NGUYỄN MỘNG GIÁC

1.

Như thường lệ hàng năm, những tờ báo Xuân sặc sỡ xuất hiện cũng lúc với những chợ hoa mai, quầy bánh chưng bánh tét trên hè phố. Hai cụ già đứng quanh một thùng bán báo Việt ngữ, ngắm nghía trang báo Xuân nhiều mầu sau tấm nắp kính. Một cụ rụt rè đề nghị với bạn:

– Trông cũng hay đấy. Ta bỏ hai đồng 25 xu vào lấy một tờ xem thử có khác số thường hay không.

Người bạn ngăn:

– Chắc thế nào trong chợ cũng có báo biếu. Mình vào thương xá tìm cái gì uổng đã.

Cụ già gật gù, chân theo bạn mà đầu cứ quay lại nhìn thùng báo, tiếc rẻ. Từ trong thương xá, một bà lão tay ôm cành mai tay dắt cháu đi ra. Ngang thùng báo, bà lão ngừng lại, bảo cháu:

– Cháu đưa 50 xu cho bà. Ông ngoại dặn mua một tờ báo Tết.

Cô cháu ngoan ngoãn lục túi lấy đưa cho bà lão hai đồng quarter. Bà lão bảo:

– Bà bận tay cái cành đào. Cháu đi lấy báo luôn đi.

Cô bé thả tay bà ngoại, chạy đến trước thùng báo, nhón gót đẩy hai đồng quarter vào khe bên phải nắp thùng, chờ cho tiếng kim khí leng keng chấm dứt, rồi mới thành thạo giở nắp. Bé kéo ra một tờ báo Tết, vừa định thả nhẹ cho nắp thùng bán báo tự động đóng lại thì một người đàn ông trung niên ăn mặc thật sang từ xa chạy tới, vừa chạy vừa la lớn:

– Ấy, ấy… khoan đóng đã cháu! Chờ chú lấy thêm tờ báo đã!

Người đàn ông trung niên gạt cô bé sang một bên, rút nguyên một xấp báo Tết đặt lên thùng báo, rồi đứng ngay tại đấy giở một tờ ra đọc.

Chợt nhìn thấy hai đôi mắt ngỡ ngàng của bà và cháu, người đàn ông lắc đầu chán nản, nói bâng quơ:

– Báo với bổ! Chẳng có gì đáng đọc cả. Mua chỉ phí tiền!

2

Thằng em mặt mũi lấm lem, nước mắt ràn rụa chạy vào nhà mếu máo mét thằng anh:

– Nó giật mất cái pháo của em rồi…Nó…

Thằng anh cắt lời thằng em:

– Đứa nào? Nó đâu? Nó chết với tao.

Hai anh em chạy ra cửa, thằng anh chạy nhanh, mặt đỏ vì giận. Thằng em lon ton chạy theo, tuy còn khóc hưng hức nhưng mặt rạng rỡ ánh vui.

Thằng anh khuỳnh tay nhìn quanh, hỏi:

– Nó đâu? Thằng khốn nạn đâu rồi?

Thằng em nép sau lưng anh, rụt rè trỏ về phía một thằng cô hồn to như con bò mộng, tóc tai bờm xờm, trên cánh tay có xâm hình con cọp đang nhe răng. Thằng anh bảo em:

– Vào nhà tìm cái gì đánh cho nó một trận dập thây.

Hai anh em lại vào nhà, thằng em hí hửng chạy trước. Nhưng khi thấy anh cứ tìm mãi tìm mãi không ra vũ khí gì vừa tay, thằng em đề nghị:

– Hay em xuống bếp lấy con dao của má?

Thằng anh trừng mắt:

– Mày muốn ở tù mục xương hả? Chỉ cần thứ gì đánh cho nó biết sợ mà thôi!

– Hay thanh sắt ba dùng chèn cửa sổ?

– Đừng động tới đồ đạt của ba. Ổng…

– Hay là anh sợ nó?

– Thằng nhóc nhiều chuyện! Chung qui chỉ tại mày. Mày nhỏ mà đi sanh sự với tụi côn đồ mất dạy ấy làm gì!

3.

Cả làng sống hết mùa đông này đến mùa đông khác, suốt đời chưa hề thấy ánh nắng, nên khi có người bảo ở phía bắc có mùa Xuân vĩnh cửu, mọi người bỏ làng chạy về hướng bắc không một chút do dự, luyến tiếc.

Đi được một tháng thì họ bị một ngọn núi chận lại. Tuyệt lộ. Tuyệt lương. Tuyệt vọng. Người dự báo mùa Xuân lại nhất định bảo bên kia ngọn núi Xuân đang tràn trề, công việc phải làm là mọi người phải vừa canh tác để sống, vừa đào một đường hầm xuyên núi.

Cả làng bớt tuyệt vọng, bầu người đó làm lãnh tụ và ngoan ngoãn xếp hàng vào hai đội: đội trồng tỉa và đội đào núi. Dưới chân ngọn núi đá chót vót hiểm trở, tự nhiên mọc lên một làng mới. Việc mưu sinh trước mắt và việc đục một con đường vào tương lai đều nặng nhọc, lâu dài, nên dần dà mọi người trong làng đều trở thành anh hùng. Không anh hùng nông nghiệp thì anh hùng đào hầm. Có người đoạt danh hiệu anh hùng nông nghiệp ban ngày và anh hùng đào hầm ban đêm.

Mùa đông năm thứ mười lăm, một người săn thỏ khám phá ra một hẻm núi tuy cây cối um tùm gai góc, nhưng có thể dẫn đi vòng qua núi để đến phía bên kia. Anh chàng săn thỏ hớn hở chạy về làng báo tin mừng.

Mọi người reo hò một lúc, rồi đột nhiên không ai bảo ai, tất cả đều im lặng. Người này lấm lét nhìn người kia, như vừa phạm một tội lỗi không thể tha thứ. Người đoạt nhiều danh hiệu anh hùng nhất lên tiếng trước:

– Làm gì có đường vòng qua núi! Nó nói láo, bà con đừng tin!

Thế là các anh hùng liệt nữ hùa nhau chửi bới người săn thỏ. Họ dồn anh ta vào một vách đá. Trẻ con leo lên cao đái vào đầu anh ta. Đàn bà nhổ nước cổ trầu vào mặt anh ta. Đàn ông ném đá vào anh ta. Cuối cùng, lãnh tụ đến. Ông phất tay ra hiệu mọi người im lặng, rồi ra lệnh cắt lưỡi người săn thỏ.

Từ đó dù thiếu thịt, không ai còn dám đi săn thỏ nữa, chỉ lo miệt mài đào hầm xuyên núi để gặp mùa Xuân.

Nguyễn Mộng Giác