Bạn bảo “bất đáo Hương giang phi hảo hán”
Gươm cùn kiếm gãy hảo hán chi!
Đầu Thu ta sẽ về thăm Huế
Để đi tìm đôi-mắt-vương phi
Ta vốn kẻ hoang đàng chi địa
Yêu thì vô kể nhớ vô phương
Cuối đời còn một phương để nhớ
Mà lòng xao xác mãi không yên
Có lẽ ngày mai đi ở ẩn
Không bạn bè không cả người thân
Nhớ em,đó là điều chắc chắn
Thơ ta xin lót chỗ em nằm …
NGUYỄN MIÊN THẢO
TƯƠNG TRI thân mến,
Một cách ” về thu xếp lại – TCS”, tôi đọc lại truyện đầu tay của tôi viết từ năm 1969. Hồi ấy viết xong chưa thấy ưng ý nên bỏ mặc không gửi báo nào cả. Tuy nhiên đó là một truyện mang nhiều kỷ niệm, nhiều trăn trở cho thân phận của thế hệ thanh niên lúc bấy giờ.
Nay, đọc lại, vẫn biết là không hợp với cách viết và suy nghĩ hiện tại, nhưng dầu sao nó vẫn mang một dấu ấn tâm huyết, nếu có thêm một ai đó đồng cảm, vậy là đủ vui…
( Khuất Đẩu)
1. Như một vương quốc
Đá
nghìn năm đá vẫn không tên
muôn năm đá vẫn không tên
đá vẫn chỉ là đá
đá có từ khi chưa có mặt trời
đá có từ khi chưa có trăng sao
đá hiện tồn và mãi mãi.
đá chưa hề biết sinh nên không hề biết diệt
đá chẳng có tuổi thơ nên chẳng có tuổi già
đá lầm lì như khuôn mặt chai sạn của một người nham hiểm
đá cũng lạnh lẽo như mắt nhìn của một người không tình ái
đá không đầu óc nên mệnh lệnh của đá đầy sức nặng quyền uy
đá vạn niên nhưng cũng mới tinh khôi
đá phơi mình đỏ khé dưới ánh mặt trời buổi sớm, dỏ chát dưới nắng trưa và đỏ bầm trong những hoàng hôn khô rốc
và đêm,
cho dù đây là phút giờ bình yên của phục sinh, chẳng những khuôn mặt của đá không một chút dịu hiền, mà còn trở nên kỳ bí ma quái, với màu đen nhờ nhợ như bùn, và trong bóng tối càng lúc càng đặc đậm tràn ra từ các hốc hang sâu thẳm, đá kiêu hãnh mở banh cái lồng ngực lạnh lẽo và tăm tối của mình ra, để dẫn dụ đất trời tan biến vào cõi hư vô thăm thẳm
và, chen lấn một cách bạo tàn, và giẫm đạp lên nhau nhoi nhói, đá cố sức ngóc cổ lên cao để nhìn xuống anh em bè bạn với cái nhìn kênh kiệu đắc thắng
bởi đó, khác hẳn mọi nơi, đá nơi đây vẫn mửa máu, vẫn kèn cựa và từng đêm, vẫn kêu thét ồn ĩ náo động cả thinh không
đá giết nhau từng phút từng giờ, nhưng đá không mất, nên những xác chết của đá chất cao thành núi.
núi kheo khu
núi dốc ngược
núi với sống lưng cứng và nhọn, với khe sâu bén ngọt như mới vừa bị chém
núi cũng đỏ khé, đỏ bầm và đỏ chát
núi cũng vạn niên và cũng mới tinh khôi
núi không một cành cây, không một ngọn cỏ cho dù là khô tím
núi mạnh mẽ và cay nghiệt
núi non trẻ mà cũng cỗi già
núi nép mình vào nhau thân thiết một cách điếm đàng
và như thể một cuộc săn mồi, núi liên kết chặt chẽ để hình thành trùng trùng những lũy thành kiên cố, vây hãm cái mặt đất đỏ ngầu vẫn không thôi vật vã từng cơn bụi máu
núi siết chặt như một người đàn bà đang nghiến răng khi nghĩ đến người tình phụ
Tuy nhiên,
trong những bình minh xanh rớt hay những hoàng hôn khuất bóng trời hồng, núi hắt lên nền trời cao rộng cái hình dáng kiêu kỳ và đồ sộ, giống hệt kinh thành của một vương quốc tôn nghiêm
núi có vẻ thâm u tĩnh lặng với rêu phong và cỏ cây điềm đạm, với những dòng sương khuất lấp mơ hồ
núi gìn giữ trong lòng cả cung điện trang nghiêm, với những ngựa những xe, những quân hầu lính hạ, những vương tôn công tử
và mỹ lệ yêu kiều
là chúa của các loài chim
là vương hậu của các loài hoa
là mống trời của các tầng mây
nàng công chúa thiên hương và khả ái vẫn đang khua nhẹ gót hài trên những lối đi rải đầy kim cương và hồng ngọc màu thạch lựu
Ấy đấy, từ phía bên kia kinh thành huyễn mộng, những đứa bé và những người già vẫn ngây thơ một cách tuyệt vời, vẫn tin tưởng một cách thiết tha, rằng nơi chốn đó là quê hương của những giấc mơ
Trong những buổi chiều rực vàng và trong những đêm trăng xanh biếc, các bà nội và bà ngoại vẫn không ngớt ngoáy trầu, kể cho các cháu bé bỏng, đứa ngồi đứa nằm, đang vểnh ngược tai lên như thỏ để nghe hoài không biết chán, câu chuyện lạ lùng về cái rốn sâu thẳm của bà mẹ đất vĩ đại, một cái rốn chỉ có trong những giấc mơ
Rằng, từ xa xưa lắm, khi bà mẹ đất vừa mới được sinh ra, bà cũng chỉ là một hài nhi đỏ hỏn, hãy còn mang theo bên mình một chùm nhau ruột rà như bao bé con khác và vẫn phải chịu cắt rốn
chính trời đã làm cái việc đó của các bà mụ, trời đã dùng một con dao dài như sao chổi để cắt rốn, rồi ném chùm nhau vào thinh không
chùm nhau bỗng biến thành một mặt trăng thân ái và vẫn nhớ thương cái cuốn rốn dù đã chia lìa
khi cuốn rốn đã lành, cái rốn đẹp đến nỗi các vì tiên rủ nhau đến xem và vì yêu thích, bọn họ đã đem tất cả châu ngọc của trần gian tạo nên những đền đài, những cung điện luôn luôn ngời sáng trong những giấc mơ,
vâng, chỉ trong những giấc mơ thôi vì những gót chân phàm tục không một ai có thể đặt chân vào được.
Nhưng hôm nay, một người phàm tục nhất, tầm thường nhất, nhưng cũng dị kỳ nhất, một người tù có một không hai đã bước vào. Hãy nói là bị ném vào thì đúng hơn, còn tại sao ném và ném bằng cách nào thì chỉ có đá mới biết được. Nhưng đá, như đã nói ở trên, vẫn lầm lì xụ mặt không nói không rằng, còn các tên sai dịch thì chẳng bao giờ nói cho ai nghe kể cả những cô gái, mà sau đó họ được vui đùa ngả ngớn như một phần thưởng.
Vậy nên, chỉ còn các người già và những đứa trẻ hãy còn đủ thơ ngây và thánh thiện để tin rằng, người tù là kẻ may mắn nhất, tốt số nhất, một kẻ cốt cách là tiên nên đã có một duyên phận kỳ diệu, được các nàng tiên chắp cánh đưa vào. Buổi tối, trong giấc ngủ còn thơm mùi sữa, hình ảnh anh xinh đẹp và sang trọng vẫn không ngớt lay động trái tim và đôi môi của chúng. Anh sẽ không bao giờ chết đối với người già và em bé. Anh vẫn sống sáng láng như trăng sao, vẫn như ông hoàng cỡi con ngựa tuyệt đẹp sải những bước chân hào hoa trên những đám mây màu hồng, một đôi lúc ghé thăm họ trong những giấc mơ, để cho câu chuyện thần tiên của họ dài thêm, dài mãi như thời gian.
nhớ ai mà sướt mướt?
thì ra em quế hương
tóc xưa mùi cỏ lúa
và hoa ngập trên đường
nhớ ai mà sướt mướt?
ô thì ra quê hương
nhửng trái cây chua, chát
mầm dại lối qua trường
em thôi còn áo trắng
khoác vội áo nhuộm bông
cười che cả tiếng khóc
trẻ con đói trên đồng
(có lúa đâu mà gặt
còn ốc đâu mà mò
những bàn tay quá nhỏ
sao nặng những âu lo)
nhớ lưng em vác gạch
tuổi em tháng mười ba
ta nhìn không tin thật
mà sao lại khóc oà
nhớ đường rầy xe lửa
đem đi giấc mơ qua
chiều ngồi như giấc ngủ
mơ sợi nắng qua nhà
em ơi đây là rượu
rượu chỉ làm ta say
sao ta lại sướt mướt
vò đau đớn trên tay
nhớ người ta sướt mướt
ôi ta nhớ đồng bào
nhớ giàn bầu trái bí
nhớ đời thiếu trăng sao
Ngô Yên Thái
Gửi tặng Thu Dung
Vì em là nguyệt
Lúc vơi lúc đầy
Khi tròn khi khuyết
Suốt một cuộc đời
Khuyết tựa môi cười
Tròn như mộng ảo
Một nửa vừa lên
Nửa kia đã xuống
Phù vân lấp bóng
Ánh sáng về đâu
Vì em là nguyệt
Bể hóa ruộng dâu
Sương lạnh phai màu
Bình minh lỗi hẹn
Thụy Đỗ
1.
Cơn mưa từ chiều đến giữa đêm vẫn chưa chấm dứt. Những cuộc hành hình liên tiếp bằng cách quấn rơm chung quanh kẻ bạo loạn rồi đốt giống như thui chó mấy ngày trước thịt vẫn còn khét. Sư bần thần đi lại trong thư phòng. Bất chợt một tiếng sét lớn sáng lòa đánh ngang cây gạo trước cổng chùa. Sư nghe thấy tiếng cây đổ vang dội trong tâm khảm. Điềm báo đến. Một cơn ớn lạnh chạy dọc sống lưng, sư ngồi xuống, xếp bằng hai chân. Tịnh.
2.
Dân làng Diên Uẩn, châu Cổ Pháp nằm ở phía đông kinh đô Hoa Lư thầm thì với nhau về một bài sấm được khắc trên phần còn lại của cây gạo cổ thụ mới bị sét đánh đêm qua. Không ai hiểu bài sấm có ý nghĩa gì. Họ đem nghi vấn của mình đến gặp sư.
3.
“Thụ căn diểu diểu, mộc biểu thanh thanh, hoà đao mộc lạc, thập bát tử thành, Đông A nhập địa, mộc dị tái sinh, chấn cung hiện nhật, đoài cung ẩn tinh, lục thất niên gian, thiên hạ thái bình.” [*] Sư nói: Ý tứ của bài sấm này ám chỉ nhà Lê sắp mất, nhà Lý sẽ lên ngôi và thiên hạ thái bình.
Người ta hỏi: Nhà Lý là ai?
Sư chỉ im lặng.
Việc này đến tai Lê Long Đĩnh, vua cho giết sạch bọn trẻ con nhà Lý.
4.
Lý Công Uẩn khi đó đang làm quan Thân vệ trong triều, tuy binh quyền trong tay nhưng cũng sợ tai hoạ. Ông mang giấu sư ở Tiên Sơn vì biết sư là tác giả bài sấm trên cây gạo.
5.
Lê Long Đĩnh chết vì kiệt sức giữa lúc tuổi trai tráng và chỉ làm vua được 4 năm. Con nối dõi quá nhỏ không thể tranh chấp ngôi thiên tử. Sư cho vời quan Chi hậu Đào Cam Mộc đến, nói: “Ông là người hiểu lòng bách tính và cũng biết thời thế. Việc phế lập nằm trong tay ông”.
6.
Họp bàn với các quan, Đào Cam Mộc nói: “Nay (đối với nhà Lê) ức triệu người đã khác lòng, thần dân đều lìa ý, mọi người chán ghét sự hà khắc bạo ngược của tiên đế, không muốn theo về vua nối dòng và đều có ý suy tôn Thân vệ. Nếu không nhân dịp nầy cùng suy tôn Thân vệ làm thiên tử, phút chốc xảy ra tai biến thì liệu chúng ta có giữ được đầu không.” (*) Bá quan len lén nhìn Lý Công Uẩn hiên ngang tì đốc kiếm, im lặng.
7.
Giữa triều, thái hậu phán: Thái tử Sạ còn nhỏ, một ngày nước không thể không có vua, ta thuận theo ý của quần thần, thay mặt tiên đế trao vương quyền lại cho Thân vệ Lý Công Uẩn.
Thái hậu biết cách bảo toàn bản thân và khúc ruột của mình.
8.
Lý Công Uẩn làm vua, phong cho sư chức quốc sư. Phật giáo trở thành quốc giáo. Mọi việc quốc gia đại sự đều thỉnh ý sư.
9.
Một ngàn năm sau.
Sư và thày Quảng Đức bách bộ trong chùa Thiên Mụ.
Sư nói: Cần có một ngọn lửa bùng lên đưa phong trào đấu tranh đến sự quyết thắng.
Thày Quảng Đức hỏi: Thày muốn tôi là một ngọn lửa?
Sư nói: Vâng, cho đạo pháp được hoằng dương.
Thày Quảng Đức lại hỏi: Ở đâu?
Sư nói: Ngay trung tâm Sài Gòn. Mọi việc chúng tôi sẽ chuẩn bị hết.
Thày Quảng Đức: Vì đạo pháp, tôi hy sinh.
Sư và thày cúi chào nhau.
Thày Quảng Đức vào chùa và phủ phục trước tượng Phật.
10.
Giám mục Ngô Đình Thục từ Vĩnh Long được Vatican phong chức Tổng Giám mục và điều về phụ trách tổng giáo phận Huế. Cả Tổng thống Ngô Đình Diệm và Tổng Giám mục Ngô Đình Thục đều muốn Công giáo phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam, ngoài ý nghĩa tông đồ còn để làm chỗ dựa lưng và củng cố thành trì chống Cộng. Phật giáo cũng không muốn mất vai trò truyền thống của mình, họ đã tranh đấu cho sự tồn tại một cách công bằng cũng như khẳng định chỗ đứng trong lòng dân tộc. Cuộc đấu tranh giữa Phật giáo và chính quyền trở thành cuộc đối đầu một mất một còn, đặc biệt ở Huế.
11.
Cả người Mỹ và người Cộng sản miền Bắc đều muốn thu lợi trong cuộc tương tranh giữa những người theo đuổi lý tưởng tự do ở miền Nam.
12.
Khi người Mỹ phát hiện ra chính quyền Sài Gòn của Tổng thống Diệm mất khả năng đoàn kết các lực lượng chống Cộng và có ý muốn lật đổ ông Diệm, cũng là lúc chính quyền ông Diệm nhận thấy ý đồ của người Mỹ muốn giành quyền điều hành cuộc chiến thực hiện chiến lược toàn cầu. Ông Diệm đã chủ động liên lạc với miền Bắc nhằm tìm một giải pháp nội bộ cho người Việt Nam tránh sự can thiệp của Mỹ, nhưng thất bại.
13.
Thày Quảng Đức được đưa đến ngã tư Lê Văn Duyệt – Phan Đình Phùng trên một chiếc xe hơi. Một số phóng viên quốc tế được cho biết trước sự việc cũng đã có mặt. Thày Quảng Đức ngồi thiền dưới đất. Hai người đổ xăng vào người thày, châm lửa đốt.
14.
Sự kiện thày Quảng Đức tự thiêu với sự hỗ trợ của các phóng viên quốc tế đã làm bầu khí chính trị miền Nam trở nên nóng bỏng.
Chính quyền cho tấn công chùa Xá Lợi, bắt tất cả các tăng ni trong đó.
Mỹ đưa sư vào tòa đại sứ của họ ẩn trốn. Họ mua cho sư một bàn cờ tướng giải khuây.
15.
Cùng với sự xâm nhập của các chiến binh Cộng sản miền Bắc, Mặt trận Giải phóng Dân tộc Miền Nam gia tăng hoạt động và nhanh chóng chiếm lĩnh được nhiều khu vực rộng lớn khắp nông thôn.
Các tướng lĩnh miền Nam sốt ruột trước tình hình chiến sự và được thúc đẩy bởi phong trào tranh đấu của Phật giáo, họ thoả hiệp với Mỹ làm cuộc cách mạng 1.11.1963. Hai anh em Tổng thống Ngô Đình Diệm và cố vấn Ngô Đình Nhu bị giết. Tổng Giám mục Ngô Đình Thục đã được thu xếp rời Việt Nam trước khi có chính biến. Người em út của họ, ông Ngô Đình Cẩn sau đó cũng bị giết ở Huế.
Người Phật giáo coi việc lật đổ chính quyền Diệm – Nhu là công lao của mình. Và họ đã tận hưởng công lao đó một cách xứng đáng. Các cơ sở và tổ chức của Phật giáo lần lượt ra đời và tạo ra một ảnh hưởng bao trùm đời sống xã hội.
16.
Tin tức về cái chết của anh em ông Diệm được đích thân tướng Minh, chủ tịch Hội đồng Quân nhân Cách mạng báo trực tiếp cho sư qua điện thoại. Sư chỉ nói “thế à” rồi cúp máy.
Trong trai phòng, toàn thể tăng chúng đứng bật dậy khi sư xuất hiện và họ nồng nhiệt vỗ tay chào đón sư. Sư cúi đầu tạ lễ rồi ngồi xuống bàn ăn. Không bàn luận điều gì.
17.
Chỉ ba tháng sau ngày lật đổ ông Diệm, tướng Nguyễn Khánh đã làm cuộc chỉnh lý. Phật giáo bị phản bội. Các cuộc đảo chánh liên tiếp xảy ra để tranh giành quyền lực. Chính quyền quốc gia bị bao vây cùng lúc bởi cả Công giáo, Phật giáo và giới sinh viên học sinh.
Nhưng chỉ có Mỹ và Việt Cộng thu lợi.
18.
Mỹ đổ quân ồ ạt vào miền Nam.
Chiêu bài hoà bình và dân tộc được Cộng sản phát động đã thành công trong việc đồng nhất nó với phong trào tranh đấu của sinh viên học sinh và Phật giáo.
19.
Người Mỹ cho rằng, chính họ mới là chủ của thành quả cách mạng. Họ dựng một người Công giáo khác: tướng Nguyễn Văn Thiệu lên làm tổng thống của nền đệ nhị cộng hoà.
20.
Các cuộc tranh đấu chống Mỹ – Thiệu và đòi chấm dứt chiến tranh càng lúc càng lên cao. Nước Mỹ rung rinh. Hình ảnh của sư tràn ngập báo chí phương Tây. Các chính trị gia và các tướng lĩnh bu quanh sư. Bàn cờ chính trị do sư điều khiển, nhưng chưa bao giờ sư là người toàn thắng. Các cuộc tự thiêu của giới tăng lữ vẫn tiếp tục. Chính quyền Huế và Đà Nẵng tê liệt bởi các cuộc bãi công bãi thị. Bàn thờ Phật được đưa xuống đường cả ngay tại Sài Gòn. Toà đại sứ Mỹ buộc phải điều đình với sư. Họ đón sư bằng trực thăng đưa vào căn cứ Chu Lai.
Ông Đại sứ nói: Chúng tôi muốn ngài chấm dứt mọi cuộc xuống đường bãi công bãi thị.
Sư nói: Có thể được.
Ông Đại sứ hỏi: Ngài muốn thế nào?
Sư rút từ trong tay áo ra một tờ giấy đưa cho ông Đại sứ. Đó là danh sách nội các, kể cả chức tổng thống do sư đề nghị.
Ông Đại sứ xem qua, bảo: Chúng tôi sẽ nghiên cứu đề xuất của ngài một cách nghiêm túc.
Trước khi chia tay, ông Đại sứ tặng sư một bộ cờ tướng bằng ngà voi.
Như thói quen thanh bạch của sư, tất cả mọi thứ quà cáp chúng sinh dâng tặng, sư đều tặng lại cho tăng chúng. Bộ cờ tướng, sư tặng cho một tăng sinh trẻ.
21.
Trước chùa Diệu Đế, sư nói với đám đông cuồng nhiệt: Đồng bào hãy nghe tôi. Tôi nói đồng bào đứng thì đồng bào đứng. Tôi bảo đồng bào đi thì đồng bào đi. Nay tình hình đang biến chuyển tốt, cuộc tranh đấu của chúng ta đã gần đến thắng lợi, đồng bào hãy về nhà…
22.
Cơn mưa đổ xuống đám cháy. Cuộc sống trở lại bình thường.
23.
Chính quyền Sài Gòn đem lính nhảy dù ra dẹp loạn, lần lượt từ Đà Lạt, đến Qui Nhơn, Đà Nẵng rồi Huế. Tướng tư lệnh vùng I mất chức. Một số lãnh tụ sinh viên tranh đấu buộc phải nhảy núi chạy theo Mặt trận Giải phóng. Sư bị phản bội một lần nữa. Những cuộc tự thiêu của tăng chúng không làm quân đội chùn tay. Việc sư tuyệt thực cũng không làm cho “cuộc biến động miền Trung” bốc lửa trở lại.
24.
Trong khi người Mỹ thất bát trong cuộc chiến, Việt Cộng tiếp tục thu lợi và họ quyết tâm chiến thắng bằng cuộc tổng nổi dậy Mậu Thân 1968. Người miền Nam không tuyên truyền và giáo dục lòng căm thù như người miền Bắc, nhân dân đã không hưởng ứng cuộc tổng nổi dậy như Việt Cộng mong đợi. Cuộc tổng nổi dậy thất bại ở miền Nam. Nhưng với chiêu bài hoà bình, Cộng sản Bắc Việt đã thắng ngay trong lòng nước Mỹ.
Mỹ bỏ cuộc và bỏ rơi đồng minh. Hiệp ước Paris 1973 chấm dứt chiến tranh Việt Nam. Mỹ cắt giảm viện trợ cho miền Nam. Đầu tháng 1.1975, Ngũ Giác Đài kèo nài thêm 300 triệu USD chiến phí cho Tổng thống Thiệu, nhưng quốc hội Mỹ không duyệt.
Hết đạn, hết tiền, quân đội Việt Nam Cộng Hoà tan hàng vào tháng 4.1975.
25.
Những ngày cuối cùng của cuộc chiến tranh ủy nhiệm, sư đã thành công trong việc đưa tướng Minh vào chức vụ Tổng thống của miền Nam chuẩn bị cho một kết thúc ít đổ máu nhất. Nhưng dường như vai trò lịch sử đó vượt quá tầm vóc của Tổng thống Minh, ông bồn chồn nhấp nhổm giữa chùa Ấn Quang và dinh Độc Lập.
Sư trấn an tướng Minh: Tôi đã liên lạc và lo liệu hết mọi việc, họ sẽ đến với Tổng thống, Tổng thống cứ bình tĩnh chờ…
Tổng thống Minh chờ một cuộc bàn giao, nhưng trưa 30.4.1975, ông đã phải lên đài phát thanh đọc lời đầu hàng do một người lính Cộng sản soạn ngay tại chỗ sau khi tiếp quản chính quyền Sài Gòn.
26.
Sư bị buộc phải rời chùa Ấn Quang, vốn là cứ địa tranh đấu của sư, ra ngoại thành ẩn tu. Những năm cuối đời, sư về chùa ở Gò Vấp biên soạn kinh sách.
27.
Nhìn xuống hồ nước tĩnh lặng, sư không thấy bóng mình. Nước đục. Cũng như lịch sử của dân tộc này vốn đã là một huyền thoại mù mờ ngay từ khi lập quốc, việc sư đến và đi khỏi một giai đoạn lịch sử khốc liệt tang thương cũng rất mù mờ như huyền thoại của cái lý sự vô thường.
NGUYỄN VIỆN
(*) Theo Trương Hoàng Minh
(2011)
Những chiếc nấm của một ngày đông muộn
Mọc hoang vu trên vườn cỏ xanh buồn
Tôi cũng thế
đành buông tim mình xuống
Nghe rã rời từng hạt máu cô đơn
Những cây nến của một chiều ly biệt
Lay âm u trong tiếng hát Uyên hờn
Tôi cũng thế
đành thả mình mỏi mệt
Sông chưa dài
đủ độ lượng tay ôm!
Những ngọn gió của một đêm sa mạc
Chạy điên cuồng tìm lại một chân mây
Tôi cũng thế
dặn mình không tuyệt vọng
Dù nhiều lần
tôi đã muốn buông tay…
Tôn Nữ Thu Dung
chạy
và nhặt cơn mơ
trên đọt thời gian gãy cánh
cơn áp thấp tròng trành khoảng tối
niềm yêu co ro
chạy
và nhặt cơn mơ
đêm rát giọng trào giọt khóc
gió níu chân thềm
cuốn mây vừa rụng lưng trời
chạy
hòng nhặt được một niềm tin
giữa con đường quá vãng
khách lâu rồi vắng dấu
hài xưa nhớ đôi bàn chân
chạy
về phía ngày bão lũ
mình đi là chớp bể mưa nguồn
tôi còn đong chi nỗi nhớ
cầm cho mưa tuôn
chạy
trong ngút ngàn khoảng tối
giấc mơ thường không màu
cơn mơ tôi cầu vồng trôi dạt
úp mặt khóc đêm thâu
thôi
trả mình về kỉ niệm
ngày xa là đã không còn
tôi về cầm kí ức
chùi đi vết son
đứng lại
ừ đừng chạy nữa
xác thân rồi úa nhàu
một mai hoang tàn
kí ức em rồi thành mùa sau
Phương Uy
Biển sóng biển sóng đừng xô tôi
Đừng xô tôi ngã giữa tim người
( Sóng về đâu? TCS)
Khi Trịnh Công Sơn, người nhạc sĩ tài hoa nhất mà cũng bất hạnh nhất, suốt một đời dài giữa gió đồng vi vu đã tìm được một nơi trăng mờ quê cũ, thì cũng là lúc những ồn ào không đáng có, những giành giựt níu kéo, những bè nhóm hơn thua quật đập suốt ngày đêm trên biển đời lao xao sóng vỗ.
Biển đánh bờ xôn xao bờ đánh biển
Trong bài Biển nghìn thu ở lại và Sóng về đâu, bằng cái nhìn của ngàn năm trôi qua, anh đã dự cảm một cách chua xót, chính những người tự xưng là bạn bè đã đem anh ra lấy cớ khen chê mà vùi dập không thương tiếc. Những lời cầu xin của anh gửi cho biển nghìn thu cứ như một lời trăn trối.
Đừng đánh nhau, ơi biển sẽ tàn phai
Đừng gạch tên vì yêu, đừng xé nát…
Biển sóng, biển sóng đừng xô tôi
Đừng xô tôi ngã dưới chân người
Biển sóng, biển sóng đừng xô tôi
Đừng xô tôi ngã giữa tim người
Biển sóng, biển sóng đừng âm u
Đừng nuôi trong ấy trái tim thù
Hóa ra những trái tim tưởng chừng là bè bạn lại là những trái tim thù. Bọn họ lao xao, nâng anh lên rồi lại dìm anh xuống. Cái hình tượng biển đánh bờ, bờ đánh biển thật vô cùng khốc liệt. Chính người một thời yêu anh, quý anh đã gây nên một cơn địa chấn dữ dội nhất trong những năm gần đây. Người đó tự cho rằng có nghĩa vụ nói lên một sự thật nhưng vô hình chung lại bôi xóa sự thật một cách tàn nhẫn nhất.
Một ngày còn sống
Góp tiếng mong manh
Bạn bè ngồi quanh
Tuốt sáng giáo gươm
Từng ngày đảo điên
Giết chết linh hồn
( Vẫn nhớ cuộc đời)
Với những bạn bè như thế, lúc sống, chính anh đã hai tay qui hàng. Anh chỉ muốn một ngày cầu xin/ thong dong con đường/một chiều được quên/ ngồi chờ tình nhân
Một người nổi tiếng như anh khi chết đi, chuyện khen chê là thường tình. Khen hay chê nhạc anh đều được cả, vì tất cả những gì anh viết ra đều không còn là tài sản của riêng anh. Nhưng đem cái nhãn quan chính trị hồ đồ, cái hoan hô đả đảo của bè nhóm đã thâm căn cố đế suốt hơn nửa thế kỷ qua mà chụp lên đầu anh những chiếc mũ lòe loẹt đỏ xanh là giết đời nhau đấy biết không?!
Tôi chưa hề có cái vinh dự được ngồi với anh bên một tách cà phê hay một cốc rượu, cũng chưa có cái may mắn nghe anh đàn hát, nhưng qua những ca khúc viết bằng tim máu của anh để lại, tôi hiểu anh là một người cực kỳ cô đơn.
Anh đi về đâu
Về cõi chiêm bao
Lìa những cơn đau
Ngọn gió hư hao
Thổi suốt đêm thâu
Bạc đầu tôi đi
( Có một ngày như thế )
Chính vì nhìn thấy những trái tim thù trong lồng ngực bọn họ, chính vì nghe ra từ một ngàn năm trước những xun xoe ồn ào, những huênh hoang sáo rỗng mà anh đã dự cảm một cách chua chát
Tôi đang lắng nghe
Tôi đã lắng nghe
Im lặng thở dài
Bao đêm đã qua
Im lặng mặt người
Nghe bao nỗi đau
Trên một bàn tay!
Bàn tay nào mà nghe ra đớn đau như thế nếu không phải là một bàn tay sắt bọc nhung?
Nhưng anh là một người có trái tim nhân ái, một người rất chi độ lượng, nên chẳng những đã không oán hờn mà còn thiết tha mong đợi.
Biển sóng, biển sóng đừng xô nhau
Ta xô biển lại sóng nằm đau
Biển sóng, biển sóng đừng trôi xa
Bao năm chờ đợi sóng gần ta
Chưa có nhạc sĩ nào viết về những ngày sắp ra đi nhiều như anh. Một ngày mà Bùi Giáng viết tôi sẽ đi nhưng chưa biết đi đâu, thì anh biết là sẽ về với cõi chiêm bao, với trăng mờ quê cũ, với vạt nắng vàng nhắc lời thiên thu
Giờ đây, nơi trăng mờ quê cũ ấy, anh không còn bận tâm làm chi tới những ồn ào xôn xao vô lối. Anh đã là một vạt nắng vàng ngàn năm vẫn còn bảng lảng. Chỉ tội nghiệp cho chúng ta, những kẻ yêu nhau mà lại bằng mười phụ nhau. Sao chúng ta không yêu anh như người Nhật người Pháp, sao không lột bỏ những cặp kính đủ màu để nhìn tận mặt một tài năng thuộc loại xưa nay hiếm, như đã từng yêu The Beatles hay M. Jackson? Có phải vì chúng ta nhỏ nhen quá, tầm thường quá. Chúng ta đã bằng số đông cố sức kéo anh xuống cho bằng mình chứ không phải nâng mình lên để bằng anh.
Một người đã từng đôi khi thấy trên lá khô một dòng suối, một người yêu quê hương như yêu đồng lúa chín, một người đã từng nhìn ra hai mươi năm nội chiến từng ngày, không thể và không bao giờ là người cộng sản. Những ai còn cố tình giành giật lôi kéo đều không xứng và không phải là bạn anh./.
KHUẤT ĐẨU
một đêm tôi dỗ giấc tôi
gặp em ngồi héo bên trời thiên lương
trầm luân mưa gió sắm tuồng
nghe sông chết giữa đồng nương vạn mùa
hạt buồn nứt buốt môi khô
đã đời một chuyến xô bồ nhân gian
mầm đau nghèn nghẹn đá vàng
cầu lên chín khúc trôi hoang mang bờ
tôi giờ rao bán mộng mơ
về mua một nhúm ơ hờ hiện sinh
nửa khuya dan díu chút tình
mọt đôi trang sách bụi lên phận người
đầu đường cuối chợ mưa ơi
tràng giang nhắm mắt trùng khơi hát cuồng
rượu nào mà chẳng rượu suông
mời nhau nửa chén trăng luồn sông mê
Phanrang, III/2016
bùi diệp
Tìm em
trong
giọt cà phê
Mang hương vị đắng
si mê một thời
Xót xa
gần hết nửa đời
Ghế xưa bỏ trống
chỗ ngồi thiếu em
Hai con mắt ngó
đã thèm
Giọt cà phê
rớt
giữa nghìn bể dâu
Buồn
vui
lặng lẽ
mùa ngâu
Giọt cà phê đắng
bỗng đâu ngọt ngào
Trên bàn phím
sáng mai nào
Chữ thương
chữ nhớ
bạc đầu gặp nhau…
LINH PHƯƠNG
Tương Tri 