RUỘT ĐAU CHÍN KHÚC

 

tặng Lê Thu Ba để cùng thương nhớ Lục Bình đứa con đầu bạc phước được sinh ra trong cơn hấp hối của đất nước và chết trong khổ não bần cùng

1.

Khi đổi về thị trấn Bình Khê
Tôi đâu biết hai chân chợt mỏi
Mái tóc dài chấm lưng con gái
Em thả thòng chặn mất lối đi

Thì thôi đành trồng đại cây si
Đời lính tráng làm sao biết trước
Em vô tư làm như không biết
Trên môi hồng nở nụ cười xinh

Lại cộng thêm khoé mắt long lanh
Làm mềm nhũn tim thằng sỏi đá
Rồi bỗng nhiên người dưng kẻ lạ
Em ngoéo tay kết nghĩa bà con

Tôi con trai nên gọi là chồng
Em con gái đương nhiên là vợ
Tôi cưới em trong cơn bão lửa
Kệ cuộc đời mấy độ thê lương

Tôi yêu em, yêu mỗi góc đường
Từng bước chân , đi, về in dấu
Như hận thù chiến tranh thống khổ
Đã lắng chìm giữa cõi vô biên

2.

Giặc tràn về chiếm lấy Phú Phong
Qui Nhơn thành tuyến đầu máu lữa
Buổi chia ly ngăn dòng lệ nhỏ
Sợ bận lòng em lúc tản cư

Mối u sầu gánh tuổi hai mươi
Em ray rứt tôi người ở lại
Cũng đành thôi chiến tranh là vậy
Nợ tang bồng phải trả cho xong

Đêm Qui Nhơn tay gạt nỗi buồn
Tay ghì súng nhìn đời cô quạnh
Tự nhủ lòng mai này còn sống
Đi tìm em giữ vẹn sắt son

3.

Chiến cuộc tàn, tháng ba tan hoang
Kẻ thất trận làm người sống sót
Chân bước qua xác người chồng chất
Trắng hai tay hụt hẫng tương lai

Tôi tìm em xơ xác tả tơi
Trái tim vẫn vương màu áo trắng
Vẫn trong tôi em về với nắng
Vẫn nụ cười một thuở đảo điên

Tìm em cùng trả nợ oan khiên
Ta đã trót vay từ kiếp trước
Biển thổi giạt tôi lên Phú Quốc
Cánh lục bình câm lặng đìu hiu

4.

Tôi cưới em chưa được bao ngày
Đâu có lẽ xa nhau mãi mãỉ
Từ giã biển theo hơi thở gọi
Dẫu sinh ly cũng một lời nguyền

Cuối tháng tư tôi gặp lại em
Sài Gòn đang vào cơn hấp hối
Em nghẹn ngào nhìn tôi không nói
Lệ lưng tròng chẳng dám thở than

Ngày chiến tranh nhịn đói đâu cần
Gặp lại nhau như còn tất cả
Dù cuộc đời cho là dâu bể
Dù trắng tay, đen bủa tương lai

Em bảo tôi con sắp chào đời
Quê hương lại sa vào tay giặc
Tổ quốc tôi: cánh bèo con nước
Đặt tên con: Dương thị Lục Bình

Mỗi cánh bèo là mỗi gian truân
Khi chào đời khổ đau, con nhớ
Mẹ đã ươm con từng hạt thở
Hoa lục bình: sắc tím quê hương

Nhục đau này để lại cho con
Giòng máu đó muôn đời bất khuất
Trên bản đồ không còn đất nước
Nhưng trong lòng tổ quốc muôn năm

5.

Tôi vào tù trả nợ tiền khiên
Miền đất khổ, em làm cô phụ
Biết bao năm trả hoài mới đủ
Cho nên em mưa nắng đợi chờ

Chiều mây rừng, trắng màu áo xưa
Trắng mênh mông bên bờ nỗi nhớ
Mái tóc dài thả buông quá nửa
Em nụ cười khờ dại xinh xinh

Con suối nhỏ len lách bên rừng
Cuốn thời gian mài mòn viên sỏi
Viên sỏi đau, lòng tay hôi hổi
Tôi bồi hồi trong nỗi xa em

Con phố nơi hai đứa mình quen
Giờ có còn đường chân bé nhỏ
Dấu chân đó, nay em thiếu phụ
Ngồi ru con để đợi người về

6.

Mùa đông gầy ướt mảnh sơn khê
Người thiếu phụ ôm con cô lẻ
Người chẳng lại đường trăng bỏ ngỏ
Người bây giờ người ở nơi đâu

Đứa con thơ từ buổi chào đời
Chưa một lần cùng cha gặp gỡ
Giọt sương rụng làm xanh lá cỏ
Giọt sương mềm ướt cõi u miên

Con chào đời giữa buổi truân chuyên
Củ khoai mì không là cổ tích
Bởi thượng đế không là có thật
Nên nhân gian chịu cảnh đọa đày

7.

Một năm, rồi năm năm trôi qua
Con kiệt sức không chờ ba nữa
Giơ hai tay rơi vào huyền sử
Con đầu hàng chối bỏ cuộc chơi

Giọt lệ nào còn sót trong tôi ?
Buổi lao công mài thơ trên đá
Chân bé bỏng con tôi đạp ngã
Tảng đá thù, đè nặng tâm can

Nắm đất bụm ủ nấm mồ con
Vung nhát kiếm chẻ đôi giòng lệ
Thôi hết rồi bàn chân bé nhỏ
Đã đi xa dẫm nát cả hồn

Vẫn chưa về sau buổi chiến chinh
Tôi biền biệt rừng sâu núi thẳm
Vợ của tôi miền quê khổ nạn
Con của tôi đất lạnh muôn thu

8.

Đừng bao giờ hỏi tôi tại sao
Trong con tim chứa đầy thống hận
Tôi người lính tự do nhân bản
Bị quân thù cưỡng đoạt từ tâm

Năm một nghìn chín trăm bảy lăm
Gã thanh niên hai mươi lăm tuổi
Đầu cúi gầm hai tay bị trói
Còn bao điều bỏ lại sau lưng

Manh áo tù rằn đỏ sọc xanh
Chiếc lon gô bám vài hạt gạo
Đường khẳng khiu giữa đời nhân ảo
Gọi tên em lây lất qua ngày

Năm một nghìn chín trăm tám mươi
Em đùm đụp bươn xuôi chải ngược
Mỗi xuân về già thêm cọng tóc
Chẳng áo hoa cũng chẳng lượt là

9.

Năm năm, rồi sáu năm trôi qua
Bầy sói lang nợ đời thanh thỏa
Canh bạc lường ăn thua đã đủ
Thấm ba đời di hận thấu xương

Liệng tôi ra tơi tớt bầm mình
Kẻ chiến thắng reo cười hả dạ
Quai dép đứt vấp chân vào đá
Cái đau nào cũng giống như nhau

Mảnh trên lưng . Mảnh vá trên vai
Áo tôi vá nhiều màu sặc sở
Trên đầu tôi mảnh cờ màu đỏ
Đít quần tôi mảnh vá màu đen

Tôi chỉ còn có mỗi con tim
Để ký gởi cho em yêu dấu
Ráng mò mẫm nơi xưa tìm lại
Chút tháng năm nào của riêng mình
Quan Dương

GIỌT NƯỚC HỒI SINH

 

Thân tặng Sara, người tặng nụ cười cho mọi người.

 Hơi nóng khô khốc chắn ngang cuống họng làm tôi ngạt thở.

Không một chút gió! Chỉ có những làn hơi nóng liên tục bốc lên từ mặt đường nhựa đang sôi. Cái nhìn của tôi mờ nhạt, mọi thứ nhòe đi như thể mọi vật đã mất đường viền cố định: những căn nhà, những chiếc xe hơi… nhạt nhòa.

Mặt trời từ phía trên đỉnh đầu đang phóng lửa vào tôi, không thương tiếc.

Tôi cố lết, tựa đầu vào khuỷu tay, rồi vai, sau đó dùng khuỷu tay và chiếc vai bên kia để lấy sức trườn tới… cố bò đến bóng mát dưới chân tòa nhà cách xa chừng hơn trăm mét.

Tôi có cảm giác mình là con cá đang bơi trong đại dương nhựa đường nóng bỏng. Một con cá mắc cạn, đang vùng vẫy cố tìm đường lao ra vũng nước… Tôi muốn được thở và uống một ngụm nước nhưng đôi môi khô cháy chỉ có thể hứng được những giọt mồ hôi mặn như nước biển đang nhểu xuống từ khuôn mặt lem lấm bụi đường… trong lúc bụi, khói cùng hơi nóng cứ bám dính vào người tôi qua manh áo mỏng đã sờn…

Hay tôi là một nhân ngư, có đôi chân vô ích như chiếc đuôi của một nàng tiên cá xinh đẹp nhưng bất lực vì có lẽ không bao giờ có thể đến được bóng mát để có được một chút bình an.

Một cơn nghẹn làm hơi thở của tôi như đứt đoạn và một cơn đau nhói đang tràn lên lồng ngực.

Tôi nấc lên liên tục, hổn hển thở… như thể trong trái tim có con ngựa đang vùng chạy. Rồi giật mình thức giấc.

Tôi khó nhọc mở mắt… và chưa biết mình đang ở đâu. Một mái tóc đen mềm như những sợi tơ đen phủ xòa trên chiếc gối nằm bên cạnh và một chiếc mền mỏng đắp hờ lên một bờ vai tròn. Đó là những thứ đầu tiên mà tôi nhìn thấy. Tuy cái nhìn hãy còn mơ hồ nhưng sau đó nó cho tôi sự yên tâm vì tất cả những điều nhìn thấy chính là điều tối cần và mơ ước, giống như một mảnh ván cho kẻ bị đắm tàu, đang chới với tìm một cái gì để bám.

Tôi cố tựa vào hai cùi chỏ để đứng lên và nhìn thấy căn phòng đang từ từ tỏa sáng. Bình minh đã đến và những tia sáng đang xuyên qua bức màn và cơn ác mộng thường xuyên của tôi cũng bắt đầu biến mất. Tất cả những vật dụng, tủ bàn… như đã rõ nét, quen thuộc và tôi cũng bắt đầu tỉnh táo hơn.

 

Trong lúc em vẫn còn đang an giấc, anh với tay vuốt ve em. Anh vuốt thật nhẹ nhàng, không làm em thức giấc. Bao nhiêu tình yêu đang nở rộ trong trái tim anh. Và bao nhiêu bình yên và an lạc từ sự gần gũi của em mang đến.

Ngay cả ngàn lần câu nói “anh yêu em” cũng không đủ để diễn tả cho em hiểu sự sâu thẳm mà anh đang cảm nhận. Vì với người yêu thương chân thật, ngôn ngữ và cử chỉ có khi cũng trở nên vô ích. Anh chỉ cần nụ cười của mình luôn gặp được đôi môi em hé mở, ánh mắt của anh luôn bắt gặp tình cảm sâu thẳm trong cái nhìn của em. Và khi anh ôm em, ghì siết em thật mạnh, gần như để thân thể và trái tim của hai mình hòa lẫn vào nhau.

Tuy không muốn nhưng anh đã vô tình làm em thức giấc, và có lẽ em vừa trực giác hiểu những ý nghĩ trong đầu anh nên đã nhìn anh như nhìn một đứa bé với nụ cười thật ngọt ngào; bằng cách ấy em đã xóa đi dấu vết kinh hãi cuối cùng của cơn ác mộng vừa qua.

Anh là cái gì, trước khi gặp em? Là một thằng khốn khổ, lang thang lếch thếch kéo lê thân xác mình trên đường phố, ngửa tay đón nhận đồng tiền bố thí của mọi người để có thể sinh tồn. Anh đã bán từng tấm vé số nhưng tiền bán được quá ít… và dần dà anh đành phải chấp nhận những tờ bạc cũ, những mẩu bánh mì mà vài khách bộ hành đã thảy cho anh, ngấu nghiến ăn trong nước mắt, nuốt luôn những mảnh vụn của lòng tự cao vô tích sự.

Anh đã làm gì để đời mình phải đến nông nỗi này! Anh không còn đường sống, nhưng cũng tự nguyền rủa mình, vì vẫn còn muốn bám vào cuộc đời này.

Nhờ những đồng tiền bố thí mà anh kéo dài kiếp sống nhưng nó cũng giúp anh hiểu rằng sự hờ hững và lạnh nhạt của người đời có thể làm mình buồn tủi ra sao! Loài người lạ lắm! Có người đưa vội cho anh tờ giấy bạc nhàu nát, hấp tấp như muốn xua anh ra khỏi tầm nhìn của họ; người khác thì nhìn anh với ánh mắt thương hại rồi thả cho anh tờ bạc như để tự trấn an mình hơn là vì từ tâm. Rất ít người cho tiền mà mỉm cười, phần lớn là vội quay đầu về hướng khác, như thể họ đang giập mạnh cánh cửa vào mặt anh.

Anh cảm thấy như mình đang bị xử tội, mà không biết mình bị tội gì. Vô lý. Nhưng quả thực là anh đã cảm thấy thế.

Không biết có khi nào trong đầu của những người khách ấy có lóe lên ý nghĩ là họ sẽ làm gì nếu gặp phải tình trạng như anh? Có dễ gì đâu! Chỉ cần một giây là cuộc đời thay đổi… và không còn gì là đời nữa.

 

Tôi nhớ đến từng giây phút của buổi tối ba năm về trước và cảm thấy ngạt thở. Tôi đang lái xe máy chạy trên đường sau một buổi tối gặp mặt bạn bè. Đêm đó thật vui và giữa những trận cười và đùa nghịch, chúng tôi còn hẹn gặp nhau ăn điểm tâm vào sáng hôm sau, ở nơi thường gặp.

Nhưng sáng hôm đó tôi không thể đi đến nơi hẹn. Tôi cũng đã không về đến nhà. Một chiếc xe hơi, thật lớn, từ màn đêm lao ra với tốc độ kinh hoàng, nó đột ngột húc vào vai và làm sống lưng tôi giập nát. Tôi biến thành một hình nộm tung lên cao, một thân hình bị gãy thành hai khúc và một cuộc đời bị hủy hoại trong phút chốc.

Chiếc xe hơi chẳng  những đã không dừng lại mà nó còn tăng tốc, nhanh chóng lao đi, rồi biến mất trong bóng đêm.

Tôi không biết mình nằm bất động bao nhiêu lâu trên đường phố. Tôi chỉ nhớ mang máng vì chỉ có sự đau đớn đã làm bạn với tôi trong chừng ấy thời gian.

Tôi không còn cha mẹ, chẳng có anh em. Trước đây đã cô đơn mà bây giờ lại càng cô độc. Sau bệnh viện còn có nhiều việc khác phải làm. Trước đây tôi cũng có một người bạn gái mà lúc này tôi có thể mang lại cho cô ta được gì… còn sự thương hại của cô chỉ làm tôi khó chịu… Cả hai chúng tôi cùng hiểu rõ điều ấy và thế là một buổi sáng tôi không còn nhìn thấy cô nữa…

Rồi dần dần, tất cả đều như hóa ra tro bụi, mất việc, mất nhà, mất bạn…

À, những người bạn! Họ cũng biến mất! Tôi nhận ra rằng những kẻ mà trước đây tôi gọi là bạn chỉ là những kẻ để ngồi bên nhau cười đùa một cách ngu xuẩn chứ không phải để khóc cùng nhau. Những kẻ xa lạ tình cờ gặp nhau trong một quãng thời gian trong đời nhưng chỉ một thời gian sau đó là họ không còn nhớ đến mình nữa. Tôi không biết bây giờ họ đang ở đâu, những người mà tôi đã hẹn gặp vào buổi sáng đó. Nhưng tôi cũng không cần nhớ đến những khuôn mặt họ. Cô đơn và vô tích sự, càng ngày tôi càng lăn xuống đáy cuộc đời đến nỗi phải ăn mày để sống. Tôi có ấn tượng và nhớ đến cử chỉ của những người đã đặt bình nước có vòi để tặng miễn phí cho những ai cần uống. Nhưng ngày đó tôi không có cơ may bắt gặp bình nước đó. Có lẽ định mệnh đã muốn cho tôi một cơ hội bất ngờ khác, được gặp em.

 

Rất nhiều thời gian đã trôi qua và bây giờ anh đang ở đây, trong căn phòng ấm cúng này, như trong một thế giới khác, và dù chân không còn nhưng em đã giúp anh bay cao. Bay lên cao để sống lại, để cảm ơn em và định mệnh đã từ tâm đến không ngờ.

Cơn ác mộng quái ác hằng đêm của anh, chính là cuộc đời trước đây, lúc chưa gặp em, chưa được yêu em. Trong lúc anh đang vùng vẫy để tìm một ngụm nước, lê lết trên lớp nhựa đường nóng bỏng thì nhìn thấy ánh mắt của em, một tia nhìn màu xanh sâu thẳm như đại dương và sau đó là khoảng trống của hư vô. Hình ảnh cuối cùng trước khi ngất xỉu.

Khi anh mở mắt ra, ở bệnh viện, thì có cả em, tia nhìn màu xanh nước biển của em và mái tóc đen thật dài. Đó là những điều đầu tiên mà anh nhìn thấy, và hầu như chưa nhận ra em nhưng anh đã cảm thấy là mình đang ở trong một thế giới mềm mại như bông, được nằm buông mình trên một tấm nệm dày và không còn cái cảm giác khô khốc trong cổ họng. Sau đó cần có thời gian để giải thích. Lúc đó em đang chạy xe máy, để tìm thuê nhà trong vùng đó. Ba của em là người Ý, thuộc vùng Toscana và vì thế nên em có màu mắt như màu xanh nước biển, còn mái tóc dài và thân hình thon nhỏ là từ người mẹ gốc Á châu. Em là một y tá đang cộng tác với một nhóm chuyên gia để mang lại nụ cười cho những đứa bé bị dị tật môi và hàm ếch* một cái tên thật khó nhớ nhưng chính là căn bệnh di truyền đã để lại hậu quả rất xấu cho các em bé bất hạnh, ảnh hưởng   nhiều   đến tương lai của chúng. Em và các bác sĩ đã đi khắp nơi trên thế giới để mang lại nụ cười và hy vọng. Lúc đó em đã mất thời gian cho việc tìm địa chỉ căn nhà… và em đã dừng   lại ngay lúc anh đang ngất xỉu.

… Bao nhiêu mệt nhọc, bao nhiêu cố gắng… và giờ đây, sau một năm anh đã biến thành một con người khác, có em bên cạnh, trước, ngập ngừng e ngại, mà sau quyết liệt để giúp anh vượt qua tất cả những hồ nghi.

Anh bước vào đời em hoàn toàn tình cờ, thế nhưng em cương quyết giữ lấy anh. Em đã giúp cho anh thở, giúp anh giải phẫu, em đã chăm sóc và giúp đỡ anh, em đã tranh luận rất nhiều lần để anh có thể sống lại cuộc đời. Để cảm thấy mình hoàn toàn bình thường ngay cả việc thiếu đôi chân. Để được là anh. Và để được yêu em bằng tất cả tấm lòng, toàn tâm, toàn trí.

Giờ thì anh sống, và làm việc, có thể sử dụng tất cả kiến thức và kinh nghiệm về tin học như trước ngày xảy ra tai nạn. Anh cứ tưởng là mình sẽ không bao giờ làm được. Thế nhưng thời gian đã giúp anh, mỗi ngày là một khám phá mới, những kỹ thuật tân kỳ được phát minh và biết đâu, một ngày kia anh cũng có thể đi lại bình thường.

Ừ, … đi lại… đá một phát vào trái banh, dạo chơi, lên, xuống. Không, có lẽ đó là đòi hỏi quá đáng, như thế này là anh đã hạnh phúc lắm rồi!

Anh đang sống trong một hiện thực đẹp như mơ và mỗi buổi sáng được thức dậy bên em, vuốt ve em để biết chắc là em hiện hữu, em, là trái tim của trái tim anh. Em, người đang mang lại cho anh nụ cười và hy vọng.

À, em đã thức giấc rồi! Một nụ cười để làm anh yên tâm, như thể em biết những điều anh vừa nghĩ, như thể những ý nghĩ của anh cũng chính là ý nghĩ của em. Mỗi ngày em tặng cho anh một nụ cười và thế là ác mộng biến mất. Để bắt đầu một ngày mới. Cuộc đời mới của anh.

ELENA PUCILLO TRUONG

Chú thích:

*. La laparoschisi o labbro leporino (dị tật môi và hàm ếch) là một căn bệnh di truyển và các bác sĩ Ý thuộc tổ chức từ thiện Fondazione Operation Smile Italia Onlus thường đi khắp nơi trên thế giới giúp phẫu thuật miễn phí cho các trẻ em bị dị tật này để các em lấy lại nụ cười, sự tự tin và hy vọng về một tương lai tươi sáng hơn.

Nguyên tác: La goccia d’acqua della rinascita A Sara che regala a tutti un sorriso

Tháng Tư Buồn Quá Nhỉ

Đọc THƠ KHÔNG ĐIÊN Của KIỆT TẤN

 

Mặc dù ông bảo thèm làm thơ như thèm đàn bà, nhưng chưa bao giờ ông nhận mình là thi sĩ. Chẳng cần tìm vần chọn chữ, ông mặc sức để cho năm giác quan của mình no nê tận hưởng. Và đây là mùa hè rực rỡ ngọt ngào dưới mắt nhìn thèm thuồng của ông:

trên cánh đồng mượt tiếng chim ca thanh vắng
người con gái thả đôi vú trần dậy thì thanh tân phơi nắng
và hoa cúc vàng rộ nở chi chít
trên đồi ngực tinh khiết nàng

 trên cánh đồng cúc trinh nguyên hực vàng
người con gái ưỡn đôi mông tròn lụa là phơi nắng
và nụ cỏ măng tơ nẩy mầm mọc phủ
khắp đồi mông trắng tinh nàng

 trên cánh đồng cỏ tốt tươi gió lắng
người con gái e dè nghiêng gò tình măng tơ phơi nắng
mặt trời thầm kín đưa lưởi mềm ấm
nhẹ lướt khe kín đẫm mật nữ tính nàng

Ba khổ thơ tả một em “tóc vàng sợi nhỏ” nằm phơi nắng, tinh khiết làm sao, thơm tho làm sao và cũng chi xiết nóng bỏng gợi tình. Khổ đầu tả đôi vú trần dậy thì. Khổ giữa là đôi mông lụa là. Khổ ba là gò tình măng tơ. Cái làm nên “văn hiệu”Kiệt Tấn là ông cảm nhận (hay thèm được như) “mặt trời thầm kín đưa lưỡi mềm ấm nhẹ lướt khe kín đẫm mật nữ tính nàng”

Thơ như thế, đến cả sư phụ ông là Nguyễn Bính hay đại ca Bùi Giáng cũng không làm nổi, mặc dù cả hai vị đều tự xưng và được tôn xưng là thi sĩ.

Người thèm làm thơ như ông giống như đứa bé lội xuống khe không để nhặt cái “khuôn vàng” mà để nhặt những hòn cuội lạ. Trong bài Cô đơn được viết năm 22 tuổi khi ông nằm một mình trên gác trọ đìu hiu ở Québec, có những ý rất mới và rất thơ.

cô đơn
là nỗi buồn dài hơn sải tay
là giọt nắng rơi trên vai vàng kỷ niệm
là miệng chai đắng trên vành môi khô
là sáp môi mòn trong hộc tủ bỏ quên
là sợi tóc dài nằm ngủ trên áo gối lẻ loi…

Chiếc áo, quần jeans, xú chiêng, giầy cao gót … giờ trở thành những bức tranh tĩnh vật:

chiếc áo đen ngủ trên lưng ghế
quần jeans xanh ngủ dưới chân hồng
chiếc xú chiêng ngủ trên mặt gối
giầy cao gót ngủ trên sàn nhà
giọng ca tình ngủ trong máy hát
điếu thuốc tàn ngủ trong đĩa sành…

Ông cố ý chọn chữ “ngủ” trong suốt 8 câu không vần để nói đến chữ “tĩnh”, cũng là một cách chơi chữ rất riêng của ông.

Như thế, làm thơ đối với ông tức làm cho đời đẹp hơn, đáng yêu hơn…nên sẽ là thảm họa nếu những người làm thơ phải im tiếng. Khi đó, “ngày vẫn bắt đầu bằng buổi sáng, trái đất vẫn quay đúng chu kỳ và đêm vẫn trở về bằng bóng tối”, nhưng mọi sự sẽ trở nên vô hồn, trần trụi như những gì ông cảm nhận sau đây:

khi những người làm thơ im tiếng
mắt sẽ dùng để thấy tai để nghe miệng để ăn
bút mực để lập vi bằng
ngôn ngữ để mua bán
trí não để mưu toan
đàn bà để làm tình
nhan sắc để làm khí giới
trẻ thơ để đánh đòn
người già để chết
thân xác để bón cây
nghèo đói để tự vận

khi những người làm thơ im tiếng
sách vở để vệ sinh
dây đàn để buộc hàng
nước mắt để làm hề
nụ cười để diễu cợt
khổ đau để tán gẫu…

Mà vì sao những người làm thơ phải im tiếng? Vì sao không còn ai làm thơ? Ông không nói “tháng tư đen”, không nói gì đến “giải phóng”, nhưng đọc những câu sau đây ai cũng hiểu cội nguồn vì đâu!

…bây giờ không còn ai làm thơ
em đã thôi làm đĩ
chúng ta xếp hàng chờ đóng dấu
no nê hận thù

 …bây giờ không còn ai làm thơ
bạo chúa đội lốt anh em đầy đường khắp phố
chúng bắt ta ngợi ca
tự do-độc lập-hòa bình…
chúng bắt ta cắt ruột
chối từ xứ sở

Tập thơ Điệp khúc tình yêu và trái phá của ông xuất bản năm 1966 ở miền nam. Tập thơ lạc lõng giữa những tiếng nổ của “đại bác đêm đêm dội về thành phố” và rồi những Mậu thân, những Đại lộ kinh hoàng, đã khiến ông cảm thấy cái ngày “không còn ai làm thơ” sắp đến. Trong một chuyến tu nghiệp ở Pháp, ông bị kẹt lại ở Paris.

Dù ở Pháp không ai cấm ông làm thơ, nhưng ông đã bẻ bút xé giấy trong suốt 30 năm. Ông trở thành kẻ bị “cắt ruột xa lìa xứ sở”. Chữ “cắt ruột” rất nam bộ và rất chính xác cho một người cô đơn dễ xúc cảm như ông. Nhiều đêm ông ra ban công ngồi khóc một minh, vợ ông phải dỗ dành mãi ông mới vào nhà. Rồi mất ngủ suốt tám tháng, vợ ông (lại dỗ dành) đưa ông vào bệnh viện tâm thần. Gặp Evelyne điên xỏa tóc có đỡ hơn, nhưng cái quá khứ đau thương của tuổi thơ ông và cái hiện tại cũng như cái tương lai “chó má” của cả dân tộc vẫn khiến ông khật khùng. Cho đến khi ông viết được Việt Nam thương khúc với hơn 3000 câu song thất lục bát kể lại cuộc đời của chính cha mẹ ông và chính ông, tiếp theo là non 3000 câu lục bát điên…ông mới tỉnh ra. Tức là lúc ông đã “khạt ra được” nói như Thánh Thán, cái cục đau, cục giận suốt bao nhiêu năm “khạt chẳng ra nuốt chẳng vào” ấy.

Giờ, làm thơ đối với ông không phải dấn thân, cũng chẳng phải “khỏa thân với cuộc đời” như có người đã tán lộ liễu. Làm thơ, giờ là “khóc lẻ loi một mình”. Khóc thương cha mẹ, khóc thương bà bán đậu lép bà bán cà rem, khóc thương bạn với viên đạn đồng nằm giữa lồng ngực khi ở tuổi 20.

Bài thơ Dòng sông và con thuyền hai mươi tuổi khá dài nhưng không dở (như ông dè bỉu thơ mình), là một khúc bi ca không vần khóc bạn, khóc cho thế hệ của chính mình. Tôi xin trích vài đoạn:

…còn nhớ gì không Gia?
những người mất đầu vì cuốn văn phạm ngoại ngữ
những người bị mổ bụng vì mặc biên áo bên trong có in ba màu
những đứa con gái mười tuổi bị phá trinh
những bà lão sáu mươi bị hãm hiếp

…còn nhớ không Gia?
đứa trẻ sơ sinh nào chết trên vú xanh
của người đàn bà lòi óc

…nhớ không Gia?
họ không có thì giờ để cắt cổ từng người một
những người bị lùa vào lẫm lúa cửa khóa then cài
lửa phóng thiêu rụi tiếng la thất thanh
còn nhớ không?

…họ không có thì giờ đào những lỗ huyệt tập thể
những người bị bắt quỳ bên bờ sông
lưỡi phảng phạt xuống trúng tai trúng cổ trúng vai
trúng lưng mặc kệ

…còn nhớ gì không Gia?
từng bầy năm người mười người
cặp giữa hai thanh tre trôi về chật lòng sông

…nhớ gì không hỡi Gia?
những người đàn ông không có thì giờ để làm tình
những người đàn bà không có thì giờ để cưu mang
những bào thai không có thì giờ để chào đời
những trẻ thơ không có thì giờ để nô giỡn
những cơ thể non không có thì giờ để già nua
những kẻ bạc đầu không có thì giờ để chu toàn cái chết…

Đó là thời Việt minh cướp chính quyền, thời mà con chó trung thành bị giết vì sợ làm lộ bí mật cán bộ trốn trong hầm, thời ám sát thủ tiêu, thời chụp mũ Việt gian, thời Pháp đi lùng đốt nhà hãm hiếp…

Rồi đến thời VNCH, “đi quân dịch là thương nòi giống”chưa kịp hưởng tuổi 20, bạn ông đã nằm im “dưới hàng bạch lạp hắt hiu cắm đều khoảng từ đầu đến chân…”

Gia ơi
nhớ lấy hết những bi thương đó
để mai kia
vào những đêm mùa hè thiệt vắng vẻ
mày kể lại cho giun dế nghe
chuyện con thuyền đứt neo
dật dờ trên dòng sông hai mươi tuổi
 (Sài Gòn 1965, đêm say chạnh nhớ bạn ta)

Còn tuổi nào bi thiết hơn tuổi 20 ở Việt Nam. Chết tức tưởi, chết quạnh hiu!
Tôi tưởng chừng ông đang ngồi một mình bên bờ sông nào đó với một chai rượu và rượu vào thì ông khóc. Khóc được là ông bớt rầu.

Trong bài Đưa vợ con về xứ với câu hỏi của vợ:”đất nước ta thanh bình thiệt sao anh?” và câu hỏi của con “biển chỗ này tên gì mà gió rít rợn người?, tên gì mà sao nước xoáy dữ tợn”được nhắc đi nhắc lại nhiều lần như những nhát cắt vô tình cứa nát lòng ông.

Đừng hỏi, vì anh cũng chưa biết có thanh bình thật không khi mọi sự đã đổi thay, đến “Sài Gòn mà còn mang tên thằng đồ tể”! Đừng hỏi, vì thằng Khôn là bạn học đi tập kết giờ là tiến sĩ về cướp nhà bạn cũ, “anh muốn gặp lại xáng nó bạt tai”. Đừng hỏi con ơi, chỗ nước xoáy đó, chỗ gió rít đó tên gì ba chẳng biết chỉ biết người thân vượt biên bị chết, chị con đau kiết lỵ sưng cổ họng không thuốc men, chết xác quăng xa chìm xuống biển sâu.
Và sau cùng:

thôi em đừng hỏi
anh làm bài thơ này tặng ai?( nghi tặng Hoa như hồi nẳm bến đò trao thơ)
anh biết mình có tật làm thơ vừa dài vừa dở
những người anh muốn đề tặng đã chết từ lâu
thì thôi anh dành tặng bài thơ này cho xứ sở
…anh viết mấy dòng trên vừa khóc vừa cười
bỡi khổ đau
vì em ơi
sau cái thời buổi khốn kiếp này
khi về với quê hương
anh sợ chúng ta không còn được nụ cười nào để cười
và cũng chẳng còn giọt nước mắt nào
để khóc.

Về quê hương mà không còn nụ cười nào để cười, không còn giọt nước mắt nào để khóc, cay đắng biết chừng nào!

Không chỉ bài thơ này mà cả 3000 câu trong Việt Nam thương khúc, 200 khúc trong Lục bát điên, cả những truyện ngắn truyện dài ông đều tặng cho xứ sở. Nói đúng hơn là trả nợ cho quê hương, nơi đã cho ông một “tuổi thơ rộng lượng, trốn cơn ruồng bố trở về ngủ vẫn nằm mơ” nơi sông nươc tôm cá đặc ngừ, nơi khổ đau do người lớn gây ra triền miên suốt ba bốn chục năm…

Thơ của ông là như vậy. Không chỉ môi má nồng thơm mà còn ngổn ngang tâm sự,  trải dài 2/3 thế kỷ là cái rầu minh mông bất tận (chữ ông dùng để viết về Nguyễn Ngọc Tư).

Còn như bảo rằng thơ phải có cái gì đó mới lạ, thì đây, xin mời đọc bài Em về. Bài thơ 3 chữ mỗi câu nhưng ông kéo thành 5 chữ bằng cách lập lại hai chữ đầu, cứ như cà lăm, nhưng rất độc đáo. Nhất là ý thơ  nhẹ nhàng, dễ thương. Chiều mưa, dường vắng, trông em về. Em này, áo trắng gót son, chắc là Ánh, cô nữ sinh ông để dành mai sau làm vợ ông.


chiều xanh chiều xanh xao
trời mưa trời mưa nặng
em về em về mau

trời mưa trời mưa nặng
em về em về mau
em về em về mau!*

nghe như tiếng lòng ông thắm thiết dội lại, còn hơn cả “tiếng buồn vang trong mây” của Hồ Dzếnh.

Đây là bài thơ đẹp, theo tôi dù ông không muốn cũng vẫn xứng đáng được gọi là thi sĩ thứ thiệt với tất cả lòng mến yêu.

 

06/4/2017

Khuất Đẩu

Ghi chú: Những đoạn thơ trên trích trong Lục bát điên & Thơ rời do Giấy Vụn xuất bản tại Huê kỳ, 2017. Tác giả được tặng (chui) trong lần ra mắt sách bỏ túi tại cà phê Kafka, Sài Gòn.

EM VỀ

 

Hạ vàng hạ vàng nắng
Chiều qua chiều qua mau
Đường quạnh đường quạnh vắng
Ngõ đón ngõ đón chào

Tà áo tà áo trắng
Vờn lao vờn lao xao
trời im trời im ắng
Én vù én vù cao

Đường hiu đường hiu gió
Lá xạc lá xạc xào
Gót son gót son nhỏ
Bước về bước về mau

Sông tĩnh sông tĩnh lặng
Dòng nao dòng nao nao
Chuông chùa chuông chùa vắng
Mưa rạt mưa rạt rào

Trúc thưa trúc thưa vắng
Gió thổi gió thổi ào
Đường không đường không nắng
Chiều nôn chiều nôn nao

Mây chìm mây chìm lặng
Trời mưa trời mưa rào
Giọt trĩu giọt trĩu nặng
Em về em về mau

Ngày phai ngày phai màu
Chiều xanh chiều xanh xao
Trời mưa trời mưa nặng
Em về em về mau

Trời mưa trời mưa nặng
Em về em về mau
Em về em về mau…

KIỆT TẤN

Bagnolet, đầu xuân  2009

Điệp Từ

 

Mong manh thương nhớ mong manh
Gom hương góp nhớ để dành mai sau
Mớ tóc mây nay phai màu
Lơ phơ như ngọn cỏ lau bên đồi

Thương tôi ai nói thương tôi
Thật không hay chỉ nói rồi lại quên
Đa đoan chở mộng lênh đênh
Thuyền xưa lật úp biết đền ai đây?

Nước kia in bóng hao gầy
Sông kia vẫn chảy chở đầy suy tư
Chim bay xoãi cánh tạ từ
Mây trôi về cõi không hư nhạt dần

Thương thân tôi lại thương thân
Lần đi…cho hết đường trần…lần đi
Thiên di mỏi cánh thiên di
Dư hương còn chút kiêu kỳ cho ai?

Thương hoài một lọn tóc mai
Một con mắt liếc chia hai lối mòn
Chon von bóng đang chon von
Nghìn năm tiếng hát vẫn còn trong tôi.

Thiên Di Phạm Văn Tòng

LỤC BÁT PHÙ SA

 

 

(đọc Lục Bát Điên của Kiệt Tấn)

 

(Kiệt Tấn trong ngày ra mắt sách tại Kafka, Sài Gòn, 3/2017)

 Chằng chịt như kênh rạch miền nam, mênh mang như sông nước Cửu Long, non 3000 câu lục bát kết thành một chuỗi dài 200 khúc, từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2008 , Kiệt Tấn đã làm nên một mùa nước nổi ngập tràn phù sa hoài niệm ở ngoại ô Paris.

Và ông mở đầu con nước nổi bằng những câu lục bát dị thường:

bỗng dưng biển động non đoài
khiến dòng lục bát chảy hoài không ngưng
bỗng dưng chớp động lưng chừng
khiến dòng lục bát trong rừng chảy ra
bỗng dưng là bỗng dưng là
điên khùng lục bát ta bà đảo điên
bỗng dưng lục bát triền miên
ầm ầm lục bát khắp miền núi sông
triền miên lục bát xuôi dòng
mưa xuống sa mạc ngàn bông dị kỳ

Sa mạc đó không phải Sahara hay Gobi mà chính là lòng ông khô héo sau hơn 40 năm lưu lạc xứ người và ngàn bông dị kỳ cũng chính là:

hương rơm mùi rạ ngất ngây
lá dừa ai đốt thơm hoài tuổi thơ….

sáng trăng ngoại nướng bánh phồng
củi nổ lách tách rộn lòng cháu cưng

Và ông tưởng chừng về lại chốn xưa

về đây ta lại về đây
về dòng sông cũ ngất ngây lặng tờ
lục bình mấy cụm trơ vơ vơ
cá trồi ăn móng đợi chờ trăng lên
hương dạ lý ngát bên thềm
hiu hiu gió thoảng êm êm tre hiền
….
về dây thở chút hương thừa
nghe vai sương nặng nghe mưa trong hồn

Những tên đất tên miền hiện ra trong trí ông nối tiếp tưởng chừng bất tận:

bạc liêu cái tắc hàm luông
bước qua bến cát bình dương bước về
xe lên trà nóc lai khê
thu qua cồn phụng tết về  bến tre
xuống đò mỹ thuận đợi xe
mùa xuân xá lỵ mùa hè mận xanh…

Trong truyện ngắn nổi tiếng Đêm cỏ Tuyết, bố ông là một ông già chịu chơi, giờ xuất hiện dưới dạng lục bát  cũng ngộ nghĩnh không kém:

đợi mùa tháng bảy mưa ngâu
chặt cây dừa lão bắc cầu thăm ba
đem cho ba một con gà
một xị rượu đế để mà nhậu chơi
nhậu rồi ba chửi khơi khơi
chửi con khỉ đột chửi chơi đỡ buồn
chửi thằng chú tắm ở truồng
khiến cho bà thím trong buồng thất kinh
một cơn mưa đá thình lình
khiến cho thằng chú bầm mình sưng cu

Nhưng nhớ về mẹ, ông có những câu mộc mạc rất ấm lòng

gác tay lên trán mơ mòng
nhớ bà từ mẫu hết lòng nuôi con
đêm đêm thức suốt mỏi mòn
xức từng mụt ghẻ cho con mau lành…
trái tim bồ lúa ta bà
từ bi hột lúa di đà nam mô
bồng con diện kiến ni cô
xin bùa linh hiển cam lồ con đeo

Ông cũng không quên chuyện Phạm Công Cúc Hoa mẹ ông kể, truyện Tàu, truyện Huyền Trân…và nhất là các đào kép cải lương

thùng thùng trống giục cải lương
năm châu phùng há văn hường thanh nga
điêu thuyền lữ bố á a
hồ quảng lệ thủy ngân nga mút mùa
râu rồng vuốt thị oai vua
“bớ tam quân” hét trống khua tùng xèng.

Và chỉ bốn câu lục bát, ông đã vẽ nên cảnh Tuyết tắm truồng dưới trăng mê ly hơn cả Kiều khỏa thân trước Thúc Sinh:

ngọc thân mỹ thể một tòa
vú thơm lấp lánh trăng ngà tắm khuya
anh ơi buông áo em dìa
kẻo không ngõ tối đầm đìa sương sa.

Nhưng những câu lục bát sau đây mới khiến hơi thở Nguyễn Mộng Giác phải rướn cong:

vú non tròn trĩnh vun bầu
đôi mông săn chắc lũng sâu dậy thì
gò tình cỏ dợn lâm ly
hỏi anh anh muốn em thì xin cho

Như ông viết trong “Mở lời”:  “Lục bát điên viết về bất cứ đề tài nào, viết tùy hứng và buông thả cho vần điệu lôi cuốn…Viết chơi cho đã thèm. Hạ hồi phân giải. Nói như Bùi Giáng: “Cho vui vậy mà”

Không chỉ nói như, mà còn viết như. Gọi Bùi Giáng là đại ca. Và ông đã “giỡn mặt” Bùi Giáng như vầy:

nhớ ông Bùi Giáng lâm bồn
đẻ ra bao lá hoa cồn tốt tươi
ông cười từng nụ đười ươi
chuồn chuồn châu chấu rợp đời lăng xăng
mê kim cương thẩm thúy hằng
miên trường thái thậm ai bằng được ông
khoái mari lỉn ngoáy mông
brigite vú lớn thoắt vòng eo thon
đạm thanh diệp thúy sài gòn
ngàn thu rớt hột có còn hiển linh

Và nếu Bùi Giáng đọc được khúc lục bát này chắc phải khóc òa vì không ngờ có một hậu sinh khả úy đến như vậy:

em về ải hạng mai sau
gặp ông bàng giúi nhớ chào đại ca
biếu ông nửa ký trăng tà
bốn chai hồng hạnh bó hoa sương mù
nửa đêm trời xỉn trăng lu
làm thơ cồn lá lu bù quàng xiên
lục bát điên lục bát điên
điên  khùng lục bát khùng điên điên khùng
“sè sè đứng đái bên đường
rầu rầu ngọn cỏ nửa hường nửa xanh”
mưa nguồn thúy dựng em anh
cỏ cây mình mẩy trổ quanh liên tồn
ngàn thu rớt hột làng thôn
mọc lên châu chấu thu bồn suối khe
thơ ông lén đọc sau hè
mỏi chưn ngồi xuống em tè ổng coi.

Chính vì viết tùy hứng và buông thả cho vần điệu lôi cuốn mà trong dòng lục bát phù sa, ta bắt gặp những vần điệu vừa thô mộc vừa tí tởn chỉ có ông Kiệt ( không có Trụ) mới có thể viết được:

cô em bán bưởi liếc tình
bưởi lớn đủ cặp cô mình có không?
vô duyên anh chớ đèo bòng
bưởi lớn là bưởi của chồng em cơ
Cứ như hò đối đáp trên sông Hậu vậy.
Còn đây là giọng điệu ca dao rất cà rỡn:
em ngồi cầu nhỏ vo cơm
con cá nó rỉa con tôm thụt lùi
con lươn ngó thấy tức cười
cười lên một tiếng đất trời vui theo

Và đây là giọng điệu ba gai của lính chịu chơi miền nam

trời bày chi cuộc binh đao
để  ta xít lại gần nhau hít hà
anh đây vốn “tư rà rà”
ôm  em ghì siết sẽ “ra từ từ”

Thực ra Lục Bát Điên là những gì tác giả đã viết bằng văn xuôi như Nụ cười tre trúc, Em vịt vàng, Em điên xỏa tóc, Đêm cỏ tuyết…Giờ ông thử đưa vào lục bát vì cái tật mê làm thơ như mê đàn bà, để lai rai ngâm ngợi cho đỡ rầu (chữ của ông, hay đúng hơn là của cha con nhà ông). Nửa đùa nửa thật, ông bảo ông có cái tật làm thơ vừa dài vừa dở. Nhận xét đó có lẽ đúng với những ai mê thơ lục bát của Huy Cận hay Hồ Dzếnh. Nhưng theo tôi, cái thời “Tô Châu lớp lớp phù kiều/ trăng đêm Dương tử mây chiều Giang nam” đã xa rồi. Giờ là thời của tràn lan internet, đọc rất nhiều nà chẳng nhớ bao nhiêu. Thì thôi, hãy cứ buông mình xuội theo dòng lục bát hơi điên điên một chút, khùng khùng một chút còn hơn là toát mồ hôi leo lên những “đỉnh cao” hậu hiện đại đến mệt phờ mà chẳng được gì.

Tôi viết những dòng này cũng chẳng phải để vinh danh hay để bốc thơm ông. Ông đã gọi tôi là “bạn ta”, thì tôi cũng nói (nhỏ) để ông biết rằng, cái điên của ông trong Lục Bát

Điên cũng đã đến mức thượng thừa như đại ca bàng giúi của ông.

04/4/2017
Khuất Đẩu

Vườn Mai Nắng Hạ

 

Nắng rủ rê năm chú bướm vàng
Bay vào vườn Hạ nắng mênh mang
Gió bay theo với làm con gái
Bay sánh đôi theo mỗi bước chàng…

Năm chú bướm vàng bay cách điệu
Phiêu bồng như vệt khói lang thang
Nhìn xa cứ tưởng tà Xuân phất
Cái ảnh hình mây mây sang ngang…

 Năm chú bướm và năm cô bướm
Từng đôi cộng lại đủ mười thương
Vườn che đâu một lòng ai nhớ
Cho chớp mi kìa đôi mắt nhung…

 Hoa dậy hương nồng trong nắng sớm
Hương lùa theo gió khắp hành lang
Cái gì tưởng cũng thành như thật
Gió thoảng ngờ ai nói với nàng:

 Anh làm nắng nhé em làm bướm
Vườn Hạ em phơi áo lụa vàng
Anh cắm cây sào sông bến đợi
Con thuyền em chở nắng mùa Xuân!

 Trần Vấn Lệ

SÀI GÒN ƠI !

 

Sài Gòn xưa, ta về theo lối mộng
Gió hiu hiu, lòng chợt thấy hiu hiu
Ta trở lại một chiều trong nắng mỏng
Nghe chút gì còn đọng bến cô liêu.

Trong những tiếng vang ồn rêm phố vắng
Trong những niềm gầy guộc chạm vào nhau
Màu dâu bể mấy mùa hương lệ đắng
Mắt nhoà theo từng bước nhỏ chiêm bao.

Người năm xưa, nay kẻ còn kẻ mất
Bạn cũ, có người về ẩn khói sương !
Đường nhân thế, mây ngàn trôi tất bật
Còn đâu đây hồn cát bụi tha phương.

Thuở kiêu hùng chìm sâu như phế tích
Chốn hoang tàn sừng sững những lầu cao
Trời sa mạc giữa lòng người say tỉnh
Ta lắng nghe lời hoa cỏ hôm nào.

Rồi chiều xưa, hay chiều sau đi nữa
Cuộc tuần lưu như thế, những dòng đời
Và như thế; giữa thanh bình – tao loạn
Dòng xoay rồi, lại tiếp một dòng trôi… !

Ta ngoảnh lại thời gian chưa mấy, đã…
Bao sắc màu ngất ngưỡng tận trời xa
Những mái chùa cong, vút hồn sỏi đá
Những niềm tin vô bổ với con người.

Rồi chiều nay ta về qua lối cũ
Nhớ chiều xưa mà chạnh nỗi chiều nay !
Một túi thơ gầy, phải đâu đời du thủ
Sài Gòn ơi, ta còn ở phương nầy !

MẶC PHƯƠNG TỬ.

Tình già

Tôi đã từng bảo mình sau này nếu có viết truyện tình, tôi chỉ viết truyện tình hạnh phúc. Để viết một bài cho ngày tình nhân chúc mừng đôi lứa đang yêu, đang hạnh phúc bên nhau tôi làm một cuộc research. Xem được bốn năm phim thấy toàn là những mối tình tan vỡ. La La Land, Me Before You, Five Centimeters Per Second, Garden of Words, và The Reader. Tại sao những câu chuyện về tình yêu, nhất là những chuyện nổi tiếng, thường có kết thúc bi thảm? Có lẽ vì khi yêu nhau người ta còn trẻ, nông nổi quá. Muốn thấy những mối tình hạnh phúc có lẽ phải quan sát những mối tình già.

Tôi nói với AT, cô bạn học chung thời Trung học, hiện đang ở Texas, tôi muốn viết truyện tình của người già nhưng nghĩ không ra. Tháng Tư năm ngoái, mới đó mà đã gần một năm, tôi đi Austin gặp nàng. Và mẹ nàng. Và mối tình già của bà. Tôi nói, AT về phỏng vấn ông bà, thu băng gửi cho tôi. Nàng bảo cần gì phải phỏng vấn rườm rà, viết đi, nàng kể cho tôi viết.

Bà chắc đã hơn tám mươi nhưng còn đẹp lắm, diện lắm nữa. Móng tay vẫn tô màu đỏ môi vẫn hồng. Dáng cao, da trắng. Cho dù tôi trẻ hơn bà ít ra là hai mươi tuổi, đem tôi đến đứng cạnh bên bà, bà vẫn đẹp hơn. Ông thì trẻ hơn bà, chừng năm hay sáu tuổi. Người cao lớn. Có lẽ khi còn trẻ ông cũng điển trai, xứng đôi vừa lứa với bà. Bây giờ thì tuy ông vẫn đi đứng bình thường, nhưng mắt ông đã lòa. Bà thì cũng chẳng khỏe hơn, bệnh già mà, không chứng này thì chứng khác. Ông không phải là bố của AT, bạn tôi. Ông là cha dượng.

Người ta bảo, về già nên lấy người biết nói chuyện, thì cuộc sống sẽ thú vị hơn. Cứ trông hai ông bà là thấy tình già thật là hạnh phúc. Hai người nương tựa lẫn nhau. Sáng sớm hay nửa đêm, ở trong phòng nàng vẫn nghe ông bà thủ thỉ với nhau. Thỉnh thoảng đi ngang phòng thấy ông bà nằm ôm nhau trò chuyện. Nàng trêu :

Hai người mà có con là tui không có nuôi con giùm đâu nhé.

Họ đến với nhau lúc đã nửa đời người. Hai bên đều có vợ có chồng. Chồng Bà, bố nàng, là người nghiện rượu. Khi say quơ cả con gái đòi làm chuyện tồi bại. Ông bố nàng có tình riêng tình lẻ. Ông dượng không hạnh phúc với gia đình, bỏ đi làm ăn xa. Gặp mẹ nàng hai người sống chung với nhau trong một căn nhà kho chứa đồ của một câu lạc bộ thể thao, đâu đó ở Sài Gòn.

Rồi họ chính thức ly dị với người hôn phối và kết hôn với nhau. Nàng bảo lãnh mẹ sang Mỹ. Bà làm việc tay chân để dành tiền đủ để mua vé máy bay về thăm ông dượng. Gặp thời Clinton người ta dễ dãi chuyện cho người di dân sang Mỹ, bà và nàng bảo lãnh ông sang. Ngày hai người đi chùa làm lễ từ giả để ra nước ngoài, sư trụ trì nhìn bà dắt díu ông chồng mù, đã cảm động đến rơi nước mắt.

Người ta dễ thương yêu nhau khi còn trẻ còn nhan sắc và tiền bạc. Yêu thương nhau những lúc khốn cùng tật nguyền mới thật là tình yêu quí giá. Bạn tôi một mình nuôi ba đứa con cho đến khi các con học xong đại học. Những đêm trăn trở chắc cũng tiếc là mình không được hạnh phúc như đôi vợ chồng già đang sống chung trong nhà.

Hạnh phúc cho những ai biết rằng mối tình mình đang yêu chắc chắn là mối tình sau chót.