Nha trang – thời tôi mới lớn –

phamtinanninh

Nha Trang lúc nào cũng đẹp, nhưng với tôi Nha Trang đẹp nhất ở vào cái thời tôi mới lớn. Dường như lúc ấy biển xanh hơn, bầu trời trong và bao la hơn, đã cho tôi nhiều mộng mơ hơn. Lúc ấy tôi chưa biết yêu để hiểu được cái nghĩa thất tình nó ra sao, cái cảm giác “chết trong lòng một ít” nó đau đớn đến dường nào; cũng chưa bước chân lên bến đời để thấy cuộc đời này không phải chỉ toàn màu xanh của biển và bầu trời trên đầu lại có quá nhiều những đám mây đen.
Ngày ấy, cũng đã có chiến tranh (quê hương tôi thì lúc nào lại không có chiến tranh), nhưng dường như còn ở đâu đó, xa lắm. Tôi chỉ biết người lính qua mấy anh SVSQ Hải Quân, Không Quân oai phong tuấn tú trong những bộ quân phục đẹp, mới toanh, thẳng nếp, dạo phố với tình nhân vào những ngày cuối tuần. Đâu có biết người lính gian khổ, hiểm nguy và chết chóc ra sao. Khi ấy, Trịnh Công Sơn cũng chỉ mới viết được đôi ba bài tình ca, chưa có bản nhạc phản chiến nào, Những bản nhạc viết về lính lúc ấy cũng dễ thương, hiền lành và lãng mạn lắm, chưa hề nghe Kỹ Vật Cho Em. Ngày Mai Đi Nhận Xác Chồng, Anh Không Chết Đâu Anh, Người Ở Lại Charlie…, nên cũng chưa biết tiếng khóc não nùng của những người góa phụ.
Những chuyện xảy ra trong thành phố thời ấy hấp dẫn tôi và đám bạn bè hơn. Chuyện bà (vợ ông) bác sĩ, một mệnh phụ gốc Hà thành nhan sắc mà mỗi lần trông thấy bà ngoài phố, chúng tôi đứng lại tròn mắt trầm trồ như đang được chiêm ngưỡng một pho tượng đẹp trong viện bảo tàng. Chuyện của một bà dược sĩ, có tình nhân là một ông đại úy phi công rất bô trai. Mặc dù bà có chiếc xe hơi thể thao “trọc mui” duy nhất ở thành phố biển này, nhưng bọn tôi thường thấy ông phi công đèo bà sau chiếc Vespa chạy lòng vòng trên đường Duy Tân, Độc Lập. Cuộc tình lãng mạn ấy rồi cũng đi vào ngõ rẽ. Bà dược sĩ trở thành phu nhân của một ông tướng nổi danh, còn chàng phi công hào hoa thì rước về dinh một cô ca sĩ chuyên hát những bản nhạc buồn… vào hồn không tên… nào đó. Và “đình đám” nhất là chuyện tình của thầy tôi và một cô học trò. Ông thầy mà bọn tôi thường gọi là “thầy của những ông thầy khác” và rất mê nghe ông đọc những bài thơ tình lãng mạn của mấy ông Alphonse de Lamartine, Charles Beaudelaire, Jacques Préver trong giờ Văn học sử Pháp. Còn cô học trò cũng rất tài ba, từng có bài luận văn dài gần 20 trang giấy được giáo sư nổi danh Thạch Trung Giã cho điểm tối đa và đọc cho cả mấy lớp cùng nghe. Không biết có phải nhờ vòng tay ông thầy của tôi mà sau này cô trở thành nhà văn nổi tiếng với tác phẩm cũng bắt đầu bằng hai chữ Vòng Tay… Một ông thầy khác mê đến si tình cô học trò “hoa khôi” Võ Tánh, đóng vai Trưng Trắc trong buổi lễ Hai Bà Trưng. Những nữ sinh được chọn đóng vai Trưng Trắc, Trưng Nhị thời ấy đều là những mỹ nhân “vang bóng một thời”.
Thời ấy dường như chiến tranh còn ở đâu đó, chưa tới Nha Trang, nhưng Nha Trang lại là nơi có ba quân trường nổi tiếng. Trung Tâm Huấn Luyện Hải Quân đã đào tạo hầu hết những sĩ quan Hải quân ưu tú. Trong số ấy có rất nhiều đồng môn của bọn tôi ở Trường Võ Tánh, một số đàn anh trở thành những hạm trưởng: Trần Đức Cử, Phạm Đình San, Võ Quang Thủ, Phan Hữu Niệm, Võ Văn Bảy… Trung Tâm Huấn Luyện Không Quân đào tạo hầu hết những phi công tài hoa của đất nước, trong số này cũng có rất nhiều cựu học sinh Võ Tánh. Sau này có người lên đến cấp tướng. Trường Đồng Đế, đào tạo hầu hết các hạ sĩ quan cho Quân Lực và những khóa sĩ quan hiện dịch, mà một người sĩ quan tốt nghiệp Khóa 2 đã trở thành một vị anh hùng trong lòng bao người dân Việt tha phương: Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn. (Xa hơn một chút là Huấn Khu Dục Mỹ, với các quân trường nổi danh không kém, được thành lập từ năm 1960. Trường Pháo Binh chuyên đào tạo cá sĩ quan có khả năng toán học, làm “đề lô” và sau này trở thành các cấp chỉ huy của binh chủng “nòng dài”, tạo sấm sét lam khiếp vía quân thù. Trung Tâm Huần Luyện Biệt Động Quân, được những người lính gọi là “Lò Luyện Thép”. Có người còn gọi đùa là “Trung Tâm Tàn Phá Sắc Đẹp.” Một nơi huấn luyện cho người lính chịu đựng gian khổ nhất, có khã năng vượt qua mọi chướng ngại, để có thể chiến đấu trong những điều kiện khó khăn nguy hiểm nhất.
Về văn chương, ngoài một số nhà văn kỳ cựu như Quách Tấn, Cung Giũ Nguyên, Thạch Trung Giã, Võ Hồng, lúc ấy có nhiều nhà văn nhà thơ nổi tiếng sớm từ những cô cậu học trò: Nguyễn Xuân Hoàng, Sao Trên Rừng (Nguyễn Đức Sơn), Thanh Nhung (Tôn Nữ Nha Trang), Duy Năng (Nguyễn Hữu Trí)…Nếu tính cả những người từ các tỉnh lân cận đến học ở Nha Trang thì còn có Nguyễn Mộng Giác, Nguyễn Thị Hoàng, Cao Hoành Nhân, Từ Thế Mộng, Trần Hoài Thư, Dương Nghiễm Mậu, Sương Biên Thùy (Lê Mai Lĩnh sau này)…
Thời đó, Nha Trang có cô ca sĩ Thúy Vân, tuổi khoảng 14, 15, có ông bố phục vụ trong Lực lượng Bảo An Đoàn, có tay trống Minh Châu số 1 của Ban Văn Nghệ Ty Thông Tin , sau này cũng gia nhập Bảo An, làm sĩ quan Tâm Lý Chiến. Bọn tôi thường được tham dự những đêm văn nghệ do Ty Thông Tin tổ chức, nghe ca sĩ Bích Sơn hát bài Cô Gái Xuân và đóng kịch “Ông Ninh Ông Nang” với anh hề Ngọc Trai. Được xem phim Chúng Tôi Muốn Sống , mê ông Lê Quỳnh đẹp trai và bà Mai Trâm với má lúm đồng tiền và hai lọn tóc thắt“con rít” thả xuống bờ vai.
Thời ấy cũng có rất nhiều cái tên “mỹ nhân” truyền tai nhau trong đám học trò: Cẩm Vân, Bạch Yến. Như Bá, Bích Tùng, Mỵ Cơ, Xuân Thùy, Hồng Nữ, Xuân Hoa, Bích Khuê, Như Ý, Hồng Huê, Lệ Son, Mỵ Hảo… Và ngay trong lớp tôi cũng có những giai nhân đã làm khuấy động trái tim của biết bao ông thầy và những đồng môn, mà đến hôm nay vẫn còn được bàn cãi rất sôi nổi mỗi lần bọn tôi có dịp gặp nhau kể lại chuyện xưa: Thúy Liệu, Minh Châu, Kim Anh, Kim Thoa, Túy Ngọc, Như Bá… Đám bọn tôi cũng biết danh ông Lê Bá Chẫn, không phải vì ông là phó tỉnh mà vì ông bà có mấy cô con gái đẹp, từng đóng vai Trưng Trắc, Trưng Nhị. Và có lẽ không ai mà không biết hiệu Đông Quang nằm bên tiệm chụp ảnh Mai Ngôn trên đường phố Phan Bội Châu, bởi mỗi lần đi qua nhìn thấy chị Thuần Hậu, sắc nước hương trời, ngồi bên một cái giá dựng đủ các thứ gươm đao thời Tam Quốc (?)
Thời đó Nha Trang có khá nhiều nhà sách, nhưng bọn tôi thường lui tới Nguyễn Lê và Vĩnh An Thành, nơi nào cũng có cô con gái đẹp. Riêng Nguyễn Lê thỉnh thoảng có mấy cô bán sách cũng làm điêu đứng đám học trò mới lớn.
Nha Trang lúc ấy có khá nhiều rạp ciné. Rạp Moderne của ông Bác Ái không hiểu vì sao đóng cửa sớm. Rạp Tân Tiến thường chiếu phim Ấn Độ. Rạp Minh Châu thì thường có những đoàn hát cải lương – Dạ Lý Hương, Kim Chung, Thanh Minh Thanh Nga. Rạp Thạnh Xương thì chuyên hát bội. Chỉ có rạp Tân Tân và Tân Quang thường chiếu những phim hay: Cuốn Theo Chiều Gió, Gió Đồng Nội, Vũ Điệu Trong Bóng Mờ, Mặt Trời Vẫn Mọc, Lưới Tình Khó Thoát, Ben- Hur, The Vikings…Thời nổi danh của các cô đào Vivien Leigh, Marylin Monroe, Brigitte Bardot, Sophia Loren, Audrey Hepburn, Elizabeth Taylor, Gina Lolobrigida…
Thỉnh thoảng có các đoàn mô tô bay trình diễn trong Sân Vận Động. Tôi không còn nhớ là trong số người đẹp biểu diễn ấy có cô Bạch Yến, sau này trở thành ca sĩ, nổi tiếng với nhạc phẩm Đêm Đông, theo chồng là ông nhạc sĩ Trần Quang Hải sang Pháp, để cho ông nhạc sĩ Lam Phương sáng tác bài Phút Cuối.
Chỉ còn gần em một giây phút thôi.
Một giây nữa thôi là xa nhau rồi.
Nguời theo cánh chim về vui với đời
Để lại thương nhớ cho kiếp đơn côi
Những giờ nghỉ học, bọn tôi đạp xe thơ thần trên con đường Duy Tân, con đường đẹp nhất của Nha Trang, ngồi dưới mấy lùm dương, ngắm biển xanh mà nói chuyện trên trời. Có một đồng bạc đủ để mua một trái cóc khía ngâm đường của mấy người đẩy xe bán dạo. Có khi trèo rào vào Viện Pasteur để hái trộm mấy trái tra. Nha Trang diễm phúc có ông bác sĩ Yersin từ Pháp đến lập các viện nghiên cứu y học, lập Viện Pasteur. Ông đã nằm lại với Nha Trang. Mộ ông ở Suối Dầu và tên ông được đặt cho một trong những con đường “thế giá” nhất Nha Trang.
Hồi ấy bọn con trai chúng tôi cũng thường nghe nói đến các “băng”: Băng thằng Liên Xóm Mới, Băng Thằng Điền, Băng thằng Quách Thanh, Băng Lò Heo…, nhưng không biết các “băng” này chọc trời khuấy nước ra sao, và những vị yên hùng này có giống Điền Khắc Kim, Dũng Đa Kao được nhà văn Duyên Anh đem vào truyện hay không? Nha trang cũng có những lò luyện võ của võ sư Trọng Đãi hay Huỳnh Tiền gì đó, và dưới bờ biển có Judo Club của anh Hàn Phong Cao, con ông chủ khách sạn Phụng Hoàng nằm trước ga xe lửa. Sau này anh là thiếu tá Kỵ Binh Thiết Giáp và làm quận trưởng ở Phan Thiết.
Bọn tôi thường ghé lại các tiệm chè bên cạnh Rạp Ciné Tân Tiến, một đồng một ly mà thấy mình sang lắm. Thỉnh thoảng được cha mẹ thưởng cho ít tiền mới dám đến “kéo ghế” ở phở Hợp Lợi, nem Mỹ Hạnh trên đường Trần Quý Cáp, mì Lợi Ký, sữa đậu nành và Pate Chaud trên đường Độc Lập.
Ngày ấy đám con trai bọn tôi rất mê đá banh. Nha Trang có đội Công Chánh với ông bầu Năm. Có vài lần thi đấu ngang ngửa với các đội Thương Cảng, AJS Sài gòn, gồm nhiều tuyển thủ quốc gia, có thủ môn Phạm Văn Rạng vang tiếng một thời. Trường Võ Tánh bọn tôi cũng có những cầu thủ nổi danh; các anh Lư Văn Thành, Nguyễn Văn Sự, Ngô Lam…tham gia trong đội bóng.
Những ngày cuối tháng chạp, bọn tôi rủ nhau dạo qua chợ Tết. Các gian hàng được bày ra ngay giữa lòng đường Phan Bội Châu, từ trước nhà sách Nguyễn Lê cho đến ngã tư cuối chợ Đầm. Bọn tôi thường đứng tán gẫu với cô bạn cùng lớp trông hàng cho mẹ. Ở tuổi ấy, chúng tôi không còn nô nức chờ đón Tết như thời tuổi thơ, lúc còn sống ở quê.
Nha Trang có chùa Hội Phật Học, nằm trên Mã Vòng đường lên Thành. Cách đó không xa, bên sườn đồi có chùa Hải Đức. Sau này trên đỉnh núi có xây tượng Phật khá lớn. Trước ngày khánh thành, mấy ông VC nằm vùng treo sau lưng tượng Phật lá cờ đỏ sao vàng thật to. Khi cảnh sát đến lấy xuống, bị nổ lựu đạn gài sẵn, hình như có người chết hay bị thương. Tôi nghiệp, chỉ có bọn người man rợ mới lợi dụng cả tượng Phật để giết người. Trước đó, tại rạp Tân Tiến, có lần VC ném lựu đạn làm chết và bị thương khá nhiều người, Đó là hai lần bọn tôi biết được, người CS đã đem chiến tranh và chết chóc đến trong lòng thành phố đẹp đẽ hiền hòa, khuấy động cuộc sống hồn nhiên yên ả của bọn tôi.
Nha Trang có nhà thờ đá, có người gọi là nhà thờ núi, vì nằm trên đỉnh đồi hướng ra Ngã Sáu, giữa góc đường Gia Long – Phước Hải. Những đêm Giáng Sinh, dù không phải người Công Giáo, bọn tôi cũng rủ nhau đến đây xem người ta đi lễ, mừng Chúa ra đời. Sau đó kéo nhau về nhà một thằng nào đó ăn réveillon. Về sau, trong đám bọn tôi có thằng mê một cô bé có đạo dòng, xinh như mộng, bọn tôi thường nghe nó hát “lạy Chúa, con là người ngoại đạo, nhưng con tin có Chúa ngự trên cao…” Cuối cùng nó cũng cưới được cô bé và hai vợ chồng sống rất hạnh phúc cho đến bây giờ.
Đi về hướng Đồng Đế, qua khỏi cầu Xóm Bóng, Tháp Bà Ponagar đứng trên đồi cao nhìn xuống dòng sông Cái chảy lững lờ. Di tích của đế chế Chiêm Thành còn lại. Giờ là nơi để nhiều người đến xin xăm, cầu nguyện một ân sũng từ bà Thiên Y Thánh Mẫu Ana hiển linh nào đó. Cũng là nơi hẹn hò, thề non hẹn biển của những cặp tình nhân vào những ngày vắng khách nhàn du.
Về hướng biển có Hòn Chồng, với dấu bàn tay in trên tảng đá đã được thêu dệt thành nhiều huyền thoại, chứng kiến lời hẹn thề của bao cặp tình nhân, và chắc chắn cũng từng thấm đẫm nhiều nước mắt của những cuộc tình không trọn.
Nhưng trong tất cả các cái tên để nhớ, bọn tôi nhớ nhất là tên của những ngôi trường; Lê Quí Đôn, Kim Yến, Tương Lai, Văn Hóa, Đăng Khoa, Bồ Đề, Bá Ninh, Võ Tánh, Nữ Trung Học, … Ở mỗi ngôi trường, tôi đều có bạn bè những năm đệ nhất cấp. Sau này hầu hết đều chuyển sang Võ Tánh. Ngôi trường công lập lớn nhất và nổi tiếng ở vùng duyên hải miền Trung. Nơi ước mơ của đám học trò, đặc biệt từ những vùng quê như bọn tôi thuở ấy.
Sau bậc trung học, đám bọn tôi tản mát khắp nơi. Một số vào Sài Gòn, ra Huế hay lên Đà Lạt tiếp tực hoc đại học, đa số nhập ngủ, vào các quân trường, rồi ra đi khắp bốn Vùng Chiến thuật. Chiến tranh ngày càng khốc liệt cuốn chúng tôi theo như cơn lốc xoáy. Kẻ chết, người bị thương. Những người may mắn còn sống thì miệt mài ở các chiến trường khói lửa. Năm tháng chỉ còn có súng đạn và mục tiêu trước mặt. Nha Trang, thành phố đẹp đẽ với những hang động tuổi thơ một thời cũng đành bỏ lại phía sau lưng. Có còn, chỉ trong vài phút giây hồi tưởng. Rồi ước mơ trở về sống với Nha Trang sau chiến chinh, khi giã từ vũ khí, lại đến trong đớn đau tức tưởi. Cuối tháng 3/75, Cộng sản chiếm Nha Trang, phủ lên thành phố này cả một trời tóc tang buồn thảm. Nha Trang không còn đẹp, thơ mộng. Và không còn là của chúng tôi. Bọn tôi phải ra đi, đành lòng bỏ lại NhaTrang. Thành phố đẹp đẽ suốt một thời tôi mới lớn, mãi mãi chỉ còn trong ký ức.
Những người đặc biệt tôi đã nhắc tên. Một số đã mất, người còn lại thì hầu hết đang sống tha phương, nhưng có lẽ bây giờ tóc ai cũng bạc. Tôi may mắn được gặp lại vài người. Ai cũng tiếc nuối một thời đẹp đẽ, dễ thương của chính mình, của bạn bè và của cả Nha Trang, xót xa cho một quê hương bỏ lại, giờ vẫn còn khốn khổ dưới bàn tay của những người Cộng sản đang học đòi làm những tên trùm tư bản, trên máu và nước mắt của dân tôi, của những người Nha trang hiền hòa dễ thương ngày trước.

Phạm Tín An Ninh

ĐÃ ĐÀNH…

phudu

đã đành nghiệp chướng dây dưa
mà sao tôi vẫn hàm hồ là tôi?
đã đành viễn mộng xa xôi
mà sao giả cảnh chưa rời huyễn sinh?
đã đành chân ngụy bồng bềnh
trong hư vẫn thực bóng hình đa mang
đã đành vân cẩu chóng tan
biển dâu một độ vẫn còn biển dâu?
đã đành quán trọ, vó câu
nước còn róc rách bên cầu nhân gian
đã đành tôi vẫn lên đàng
mà đi xa mãi chưa sang được bờ?
đã đành ý mộng tình thơ
vẫn còn lưu chút dại khờ trăm năm
thì thôi, tôi cứ lần khân
phiêu sinh với cõi phong trần trả vay.

PHÙ DU

Một mai

nguyenhanchung

em không còn nữa với tôi
một mình tôi một mình tôi một mình
xa em tôi vẫn có tình
yêu em tôi cất để dành không tiêu

những khi túng thiếu đâm liều
đem thơ ra chợ tình yêu đếm hoài
đếm mà không bán cho ai
cất trong sợi tóc đời trai ngậm ngùi

bao giờ tình ái lôi thôi
lại lôi ngọn mía cũ lùi tàn tro
bao nhiêu là những hẹn hò
ở trong mật mía sẽ cho ngọt bùi

em không còn vẫn còn tôi
còn tôi còn có một người có em
ví dầu tăm cá bóng chim
tôi còn của nổi của chìm trong kho

NGUYỄN HÀN CHUNG
17/12/16

HÃY MƠ, SẼ CHẠM ĐƯỢC

nguyenthiminhngoc

img_1794%20f1

“Đố ai nằm ngủ không mơ..” Trong giấc mộng của mình, người thi sĩ của dân gian mơ thấy: “Nửa đêm trăng xuống, đứng đợi ngoài hiên, Nửa đêm anh đến, bến bờ yêu thương.. Đố ai tìm được tim ai..”
Mỗi lần nghe bản nhạc mang hơi hướng dân ca “Đố Ai” của Phạm Duy tôi cứ liên tưởng tới nhà thơ Tagore. Trong một bài thơ, ông đã xin người thiếu nữ hậu sinh của trăm năm sau, hãy tha thứ cho ông nếu ông hình dung ra dưới ánh trăng im lìm lai láng, nàng đang đọc thơ ông và tưởng tượng “nếu thi nhân còn sống đến ngày hôm nay, ắt hẳn chàng yêu ta” . Ông còn mơ mòng rằng đêm đó, nàng đã chong đèn suốt đêm ngoài ban công chờ thi sĩ đến mặc dù nàng biết chắc rằng người tình sống trước nàng trăm năm ấy chẳng bao giờ vượt được khoảng cách thời gian ấy để đến với nàng.
Đố người sáng tạo nào làm nên những tác phẩm lớn mà thiếu đi yếu tố mơ màng?. Một trong những người mơ mộng đi trước thời đại là June Verne, “cha đẻ” của thể loại “khoa-học viễn tưởng”. Trước khi máy bay, tàu ngầm và phi thuyền vũ trụ ra đời, ông đã cho độc giả được thưởng thức những cuộc hành trình kỳ thú bằng các phương tiện nầy trong các tác phẩm: “Tám mươi ngày vòng quanh thế giới” , “Hai mươi vạn dặm dưới đáy biển”, “Hành trình vào tâm quả địa cầu”…
Chúng ta thường nói đùa với nhau, ước mơ có bao giờ bị đóng thuế, lao vào nó ta chỉ có cửa ăn, cửa huề chớ có cửa thua đâu mà phải ngại ngần giới hạn nó.
Nói như vậy không có nghĩa mơ mộng chỉ có mặt tích cực của nó. Lady Macbeth vì tham vọng quyền lực cho phu quân, đã giải điềm gặp ba phù thủy của chồng thành hành động thúc ép chồng giết vua để đưa đến bi kịch đời họ cùng nhiều người liên lụy. Ta ủng hộ những con người giàu ý chí, có khả năng biến “ước mơ thành hiện thực” cũng như những người “biến đau thương thành sức mạnh” , có thể đứng dậy, vươn cao sau khi té ngã, nhưng cũng mong đi kèm theo đó là một chữ tâm tỏa sáng cho cơn mộng đẹp và lành của cả nhân thế chứ không chỉ thỏa hạnh phúc bình an cho mỗi cá nhân mình.
Năm Quý Tỵ tới đây, thoáng chốc mà tôi đã có mặt trên cõi đời nầy đúng tròn 5 con giáp. Nhìn lại những ước mơ mình đã vun bồi trong đời, tôi thấy mình khá may mắn khi những giấc mơ được biến thành sự thật của mình có thể số lượng ít hơn nhưng mang giá trị sống với tôi và những người chung quanh nhiều hơn những cơn mộng vỡ.
Thử hình dung sau một cuộc chiến quá dài, vào những ngày sau 30 tháng 4 năm 1975, thời gian vừa hòa bình nhưng thất tán người thân yêu, thất tán cả những mộng mơ thời mới lớn, tuyệt vọng trong việc tái ngộ khát vọng nối bước theo con đường nghệ thuật gian nan gần như độc hành của những người thầy, ở tuổi đôi mươi, bưng thùng thuốc lá bán lẻ, trôi từ vĩa hè góc Đinh Tiên Hoàng Hồng Thập Tự sang sân thềm Viện Đại Học ngó sang Hồ con Rùa, rồi góc Pasteur- Nguyễn Đình Chiểu, có những chiều mưa ế, tự làm khách hàng cho chính mình, tôi vẫn không dập tắt chút lửa mơ màng rằng sẽ có lúc mình trở lại cái công việc sáng tạo nầy. Rồi biết đâu, một trong những tác phẩm của mình được chu du .. thế giới và đó sẽ là lý do để thầy trò tái ngộ.
Cuốc sống như sóng sau xô sóng trước, những được mất, thành bại, khóc cười đan xen mà những tiêu cực hậu trường cho đến giờ vẫn chưa thể kể, sau khi trở thành người viết, người diễn, người dựng, người dạy với những hoàn cảnh đôi khi ngoài ý muốn, có cơ hội đi gần hết nhũng tỉnh thành trên đất nước mình và khoảng trên mười mấy thành phố của xứ người, cho đến đúng 32 năm sau, một ngày tháng tư, năm 2007, đang sống tại Bismarck, North Dakota là một thành phố chỉ có mấy chục ngàn dân trên đất Mỹ, tôi nhận một giấy mời báo tin mình được chọn làm nhân vật mà Đại Hội điện ảnh thế giới về Việt Nam(VIFF) ở California, US chọn để chiếu vào -“spot-light” (Được biết năm 2003, mới thành lập, VIFF “chiếu” Victor Vũ, năm 2005, VIFF “ chiếu” chị Kiều Chinh, 2009 là Dustin Nguyễn và 2011 là Khoa Đỗ ở Úc).
Trong giây phút được tuyên dương, nhìn ra và mời được người thầy dạy điện ảnh cho tôi là đao diễn Đặng Trần Thức, nay tóc đã muối tiêu lên đứng cạnh mình, tôi bỗng rùng mình khi cảm giác như mình đã chạm được cơn viễn mơ cách đó mấy mươi năm mà khi khởi mộng, tôi không bao giờ dám nghĩ ước mơ ấy sẽ có ngày thành sự thật.
Bạn tôi, những người trẻ tuổi đã và đang nhen những giấc mơ tương tợ như tôi. Hãy đi, sẽ đến, hãy tìm, sẽ gặp, hãy gỏ, sẽ mở. Hình như kinh thánh đã nói như thế. Và bạn có thể cho thêm vài chữ nữa, HÃY MƠ, SẼ CHẠM ĐƯỢC, trong kinh thánh của tôi, Nguyễn Thị Minh Ngọc, vào những năm tháng trở lại năm sinh Quý Tỵ của mình.

Nguyễn Thị Minh Ngọc

NGỒI DƯỚI TRĂNG TAN

hacthanhhoa

Khi trở lại thành phố sầu quá khứ
Mây bỗng tan thành lệ xót thương đời
Em bỗng chốc thành vầng trăng xa lạ
Nhỏ mật vàng cho đắng khắp hồn tôi…
*
Như con thú nhận mũi tên tẩm độc
Một phút thương em biết mấy thu sầu
Ta muốn lánh mọi người nghe tình khóc
Một mình nằm chết lặng giữa hang sâu
*
Rất sợ phải nhìn trăng mới mọc
Một vùng ánh sáng lạnh buốt thân
Trăng càng cao hồn càng điên điên mãi
Nguyệt bạch tan thành một cõi băng
*
Trăng thành nước lạnh xối trên da
Vàng phai từ độ bóng nguyệt tà
Những đêm măt đất mênh mông quá
Một bóng ta dài xa rất xa
*
Từ nay xin trăng đừng mọc nữa
Mỗi giọt trăng mang một biển sầu
Trăng nhìn đắm duối làm ta sợ
Những sợi tơ mềm đủ giết nhau…
*
Khi trở lại thành phố sầu quá khứ
Mây đã tan và trăng đã tan rồi
Chỉ còn lại nỗi sầu như con thác
Cứ đêm ngày tuôn mãi xuống lòng tôi

Hạc- thành Hoa
1971

NGÀY TẬN THẾ

nguyentancu

Ngày tận thế có nghĩa là anh chấm hết
Trong tim đau anh đã mất dấu em rồi
Anh đi nhậu với mây trời và mưa sớm
Anh say say chờ đất sụp dưới chân mình

Ngày tận thế nhìn con người muốn bịnh
Họ vẫn như không nếu lửa dội trên đầu
Họ tận thế hay cuộc đời đang tận thế
Họ hư vô hay cuộc sống quá hư phù

Ngày tận thế có nghĩa là say và đi ngủ
Anh sẽ yêu em ngay địa ngục con người
Anh sẽ yêu em ngay nơi nào anh có thể
Ngay trong đêm nay anh tận thế cuộc tình .

Cứ Nguyễn

KHỞI TỪ PHÍA BIỂN (Trường ca)

nguyenvi

Tạ từ Mẹ năm mươi đứa con theo Cha đi về phía biển cho một khởi đầu no ấm giấc mơ thiêng hăm hở bước chân chinh phục chàng Thủy Tinh đa tình cứ mãi bám theo truyền thuyết phá nhân gian dài lâu đến vậy
Dừa nước rừng mắm tràm và đước dang vòng tay ôm lấy người được các Thiên sứ gởi vào cơn mộng mỵ gió và sóng song tấu lời hoan hỉ chưa từng trang nhạc nào ghi dấu vết ký âm
Nơi cỏ cú lan nhanh trong nắng cháy cọng sa sâm khô héo lại xanh rì dành gốc rễ dâng thuốc quý cho người chọi sức khỏe cùng bốn mùa vần xoay sương gió
Xương rồng vươn vai mạnh còn hơn Phù Đổng xếp lũy thành đối mặt mọi nguy nan xòe lửa đỏ trên ngọn thương mũi kiếm chép lưu đời bài học trước tầm vông
Rừng phi lao vi vút tiếng gọi đàn cùng ôm giữ bờ cát mềm bên biển xõa tóc hiền dỗ nàng thơ lên tiếng những chiều xưa ta cùng em men lùng dấu dế mèn
Bọt sóng vẽ những đường ngoằn ngoèo chẳng bao giờ trùng lắp như tuổi thơ chúng mình xưa ưa nghịch lấy chân cày lên bờ cát ướt vậy thôi
Từ vạt cỏ xanh khiến chân người rón rén những bông cỏ lông chông chồm chồm đợi gió xù lông nhím thách thức mọi thứ cho dù thứ đó có là vô tri ngu ngốc hay thông minh tới đâu chăng nữa
Bạt ngàn dây muống biển bươn chải trườn bò luôn giữ suốt màu xanh của lá màu tím nhạt của hoa dưới cái nắng bỏng rát hay trong cơn mưa dầm hoặc trước ngọn gió hanh hao của bốn mùa đồi cát
Vô vàn những con còng gió cứ chơi mãi độc một trò chơi trốn tìm nhưng quên xóa dấu chân với những nét vẽ dáng dấp đường kỷ hà như của các danh họa từ những hành tinh lạ lén về thăm
Hằng hà sa số viên sỏi đa sắc màu trải dài từ lòng biển lên tận chân ta chân em tạo cớ làm quen với những ngón chân trần vào những sáng những chiều bên nhau thật hiếm hoi quá đỗi
Những mảnh vỏ sò vỏ ốc và các nhánh san hô dạt trôi nằm ngồi lổm nhổm hát kể nhau nghe về mình về biển và kể về những khúc xương lạ lay lắt vật vờ xác ghe thuyền từng gặp trong ì oạp nhạc sóng làm nền
Với ngổn ngang chai lọ không còn giá trị sử dụng được vất ném sau hoặc trong chếnh choáng cuộc say từ những thuyền buôn cũng có thể từ tàu của bọn cướp biển trong hàng triệu chuyến hải hành hân hạnh được cập bờ thôi một đời đó đây lây lất lênh đênh

Những chiếc ghe bầu thuyền thúng mong manh men theo sóng cùng lạch luồng dòng chảy giăng tay lưới thô mỏng tang vá chằng vá đụp bắt từng con tôm cá ném dây câu từng chẳng kiếm được gì
Nơi bờ kia các lão ngư ngó biển luận bàn ngày mưa bão sắp về chưa các chị ngồi mệt lại nằm thắc thỏm ngóng khơi xa chờ bóng dáng những người đàn ông trên những con thuyền
Những phận đời không thể giản đơn hơn lời cầu xin cứ được gì hay đó chạm mặt trùng khơi sạm chai cùng nắng gió vui với nỗi cặm cụi truyền đời chim trời cá nước dù có biết trước được mất gì sau chuyến biển long đong
Là nơi mẹ dành hết phần đời con gái chỉ biết gánh gồng hạt muối mặn tinh khôi chị ta đó cũng phong phanh bờ bãi đằm trong con nước ròng nhặt từng con hến cọng rau câu

Chim én lượn đầy trời chấp chới báo tin xuân người người nhắc nhau lũ lượt bước nhanh về nơi rộn ràng rừng cờ phướn tung bay những thuyền thúng thuyền rồng dàn hàng ngang hàng dọc nức lòng các trai làng biển quyết tỏ mặt nam nhi vai rộng sức dài
Cánh dù kéo những chàng trai cô gái lướt băng băng trên sóng nước chụp xô mảnh ván mỏng tựa bàn chân ngư nữ quẫy đạp tung một góc biển vốn thường ngày quen trầm mặc ưu tư
Nơi dưỡng tâm sau bao ngày tất bật ngồi buông câu nghe sóng vỗ mạn thuyền chừng tát cạn nỗi niềm qua câu hát tre trúc vẽ vời tranh thủy mạc giữa an nhiên****
Bọn tàu lạ treo cờ mang tên giặc cướp hung hãn vượt tràn ranh giới đỏ quyết xâm lăng bọn gian manh đói đất khát vàng thèm trân châu ghiền hổ phách vơ vét ngót ngàn năm chưa đầy túi tham tàn
Từ ngư dân bình thường lam lũ thốt nhiên rũ mình thành mãnh tướng chỉ mỗi cái tên Yết Kiêu đã khiến kẻ thù rụng rời thót tim xanh mắt lớp lớp người xếp tay lưới mái dầm ra trận biến xác tàu giặc thành nhà dành cho cá đàn ẩn trú giữa ngàn khơi
Vạt cọc gỗ làm que xiên nướng tàu chiến giặc trên chiếc vĩ sóng đỏ ngầu bày sắp lớp mộng bá quyền chuyên chực hờ gieo rắc ách thương đau
Đồng lòng tuốt gươm thề Sát Thát vạn quân thù lóp ngóp dập dềnh cùng bọt sóng xác trôi đầy biển thây phơi đầy đất xương chất đầy sông
Lũ gian manh luôn rộng túi hẹp lòng đời truyền đời thè lưỡi liếm cùng nhe răng cắn xé nuốt cát vàng nhấm nháp cát dài nước dãi tứa thành dòng ướt nhèm chưa chịu khép mép môi
Hoang đường xắn nước biển thành khúc đoạn lùa cả rừng ô hợp tàu ghe nhí nhố lượn sân người nháo nhào xây quơ quào đắp những thứ chỉ có một tên chung là ăn cướp giật cả khoảng trời không tặc lặc lè bay
Nơi kẻ hoang tưởng vĩ cuồng luôn thèm thuồng độc chiếm cứ như đó là món đồ chơi chỉ cần thò tay tóm gọn nhét hầu bao bọn người ấy quên mất rằng mỗi đảo đá mỗi tấc biển này từng được đánh đổi từ mồ hôi và máu nên chúng có linh hồn luôn đau đáu ngày sớm quay về với đất mẹ thôi
Những con cá con tôm cam chịu dâng sự sống nuôi người vẫn không thoát kiếp trầm lâm bể khổ nhận rác thải ngày từng ngày trút đổ từ bao kẻ vô ơn bạc bẽo với muôn loài
Độc chất thấm vào từng tế bào của biển triệu triệu sinh linh tức tưởi chết phơi mình thảm căm hờn trắng dập dềnh thay con sóng gởi mọi tanh hôi đói khổ lại cho người
Những cánh thuyền từng dung dăng tung đùa sóng biển đắp chiếu nằm thừ trên bờ cát tang thương đám hải âu chừng chẳng buồn ném mình chao liệng hẳn cảm biết khơi xa kia đang dần trôi mất hút dấu thiên đường

Biết sẽ lâu có thể là lâu lắm biết còn xa sương phủ xám chân trời sóng còn tấu khúc biệt ly sầu thảm bãi đá ngầm mưng mủ loét chưa thôi
Vẫn luôn mơ ai cấm được mơ mòng được ngụp lặn thong dong điệu đàng cùng sóng thỏa sức vươn tay vói trời kiểng chân đạp biển giông gió lặng dành lòng người lên tiếng dù khúc hoan ca có là nhạc không lời
Mẹ trùng dương lại êm đềm vỗ sóng những đêm trăng bờ cát đón tình yêu niềm vui lấp mọi hố sâu đổ vỡ nhiều bé thơ đủ lớn vọng trong chiều
Và bọn trẻ rất bất ngờ vụt vươn mình lớn dậy này đây Cha trao thanh gươm báu xứ Rồng Tiên giữ biển mẹ đừng phút giây sơ sẩy cùng với đất và trời kia lập trận thế chân kiềng.

NGUYÊN VI
XII/2016

Trump: Đây là cách nước Mỹ cứng rắn với Trung Quốc

124d4145322t9218l9

Quang cảnh bên trong cuộc họp giữa Tổng thống đắc cử Donald Trump và lãnh đạo các hãng công nghệ hàng đầu của Mỹ vào hôm 14/12/2016. (Ảnh: AKM-GSI-XPOSURE)

Mời nghe ở đây: Bài diễn thuyết của TRUMP khiến cả nước Mỹ và thế giới bừng tỉnh …

“Trung tâm trọng trường của thế giới đang ngày càng dịch chuyển sang châu Á” – Barack Obama.
Nói thẳng: Trung Quốc không phải bạn ta. Họ xem ta như kẻ thù. Tốt hơn là Washington nên tỉnh ra thật nhanh, vì Trung Quốc đang cướp công ăn việc làm của ta, phá hủy ngành công nghiệp chế tạo của ta, ăn trộm công nghệ và năng lực quân sự của ta với tốc độ âm thanh. Nếu nước Mỹ không sớm khôn lên, tổn thất sẽ là không thể vãn hồi.
Có nhiều điều về sức mạnh Trung Quốc mà Obama và các đồng sự ủng hộ thuyết toàn cầu của ông ấy không muốn bạn biết. Nhưng, không một ai biết sự thật lại có thể ngồi yên và làm ngơ việc cường quốc kinh tế này [Mỹ – ND] sẽ rơi vào tình thế nguy hiểm đến thế nào nếu các vị mà ta gọi là lãnh đạo ở Washington không cùng xắn tay hành động, bắt đầu đứng lên bảo vệ công ăn việc làm của người Mỹ và ngừng chuyển chúng ra thuê ngoài ở Trung Quốc.
Người ta dự đoán rằng đến năm 2027, Trung Quốc sẽ vượt Mỹ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới – và điều này sẽ xảy ra nhanh hơn nữa nếu các xu hướng thảm họa trong nền kinh tế của Obama vẫn còn tiếp diễn. Nghĩa là trong vài năm tới, Mỹ sẽ bị nhấn chìm bởi cơn sóng thần kinh Trung Quốc – tôi đoán là đến năm 2016, nếu ta không hành động nhanh.
Điều này không xảy ra trong một đêm hay bất thần từ chân không. Chúng ta cứ ngần ngừ và làm ngơ trước những dấu hiệu cảnh báo suốt nhiều năm. Sự thật là, chúng ta đã thất bại nặng nề về công ăn việc làm trước Trung Quốc dưới thời Tổng thống George W. Bush, thậm chí trước khi rơi vào thảm họa việc làm do Tổng thống Obama gây ra, thì từ năm 2001 đến năm 2008, Mỹ đã mất 2,4 triệu việc làm vào tay Trung Quốc.
Hơn 30 năm qua, nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng trung bình 9-10% một năm. Nhưng dưới thời Tổng thống Barack Obama, Trung Quốc đã phát đạt nhanh một cách bất thường và Mỹ cũng thua lỗ nhanh một cách bất thường. Chỉ riêng quý I năm 2011, nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng với tốc độ vũ bão 9,7%. Còn tỷ lệ tăng trưởng quý I của Mỹ thì sao? Một con số đáng xấu hổ: 1,9%. Chúng ta có 14,4 triệu người mất việc. Chúng ta cần hành động.
Quan hệ của Mỹ với Trung Quốc đang đến bước quyết định. Chúng ta chỉ có rất ít thời gian để đưa ra những quyết định cứng rắn cần thiết nhằm giữ vững vị thế của ta trên thế giới. Cứ khoảng 7 năm, nền kinh tế Trung Quốc lại tăng trưởng gấp đôi. Đó là một thành tựu kinh tế khủng khiếp, và đó cũng là lý do tại sao hết năm này đến năm khác họ đánh bại ta về thương mại.
Ngay lúc này, ta đang có một khoản thâm hụt thương mại khổng lồ là 300 tỷ đô-la với Trung Quốc. Nghĩa là mỗi năm Trung Quốc kiếm được từ Mỹ khoảng 300 tỷ đô-la. Khi tôi tham gia các buổi nói chuyện trên truyền hình và các chương trình tin tức, tôi nói ra con số đó, và mọi người thậm chí còn không thể hình dung nổi trong đầu một con số lớn như thế, song đó là sự thật. Chỉ tính riêng sự mất cân bằng thương mại thôi, thì cứ ba năm Trung Quốc lại gửi ngân hàng gần một nghìn tỷ đô-la của ta.
Và đáng buồn thay, trong khi công nghiệp chế tạo của Mỹ từng là vô địch, thì giờ đây, vì chuyện Trung Quốc lừa ta bằng đồng tiền của họ, nên các công ty Mỹ không thể cạnh tranh về giá, dù ta làm ra những sản phẩm tốt hơn nhiều. Bởi vậy, bây giờ Trung Quốc là nhà sản xuất và xuất khẩu hàng đầu thế giới. Nhân đây cũng xin nói thêm là họ cũng có hơn ba ngàn tỷ đô-la ở ngân hàng dự trữ nước ngoài. Đó là số tiền đủ để Trung Quốc mua cổ phần chi phối mọi công ty lớn nằm trong danh sách chỉ số công nghiệp trung bình Dow Jones – các công ty như Alcoa, Caterpillar, Exxon Mobil, hay Walmart – và vẫn dư hàng tỷ đô-la trong ngân hàng.
Cứ 6 người trên hành tinh này thì có một người là người Trung Quốc. Dân số 1,3 tỷ người của họ vượt ta với tỷ lệ khoảng 4 trên 1. Đó là một nguồn nhân tài khổng lồ để xây dựng các doanh nghiệp, cung cấp nhân lực cho các khu chế xuất, đáp ứng đủ nhân sự cho các tổ chức giáo dục ưu tú, và xây dựng một lực lượng quân sự khổng lồ.
Một mối quan ngại lớn khác nữa là việc hàng năm Trung Quốc có 7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học. Cho đến nay, Mỹ vẫn vượt Trung Quốc về tỷ lệ tốt nghiệp đại học xét trên toàn bộ dân số, nhưng bạn phải hỏi liệu các trường đại học của ta có cho ra đời những sinh viên tốt nghiệp có kỹ năng cần thiết để cạnh tranh không.
Tôi đọc thấy quá nhiều câu chuyện về các tập đoàn phải tổ chức các lớp giáo dục bổ túc cho nhân viên. Và khi bạn nhìn vào điểm thi ở các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông, thì thật đáng báo động. Trong một nghiên cứu quốc tế có uy tín năm 2010 về trẻ em trong độ tuổi 15, Mỹ xếp thứ 25 trên 34 quốc gia về toán học. Còn Trung Quốc xếp thứ mấy? Thứ nhất.
Thực tế là, học sinh Thượng Hải không những đứng nhất ở môn toán mà còn đứng nhất về môn đọc và khoa học. Họ hoàn toàn hạ gục ta – và tất cả những người khác. Chắc chắn, nghiên cứu này hơi thiên lệch vì họ chỉ lấy mẫu học sinh ở Thượng Hải vốn là nơi có nhiều học sinh thông minh nhất Trung Quốc theo học. Nhưng, ngay cả tờ tạp chí có tinh thần tự do TIME cũng chỉ ra rằng, khi bạn xem xét những thay đổi nhân khẩu cực lớn đang diễn ra ở Mỹ, thì nguy cơ về giáo dục đã bắt đầu lấp ló phía trước. Chỉ trong một thế hệ nữa thôi, chúng ta sẽ là một quốc gia thiểu số trở thành đa số, và hiện thời có một con số đáng sợ là 40% trẻ em Mỹ Phi và Mỹ Latinh thậm chí không tốt nghiệp trung học phổ thông (chứ chưa nói đến đại học).
Trong tư thế là mục tiêu tấn công của Trung Quốc theo bạn thì Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào có kế hoạch đưa hầu hết các lợi thế kinh tế và giáo dục của Trung Quốc nhắm vào đâu? Chính xác rồi đấy, vào các ngành công nghiệp quân sự và vũ khí. theo tiết lộ của một thông báo mới từ Lầu Năm Góc, Trung Quốc đang nhanh chóng tăng cường lục quân, thủy quân và rót hàng triệu đô-la vào việc phát triển máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ I, tàu ngầm tấn công tiên tiến, các hệ thống phòng không tinh vi, các hệ thống chiến tranh không gian công nghệ cao và bổ sung cho kho tên lửa đạn đạo.
Phản ứng trước sự tăng cường vũ trang quân sự của Trung Quốc, Tổng tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ Michael Mullen đã nói: “Người Trung Quốc có mọi quyền phát triển quân sự họ muốn. Chỉ là tôi không thể hiểu nổi tại sao một số năng lực này, dù là [máy bay tàng hình J-20], hay thiết bị chống vệ tinh, hay vũ khí chống tàu chiến, thì phần nhiều lại có vẻ nhắm thẳng vào Mỹ.”
Những gì Trung Quốc đang làm trên mặt trận chiến tranh mạng cũng đáng báo động. Khi điều trần trước Ủy ban Quốc hội, Phó Tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ, Tướng James Cartwright, nói rằng Trung Quốc có liên quan rất sâu đến việc do thám thông tin máy tính của các mạng lưới thuộc cơ quan chính phủ và doanh nghiệp Mỹ. Tướng Cartwright giải thích rằng gián điệp mạng có thể cô lập các điểm yếu của mạng vi tính và cho phép người Trung Quốc ăn cắp tin tức tình báo quý giá.
Vậy ta phải làm gì đây?
Trung Quốc đưa đến ba mối đe dọa lớn đối với Mỹ khi thao túng tiền tệ quá đáng, nỗ lực phá hủy nền tảng sản xuất của ta một cách có hệ thống; gián điệp công nghiệp và chiến tranh mạng chống lại Mỹ. Người Trung Quốc đã hà hiếp ta nhiều năm rồi. Nhưng, chính quyền Obamacó vẻ gần như đồng lõa trong việc muốn giúp người Trung Quốc giẫm đạp lên ta. Obama tuyên bố ta không thể làm những việc có lợi cho ta, bởi nó có thể sẽ châm ngòi cho một “cuộc chiến thương mại” – làm như thể lúc này ta không ở trong một cuộc chiến như thế vậy. Tuy nhiên, tôi tin rằng chúng ta có thể vượt qua các mối đe dọa của Trung Quốc bằng một một chiến thuật khôn ngoan và một nhà thương thuyết cứng rắn.
Việc Trung Quốc thao túng trên quy mô lớn đồng tiền của nước này có mục đích là nhằm đẩy mạnh xuất khẩu của nó và hủy hoại các ngành công nghiệp nội địa của ta. Khi chính quyền Trung Quốc thao túng đồng Nguyên [yuan] (đơn vị tiền Trung Quốc, có lúc còn được gọi là Nhân dân tệ) và định giá thấp nó, họ có thể bán hàng cho các nước khác với giá thấp hơn rất, rất nhiều so với một công ty Mỹ, vì đồng tiền của ta được định giá ở mức giá thị trường chính xác hơn. Nghĩa là, hàng hóa của ta được định giá cao hơn, và việc này khiến chúng kém cạnh tranh hơn.
Nhiều nhà phân tích đã cố xác định giá trị thực của đồng tiền Trung Quốc, nhưng thật khó có thể nói chắc vì giá trị luôn thay đổi. Tuy nhiên, quả thật dường như cũng có một sự nhất trí là đồng nhân dân tệ có vẻ bị định giá thấp đâu đó trong khoảng 40- 50% so với giá trị thực của nó. Nghĩa là người Trung Quốc có thể định ra mức giá chỉ bằng nửa giá của một nhà sản xuất Mỹ cho một hàng hóa hay dịch vụ tương tự. Điều này báo hiệu nguy cơ người lao động Mỹ mất công ăn việc làm, và đó chính xác là chuyện đang xảy ra ngay lúc này.
Hãy nhìn vào những gì mà hành động thao túng tiền tệ của Trung Quốc đã gây ra cho ngành công nghiệp thép của ta. Là một nhà thầu xây dựng nhiều tòa nhà xa hoa khổng lồ, tôi có thể cho bạn biết rằng công nghiệp thép có ý nghĩa sống còn đối với sức mạnh kinh tế của ta, và là một khoản chi phí quan trọng trong bất cứ công trình xây dựng nào. Theo Hiệp hội Sắt Thép Hoa Kỳ (AISI), hành động định giá thấp tiền tệ của Trung Quốc là hình thức “trợ giá lớn nhất” cho các nhà sản xuất Trung Quốc, là “chìa khóa” cho sự bùng nổ tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc, và là “một nguyên nhân chính” cho sự mất cân bằng cấu trúc toàn cầu đang góp phần dẫn đến sự sụp đổ tài chính gần đây của Mỹ.
Sự thao túng tiền tệ của Trung Quốc và các hoạt động thương mại không công bằng khác đã giúp ngành sản xuất thép thô của Trung Quốc nhảy vọt từ 15% tổng sản lượng toàn cầu năm 2002 lên một con số cao đến không ngờ là 47% năm 2008. Năm 2002, Mỹ chỉ nhập khẩu 600.000 tấn thép (3% trên toàn bộ số thép nhập) từ Trung Quốc. Đến năm 2008, Trung Quốc đã khiến chúng ta phải mua 5 triệu tấn thép. Và một lần nữa, họ làm được điều này chủ yếu là nhờ việc định giá thấp đồng nhân dân tệ.
Kinh tế gia Alan Tonelson đã rất đúng khi viết:
Trong tám năm dài, nhóm vận động hành lang cho Trung Quốc ở Washington – được cấp cho nguồn kinh phí thừa mứa bởi chính các công ty đa quốc gia có cơ sở ở Trung Quốc được hưởng lợi từ khoản trợ giá 50% này [nhờ đồng nhân dân tệ được định giá thấp] – đã phô ra những lý lẽ hợp lý hóa việc không làm gì. Cái giá thảm khốc giáng xuống ta khi làm theo lời khuyên của nhóm vận động hành lang cho Trung Quốc cũng đủ để chứng minh cho việc làm ngơ mánh khóe gần đây nhất của nó… Các nhà máy Mỹ buộc phải tiếp tục đóng cửa, lợi nhuận của những nhà máy sống sót được thì tiếp tục sụt giảm và thậm chí biến mất, số việc làm mất đi ngày càng tăng và tiền lương tiếp tục bị cắt giảm. Tệ hơn nữa, sự mất cân bằng kinh tế toàn cầu lấy Mỹ làm trung tâm lại tiếp tục gia tăng cho đến khi chúng gây ra sự sụp đổ lớn nhất ở Mỹ và trên khắp thế giới kể từ sau cuộc Đại Suy thoái.
Những nhà quan sát khác, như thượng nghị sỹ Đảng Cộng hòa bang Alabama Richard Shelby, cũng thấy rõ. “Không nghi ngờ gì nữa, Trung Quốc đang thao túng đồng tiền của nước này để trợ giá cho hàng xuất khẩu,” Shelby nói. Về việc Trung Quốc mua trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ, Shelby nói: “Có lẽ đã đến lúc cần có điều luật mới để đảm bảo Bộ Tài chính chăm lo cho người lao động Mỹ, chứ không phải mấy gã chủ nợ Trung Quốc.”
Là nền kinh tế dẫn đầu thế giới, chúng ta là người bị thương tổn nặng nề nhất bởi các hoạt động thương mại dối trá của Trung Quốc – và bất kỳ có chút hiểu biết về kinh tế học đều biết là tôi đúng. Như CNN Money đã nói: “Hầu hết các nhà kinh tế học sẽ đồng ý với logic của Trump rằng Trung Quốc đang giữ giá trị đồng tiền của nước này ở mức thấp để giúp các nhà sản xuất của họ có lợi thế khi bán hàng sang Mỹ.”
Dĩ nhiên, trở lại năm 2008 trong suốt chiến dịch tranh cử tổng thống, Barack Obama đã rất hưng phấn khi lớn tiếng phát biểu về những tác động tiêu cực của hành động thao túng tiền tệ. Khi còn là ứng cử viên, ông ấy thậm chí còn tán thành một dự luật sẽ thay đổi luật hiện hành để “định nghĩa thao túng tiền tệ như một hành động trợ giá cần áp thuế đối kháng (thuế chống phá giá)”. Giờ thì hãy tua nhanh đến năm 2012. Hiện nay, Obama lại nói những lời ngon ngọt về chủ đề này và thực hiện thuật ngoại giao “khẩn khoản” thường thấy của ông ấy với người Trung Quốc. thử nghe những gì vị tổng thống này nói về việc Trung Quốc định giá thấp đồng tiền của mình: “Vì vậy, chúng ta sẽ tiếp tục mong giá trị đồng tiền của Trung Quốc ngày càng được định hướng theo thị trường, việc này sẽ giúp đảm bảo rằng không quốc gia nào có lợi thế kinh tế thái quá.”
Phát biểu này sũng sượt sự yếu đuối. “Chúng ta sẽ tiếp tục mong” bằng một phép màu nào đó người Trung Quốc từ bỏ những cách làm nguy hại của họ? Có đùa không thế? Cứ như thể nhờ phép màu nào đó, Trung Quốc đang cướp của chúng ta 300 tỉ đô-la mỗi năm nhưng ngày mai sẽ thức dậy và quyết định: “Các bạn biết gì không, chúng tôi thực sự cần chơi công bằng hơn với người Mỹ và thôi không cướp của họ tất cả công ăn việc làm, các công ty và hàng tỷ đô-la nữa.”
Có lẽ nhiều người sẽ cho là tôi đang nói quá tệ về Trung Quốc và những người đại diện của đất nước này. Sự thật là tôi rất nể trọng người dân Trung Quốc. Tôi cũng rất nể trọng những người đại diện Trung Quốc. Điều tôi không nể trọng là cách chúng ta thương lượng và đàm phán với Trung Quốc. Nhiều năm qua, tôi đã thực hiện nhiều thỏa thuận và giao dịch với người Trung Quốc. Tôi đã kiếm được một khoản tiền khổng lồ. Tôi đã bán các căn hộ với giá 53 triệu đô-la, 33 triệu đô-la và nhiều mức giá thấp hơn. Tôi đã tạo ra một trong những việc làm lớn nhất ở Manhattan với các đối tác người Trung Quốc và đã kiếm được rất nhiều tiền. Vì vậy, tôi biết rõ người Trung Quốc, tôi hiểu và tôn trọng họ.
Bất kỳ khi nào tôi nói một cách tồi tệ về những gì họ đang làm với ta, tôi không có ý chỉ trích họ – tôi chỉ trách các lãnh đạo và các đại diện của ta mà thôi. Nếu ta có thể quay lưng lại với họ là xong, hẳn tôi sẽ hết lòng khuyến khích ta làm vậy. Song rủi thay, họ quá thông minh và các lãnh đạo của ta lại không đủ khôn ngoan.
Tôi có nhiều bạn ở Trung Quốc và những người bạn này không thể tin rằng lãnh đạo của họ lại có thể ký được những thỏa thuận ưu đãi không thể tin nổi ấy. Điều đáng ngạc nhiên là, bất chấp mọi ngôn từ hùng hồn và gay gắt mà tôi dùng để chống Trung Quốc, tờ Bloomberg Businessweek gần đây đã đăng tải một bài báo về thứ mà người Trung Quốc muốn nhất. Đáng chú ý nhất là một đoạn trích dẫn lời của chủ tịch công ty bất động sản Asher Alcobi về những gì mà các khách hàng người Trung Quốc của ông ưa thích hơn cả: “Cái gì dính đến tên Trump thì đều tốt”.
Vậy nên, tôi nói xấu Trung Quốc, song tôi nói sự thật và các khách hàng ở Trung Quốc muốn gì? Họ muốn Trump. Bạn biết thế nghĩa là gì không? Đó nghĩa là họ tôn trọng những ai nói đúng thực tế và nói lên sự thật, cho dù sự thật ấy có thể không hay gì với họ. thực tế là, chính sự tôn trọng tôi dành cho người Trung Quốc đã dẫn tôi đến chỗ nói các lãnh tạo của ta phải cẩn thận. Người Trung Quốc sẽ lấy, lấy và lấy cho đến khi ta không còn gì cả – và ai lại đi trách họ khi họ có thể phủi tay?
Trung Quốc là đối thủ của ta. Đã đến lúc ta phải hành động giống đất nước này… và nếu ta làm đúng việc của mình, Trung Quốc sẽ đi tới sự tôn trọng hoàn toàn mới đối với nước Mỹ, và khi đó ta có thể hạnh phúc du hành trên đường cao tốc đến tương lai cùng Trung Quốc như một người bạn.

Bài viết được trích từ cuốn sách “Donald Trump – Đã đến lúc phải cứng rắn” được Alpha Books và NXB Thế giới phát hành toàn quốc vào ngày 18/7/2016.

DẤU THÁNH CHO MỘT NIỀM TIN VÔ THỪA NHẬN

hhieu

sinh ra từ bụng một bà mẹ quanh quẩn chái bếp
tôi thấy bộ não của mình đầy bồ hóng
mẹ bảo lật từng trang kinh mà đọc
lăng kính tôi trong vắt niềm tin
ở những tinh tú xa vời ánh sáng
ở lắm thiên thần chỉ có thật trong các tranh vẽ thời phục hưng
ở một lý thuyết đầy nghi vấn mà bà từng nhắc đi lại nhiều lần
loài người không biết từ đâu ra

cha tôi khuyên bảo
vào thư viện của kiến thức mà tìm cách khai sáng cái sọ khỉ của tôi
thời của tôi chỉ có những quyển sách nói về sự vô lý của tội ác
và sự ngu xuẩn của man di
hộp so tôi lợn cợn lắm niềm tin

giáo sư bảng phấn thuyết phục
hãy dấn thân trên những con đường đầy ẩn dụ của ngôn ngữ
để bị xước cào từng ý nghĩ và bị mưng mủ từng tư tưởng
tôi dấn thân cách khác
trên con đường đầy vực thẳm và hoang mang
niềm tin tôi bị gẫy gập như chiếc nạng tôi chiến tích
từ cuộc chạy trối chết
ra khỏi quốc lộ của sợ hãi
lắm lúc như thế
tôi đã vô tình làm một dấu thánh
ấn tượng từ một hoàn cảnh nào đó
cho một cái chết
[chưa đến!]

cái chết vô lý có dấu ấn riêng của nó
cách nào đó
trong ký ức hiện đang phân hũy
một dấu thánh có cách riêng của nó
lý do nào đó
trong một niềm tin hiện đang lão hóa
trên ngọn đồi hoang vu, của chính nó
#
một đêm trước đêm mọi người cùng làm dấu thánh
tôi làm dấu thánh, riêng tôi
cách vụng về run rẩy
cách xiên và xéo
ngay bên lồng ngực trái, đã dăm lần móp và méo
[nơi chỉ chứa dăm thứ có thể mang theo được khi trốn lánh, các thứ còn lại chỉ biết vội vàng âm bản bằng ký ức]
một dấu thánh vô thừa nhận
cho địa danh nào bị nổi tiếng
[ít lắm, là thời điểm bây giờ: chả ai còn thiết tới!]
cho lắm cái chết nào đó
bị con người gắn mác
vô lý
vô thừa nhận.

HHiếu