Viết về nhạc sĩ Nguyễn Hiền khó quá!

Khó vì ông quá hoàn hảo
Khó vì ông quá nổi tiếng
Khó vì ông  quá được  yêu mến.

Người ta thường bảo “người có tài hay có tật” . Nhạc sĩ Nguyễn Hiền tìm mãi không ra tật  nào…Vì vậy viết về ông như khen phò mã tốt áo.
Nhưng tôi vẫn muốn viết , cũng như chưa bao giờ chán nghe nhạc của ông.
Sinh ra   ở Hà Nội và dù   không gắn bó với nơi mình đã lớn lên , Nguyễn Hiền  luôn mang nét đẹp lịch lãm của  người Tràng An.
Di cư vào Sài Gòn,  ông là một công chức mẫn cán với chức vụ chủ sự phòng chương trình đài phát thanh Sài Gòn,  là phụ tá giám đốc đài truyền hình Việt Nam.
Ông giao du với hầu hết giới nghệ sĩ nỗi tiếng, những ca sĩ tài sắc nhất thời đó. Nhưng ông không sa ngã  như Phạm Duy,  không gây phản ứng trái chiều  như  Trịnh Công Sơn, không ồn ào, rộn ràng như Hoàng Thi Thơ…
Không có tật thì…nhạc làm sao hay được?
Không bị  vợ bỏ, tình phụ, bạn bè phản trắc, không phải sống đói nghèo  thì làm sao  có những tác phẩm xé lòng?
Với tôi,  nhạc sĩ Nguyễn Hiền  vượt lên khỏi những cái “tật” ấy.
Tâm hồn ông chan chứa một mùa xuân yêu thương và những khúc nhạc của ông là khúc nhạc hướng về một thế giới rạng rỡ  có người biết yêu người.
Ông thường giao cảm với thi nhân  để cùng nhau cho ra đời những ca khúc đẹp.
Tác phẩm  đầu tay ông phổ thơ Thiệu Giang để chúng ta có ca khúc “Người Em Nhỏ”.
Nghe “Người Em Nhỏ” ta hình dung được tình yêu của các chàng trai Việt thuở ấy nhẹ nhàng  ,thắm thiết và trong sáng đến như thế nào.

“Chiều nay buồn viễn xứ
Nhớ người em gái xưa
Tôi thấy chân trời cũ
Giăng giăng một hàng mưa”
“Lá Thư Gửi Mẹ”. Phổ thơ   của Thái Thủy ,  người miền Nam  sống qua  thập niên 1960 làm sao quên được:

“Mẹ ơi thôi đừng khóc nữa
Cho lòng già nặng sầu thương
Con đi xây tình viễn xứ
Đâu có quên tình cố hương.”

Trong ca khúc của  Nguyễn Hiền không có tiếng kêu gào hung hăng   theo kiểu: “Giết người đi, giết người đi, giết người  trong mộng đã bội tình”(1) không  khổ cực ,  vất vả  vì yêu như :
“Ta lần mò leo mãi
Không qua được vách sầu
Ta tìm một tiếng yêu
Thấy toàn là sầu đau”(2)
Tình yêu, niềm thương nhớ trong nhạc Nguyễn Hiền lảng đảng như mây trời , nhẹ nhàng như khói sóng

“Nhớ nhau, khi mây vương vương màu tím
Dư âm câu ca trìu mến
Mang một lời thề nguyền
Ngàn kiếp mây bay mang theo niềm nhớ
Thu sang lòng thấy bơ vơ
Giờ chỉ còn mộng mơ” (3)

Bài thơ “Nụ Hoa Vàng Mới Nở” của Kim Tuấn khi được Nguyễn Hiền viết thành ca khúc “Anh Cho Em Mùa Xuân” đã cứ hồi sinh như cành nẫy lộc mổi độ xuân về, dù có thời gian bị xếp vào loại nhạc vàng cấm kỵ,

“Đất Mẹ gầy có lúa,
 Đồng xa xanh mấy mùa,
Ngoài đê  diều căng gió
Thoảng câu hò đôi lứa”

Những hình ảnh rất thân quen, đầy xúc cảm ấy làm sao  phai nhạt được trong lòng người dân Việt?

Ngoài tình yêu dành cho mẹ, cho em, tình yêu quê hương  của Nguyễn Hiền ngọt ngào  như một khúc hoan ca mơ về một đất nước thanh bình,  chưa bao giờ có thực nhưng đẹp như tranh vẽ.
Bạn đã bao giờ nghe Thái Thanh hát “Thanh Bình Ca” của Nguyễn Hiền do Thanh Nam viết lời?
Thật bất ngờ khi Thanh Nam viết được những  câu ca hay  đến vậy. Và sự kết hợp tuyệt vời của Thái Thanh, Nguyễn Hiền, Thanh Nam đã làm tôi tiếc nuối một thế hệ tài hoa của đất nước bây giờ ngày một vắng xa.
Thanh Bình Ca  làm lay động lòng người  bằng những ngôn từ giản dị nhất :

“ Về nơi đây chung xây đắp quê hương
Và nơi nơi vui câu hát yêu thương
Lúa reo mừng mùa về ngát thôn làng
Đời  vui tươi như muôn sóng trùng dương”

Giản dị nhưng phải thật , không phỉnh gạt dối trá thì lời ca, tiếng hát ấy sẽ mãi mãi lắng đọng trong hồn  người.

Một chút riêng tư, “Tìm Đâu” là ca khúc của Nguyễn Hiền mà tôi cảm thấy tâm hồn mình phảng phất đâu đó . Đó là một ca khúc không phổ biến  lắm và cũng ít ca sĩ nào chọn hát . Nhưng  “Tìm Đâu” có giai điệu đẹp quá. Nỗi buồn rất nhẹ trong “tìm Đâu”  sao cứ làm lòng mình vương vấn.

Chẳng phải  mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm  ta đã    trôi tuột biết bao điều ,  cả cuộc đời ta cứ nhớ hoài, tìm hoài . Chẳng phải những hoài vọng tưởng như mơ hồ ấy cứ  luôn làm trái  tim ta  rạn vỡ :

“Niềm thương dù cho xa cách muôn trùng không phai mờ
Ngày tháng vấn vương theo áng  mây trôi,  đi bơ vơ
Tìm lúc chiều về những phút say mơ
Tìm về lối cũ nên thơ
Hàng cây in bóng ven hồ”

Tôi gọi những ca khúc của Nguyễn Hiền là “Khúc Nhạc Thanh Bình” Vì chúng được viết bởi một tâm hồn tràn ngập tình  yêu người, yêu đời, yêu hòa bình.
Đất nước chúng ta đã từng có một lớp người tài năng , nhân hậu và tư cách.Tiếc ! Đáng lẽ  lớp người ấy  đã phải được cùng nhau:

“Ôi mừng sao khi sông núi thanh bình
Lau nước mắt xóa tan mùa chiến chinh” (4)

Huyền Chiêu

Xuân Đinh Dậu 2017

• Giết Người trong Mộng (Phạm Duy)
• Đời Đá Vàng  (Vũ Thành An)
• Ngàn Năm Mây Bay (Nguyễn Hiền)

(4) Thanh Bình Ca (Nguyễn Hiền)