật giáo, Thiên chúa giáo đến Tin lành tôi có biết chút chút. Và cá nhân tôi đặc biệt quý trọng tinh thần Thiên Chúa giáo.
Để mặc được chiếc áo choàng đen đức trên bục giảng lời chúa là cực kỳ gian khó. Khó và khổ nữa. Những sư huynh trong trường dòng năm bảy năm tu tập mà còn phải về đời. Các vị nầy trình độ của họ cao vòi vọi. Họ nói tiếng anh tiếng pháp như nước chảy mây trôi. Quan trọng nhất đức hy sinh và lòng bác ái của họ thì khỏi chê. Ngay ông bạn tôi. Ông trưởng ấp mà tôi đã kể cho các bạn nghe ở trên là một thí dụ điễn hình.
Thật mà nói làm ông trưởng ấp có chi đâu khó. Nhận và phát lệnh ngu và khùng như Trí cũng làm tốt. Nhưng làm ông trùm một họ đạo thì không đùa chơi. Gia đình chỉ cần con không nghe cha mẹ, vợ chồng không kính nhau như khách thì chớ có hòng. Bạn tôi có một gia đình mà ai cũng mong ước. Ông chính quyền cũng rất khôn ngoan khi đề cử anh chức danh ấp trưởng. Thật là tốt đạo đẹp đời. Tôi và anh thân lắm. Anh giúp tôi nhiều nhiều chuyện cơm áo. Quý ông nhà giàu trong xã làm từ thiện anh luôn cho gia đình tôi một phiếu hàng. Có năm tôi nhận những năm lần hàng từ thiện do năm ông nhà giàu nhờ anh phát chẩn. Anh dẫn tôi đi lên chùa xin ở ké, giới thiệu cho tôi làm tài cho Tám Ẩn. Thật là quá xá bác ái phải không?
Hôm đó tôi đang ở nhà thì một người bạn là mục sư của Tin lành tên Bằng đến nhà. Bằng quan tâm tôi lắm. Anh biết tôi có thời gian là tín hữu tin lành nên mời tôi tham gia lại đạo vì e rằng tôi đang bị quỷ satan rủ đi chơi. Bằng hỏi tôi:
– Anh nghe gì chưa?
– Anh ngồi chơi… uống ly nước… có gì không anh?
– Anh không nghe tin ông Hớn bị bắt rồi à?
Tôi giật mình:
– Ông Hớn nào? Sao bị bắt.
Bạn tôi – Hớn – bị công an huyện bắt tại khách sạn X với hành vi mua dâm trẻ vị thành niên.
Thật choáng váng.
Bằng về thì vợ và con Hớn đến. Mọi chuyện là chính xác. Việc nầy mà té bẹ ra thì còn chi danh dự dự danh. Làm sao gỡ bây giờ anh Minh ơi? Anh có kế chi giúp tôi với? Việc nầy do gia đình con quỷ ranh kia mà ra cả. Từ khi nhận được đền bù giải toả đến bây giờ ông ấy đổ đốn ra… mà không… ông ấy hư lâu rồi anh ạ. Tôi đã phải nhẫn nhịn mà cho qua vì con cái dâu rể cháu chít. Gìa hai thứ tóc mà nay bị như vầy sao sống nổi anh ơi? Con quỷ con nầy cà phê ôm bia ôm chuyên nghiệp. Ông tôi già mà hám trẻ… làm sao bây giờ hả anh.
Vì sao vợ con Hớn đến tôi mà không ai khác? Chẳng là tôi có thằng con bốn năm cai nghiện một năm tù. Tôi bị huyện mời lên vì hành vi của con trai cũng dăm bảy bận. Họ tin rằng tôi có thể làm chi đó để họ qua bước đoạn trường. Nhưng tôi biết làm chi? Thằng con tôi bây giờ thì rất nghiêm túc làm ăn nhờ cai nghiện bằng phương pháp uống Mêthađôn chứ lúc mới tù về nó đủ thứ hư hao. Nó nói:
– Để con xem bọn gài thế cỡ nào. Phải bắt tụi nó câm họng lại. Để nó kiện là chết với tội danh mua dâm vị thành niên. Ít cũng chục năm tù chưa kể bồi thường.
Tôi nói:
– Ừ… mày coi giúp ổng một chiêu coi.
Thằng con ra tay. Nó kéo theo hai thằng xâm mình rằn rện đến gặp cái gia đình có con bán cà phê ôm đưa bạn tôi vào tròng. Chả biết nó làm chi mà bọn gài thế không dám kiện. Nói vậy chứ bản thân tôi trên đời nầy không sợ cái chi ngoại trừ thế lực trong bóng tối. Anh đang đi, nó cho một cây vô đầu, một ca acid vô mặt hoặc đang đêm nhà bị một chai bom xăng biết kêu ai? Đúng không? Bạn tôi được thả sau một tuần tạm giam. Chả biết là có hao tốn chi không. Tôi e là có vì mua dâm xứ ta cũng có tội. Hớn về và – tất nhiên – ai mà cho anh làm cán bộ nữa. Vợ con coi như một người xa lạ thì người trong họ đạo coi anh ra chi? Và anh đến tôi để chén tạc thù.
Tôi không trách ông bạn tôi ly lai nào hết. Vì sao? Vì đời là thế sự đời là thế. Một số người trong chúng ta luôn bị đồng bạc làm cho thoái hoá. Nghèo khó kiếm miếng ăn chảy máu con mắt thì đồng bạc xài ra chi li từng khoản một. Khi có dư dăm ba đồng bạc thì hất mặt lên trời ra vẻ ta đây tài ta đây giỏi. Đồng bạc từ trên trời rơi xuống như đồng bạc của giải toả đền bù thì càng khác nữa. Bạn tôi thoái hoá cúng không chi lạ.
Tổng thống như ông Biêu Cờ-lanh-tông còn bị cô Lêquănsờky làm cho thân bại danh liệt. danh thủ Maradona nhiều tiền quá bị ma tuý ám cho thiếu điều mất mạng. Tưởng Platini ngon cơm lắm ngờ đâu cũng bị tiền làm cho mất hết uy danh. Trí tôi đây chạy ăn toát mồ hôi nên quý từng xu một, nếu có nhiều tiền đã chắc chi thoát khỏi bẫy đời? Nhan sắc và ăn chơi ai không thích chỉ thử một anh xem chơi. Những tay một thời lẫy lừng nầy đem so với thẳng con hư hỏng đang làm lại đời như con tôi ai hơn ai? Ít ra thằng con tôi cũng cứu được một người và một gia đình thoát khỏi cửa tử bởi bị gài thế. Đừng tưởng đồ bỏ là không xài được. Đúng không?
Vậy nên nghèo cho chắc. Đừng mơ chi trúng số.
Nhắc đến trúng số tôi mới nhớ đến một người bạn là giảng viên đại học có vợ là quản thủ một thứ viện…

Thảm hoạ của trúng số
Tám Ẩn – người thuê tôi chở ông ta đi chơi – từng trúng đặc biệt. Ẩn một tờ, vợ một tờ và bồ Ẩn năm tờ. Cần rạch ròi chỗ nầy một chút. Rằng Ẩn và bà vợ bẩy mươi tuổi chia hai căn nhà mạnh ai nấy sống. Tôi là người xây tô cái bức tường chia hai nầy. Phần của mình Ẩn làm một cà phê đèn mờ do cô bồ làm chủ. Hôm đó vé số ế ghé qua. Vợ Ẩn mua một tờ còn bao nhiêu cô bồ Ẩn ôm hết. Cô cho Ẩn một tờ và chiều đó vô nguyên xơ ri năm con và mỗi tờ trị giá một trăm hai mươi lăm triệu.
Thằng hủ tíu gõ, thằng nầy thuê cái mặt tiền của vợ Tám Ẩn làm chổ sinh nhai nói với tôi:
– Lý ra con có một tờ nhưng bồ Tám Ẩn dành hết, hứa rằng nếu trúng sẽ cho con một chiếc quây an pha.
– Rồi có cho không?
– Dạ có… thiệt là tức quá… chỉ vì tiếc năm ngàn bạc bằng không con có trăm triệu rồi chú Minh Tàn ơi.
Nghe Ẩn trúng độc đắc tôi như mở hội. Chả là khi rong ruổi trên đường tìm… gái. Ẩn có hứa tao mà vô cái lơn lớn sẽ giúp mày qua thì hoạn nạn. Nay cả đôi uyên ương nầy vô lớn quá. Bỏ cái cô già nhân ngãi ra thì Ẩn cũng lớn vậy. Tôi khoe với bà xã rằng thể nào ông Ẩn cũng giúp mình tí chút em ơi. Vợ tôi nói:
– Tám Ẩn với cái kiểu sống chê già ham trẻ có mới nới cũ thì ông đừng có mà tin. Ông già rồi, lăn lộn cũng lắm mà đi tin kẻ vì gái gú mà bỏ vợ.
Tôi trình bày nếu không nhờ tôi thì Ẩn bị ăn ít cũng năm trận đòn trên đường thiên lý. Nói vậy chứ chuyện tranh nhau một cô trẻ trẻ trong cà phê ôm là có. Có lần một thằng trẻ đòi thoi Tám. May mà đi đâu tôi cũng thủ trong người một lưỡi dao cạo mặt của thợ hớt tóc. Loại dao mà khi cùn thợ cạo thường mài xoẹt xoẹt trên một sợi dây da. Đến quán nào tôi cũng lấy một gương soi con con rồi móc dao ra giả đò xén ria mép. Mấy giang vặt thấy tôi tay hươ dao đến giải quyết sự cố là chúng e lắm. Tôi êm xuôi cho Ẩn ít cũng năm vụ. Vậy nên tôi hy vọng ông chiếu cố mình âu cũng sự thường. Lúc ấy tôi ở nhà trọ, tài sản chỉ là chiếc xe đạp mua lại, tôi ước có một chiếc quây tàu ba triệu bạc.
Ba ngày sau trúng số Ẩn lại ngay nơi tôi trọ. Móc trong túi ra và – mô phật – Ẩn đặt vào tay tôi ba chục ngàn. Ẩn kêu vợ tôi múc một ly chè đậu đen, chả là vợ tôi bán chè trước nhà trọ. Vừa ăn Ẩn vùa than vơi tôi là số Ẩn xui. Cô bồ cho trúng tờ vé số lụi. Nghĩa là chỉ được an ủi, thôi thì mày cấm mấy chục xài đỡ. Xong xuôi Ẩn đứng lên và nói mày trả tiền tao ly chè nhé. Tôi nhìn theo bạn già và lắc đầu, trong khi đó vợ tôi cười mà rằng:
– Tôi nói ông thấy linh không? Khi chưa có thì một tấc đến thiên cung. Cạn đìa mới biết lóc trê phải không Minh Tàn?
Khi vui hay cay đắng vợ tôi cũng gọi tôi là Minh Tàn.
Sỡ dĩ tôi lê thê một chút chỗ này là muốn nhấn mạnh rằng người trúng số bị rất nhiều áp lực. Tôi chả hạn. Với Tám Ẩn đâu có bà con chi mà mong ông ta hổ trợ? Ông ta còn có bà con, anh em và vô khối những hầm bà lằng khác mà có cả tỷ cũng không giải quyết hết nói chi trăm triệu bạc. Chả phải có câu nghèo khó thì chẳng ai nhìn đến khi đỗ trạng chín nghìn nhân duyên đó sao? Tám Ẩn chỉ là chuyện nhỏ. Suy cho cùng ông ta chỉ là một nông dân, trí lự nhỏ bé như Trí tôi thì sống vì bản năng âu cũng thường. Giới trí thức mới thực là đáng để quan tâm khi họ cũng không thoát cái vòng kim cô của hỉ nộ ái ố.
Hồi ở Sài gòn tôi quen thân vơi vợ chồng Kim Lệ. Chồng tên Kim vợ tên Lệ. Anh Kim là giảng viên của một trường đại học chị Lệ là quản thủ một thư viện. Họ có hai con một trai và một gái. Giáo chức vào thời đó chỉ có cái danh chứ đoi lắm. Anh Kim đến trương bằng chiếc 78 cà là mèng, chị Lệ thì cóc cách xe đạp. Hai đứa con đi học cũng xe đạp luôn. Nhà của anh chị không quá hai mươi mét vuông. Có cái gác hai đứa con chia nhau bằng một tấm ván ép làm nơi học tập. Nghèo nhưng hạnh phúc lắm. Chị Lệ làm thêm bằng cách mua giấy của bao xi măng về nhà cắt ra rồi dùng hồ dán lại thành những bao bì dựng hàng hoá cho các tiệm tạp phẩm. Sau bữa cơm chiều nhìn chồng và con vui vẻ phụ mẹ dán bao bì kể chuyện trường lớp thì còn đẹp nào hơn. Về sau tôi bị nợ nần và xã hội đen vây bủa nên bỏ Sài thành đi trốn. Nhưng tai hoạ không ngừng vây bủa. Con cái đứa chết đứa lâm vô sa đoạ nên tôi khổ vô cùng. Những tưởng là không bao giờ gặp lại vợ chồng Kim Lệ nữa
Chủ nhật ấy tôi và Bằng – anh bạn mục sư – đi thăm con ở trại cai nghiện Xuân Phú. Nói đau khổ nhưng chắc tôi không qua ông mục sư Bằng. Vợ chồng ông có hai con trai bị ma tuý hết cả hai. Một thằng vào toilet chích choác sao đó bị chết ngay trên bồn cầu. Còn một thằng thì bị bắt khi đang choác. Hai thằng tôi cùng đi thăm, tôi thì chả nói chi chứ Bằng thì mệt lắm. Anh là mục sự chủ trì một hội thánh. Chủ nhật ấy phải nhờ một Mục sư khác đến truyền đạt lời Chúa thay anh. Tám giờ sáng hai tôi đã có mặt ở một quán cà phê trước cổng trại. Đang nhâm nhi tách cà phê thì một phụ nữ đến trước mặt tôi. Bà có một mái tóc bạch kim tuyệt đẹp. Gương mặt thì tôi luận không ra bao nhiêu tuổi. Và đôi mắt thật u buồn. Bà nhìn tôi, gọi:
– Anh Minh. Minh Tàn.
Tôi nhìn bà, nhíu mày. Nhưng không nhận ra. Lâu lắm:
– Xin lỗi chị…
– Lệ nè. Kim Lệ nè. Không nhận ra sao?
Trời ơi! Tôi kêu lên. Sao mà lại có thể là Kim Lệ được hả trời? Làm sao mà một gương mặt trẻ trung lại già như ri và một mái tóc đen huyền lại như cước thế này thì tề thiên còn bó tay nói gì tôi. Tôi mời chị ngồi rồi mọi chuyện vỡ ra sau khi ba chúng tôi thăm xong những đứa con sa đoạ.
Chị kể rằng ra cớ sự con trai bị ma tuý ám và con gái đang ở phục hồi nhân phẩm là từ hai tờ độc đắc mà ra. Lúc ấy vé số hai nghìn một tờ và đặc biệt là năm mươi triệu:
– Chồng tôi – anh Minh biết rồi đó – một giảng viên hết mực đàng hoàng. Trúng hai tờ vé số chúng tôi mừng lắm. Đầu tiên anh ấy thay cái xe để đi dạy cho lịch sự. Sửa lại cái nhà. Mua cho hai đứa nhỏ chiếc đờ rim của trung quốc. Lúc ấy chiếc xe cả hai chục triệu.
Và…Có tiền nên anh Kim có đàng hoàng hơn, lịch sự và bay bướm hơn một chút. Cái dòng có tiền từ trên trời rơi xuống nó lạ lắm. Kẻ xổi thì khác xa với người giàu có gộc có nòi. Kiểu đôi khi vung tay quá trán của Kim làm một đồng nghiệp nữ trong trường kết mô đen. Trẻ và đẹp và trí tuệ hơn vợ nhà đã làm Kim nhạt lòng. Cuối cùng không thoát khỏi bẫy tình Kim cặp kè với cô kia và gia đình đổ vỡ khi cô giáo kia lớn bụng. Kim đòi ly hôn mặc kệ hai đứa con không đồng ý. Cha con chồng vợ kình cãi nhau dữ dội. Không chịu nổi nên Lệ phải thuận ly hôn. Chán nãn thằng con lớn bỏ ngang đại học sa vô rượu chè rồi ma tuý. Con gái thì… vào phục hồi nhân phẩm.
– Nếu không vì hai tờ vé số. Anh Kim không sắm xe mới xe đẹp đến trường. Không vì đồng bạc từ trên trời rơi xuống. Chúng tôi vẫn kiếm thêm bằng dán bao bì thì không ra bị kịch như hôm nay anh Minh ơi…
Chị nhìn tôi và sa nước mắt. Tôi chả biết nói chi trong hoàn cảnh nầy vì so ra tôi có chi hơn chị để khuyên một đôi lời. Ông mục sư thì khác. Ông kể chuyện Thánh Gióp trong Cựu ước và kết rằng Chúa đang thử thách chúng ta anh Minh chị Lệ ạ. Anh khuyên nên khẩn thiết cầu nguyện với Đức Chúa Trời để xin ngài ân điển. Rằng thì là mọi việc được an bài bởi đấng tối cao. Nhưng nếu chúng ta siêng năng cầu nguyện và tôn vinh Chúa thì sẽ được cứu rỗi. Tôi nhìn vào đôi mắt người đàn bà khổ luỵ. Chừng như đôi mắt chị có một câu hỏi.
Hỏi rằng: Nếu tất cả bị chi phối bởi quyền lực của tối cao nào đó thì con người ở đâu? Con người có ý nghĩa gì trong đời sống nầy?
Tôi định hỏi anh mục sư nhưng sợ sự phân tích của anh quá nên thôi.
Bạn có muốn nghe chuyện anh mục sư nầy không?

mua thánh bán thần
Tôi phải trốn chạy khỏi sài gòn vì bị bọn đen đòi trảm. Cái hoạ đầu tiên đến là chứng áp xe gan. Rượu quá nên ra vậy chứ chả có chi phải thắc mắc. Bầy con tôi phải nghỉ học bán vé số nuôi bệnh cho cha là chuyện nhỏ, bà xã phải bán luôn căn nhà ở Thanh Sơn. Không đủ nên phải ngữa tay vay đồng bạc lãi suất cao của xã hội đen. Sau bệnh làm bao nhiêu cũng không đủ cho phòng trọ và lãi mẹ lãi con. Đùng một cái con gái út bị xe đạp tống một phát gãy tay. Tôi đi phụ hồ bị một cây gỗ đóng coppa rơi bể đầu. Cuối cùng là bọn đen dằn mặt tôi một trận ngay chợ Văn Thánh về tội lâu trả nợ… Cùng đường rồi ta làm chi? Nửa đêm tôi di lý vợ và con ra bến xe miền Đông về quê cũ ở miền Trung xa thẳm làm lại cuộc đời.
Thật là chua xót cho kẻ hai mươi hai năm bỏ quê ra đi nay về với hai bàn tay trắng. Đừng nói đến tha nhân. Ngay cả người thân cũng coi anh là đồ bỏ. Khi là đồ bỏ thì phải chấp nhận sự bỉ khinh. Ở được tám tháng, tôi thì chả nói làm chi vì nhục đã từng chứ con tôi thì tội nghiệp lắm. Để giải thoát cho chúng sự cô độc tôi phải quay lại miền Đông. Cuộc đời tôi – nói thực, ai cười cũng đành chịu – từng trốn nợ bỏ xứ ra đi nhưng chưa khi nào cay đắng bằng tám tháng trở lại quê nhà của năm ấy. Tôi thấm lắm câu thơ quê hương là chùm khế ngọt. Không có quê thì làm chi biết được vị ngọt ấy? Thực vậy.
Tôi thuê phòng trọ ở trấn X. Lại vé số. Trời ơi cái vé số nó cùng cực lắm. Tôi chưa thấy nghề chi mà cam chịu và đớn hèn như nghề nầy. Năn nĩ ráo bọt mép lắm khi khách được mời phán: “đi chỗ khác cho con nhờ tí coi ba, ba dai nhách vậy?” Ai đó nói bán vé số thu nhập cao thì đúng là dốt nát. Ngày bán được trăm tờ là rài rạc cả đôi chân. Không vốn liếng thì vậy chứ biết làm chi bây giờ? Ở phòng trọ X được mười ngày thì tôi lại phải trốn tiếp vì tình cờ con tôi gặp một thằng quen ở khu phố cũ trên Sài gòn. Hai ngày sau một trong số những thằng đen tôi thiếu nợ lãng vảng ngay khu vực. Đang phụ hồ tôi phải di lý cả gia đình lần nữa xuống một nhà căn chòi hoang khác kề bên nghĩa địa. Căn chòi này của một thợ hồ nơi tôi làm việc. Anh ta lấn đất nghĩa địa nên cần người ở. Biết tôi lâm thế cùng nên cho ở vơi giá hai trăm nghìa một tháng, rẻ hơn phòng trọ một trăm. Tử tế vậy chứ sao nữa bây giờ? Ở đây tôi sống với nghiệp mót mủ cao su.
Nói cho đúng là ăn cắp mủ chứ mót cái gì. Công nhân trút xong ngữa chén đẻ hôm sau lấy tiếp anh canh me đêm vô trút mà mót là mót làm sao? Nghiệp nầy được cái không mặc cảm chi ráo bởi cả trăm người ăn cắp. Đêm trong lô ngươi đi như trẩy hội vui ơi là vui. Bốn giờ chiuef cha con tôi tập trung tại một căn nhà sát bên lô. Chủ nhà tên Thanh là một tín hữu của Tin lành giáo. Thanh và vợ con cũng là thành viên của ăn cắp mủ loại thiện chiến.
Dòng họ của Thanh ai cũng phật giáo, riêng anh cãi theo Tin lành. Chả hiểu làm sao Thanh rất cảm tình với tôi. Anh cho cha con tôi dấu mủ trong nhà. Mủ ăn cắp đẻ trong rừng cao su rát dễ bị mất bởi bảo vệ và dân cúng cánh. Anh em ăn cắp của nhau thường lắm. Một hôm kia Thanh mơi tôi ăn bánh xèo. Trước khi ăn anh cáu nguyện, rồi vợ rồi con. Ai cũng cầu nguyện. Vừa ăn anh vừa giải thích cho tôi vì sao anh bỏ phật theo chúa. Rằng thì là nặm ấy anh bị bệnh rất nặng nằm ở bênh viện huyện, sạch bách tiền mà không thuyên giảm thì được một mục sư cuat Tin lành đi làm từ thiện. Ông khuyên anh nên cấu xin đức chúa trời, là cha của chúng ta trên trời, ông sẽ ban ân điển cho con của người. Nhận quà từ thiện xong Thanh cúng cấu nguyện cho phải phép, ngờ đâu hết bệnh. Có thể là tình cờ, bệnh uống thuốc lâu phải thấm cúng không chi lạ. Nhưng có nhưng chuyenj rất linh hiển mà không tin không được. Anh như là… như là… cả chụ thì dụ cho tôi nghe. Cuối cùng anh khuyên tôi nên cấu xin vơi chúa toàn năng xin ngái cho qua cơn thống khổ:
– Anh biết không – Thanh nói – ông Lu the người sáng lập đạo Tin lành vốn là một…
Nghe anh đọc sai tên của giáo chủ Tin lành tôi bèn nổi máu ngoại ngữ mà rằng:
– Ôn ấy tên là Luther và đọc là Líu thơ…
Chả là tôi theo tôn giáo này vào năm 1973, sau khi người mộng công giáo của tôi theo chồng. Động lực đi nhà thờ tắt ngóm tôi bèn theo một tay đàn anh tên Tưởng theo tin lành:
– Mày theo tin lành với tao – Tưởng nói – đợt này ben hội thánh cho mỗi tín hữu một bộ đò Jean hộp. Đi không tao ghi tên. Tuần sau là có…
Vậy là bị bộ đồ Jean hộp quyến rũ tôi gật đầu ngay. Vào rồi, hộp hiệc đâu không thấy nhưng có cái khác cũng quyến rũ không kém, đó là sinh hoạt thanh niên nam nữ vui vô cùng. Nữ tín hữu cô nào cũng đẹp không thua người mộng công giáo của tôi. Tôi si tình một nàng, cô là con gái của ông hội trưởng. Vì nàng tôi cố làu thông Kinh Thánh từ cựu đến tân ước. Tôi lậm vào kinh điễn của Tin lành như một kẻ sinh ra đã là một tín hữu rồi vậy. Cũng chả hiểu tại sao các vị tiến sĩ của thần học như vợ chồng Mục sư Jean và bà Linda lại cảm tình đặc biệt với tôi. Tin hữu tin lành giáo cũng được phép đứng trên bục của hội thánh để giảng và vinh danh lời chúa. Tôi cũng vậy. Chả hiểu được cái ơn chi mà trên bục tôi nói hay như diễn giả. Về sau tôi được mục sư tiến sĩ Jean cho đi học một khoá ngắn ngày về cách nói chuyện trước công chúng. Nếu không có một sự cố xẩy ra chắc chắn tôi đi học Thần học và không chừng ngày nay tôi là mục sư của tin lành chứ chẳng phải chơi.
Hôm đó tôi đến nhà nàng, tức nhà ông hội trưởng của hội thánh. Nàng dẫn vô phòng khách. Tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy trên bàn thờ có một bộ lư hương bằng đồng và một bộ ngũ sự. Tôi hỏi thì nàng trả lời:
– Ba em hồi trước là hội phó hội phật giáo tỉnh nên có bộ đồ thờ nầy.
Thì ra ông hội trưởng từng là một phật giáo. Tôi đem chuyện kể với Tưởng. Tưởng rằng:
– Đù má… thằng cha nầy chơi không đẹp. Bị một vố bên phật giáo mà chưa tỉnh ngộ, nay của tín hữu cũng chơi luôn.
– Là sao?
– Là mấy thằng theo như mình được hội thánh trên thị xã tài trợ nhiều lắm. Bao nhiêu cha nội Hộ ăn sạch. Mấy chục bộ đồ Jean chả cũng nuốt mẹ nó rồi… hồi là hội phó phật giáo tỉnh cũng ăn quá nên bị đuổi…
Thú thật trong tôi Chúa và Phật luôn hiện hữu, nhưng quý vị đại diện – xin thưa – cho em xin. Quý vị cũng là người như thằng khùng tôi mà thôi. Nghe tôi nói về lời chúa dạy Thanh mừng lắm bèn mời sinh hoạt hội thánh cho vui. Tôi yên lặng không trả lời. Vì sao? Bà mẹ nó. Chúa dạy chớ lấy của người làm của mình mà đi ăn cắp mủ thì đi hội thánh làm chi cho nhọc?
Vậy rồi một hôm đẹp trời kia Thanh dẫn đến nhà tôi một mục sư. Anh tên Bằng. Người mà tôi đã nói.Nhà Bằng là một hội thánh với sức chứa chừng năm mươi tín hữu. Anh là con rể của ông mục sư có hội thánh lớn nhất thị trấn X. Tôi theo và sinh hoạt tại hội thánh của Bằng.Là một mục sư nên Bằng có quan hệ rất rộng. Bạn thân của anh là một chủ nhân của một trung tâm ngoại ngữ tin học tư nhân rất lớn ở thị trấn. Trung tâm nầy dậy anh pháp hoa hàn cả nhật ngữ. Ai muốn học chi có nấy. Nghe tôi khoe khoang – tính tôi vốn hay khoe – từng dạy anh văn anh bèn giới thiệu tôi tham gia giảng dạy. sau khi kiểm tra trình độ tôi được giao một lớp ba mươi học viên. May quá tôi dạy Streamlines1. Tức là vỡ lòng. Bằng đem tới tận nhà tặng tôi một bộ áo quần và một đôi giày da xịn. Tôi trả lại anh cà ra vát vì không quen. Nói chung vì cái sự dạy dỗ này tôi đi sinh hoạt hội thánh cũng đúng thôi. Nhưng được một tháng thì tôi bỏ dạy.Nguyên nhân là quý cô cậu con nhà gia thế dốt ngoại ngữ đi học cho vui, cho vừa lòng bố mẹ chứ có học gì đâu. Đến trung tâm váo lớp được mười phút thì xin ra ngoài cùng nhau tự tình trên ghế đá. Còn lại vài cô cậu thực sự học cho biết thì tẻ buồn. Học anh ngữ mà anh chị không trò chuyện tức thực tập với nhau bằng tiếng Anh thì làm sao nói? Vậy thì dạy làm chi cho mang tiếng? Tôi nghỉ dạy và quên luôn chuyện chủ nhật đi… hội thánh. Vậy là Bằng sau vài lần đến nhà… khi biết tôi đã hoàn toàn bị Satan lôi đi theo nên anh xin lại bộ áo quần và đôi giày. Hành động của Bằng làm tôi hơi buồn nhưng cũng đúng thôi. Vì lúc ấy không như bây giờ mà một trăm nghìn bạn có thể mua được một bộ áo quần nghiêm chỉnh. Mười mấy năm rồi còn gì. Hôm ấy tôi và một tay bạn là nhà văn ghé thị trấn làm cái chìa khoá xe bị mất. Tay sửa khoá làm chìa là dân trấn X chính hiệu con nai. Hắn ta từng là chủ nhân một căn nhà bốn tấm trong thị trấn. Sau phá sản vì vợ cầm cái hụi. Vợ bị tù vì thuê xã hội đen truy sát kẻ giật hụi. Tay sửa khoá rất rành Bằng:- Thằng đó hả – sửa khóa làm chìa nói – hỏi tao nè. Nó đâu dưới miệt U minh lên xứ này. Đói chết mẹ nên theo Tin Lành. Con gái ông mục sư ba mấy mà không chồng nên nó nhảy vô xin một chưn. Mà mày biết sao con nhỏ ế không Minh Tàn? Nói mày nghe nó bị xi cà que… vậy là nó lên luôn từ đó.Tay nhà văn khùng khục cười. Nói:
– Mua thánh bán thần thì bị trả giá là phải.
Tất nhiên tay nhà văn biết Bằng có hai đứa con sa đoạ.

Nhà văn và thợ sửa khoá.
Thợ tên Hùng, thường gọi Hùng Phá. Phá lắm, phá trời sợ. Nhà Hùng trong hẻm. Hẻm bề thế ông cha chứ không đùa chơi. Trong cái hẻm rộng bốn mét nầy nhà Hùng cao nhất bởi những bốn từng lầu. Lịch sừ đời tay nầy kể một cuốn tiểu thuyết dày 500 trang là không thể hết. Đảm bảo ly kỳ hấp dẫn không thua bố già của Mario Puzo. Hùng nói với tôi:
– Hồi mới giải phóng cả trấn nầy ai cũng sợ tôi. Tại sao anh biết không? – Hùng thua tôi chục tuổi nên gọi tôi bằng anh – tại tôi con nhà giàu. Bảy tám, bảy chín ai đói đâu không biết chứ nhà tôi bét lắm cũng cơm trắng hột vịt chiên. Biết sao giàu không? Bốn bà chị lấy bốn ông chồng Mỹ, định cư ở Mỹ hồi năm 73. Thời nào cũng vậy thằng có tiền nói là trời nói. Cái trấn nầy tám mươi lăm phần trăm là nguỵ tặc, nên tặc chơi với nhau. Năm đó tôi mới mười mấy tuổi biết khỉ khô gì nguỵ hay cách mạng… Anh mới về đây nên không biết chứ cái trấn nầy thằng nhà lầu nào cũng có đô la mẽo hết và không thằng nào chưa từng ở dưới trướng tôi. Biết sao không? Người thân tụi nó ở Mỹ là sau nầy. Từ vượt biên, mua con lai cho đến hát ô hô… tui ăn đô la trước tụi nó cả chục năm, giúp tụi nó biết là bao nhiêu…
Thoạt tiên tôi rất ngạc nhiên khi nghe kể. Ngon lành vậy mà sao phải ké vỉa hè để sửa khoá làm chìa? Thì ra là rất chi ngậm ngùi cho Hùng Phá. Là con trai duy nhất nên mấy bà chị ở Mỹ gửi tiền về cho em út nuôi cha mẹ già. Nhiều tiền quá nên sinh hư. Hùng ăn chơi xã láng cuộc tình. Xỉn lên đập phá rồi đền là chuyện nhỏ. Uýnh lộn rồi đền bồi cơm thuốc cũng nhỏ luôn. Có tiền thì tiên còn mua được nói chi ba thứ khác. Phá vậy mà không bị hốt đi cái tạo cũng hay đó chớ. Thì đã nói có tiền mà. Lớn thì không dám nói chứ quan chức nho nhỏ trong trấn này Hùng nói lắm kẻ nghe. Hùng nói với tôi vậy.
Chơi riết cũng chán Hùng lấy vợ. Tất nhiên rồi. Vợ của Hùng đẹp ác liệt luôn. Liền trong hai năm nàng hạ sinh hai hoàng nam đẹp như thiên thần. May mà hai đứa chứ nữa thì chắc Hùng tan như xác pháo. Nhờ đô la mỹ nên hai đứa con được đến trường ngon lành, giáo dục tốt nhứt thị trấn. Kẹt cái hai đứa nó giống cha cái khoản phá. Mơi lớp năm chúng đồng lòng bỏ học ở nhà phụ mẹ việc bán buôn. Chả là Hùng làm căn bốn tấm xong liền bổ hàng về cho vợ đứng chủ trì một cửa hiệu tạp phẩm ngon lành đệ nhứt hẻm nhựa rộng bốn mét. Đời cứ thế mà lên. Nào đô la nào tạp phẩm tiền vô như nước lũ thế kia thì con cái không học cũng chả chết thằng tây lai nào. Đúng không?
Không phải vậy đâu. Đùng một cái Hùng bị thần kinh toạ.
Hùng kể rằng cái vụ toạ nầy là hiểm ác nhứt trần ai. Nó như kim chích từ thắt lưng xuống tận chân. Nằm yên một chỗ còn chịu không nổi nói chi bước. Bao nhiêu cái bệnh viện ở sài gòn từ nhà nước đén tư nhân, tây cho đến bắc y, nam dược ai chỉ chi cũng làm. Đắt bao nhiêu cũng không ngại. Tiền ra như nước lũ mà than ôi bệnh không thuyên. Thế có chết không?
Và…- đù má – Hùng văng tục – chuyện giường chiếu tôi hoàn toàn thua cuộc nên con vợ nó có… bồ. Anh biết không – Hùng buồn rầu – đàn bà khi đã nhạt lòng là xong. Và cái thằng người bị thần kinh toạ là tôi đây sống còn không thiết nói chi đàn bà. Thằng bồ con vợ tui nó đào mỏ cực kỳ. Vợ tôi trước có khui hụi nhỏ nhỏ cho vui. Sau chơi lớn luôn mới là sạt nghiệp. Phần thì trai ăn, phần tay em hốt hụi rồi dông. Hai thằng con tôi xài tiền gấp tám lần tôi còn trẻ. Mấy bà chị từ Mỹ về thăm nhìn cảnh họ hiểu liền… Con vợ tôi ngu dại thuê xã hội đen chém tay em giật hụi, chém luôn thằng đào mỏ bạc tình. Thằng được thuê chém bị bắt khai ra người thuê…
– Giờ mày bớt đau chưa? – tôi hỏi.
– Cũng đi được để sửa khoá. Tuần nào cũng lấy thuốc, ngày nào cũng châm cứu.
– Bà xã ra sao rồi?
– Tù chớ sao.
– Còn hai thằng con đâu?
– Chơi riết quen. Lâu lâu còn ghé tui chôm tiền. Mà tui thì anh biết tháng nào cũng lo đóng lãi ngân hàng.
– Làm chi mà phải vay?
– Cất nhà xong. Vài tỷ bạc cho cái nhà chứ anh tưởng ít sao. Sau đó phải cầm sổ đỏ cho ngân hàng để lấy vốn làm ăn. Đang ngon lành thì ngã bịnh. Vậy là tiêu.
– Nợ bao nhiêu dữ vậy?
– Năm trăm triệu.
– Mẹ cha ơi… dữ vậy sao?
– Là vầy… tôi nhời bạn trong ngân hàng vay giúp. Ba cái thủ tục nầy đâu phải giỡn. Không tay trong tay ngoài làm sao vay, không chúng chi dễ gì ổn. Tôi vay ba trăm, thằng bạn vay giúp vay thêm cho nó hai trăm. Tôi phải gật vì không giúp nó nó không giúp mình. Thủ tục chung chi hết năm chục triệu một mình tôi lãnh. Cuối cúng thằng bạn bị tù vì thụt két… anh thấy có chết bà nội tôi không?
Tôi nhìn Hùng mà ngậm ngùi. Suy ra tôi c tuy bán vé sổ mà chả khổ hơn hắn bao nhiêu. Ngày nào Hùng cũng mua cho tôi nguyên xê ry 10 tờ. Mõi tờ lúc ấy 2000 đồng và đạc biệt 50 triệu:
– Nếu vô – Hùng nói – tui cho ông một tờ, ba tờ trả nợ ngoài, còn sáu trả bớt ngân hàng.
– Mày còn nợ đâu nữa?
– Búa xua a lua mua khắp thị trấn này. Tôi làm chìa sửa khoá ngày kiếm hai trăm ngoài mà không đủ để trả lãi. Chưa nói đến máy bà chị lâu lâu gửi về cho tí đỉnh vấm không đâu ra đâu. Tôi mà lấy lại sổ đỏ là bán tức khắc kiếm căn khác sinh sống.
– Sao không nhờ mấy bà chị bên Mỹ giúp cho?
– Mấy bả biết tôi thăm nuôi con vợ nên cạch tài trợ… anh nghĩ coi mình là thằng đàn ông ăn chơi đàng điếm ngoài đường. Vợ con cả lốc vấn bướm bay bay bướm. Mình nằm một đống vợ chăm lo. Nó có lên giường với người khác âu cũng thường tình. Nhu cầu sống thì anh vất đi đâu? Khi biết bị lừa nó còn dám thuê người chặt thằng kia. Mình bỏ sao được phải không?
Tôi kính phục Hùng ở cái nét rất đàn ông nầy.
Nhưng Hùng cực ghét tay nhà văn bạn tôi.
Chả là ông nhà văn, nhà thơ kiêm hoạ sĩ nầy – thật ra – tôi cũng không ưa. Nhưng vốn ba phải nên tôi vờ cho qua. Chả là tôi là mối vé số của ông ta. Này ông cũng mua cho tôi ngày được dăm tờ. Vậy nên nghe ông khoe tài năng một chút cũng chả sao? Mà lạ nghe, những nhà văn thơ nhạc hoạ khác chả biết sao chứ ông nầy thì khoe dữ lắm. Mỗi khi nói về văn thơ ông cứ hất hất cái mặt lên trời ra vẻ ta đây thấy ghét lắm. Ông hơn tôi hai mươi tuổi, tức là hơn Hùng ba mươi tuổi. Tôi gọi ông bằng bác nhưng Hùng gọi bằng ông. Ông già đó ông già kia nghe khinh mạn lắm. Ông nhà văn thơ nhạc họa tặng tôi một cuốn tiểu thuyết một tập truyện ngắn lại ký hoạ cho tôi bức chân dung. Tôi đem sách cho Hùng dọc. Hùng đọc dữ lắm. Thời gian rỗi trong nghề sửa khoá nhiều hơn thời gian thi công. Rảnh Hùng đọc báo đọc sách.
Hôm đó đọc xong cuốn tiểu thuyết Hùng nói với nhà văn thơ nhạc hoạ:
– Nè ông già… cuốn sách của ông…

Nhà văn và thợ sửa khoá.
Tặng sách cho tôi nhưng anh nhà thơ văn nhạc hoạ nói:
– Tao biết chú mày bận, không có thời gian để đọc, nhưng tặng là bởi tao quý chú mày. Nếu có thời gian rãnh đọc cho vui. Có gì góp ý nhé.
Các loại nhà nói đúng. Tôi lết bộ từ sáng đến mười giờ đêm, có khi hơn. Đặt cái lưng xuống nền xi măng không ai kêu dậy là dám đi một mạch về âm phủ không thèm về, tỉnh dậy là vừa gặm bàn mì vừa lê thân tàn bán vé số thời gian đâu mà sách với báo? Có vậy nên tôi giao cho Hùng Phá đọc rồi kể lại tôi nghe. Có lần đọc xong tập thơ nó nói:
– Đù má… thằng già bạn của anh gian manh quá. Cái tập thơ của nó tôi đọc thấy có hình bóng của Tế Hanh, Đoàn Văn Cừ và cả Anh Thơ trong nầy nè.
Tôi cũng chả hiểu làm sao mà một thằng bước ra đời năm mười hai tuổi như Hùng lại biết nhiều đến vậy. Tôi hỏi nó:
– Là sao?
– Cha nội nầy sửa thơ của quý cụ đời xưa rồi ký tên mình ông ơi.
– Thiệt vậy không? Sao mày biết?
– Cha tôi hồi còn sống nghiền ba cái thứ nầy ghê lắm. Tui cũng nghiền luôn. Cha nội nầy không qua được tui đâu. Bữa nào anh dẫn ông ta đến đây tui cho một trận.
– Kệ người ta – tôi nói – ổng ta là mối vé số của tao. Mày xử quê ông ta nghỉ chơi vơi tao là mất mối Hùng ơi.
– Trong tất cả các loại ăn cắp – Hùng nói – ăn cắp thơ văn của người ta rồi ký tên mình là bẩn nhứt ông biết không?
Tôi đâu có rảnh để đưa ngài các loại nhà đến gặp Hùng mà bù khú. Sở dĩ có sự gặp gỡ của cả hai là do thị trấn nầy duy nhất Hùng làm nghề sửa khoá. Nó làm ăn được là nhờ thế độc quyền. Nhiều thằng lơ mơ ra hành nghề bữa trước bữa sau là con trai Hùng cho ăn cù loi ngay tức khắc. Thơ văn nhạc hoạ đến làm chìa và ra sự vụ. Tôi có mặt và nghe đấu khẩu. Hùng nói:
– Nè ông già… cuốn sách của ông…
Thấy trong tay Hùng cuốn tiểu thuyết của mình, mắt các loại nhà sáng lên:
– Ồ… làm sao anh có cuốn nầy? Anh đọc chưa? Thấy thế nào? Tôi đã viết cuốn nầy trong hai năm đó.
– Tôi đọc rồi – Hùng nói – văn của ông, nói chung cũng tàm tạm. Có điều nội dung ông viết nhiều cái vô lý quá. Vô lý đến độ hoá thành ba láp luôn.
Trong lúc các loại nhà trố mắt vì bị đạp vỗ mặt, Hùng nói về một đoạn trong cuốn sách đại loại có một cô giao liên qua suối để làm công tác chi đó, nước suối hơi cao nên cô cởi quần để lội vì sợ ướt. Cởi quần thì chả sao nhưng:
– Ông tả cô ta không có quần chíp – bà mẹ nó – bộ ông đứng đó hay sao mà biết? Ông xạo nó vừa thôi, hư cấu sạch sẽ một chút. Bộ tả cô giao liên mặc nguyên áo quần qua suối không được hay sao hả ông già? Đã vậy còn có một thằng thiểu số canh me cô gái qua rồi đè ra hiếp… trời ơi là trời… nè nếu dư tiền ông cho Minh Tàn đây làm vốn mua cái xe đạp đi bán vé số chứ in ba cuốn sách như vầy là bôi bác nền văn học lắm ông biết không?
Nghe đến dây Trí tôi lĩnh đi gấp vì sợ văng miểng. Đã vậy còn nghe vọng:
– Ông đi chỗ khác mà làm chìa. Tui không làm cho ông.
Đã nói thằng Hùng Phá nầy viết về nó cả năm trăm trang là không thể hết. Ngang đầu cứng cổ khỏi chê. Cả hai ngày sau tôi không dám gặp ông nhà văn, sợ ông trách tôi sao giao sách của ông cho một thằng quái như Hùng. Nhưng mà việc nầy đâu phải lỗi ở tôi. Đúng không? Vậy rồi nhà văn chủ động gặp tôi, trước mua vé số sau tâm sự. Cũng cấn nói thêm một chút chỗ nầy. Tôi vốn ba phải lắm, ai nói chi cũng ừ, cũng gật. Lại biết chịu khó lắng nghe. Có thể ví cái sự chịu ngồi nghe mà ông nhà văn khoái chăng? Ông nói:
– Người đọc góp ý là tốt. Có điều thằng làm chìa nầy không biết thế nào là cái khốn khó trong chiến tranh. Tao từng đi qua hai cuộc kháng chiến nên rành.
Ông rành nhưng tôi thì sợ vụ kháng nầy lắm. Mỗi khi nhập ông nói về thực dân và đế quốc đến là mệt. Ông ta có thể nói cả ngày không hết chuỵên. Nào là gặp Văn Cao ở đâu. Nguyễn Tuân ăn thịt chó như thế nào… ông ngủ vơi hoạ sĩ… mấy đêm. Nói chung ông là bạn, là học trò của hầu hết các văn nghệ sĩ trong nước thời kháng chiến. Tôi mệt ông lắm. Nhưng cũng có chiêu trò để thoát ra. Nhà văn vừa trả tiền vé số là tôi vờ… dạ dạ… em qua liền anh hai. Chả là ông nhà văn hơi nặng tai.
Chuyện dưới đây mới là tè le hột me giữa Hùng và ông nhà thơ văn nhạc hoạ. Hôm đó nhà văn đích thân đến tôi. Tôi bệnh nên nằm nhà. Hùng thì đi hốt thuốc nam chữa thần kinh toạ ở một thầy thuốc do tôi gíới thiệu. May quá, uống thuốc nầy bệnh của Hùng giảm thấy rõ nên anh ta cám ơn tôi lắm lắm. Hùng ghé tôi làm vài xị ba xi đế sương sương. Đang tì tì xị thứ hai thì nhà văn đến, dẫn theo một người bạn cũng già xấp xỉ ông. Tôi nói nhỏ với Hùng:
– Tao lạy mày nghe Hùng.
– Em biết mà. Có gì ở ngoài đường chứ đây là chỗ ở của anh. Ồn ào chủ phòng trọ nó đuổi anh thì sao.
Nhà thơ văn nhạc hoạ giới thiệu:
– Đây là anh Văn Xình. Nhà thơ nổi tiếng của… hiện là hội viên của hội… còn đây là Minh Tàn bán vé số. Chú Hùng là…
Nhà thơ Văn Xình ốm như con cò và lùn một khúc. Đầu sói sọi tóc thì dài phủ vai. Tôi nhìn ông tự nghĩ nếu ông ta cạo trọc thì hay quá. Được cái ông nầy nói như cồng kêu. Rõ ràng từng từ một. Văn Xình làm một hơi hai ly xây chừng. Rượu vào nên lời ra. Ông ta đọc thơ. Tôi vốn không thông minh mấy. Thơ muốn hiểu phải nằm mà chiêm nghiệm. Hùng khác tôi, cứ Văn Xình xong một bài thờ là nó vỗ tay gật gù ra cái vẻ hay quá, thơ hay quá đọc tiếp đi anh. Được thể Văn Xình tha hồ đọc. Nhà văn của tôi rất điệu đàng, ông mang tới một túi thịt chó luộc với mắm tôm riềng củ sả đủ bộ, thêm một chai Vokka, chả biết thiệt giả nhưng cứ rượu chai là sang cả rồi:
– Bài thơ nầy – Văn Xình nói – nghe tôi đọc xong ông Trần Đăng Khoa bảo sao hai chú em biết không?
– Sao chú? – Hùng Phá hỏi.
– Hãy gọi anh bằng anh. Vì anh là nhà thơ, mà nhà thơ thì không có tuổi.
– Dạ… thì anh. Trần Đăng Khoa nói sao anh?
– Nó nói – dám kêu một nhà thơ lớn bằng nó thì ghê thật – rằng nghe đọc bài thơ nầy Khoa nhận ra mầm mống của Nobel đang hiện hữu trong thơ anh.
– Á đù… – Hùng kêu lên.
Tôi kín đáo bấm nhẹ vào tay Hùng, sợ nó khùng bất tử lên thì hư bột hư đường hết. Nhà thơ tiếp tục:
– Hội trưởng hội nhà văn Việt nam mời anh vào hội nhưng anh không thèm
– Á đù…
Nghe tiếng á đù Hùng thốt ra lần thứ hai tôi hơi hãi. Thằng nầy mà xử quê nhà thơ thì mệt quá. Nhưng không. Hùng lịch sự và nhỏ nhẹ đến bất ngờ. Nó nhìn Văn Xình nheo nhoe mắt rồi nói:
– Anh tuy nhỏ con mà thần thái như vầy chắc giường chiếu ngon lành chứ hả?
Nhà Thơ cũng nheo mắt:
– Nói ra chắc em không tin chứ sự thật là một đêm anh từ quan đi động hoa vàng trung bình là bốn bận
– Á đù ù ù ù…. mà… – lần nầy chính tôi thốt lên,
Sau đó không nhịn được tôi khả khả khả cả một tràng dài. Trời ạ, buồn cười chết đi được. Một thằng người như con cò tóc tai sói sọi mà bố láo chưa kìa? Có rượu nên tôi không tự chủ được. Cố nén nhưng nén thì tiếng cười lại phát ra thanh âm khùng khục đến nỗi Hùng phát một phát vô đùi tôi:
– Yên coi Minh Tàn. Ông đúng là chả biết gì. Chuyện nầy có chi mà phải cười. Thần kinh toạ như tôi mà một đêm còn chừng đó bận nè.
Tôi thò tay bốc cái củ sả nhai cho qua cơn cười. Hùng tiếp tục:
– Thưa anh… nghe mấy bài thơ anh đọc em ngưỡng mộ lắm. Ngoài trừ thơ, giường chiếu anh còn chơi lĩnh vực nào nữa không ạ?
Tôi ngừng nhai cảnh giác nhìn Hùng. Thằng này mà nhỏ giọng lịch sự và có vụ thưa gửi là mới à. Có khi nào ưng lên nó phang cho đối phương cú đấm không ta? Dám có lắm. Nghĩ vậy nên tôi nhích lại gần nó một chút để có gì mà can ra. Nhà thơ nghe hỏi liền lôi từ trong túi dết để bên mình ra một lốc những tờ tạp chí và báo. Ông giơ lên một cái mề đay:
– Đây là cái huy chương của hội văn học thuật thuật X tặng anh vì sự nghiệp thi ca.
Chúng tôi chuyền tay nhau cái mề đay. Chà! Ra văn học nghệ thuật cũng có mề đay cơ đấy. Ai biết đâu? Hùng cón ướm thử lên ngực trái của mình ra cái vẻ kính cẩn nghiêng mình. Nhà thơ đeo lên ngực. Đúng là linh diệu. Mặt nhà thơ nghiêm trọng hẳn ra và không khí buổi thịt chó luộc cũng long trọng hẳn lên. Nhà thơ đưa cho Hùng một cuốn tạp chí chỉ vào một trang:
– Đây là truyện ngắn của anh.
Hùng nhìn rồi hỏi:
– Sao lại là Tần Hoái?
– À.. đó là bút danh của văn xuôi. Còn thơ là Văn Xình.
– Bút danh của anh đúng là sốc. Đàn em thật sự ngưỡng mộ ông anh. Em xin mới ông anh một ly và nếu được em xin phép…
Nhà thơ làm phát hết ly xây chừng nói:
– Xin gì em cứ nói.
– Cho phép em được đọc cái truyện ngắn nầy cho cả bàn cùng nghe.
Mẹ cha ơi. Nghe thơ đã mệt óc lắm rồi nay văn xuôi nữa có mà chết cha ông nội luôn quá. Nhưng tôi biết làm sao bây giờ? Ông văn thơ nhạc hoạ lại gật gù lấy ra một cây bút chì và một xấp giấy a4 ngồi săm soi vẽ nhà thơ. Tôi nhai thịt chó còn Hùng thì hắng giọng đọc truyện ngắn. Sư cha cái cuộc đời, đây là lần đầu tiên có một buổi nhậu đọc truyện đêm khuya. May quá. Hùng có một giọng đọc không đến nổi nào. Cũng du dương bổng trầm lên xuống không thua chi mấy tay trên đài phát thanh. Truyện viết về một đám trẻ con đi tát cá trong một cái hố bom. Đại khái có bom rơi đạn nổ người chết vân vân. Tát được mớ cá trong đó con con cá lóc bự. Bầy trẻ nướng cá xong đem đến nơi thờ những liệt sĩ để cúng. Cúng xong chúng nhào vô ăn. Hết chuyện thì văn thơ nhạc hoạ cũng hoàn tất bức ký hoạ. Tôi nhìn Văn Xình trong bức ảnh. Nhìn đi nhìn lại cả chục bận chỉ ra cái đầu không có tóc. Hùng trầm trồ:
– Giống quá ông già. Ông vẽ giống thiệt.
Nhà thơ cũng công nhận giống ông y khuông. Sao tôi lại không nhận ra vậy ta? Đúng là không có tầm nhìn nghệ thuật. Vé số mà thuật thiệt gì ở đây? Nhà thơ hỏi tôi:
– Em thấy truyện anh thế nào?
– Hay. Phải nói là quá hay.
– Còn em? – nhà thơ hỏi Hùng. Có gì cứ phê thẳng. Anh thích sự thẳng thắn.
– Nếu anh cho phép em xin nói.
– Anh cho phép – nhà thơ phán – anh không bao giờ tự ái.
– Văn của anh, nói chung có chất thơ – nhà thơ gật gù – lưu loát lắm – lại gật gù – cả hai nghìn chữ mà em đọc không vấp là biết văn anh có thần – lại gật gật – có điều – nói thật anh đừng buồn – truyện này dối trá quá. Không thực. Có vẻ nịnh hót nữa.
Tôi giật mình. Nhà thơ cũng giật đánh thót còn văn thơ nhạc hoạ thì trố mắt:
– Chi tiết cho bầy trẻ đem con cá lóc nướng trui đi cũng liệt sĩ là quá mức dối trá và nịnh hót. Chi tiết ấy làm giảm giá trị của truyện. Theo em thì cúng những người hy sinh vì đất nước cũng có ngày có giờ. Còn nhớ thì trong tâm anh ạ… xin lỗi anh… là thằng đọc sách, em có sao nói vậy người ơi. Vào thời điểm đó thằng con nít nào nhớ đến liệt sĩ anh đem đầu tôi chặt đi. Tôi nói vậy đó, anh có buồn cũng mặc kệ.
– Anh có buồn chi đâu. Đã nói là anh thích sự thẳng thắn mà. Đâu phải cứ truyện đăng báo là hay đâu em.
Toi phát giác ra thằng Hùng nầy rất khéo chửi. Tháy mặt nhà thơi hơi sượng nên tôi đánh trống lãng:
– Xin lỗi anh theo đạo nào?
– Anh hả? Anh là Phật giáo. Gia đình anh truyền thống Phật giáo
– Thưa anh – tôi lịch sự không kém Hùng – cho em hỏi thế nào là Đại thùa và Thế nào là Tiểu thừa ạ? Thế nào là tịnh xá và thế nào là tịnh độ ạ?
Văn Xình rằng thì là rà thì lằng một thôi một hồi những ê và a. Tôi nghe mà không hiểu chi sất. Hùng cũng vậy. Nó chặt ngang:
– Ông Mình Tàn nè. Ông hỏi kiểu đó thiền sư còn không trả lời nổi nói gì nhà thơ.
Nó quay sang văn thơ nhạc hoạ hỏi:
– Còn ông thì sao hả ông già?
– Tôi thì là hội viên hội nhà văn việt am nhưng bị tước danh hiệu hồi năm…
– Á đù… sao bị tước?
– Tôi là thành viên của Nhân văn giai phẩm kỳ đó…
– Mẹ cha ơi – Hùng kêu lên thảng thốt – Thiệt vậy sao ông già. Bút danh của ông là chi?
– Tôi là Cuồng Thu.
Tôi và Hùng thi nhau nhíu mày vắt óc. Tôi tuy vé số, nhưng trước khi lâm thế cùng cũng một thời sách báo. Mấy ông trong nhân văn giai phẩm tôi rành. Cuồng Thu là ai mà tôi không nhớ ra vậy kìa? Thôi kệ đi.
– Bác theo đạo gì? – Tôi hỏi.
– Tao không chúa phật chi hết. Tao qua hai cuộc kháng chiến có dược như ngày hôm nay là nhờ vào Đảng và Bác Hồ. Tao chỉ biết ơn Bác và Đảng còn không đạo chi hết.
Đúng lúc nầy bà xã và mấy dứa con đi vé số dạo về. Văn thơ nhạc hoạ mua chục tờ rồi phát cho ba thàng tôi người hai tờ. Hùng lấy một xê ry. Vợ tôi vui vẻ (bán dược ai chả vui):
– Ông Năm nè. Ông thầy An ở chùa mình…
Hùng hỏi:
– Ông Thích Giác An đó hả chị? Ổng sao rồi?
– Nghe nói bị trục xuất khỏi giáo hội.
– Sao vậy?
– Nghe đồn ổng đi chơi ở phố đèn đỏ trong khu công nghiệp bị công an bắt.
Hùng cươi khè khè:
– Đúng là Thích Giác An.
Chỉ mình tôi biết đó là Duy.

NGUYỄN TRÍ