50 năm một bài thơ của Đặng Phú Phong. Anh sáng tác bài này vào tháng 3 năm 1975 khi còn ở Bình Định và đang trên đường di tản. Bài thơ được đăng trên tạp chí văn chương THỜI TẬP do nhà thơ Viên Linh chủ trương, số phát hành ngày 15-4-1975 tại Sài Gòn. Số báo này được xem như là số báo văn học cuối cùng của miền Nam.
Các em hãy đi chầm chậm cùng thầy mình tình cờ gặp gỡ nhau đây trong cơn khói lửa tuy rằng phía sau đạn bom đang nổ nhưng chắc gì phía trước là yên
Ô kìa! Sao có em còn mang theo sách vở hãy quăng đi, mang theo gạo mà ăn nếu có sức đèo thêm mền chiếu sách vở kia đâu nuôi được kẻ đói lòng
Các em hãy đi chầm chậm cùng thầy hãy nghe thầy nói dù đây không phải là lớp học dù hôm nay không có giờ học cuối tuần và còn rất nhiều em vắng mặt
Thầy sẽ kể cho các em nghe chuyện thầy tản cư trốn Pháp nằm dưới gốc xoài kiến cán phồng cả thịt da ăn cơm ghé lang mì quá nửa đi mỏi chân đứng lại khóc òa mẹ phải bỏ bớt hành trang gánh thầy trong chiếc thúng chuyện đã xa xưa tưởng không còn nhớ nũa nào hay giờ hiện rõ ra đây thầy sẽ nói cho các em nghe trong chuyến tản cư này không giống như lần thầy trốn Pháp
Thầy sẽ giảng cho các em nghe thế nào là yêu thương thế nào là đùm bọc và thế nào là vui buồn thù ghét cho các em hiểu rõ mà các em bấy lâu nay dùng nó không đúng chỗ, sai lầm
Các em hãy đi chầm chậm để còn sức vì đường dài vô định để nằm xuống ngồi dậy thật nhanh khi đạn réo qua đầu vì đêm bây giờ quá sâu vì ngày bây giờ dài như một năm ánh sáng và những cụ già run rẩy và những em bé bò lê la họ rất cần chúng ta tiếp sức.
Bây giờ đây chúng ta dùng trước hết chữ yêu thương cho đúng nghĩa xem nào chữ đùm bọc ngời sáng như vì sao em hãy nhìn nó như nhìn sao bắc đẩu
Các em vui rồi đó khi nghe tiếng thở phào của người mẹ mà các em đã đỡ giúp hành trang để đôi tay mỏi được rảnh rang bồng đứa bé Và đây các em có buồn chưa: khi tay các em xách vai các em mang và sức các em thi chỉ bao nhiêu đó nhưng đàng sau còn vô số kẻ tật nguyền bị rớt lại vi chẳng còn hơi sức
Và sau hết các em hãy thù ghét hãy ném đá vào đầu chiến tranh hãy nhổ nước bọt vào nó rồi chặt cổ nó và hãy hát vang ca tụng hòa bình cho đoàn người chúng ta yên lòng đi tìm chút bằng an cho cuộc sống.
Mùa hạ cuốn anh đi cuốn em đi Mùa hạ cuốn bùng theo mùa hạ Cuốn chúng ta vào những bụi mù Cuốn chúng ta những lòng thù hận
Cuốn vào chổ ngồi hoang vu trơ khấc Ướt đặc mồ hôi tháng 4 không gió Không có một giọt mưa nào rơi Không một bóng cây nào che chở
Mùa hạ của những ngày chối từ Buồm căng lên những ngày căm giận Mùa hạ của những cuộc nhổ neo Mùa hạ của những cuộc phiêu tàn Mùa của chìm sâu nhạt nhòa mỏi mệt
Ôi quê hương bạo tàn thảm thiết Ôi quê hương trừng khốc lưng tròng Những đứa trẻ chưa kịp buồn đã mạt Chưa kịp cười tươi hồn nhiên nước mắt Chưa kịp làm người đã tắt thở rưng rưng
Mùa hạ của những sợi dây thừng Neo sâu vào trong giấc mơ điên dại Cuốn chặt vào cổ tay những tên đồ tể Chúng làm thịt đêm xanh bằng bóng tối Chúng thắt cổ tương lai bằng hư ảo tham tàn
Mùa hạ thầm thì trên môi khô lời kinh mặn chát Mùa hạ của bao lâu xa đau đớn vẫn không lành Mùa hạ quất xuống như điên Năm mươi năm rớm máu Nắng táp sau lưng lửa cháy trong lòng…
Đêm qua tôi đã mời cái bóng một điếu thuốc Cái bóng buồn thiu dừng lại chỗ tôi nằm Cái bóng hỏi thăm đường về với mẹ Cái bóng xa nhà đã hơn 45 năm
Cái bóng bảo không dám về đơn vị Vì đã tiêu khi đụng trận lần đầu Cái bóng sợ như rất nhiều bóng khác Nát thần hồn giờ không biết xác nằm đâu
Tôi hỏi bóng ở bên nào chiến tuyến ? Bóng lặng thinh và chỉ đứng tần ngần Mưa ngoài ngõ cứ như ai đang khóc Cái bóng buồn y hệt bóng nhân dân…
Tôi không thể chỉ đường cho anh về với mẹ Thôi thì ngồi xuống đây vấn điếu thuốc rê Về Hà Tĩnh, Thái Bình hay Đồng Tháp… Nếu không nhớ được nhà thì đâu cũng là quê…
Sáng nay dậy thấy lòng buồn rười rượi Ra ngã ba đốt mấy nén hương trầm Khấn Trời Phật có linh thiêng xin tiếp dẫn Đưa hồn các chiến sỹ về nhà với mẹ từ tâm
Trong hương khói chuyến xe đò dừng lại Có ai đó trên xe mĩm miệng cười thầm…
Hôm nay đọc “NỬA HỒN XUÂN LỘC” Nước mắt từ lâu tưởng cạn rồi Ta khóc Như chưa từng được khóc Như nhìn chiến trận mới đây thôi
Mây Xuân Lộc đỏ như màu lửa Đã dịu trong màn nước mắt rơi Người đi không nở câu chia biệt “Em giữ dùm ta nửa cuộc đời!” “Cổ lai chinh chiến!..Ừ! Ta biết… Lính trận…thì ai cũng vậy thôi!”
Cắn răng bỏ lại hồn Xuân Lộc Ghìm súng Trông theo bốn hướng trời “Lỡ mai…ta có không về được Em hãy quên…từng mơ lứa đôi!”
*
Hôm nay gặp lại trời Xuân Lộc Một nửa trăm năm vẫn có người Nhớ màu áo chiến mùi sương gió Ký ức vẹn nguyên của một thời SÀI GÒN chết điếng nhìn Xuân Lộ Nghẹn ngào… đành phải phụ em thôi!
*
Bao năm gặp lại hồn Xuân Lộc Nghe nhịp tim xưa lạc mấy lần Nghe gió SÀI GÒN như tức tưởi Thương đời kiêu bạc nhớ chinh nhân. Một nửa trăm năm đầu bạc trắng Nhắc thời binh lửa vẫn còn đau! Nhiều đêm mơ thấy về Xuân Lộc. Pháo sáng chia đường… lạc mất nhau…
*
Người ơi! có nhớ về Xuân Lộc Nhớ màu mây lửa đốt quê hương Đốt tim người Lính đi ngày ấy Gởi hẹn thề trong khúc đoạn trường… Người ơi! có nhớ về Xuân Lộc Trận đánh đầu tiên đến cuối cùng. Rút quân! chỉ muốn quay đầu súng Máu nóng tuôn trào… muốn vỡ tung…!
*
Hôm nay đọc “NỬA HỒN XUÂN LỘC. Người Lính năm xưa biết có còn? Đã nghe Người hận vì buông súng “Lẽ ra phải chết giữa Sài Gòn!” Người mang theo nửa hồn Xuân Lộc Trên bước ly hương cuối dốc đời Còn ta giữ nửa hồn Xuân Lộc Trong trái tim từng mơ lứa đôi…
Dân gian có câu” Đừng nghe cave kể chuyện, đừng tin con nghiện trình bày”.
Ngọc là cave, lại mới cai nghiện, nó kể câu chuyện này. Thật, hư lẫn lộn.
Cũng có thể Ngọc đã đọc ở đâu đó. Trong di chứng mộng du của ma tuý, nó hoang tưởng và hoá thân vào câu chuyện.
***
Chiều tối hôm ấy có điện thoại của thằng cò gọi, nó bảo Ngọc ra trước đường, có xe đón.
Không phải là xe ôm, mà một chiếc bốn bánh đang đợi.
Ngọc mở cửa xe, lòng có chút nghi ngại, hỏi: dạ, mấy người? Đông thì em gọi thêm.
Ngọc nhìn người đang lái xe. Trực giác cho thấy không phải là đám giang hồ, vũ phu.
Người đàn ông không nhìn lại, giọng ông ta nhẹ nhàng, thân thiện: không sao đâu, đừng lo lắng nhiều.
Ngọc lên xe từ cửa sau. Người đàn ông nói: xin lỗi, tôi cũng già rồi, cứ gọi tôi bằng chú. Cháu có thể từ chối nếu thấy bất tiện. Rồi tôi sẽ nói cho cháu nghe việc tôi cần cháu làm.
Ngọc có cảm giác an tâm nhưng vẫn nghi ngại. Nhiều ông khách già hơn ông ngoại nó, vẫn thích được gọi bằng anh mà. Ông này lạ lùng quá, điều gì sẽ đến?
Ngọc nói: dạ, đương nhiên là ông đã biết em làm gì. Nếu là việc ngoài “chuyên môn” của em, em không làm được đó.
Ông khách điềm đạm: cháu yên tâm, nếu cháu không đồng ý tôi vẫn trả tiền cho cháu. Còn làm gì, tôi sẽ nói sau.
Xe đi qua nhiều đoạn đường, ra khỏi thị trấn, đến trước cửa một biệt thự.
Ngôi nhà nằm sâu trong vùng cây, thật thơ mộng nhưng tạo cho Ngọc cảm giác bất an. Nó e sợ những điều kinh dị sẽ xảy ra.
Ông khách như đoán được ý nghĩ của nó. Ông nói: ngoài trời gió lạnh, cháu vào trong cho ấm.
*-
Ông ta dẫn Ngọc vào một gian phòng bài trí trang nhã. Giọng ông thân ái, như trong gia đình:’cháu ngồi nghỉ một chút, tôi cũng đói rồi, để tôi làm ít món ăn.
Giây lát sau, Ngọc đã nghe mùi thức ăn. Nó không còn lo lắng, chỉ thắc mắc không biết ông khách này sẽ biểu mình làm chuyện gì. Khó hiểu quá.
Ngọc dạn dĩ nói: chú, chú có cần con giúp gì không?
Ông khách bưng ra khay thức ăn. Đơn giản, nhưng sang trọng: hai đĩa mỳ Ý, một đĩa thịt nguội khai vị. Có cả một chai vang.
Ông ta rót rượu, nói: tôi quá quen với việc bếp núc. Rượu khai vị, nhẹ thôi, cháu uống cho ấm và ăn tự nhiên, cũng đã tối rồi.
Món ăn làm kiểu Tây, ngon. Ông khách tiếp đãi lịch sự, thân thiện. Ngọc cảm thấy an tâm.
Một lúc sau, khi thấy Ngọc đã xong bữa, ông khách nói: bây giờ, mời cháu đi gặp con trai chú. Nó ở phòng trong.
Ông ta mở cửa. Căn phòng rất rộng, có cả giường ngủ, bàn làm việc, như một phòng lớn của khách sạn.
Trên bàn ăn, Ngọc thấy một cái bánh sinh nhật. Nến đã thắp, sáng lung linh.
Ông khách gọi: Đức ơi! Mở nhạc đi, bạn đến mừng sinh nhật con đây.
Từ phòng trong, có chiếc xe lăn chậm rãi chạy ra.
Ngọc mím môi ngăn tiếng kêu hoảng sợ của mình.
Trên chiếc xe lăn là một người không tay, không chân.
Ông khách nhẹ nhàng đặt tay lên vai Ngọc, trấn an: nó là người. Người, rất người như mọi người.
Ông kể: vợ tôi, sau khi sinh nó được tròn tháng đã bỏ đi. Chính xác là 25 năm rồi. Tôi ở vậy nuôi thằng bé.
Đức- tên thằng bé- sinh ra đã không có tứ chi. Tay, chân nó teo lại chỉ còn một mẩu nhỏ. Nhờ tập luyện nhiều, Đức dùng mẩu thịt nhỏ đó đủ để điều khiển xe lăn, máy vi tính và các thiết bị trong phòng.
Đức bị phế tật thân xác, nhưng trí óc nó bình thường. Nó hiểu được đời sống nhờ công nghệ thông tin. Tôi cũng thường chở cháu đi ra ngoài nhìn người, nhìn cảnh vật.
Ông ngừng câu chuyện: mà thôi, chúng ta hãy mừng 25 năm làm người của Đức.
Ngọc thầm nghĩ: mừng! Có thể mừng cho cái sự sống người không ra người không? Ngọc lại liên tưởng đến Stephen Hawking. Và nó mong phép lạ đến cho hai cha con tội nghiệp này.
Ông khách nắm tay Ngọc, đẩy chiếc xe lăn đến trước bàn ăn.
Đèn, nến huyền ảo trong tiếng nhạc mừng sinh nhật.
Ông khách cất tiếng hát: Happy birthday to you.
Ngọc hát theo. Đức, cái thân hình không tay, không chân cũng hát: Happy birthday to you. Happy birthday to you..
Giọng Đức ngọng nghịu, như vọng về từ một cõi oan khiên nào đó.
Những giọt nước mắt đã lăn trên mặt người cha. Ngọc cũng rưng rưng cay mắt.
*-
Một lúc sau, như đợi một khoảng lặn trong giai điệu ma mị, người cha nói riêng với Ngọc: tôi thật lòng cảm ơn cháu. Tôi có đề nghị này muốn nói, mà… khiếm nhã. Cháu có thể từ chối.
Ngọc thông cảm: dạ, chú cứ nói.
Người cha khẽ khàng nói tiếp: dù thân xác không đầy đủ, không ra người. Nhưng Đức có lý trí, có tâm hồn như Người. Và, tất nhiên, nó cũng có ham muốn tình dục như mọi người.
Trong tồn sinh của đời mình ai cũng có khổ đau, có hoan lạc. Đức đã gánh chịu sự bất hạnh quá nặng của kiếp người từ khi mới chào đời.
Người cha nghẹn ngào tiếp tục ý tưởng:
Cháu à, nhân ngày sinh của Đức, chú muốn cho con chú món quà tặng của tạo hoá… đó là khoái cảm lạc thú giữa nam và nữ.
Chú muốn con giúp Đức được làm người, được như mọi người.
Chắc con đã hiểu. Con có thể từ chối. Chú không trách con đâu.
Ngọc sững sờ. Nó yên lặng, như không còn trong cõi nhân gian này.
Rồi nó nghĩ: tôi, tôi chỉ là một con đĩ, xã hội không xem là người, lại được giúp một người sống cho trọn chữ con-người sao?
*-
Có lẽ ai cũng sẽ tò mò muốn biết kết cuộc câu chuyện. Mà con Ngọc ngưng, không kể nữa. Cũng không có đứa nào biểu nó kể tiếp.
đi qua những phố bụi lầm màu mưa xa lắc nắng bầm dập tôi ngã tư bóng mẹ quê ngồi đồng tiền bố thí mồ hôi phố phường phấn son tủi hổ đèn đường những người em bán tàn hương xứ người đi qua hào nhoáng đười ươi những vênh váo mặt những cười cợt đau
….
đi qua ký ức máu trào những hồn cộng nghiệp dưới màu biển xanh có đêm ngủ giữa thị thành giật mình tiếng gọi thất thanh năm nào ! NGUYỄN ĐÌNH BỔN
Tương Tri 