Cuộc phỏng vấn này được thực hiện bởi phóng viên JOE HOLT vào ngày Chúa Nhật ngày 30 tháng 10 năm 2011 tại tư gia của LARRY ENGELMANN ở SAN JOSE.
Bản dịch của BÙI HỮU LIÊM

Phóng Viên: Từ lúc nào Ông biết là mình muốn trở thành nhà văn?
Tác giả: Tôi sinh ra và lớn lên tại Austin, một thành phố nhỏ cách Thành Phố lớn Minneapolis 100 dặm Anh. Thành phố này có cơ sở làm thịt heo xay “spam” đóng hộp nổi tiếng. Nơi đây chỉ có một người tốt nghiệp Đại Học, đó là vị Bác Sĩ Địa Phương. Đây là vùng nhiều cư dân sinh sống và chúng tôi không rõ mọi người sinh sống bằng các ngành nghề gì. Khi tôi vào Đại Học, tôi vẫn nghĩ đến các ngành chuyên môn như Triết học, Xã hội học, Lịch sử mà không bao giờ cho Viết văn là một nghề nghiệp . Lối nhận định nầy cũng nghịch lý vì viết và kể chuyện như là phần đời sống chúng tôi lớn lên, đặc biệt là tiểu bang Minesota. Tôi ở rất gần Sauk center nơi nhà văn lớn Sinclair Lewis sinh ra và lớn lên. Ngoài ra tôi có đọc tác phẩm của một nhà văn nổi tiếng khác là Ole Edvart Rovaag, con của ông là Thống Đốc Carl Rovaag thời tôi vào Đại Học. Tôi muốn nhắc một bối cảnh lịch sử khi Thế Chiến thứ hai chấm dứt, lúc đó tôi là cậu bé rất nhỏ nhưng vẫn nhớ các cựu chiến binh bạn của cha mẹ tôi và cả cha tôi nữa, họ kể lại những câu chuyện lich sử thật truyền cảm và sống động. Đúng là chúng tôi lớn lên trong cái nôi của nền văn hóa truyền khẩu, và các câu chuyện viết thời Trung Học. Thời đó vào Đại Học xu huớng thường chú trọng đến nền khoa học kỹ thuật nên tôi đã chọn ngành chính là Toán và Hóa Học, hy vọng sẽ trở thành một khoa học gia, một chuyên gia về Hỏa Tiễn. Nhưng vị giáo sư Hóa Học thuyết phục tôi nên từ bỏ giấc mơ này… tôi còn học vài môn phụ trong khi kiếm một ngành học chính khác. Giáo sư môn Lịch sử thật là tuyệt vời với các bài giảng quá hay. Tôi ra trường Cao Học chuyên ngành Lịch sử và Kinh Tế. Sau đó tôi lên Đại Học Michigan theo chương trình Tiến sĩ Lịch sử. Thời gian học các Thầy giảng cho những bài tuyệt vời về Cộng Hòa La Mã, Lịch Sử Âu Châu thế kỷ 19. Thực sự từ các câu chuyện hay sinh viên phải viết lại các bài nghiên cứu. Tôi được dạy là các bài viết này khô khan và chán ngắt… vậy mà tôi nhận được việc làm giáo sư Đại Hoc San Jose State năm 1969. Lúc đó tôi có hai đứa con gái , vợ tôi là nghiên cứu sinh ở Stanford. Lương giáo sư thấp lắm khoảng 6,000 USD một năm nên tôi đã viết cho các tờ báo Chúa Nhật địa phương đế có thêm phụ trội nhờ tiền nhuận bút.
Phóng Viên: Ông có nhớ tờ chi phiếu đầu tiên không?
Tác giả: nhớ chứ hình như là 150 USD ,tôi nghĩ là phải nhiều hơn, đương nhiên sau này tôi kiếm được nhiều hơn, rồi trong tiềm thức tôi bắt đầu nghĩ là mình có những năng khiếu mà người khác không có. Các câu chuyện thể loại này được đăng trên các tờ báo Chúa Nhật, đôi khi tôi lấy các bài nghiên cứu của tôi lúc trước… Như Câu chuyện tàu ngầm L44 bị đắm ở Daly city năm 1942 chẳng hạn… Lúc đó tôi gởi bài này đến tờ Life magazine. Một hôm đang ăn sáng có tiếng điện thoại, có người xưng là Jones London goi đến và cho biết đọc bài tôi viết trên báo Life, bài viết về Tàu ngầm… tờ báo Life trả 6500 USD bằng lương giáo sư của tôi 1 năm. Anh bày tỏ ý định mời tôi hợp tác với chương trình “Good Morning America”. Tôi tưởng tôi làm ở đây nhưng họ đưa tôi qua New York . Đây là một bước ngoặc thay đổi quan trọng trong sự nghiệp viết văn của tôi. Viết những áng văn, được trả công viết lách thật là điều rất hạnh phúc, như là một phần thưởng. Khi về lại con gái tôi đi đón và chúng tôi đến một tiệm Cafe nơi có các nhà văn mặc áo pull cổ cao màu đen hút thuốc và tập trung viết lách. Họ là nhà văn sao? Tôi viết văn mà sao không măc đồ như họ và không hút thuốc. Tôi thực sự là viết, việc này khác với giả vờ viết. Lúc này tôi chắc là mình có năng khiếu viết văn. Lúc đó tôi bán được cuốn sách đầu tiên.
Phóng viên: Ông có lúc nào giới thiệu mình là Nhà văn trong các buổi tiệc tùng này khác không?
Tác giả: Tôi nhớ tôi đã gặp một người phụ nữ và không bao giờ quên cuộc gặp gỡ này mặc dù không còn nhớ khuôn mặt của bà ta. Bà ta hỏi tôi làm nghề gì, tôi trả lời là viết văn (Tôi không nói nghề dạy học ít lương của tôi ). Bà ta nói là tôi trông rất giống văn sĩ. Về nhà tôi soi gương mãi xem tôi có nét nào văn sĩ như bà ta nói không?
Sau đó tôi ra mắt và bán cuốn sách đầu tiên Intemperance 1979. Năm 1984-1985 Tôi ký hợp đồng hai cuốn sách “The goddness and American girl” và “Tears before the rain”. Tôi không thích nói về tiền, chưa bao giờ nghĩ sẽ kiếm được bao nhiêu tiền trước khi viết, nhưng mình cố gắng viết hay, bỏ thời gian và tâm trí vào và được trả công xứng đáng cho việc mình làm là điều quá tốt. Năm 1988 “The goddness and American girl ” được chọn là cuốn sách hay nhất của năm. Tôi nhớ lúc đó nhận hợp đồng 1 năm đi dạy ở Trung Quốc và trước khi đi tôi phải tham dự khóa hướng dẫn ở Đại Học John Hopkins, có vị giáo sư mua cuốn sách của tôi từ tiệm sách ở trường bước vào và đưa cuốn sách lên, mọi người trong phòng họp đứng lên vỗ tay. Đây là phần thuởng tinh thần rất có giá trị với tôi. Mọi người nghĩ tôi là nhà văn, điều ấy rất ư đặc biệt. Cuốn sách này dày 500 trang viết về hai người đàn bà 20 tuổi và 30 tuổi. Sau đó tôi qua Trung Quốc và năm 1991 Tôi xuất bản cuốn “Tears before the rain”, xong cuốn sách này “hàng ngàn giờ công sức”, tôi mà biết được phải tốn quá nhiều thời gian như vậy thì đã không bắt đầu. Tôi được cơ hội giới thiêu sách trước Hiệp hội Thuơng Mại Người Việt ở San Jose, có mấy trăm người Việt, họ rất xúc đông và đưa tôi lên mục đích để vinh danh và tri ân tôi. Khi đến phần giới thiệu sách tôi không nói nên lời. Một người đàn bà trong ban tổ chức đứng gần đó vỗ vai tôi và nói là tôi cần nghỉ ngơi nhiều hơn. Người viết bỏ hết thời gian, tâm hồn và trái tim cùng ước muốn viết hay rồi chinh phục được người đọc, họ đồng cảm và tri ân người viết, đó là một niềm an ủi to lớn đối với tôi. Và rồi tôi nhận thức được là mình càng viết nhiều thì lại càng khó vì những thiếu sót cuốn sách trước, đòi hỏi những tiêu chuẩn cao hơn cho cuốn kế tiếp.
Gần đây tôi có dự khóa huấn luyện cho người mới viết văn. Tôi thấy là tôi khó có thể dạy cho người khác. Sự nghiệp viết văn của tôi là một sự thẩm thấu lần lần, do học vấn, môi trường sinh sống và trưởng thành, và có thể từ DNA sinh học, cho tôi khả năng viết truyện thật xúc cảm. Bắt đầu viết văn bằng những kỹ năng viết trên báo, các bài viết ở trường Đại Học, nhưng viết để đời là cả một nghệ thuật, mà nghệ thuật là một tiến trình rất kỳ ảo. Tôi không hút á phiện tạo cảm hứng khi viết vì sợ tổn hại năng khiếu đặc biệt trong tâm thức, không muốn nó dãn ra hoặc co rút lại. Câu chuyện “The daughter of China” tưởng chừng không xảy ra – Tác giả như nghẹn lời và xúc động khi kể bối cảnh bắt đầu từ 1930 khi một gia đình có đứa con gái chào đời và dự định đổi về một đứa con trai, Người vợ đưa con cho người chồng đem đi, người chồng biết gia đình kia đổi ý không chịu nên trên đường về ném đứa con gái nhỏ xuống một con kinh đào và đem về tấm mền. Người mẹ giữ lại cho đến khi đứa cháu nội gái mở ra và thấy những mảnh vỡ vụn đỏ như máu . Khi tôi viết, lúc nào cũng thấy những thước phim này quay trong đầu và bật khóc, đọc cho vợ nghe đoạn nầy nhưng quá nghẹn ngào không nói được ra lời. Tôi như có một nối kết vô hình với những con người vô hình khi viết nên không biết làm sao dạy những điều cảm nhận rất đặc biệt này cho người khác… Cần phải có tấm lòng đồng cảm và nhân ái và thực sự sống trọn ven. Các Nhà văn lớn phải sống một cuộc đời, cần nên đi đến một nơi nào đó như Hemingway là một nhà văn lớn tôi rất ái mộ, không chỉ là tham dự những khóa hội thảo là có thể viết. Chúng ta phải bắt tay vào việc, mua một vé tàu và đi nơi nào đó. Chúng ta sẽ hiểu về mình nhiều hơn ở nơi xa lạ. Nếu biết một cuốn từ đầu đến hòan tất tốn cả hàng ngàn giờ có lẽ tôi đã không bắt đầu, nhưng rồi ta sẽ quên đi khi hoàn tất và lại có một bắt đầu mới (như là Mẹ tôi có 5 đứa con, lần nào sinh xong bà cũng không muốn sinh nữa rồi lại tiếp tục sinh đứa con khác.) Viết cuốn “the goddess and American Girl ” hơn 500 trang, từng đoạn, từng hàng, từng chữ, từng mẫu tự để hoàn thành. Tôi nghĩ là phí đi thời gian của Học viên và của tôi… đây hoàn toàn là một vấn đề không dạy được. Có ai biết dạy làm sao để đi xe đạp, phải tự đi lấy, có dự khóa huấn luyện này nọ cũng phải tự ngồi xuống và viết cả hàng ngàn giờ.

(Phóng Viên nhắc Ông Larry còn hai phút nữa. Ông kể chuyện trong hồi ký của Ông Henry Kissinger khi làm cố vấn An Ninh Quốc Gia năm 1969, có một chương trình điện toán của bộ Ngoại Giao và bộ Quốc phòng đưa vào các dữ kiện và đặt ra câu hỏi là khi nào thắng lợi trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Máy điện toán vận hành một hồi lâu và đưa ra đáp án là chúng ta thắng từ năm 1966. Giáo sư cười lớn và Phóng viên cười theo chấm dứt cuộc phỏng vấn 33 phút.)

Bùi Hữu Liêm (dịch)