NGƯỜI THỔI KÈN SAXOPHONE

1.
một đời gắn với cây kèn
như gắn thêm một bộ phận vào cơ thể
(giống máy trợ tim chẳng hạn)
mang hơi hướm của người
cây kèn cũng biết ngửa mặt lên trời
lúc cười lúc khóc
cảm thông sâu xa với người
tuôn ra những cơn đau ngất từ nhũng cơn mơ
vừa định hình đã vội tắt
những tiếng kêu thương của con chim gần chết
trong cơn khát tình của trương chi
đã bao lần nâng cây kèn lên
ngang mặt trời
là một lần mắt khai hoa
không còn thấy gì
ngoài những tiếng vỗ tay đến vỡ toang lồng ngực
anh say ngất trong niềm khinh khoái đến tột cùng

2a.
những chiều dòng sông mênh mông con nước lớn
đem nỗi nhớ ra hong nắng vàng như tơ
từ chiếc kèn bay lên serenata của enrico-toselli
là lúc xung quanh mờ dần mờ dần
đưa anh vào mộng
mộng đẹp hơn thực
mộng tái hiện điều ta mơ
đã gặp lại những người yêu cũ
của một thời chất ngất đam mê
đẹp như trăng
những con thiên nga dễ thương biết mấy
ưa rúc vào người và
ngước lên nhìn bằng đôi mắt không phải là mắt
mà trong suốt ánh nắng mai
cho đến khi tiếng kèn đã tắt
bầy thiên nga mới chịu vỗ cánh bay đi…
giờ đây họ còn sống
mà anh đã chết-chết trong họ từ lâu
họ đã có chồng con
có người còn được gọi bằng bà

2b.
bây giờ cây kèn trên tay anh mỗi ngày một nặng
phải ngã người ra phía sau
như cây khô chực gãy
mỗi lần từng ngón tay củi mục chạm vào phím
là một lần mắt anh
tuôn ra hai dòng lũ

3.
giờ chỉ còn anh chỉ còn anh
một hơi thở mòn
bên chiếc kèn hỏng hóc
anh khóc
khóc cho sự bất lực của tuổi tác
cây kèn khóc
khóc vì sự hủy hoại của thời gian
chẳng còn gì chẳng còn gì
ngoài chiếc bóng dưới chân

HẠC THÀNH HOA

Phạm Công Luận: Vẻ hấp dẫn của ký ức

Có người nói: “Viết, một cách nào đó, là chết”. Có những câu chuyện cũ, không có gì độc đáo nhưng ta muốn giữ cho riêng mình. Một ngày, ta ghi lại kỷ niệm ấy trên trang giấy, rồi được nếm trải cảm giác sung sướng khi bài viết nên hình nên dạng, được đăng trên sách, báo… Đến lúc nào đó ngồi lục lại trong trí nhớ, ta bỗng thấy những kỷ niệm lấp lánh ấy không còn đậm đà trong lòng mình nữa, không còn làm ta thao thức nữa, nó “chết” dần theo từng con chữ, để lại vài hình ảnh mờ nhạt. Điều đó như một quy luật tự nhiên.

Có một dạo tôi miệt mài viết về những cái Tết trong gia đình khi còn cha mẹ. Đó là khoảng thời gian hạnh phúc khi ngồi trước màn hình máy tính hoặc trong bóng đêm thả trí nhớ bay về miền xanh thẳm thơm mùi thuốc pháo ở những ngày xưa. Sau đó, những chuyện cũ như phai dần sau một lần lấy ra từ trong kho của kỷ niệm, giống như cuốn sách cổ trong hầm mộ tan thành bụi bay theo gió khi phơi ra ánh sáng mặt trời.

Khi có nhà riêng, anh bạn tôi tách gia đình nhỏ ra khỏi cuộc sống đại gia đình và dần thay đổi lối sống, từ cách trang trí nhà cửa trở đi. Ngày Tết, cả nhà đi du lịch nước ngoài, cửa nhà khóa kỹ vài lớp. Anh kể rằng thật thoải mái khi mấy ngày Tết không bị ràng buộc bởi những kiểu cách xã giao như trước kia. Anh không cần mua hoa về chưng, dọn bày cỗ bàn, cúng kiến, xông đất, cúng giao thừa, tiếp khách.v.v…

Một lần, ngồi bên hồ bơi ở một resort xứ người để trông con đang ngụp lặn dưới nước, anh sực nhớ hôm nay là mồng Một Tết. Anh nhớ trong căn nhà cũ kỹ một thời, nơi sum họp của gia đình bảy người con cùng cha mẹ khi xưa. Anh nhớ cái bàn thờ sáng choang với lư đồng mà chính tay anh, đứa con trai út trong nhà mỗi năm nhận phần việc lau chùi bằng khế, chanh. Anh nhớ dáng cha bận bà ba trắng đứng thắp nhang trước bàn thờ, dáng mẹ ngồi cắt củ kiệu và nhớ cảm giác sung sướng khi mang từng cái sàng tre sắp đầy kiệu và củ cải lên phơi trên sân thượng trong cái nắng thơm dịu của tháng Chạp ta. Anh thấy buồn thiu, rồi tự nghĩ tốt nhất là cất cho kỹ cái tâm trạng u uẩn ấy, vì những người thân yêu quanh anh khó mà hiểu được những gì thuộc thế giới tuổi thơ của anh mà họ không từng có mặt.

Có khi vợ anh, khi sống trong nhà chồng, cũng từng cảm thấy lạc mất nhiều cảm xúc của tuổi thơ, của quê hương, của kỷ niệm và của những nghi thức ở tôn giáo mà cô ấy gắn bó từ nhỏ. Tối đó, anh ngồi trên một góc giường phòng nghỉ, gõ phím ghi lại từng dòng về những thổn thức trong lòng. Anh thức để viết đến một giờ sáng, lưu lại và mỏi mệt nằm xuống ngủ khi tâm trạng đã nhẹ nhàng hơn. Biết mình không quen viết lách có văn vẻ, câu cú có lộn xộn, nhưng đó là liều thuốc hay. Anh bớt đi nhiều cảm giác nhớ nhung, cảm thấy việc viết lên trang giấy chẳng khác chi đốt một lá bùa, để những sầu não bay đi và tâm bình yên hơn.

Nhiều lần tôi thấy mình bị lạc trong mớ ký ức hỗn độn của “những năm niên thiếu dịu dàng và tuổi trưởng thành khắc khổ” (nói như Gogol), trong đó từng có những câu chuyện buồn, đáng xấu hổ và đầy giận dữ. Nhưng cho dù ký ức xấu cũng là ký ức, tôi chỉ thích nhớ những chuyện vui khiến mình từng thấy hạnh phúc.

Sự nghiêm khắc của cha trở nên dễ thông cảm, câu răn dạy khó chịu của ông anh cả chứa đựng sự chăm lo thương yêu trên bước đi của đứa em đang trưởng thành. Phải chăng đó là màng lọc không chỉ tạo nên từ lý trí mà còn từ sự thông hiểu và biết ơn, mà khi trưởng thành ở tuổi nào đó ta mới có được.

Viết về ký ức phải chăng chỉ là sự trốn chạy thực tại?

Tôi không nghĩ mọi chuyện đơn giản như vậy. Khi viết về quá khứ, tôi nhận ra mình là ai, những gì đã tác động đến mình để trở thành một con người đủ cả những tính tốt và xấu, với những điều mạnh mẽ lẫn yếu đuối trong tính cách không dứt bỏ được. Tôi hiểu rõ hơn vì sao mình yêu tha thiết một thành phố dù nó dần dần không giống như mình yêu thương, vì sao gắn bó với những xóm giềng, cây cỏ, thời tiết, khí hậu chung quanh khi chúng đã dần biến dạng. Và vì sao, luôn cố gắng truyền cho con một điều gì đó của quá khứ, dù các con thật ra đang sống để hình thành một quá khứ cho tương lai của các con. Đó là mật mã để gắn kết các thế hệ mà nhiều khi mong muốn truyền đi như là một thứ bản năng có sẵn. Có lẽ đó là lý do các cụ già thích kể chuyện xưa.

Dù sao, thời thơ ấu là thời gian đẹp nhất đời người cho nên viết về tuổi thơ là niềm vui thực sự. Bằng bàn phím, tôi du hành ngược thời gian, để được lần nữa nếm miếng bánh tráng kẹo mạch nha ngọt lịm của ngày xưa, hút nhụy hoa trong cuống bông bụp trồng bên hàng rào, nhai lại hạt điệp vàng thơm bùi và đăng đắng… Đó là những khoái cảm đơn sơ nhưng nhớ lâu.

Nên cho dù, viết là “làm chết” hay “làm mòn” những kỷ niệm, tôi vẫn muốn viết về những ngày xưa. Kỷ niệm càng đào, càng khai thác càng đầy và lộ ra những điều từng quen thuộc nhưng lạ lùng như mới gặp lần đầu. Đó là vẻ hấp dẫn khi được đào bới kho tàng ký ức.

Phạm Công Luận
(Nguồn: Tác Giả cho phép)

DẠO KHÚC 35

trận đánh bi thương diễn ra
dưới chân pho tượng mỉm cười
bao nhiêu máu chảy
bao nhiêu xương phơi
bao nhiêu người vĩnh biệt người

trận đánh hoàng hôn tung bay cát bụi chân đồi
bao nhiêu hoa rụng
vào chốn tàn phai
là bao vẻ đẹp qua đời

trận đánh mê say diễn ra giữa lưng chừng trời
bao nhiêu đau xót
bao nhiêu ngậm ngùi
để hồn mây trắng tả tơi

nhưng tất cả muôn nghìn trận đánh
vẫn hằng diễn ra giữa con người với con người
cũng không sao bằng trận đánh
âm thầm trong cõi lòng tôi

NGUYỄN QUANG TẤN

Bài thơ cho trái tim

tôi mang trái tim pha lê vào cõi đời trong suốt
tay tự xoa lồng ngực
giữa đại lộ muôn loài
soi lấy đời thực hư
tôi mang trái tim không của người
lạ kì
quái dị
theo cách gọi vô tư
nhếch môi cười
tim ác quỷ
trái tim tôi máu trong
ai làm sao thấy được khi chỉ có lòng nghi kỵ tối tăm
ngục tù
họ soi vào trăng xanh thấy trăng vàng nhễ nhại
họ soi vào giếng trong thấy bẩn bụi chất chồng
họ soi vào họ
và quy định cõi đời
bằng tiếng gà lay bình minh, tiếng ếch nhái kêu bò về chuồng
cả tiếng chó sủa ma ngoài bến vắng
trái tim pha lê biết đau không?
trái tim pha lê biết nhớ không?
trái tim pha lê biết buồn không?
trái tim pha lê người người khinh nhạo
vì tôi biết phía sau vòm trời là cổ tích
lá vẫn mọc mầm giữa miền nhớ không tên
không bóng đêm, không ồn ào hơi thở
nơi hồi sinh những đứa trẻ đẻ ra các vòng nôi
và lời ru như cơn gió lỡ mồ côi
lạc
từ phía sau vòm xanh ta thấy
sang bên này ướm giấc mộng sơ sinh
tôi mang trái tim pha lê đi tiếp cuộc viễn trình
không khóc được chỉ thấy mình tê dại
có vỡ không?
sao cỏ sướt chiều nay
có vỡ không?
chẳng còn gì ngoài mảnh vắng trong suốt
rơi
vào chiếc bị của bà lão gàn chờ quả thị
nhưng mà sao
nhưng mà sao
đôi tay mẹ còn lúc lắc một vòng nôi?

Bình Dương, 11/2018
Trần Đức Tín

DI NGÔN

Rồi anh sẽ gối đầu lên giấc mộng
ngủ quên đời trong giường mộ bình yên
em hãy khuấy hai tay làm biển động
che giùm anh tiếng đại bác vang rền

Xin em hãy liệm anh bằng tiếng hát
đắp mặt anh bằng mái tóc em buồn
cho anh quên những xác người tan nát
những kẽm gai còn rào kín tâm hồn

Em có nhớ, thắp hương bằng nước mắt
ngọt vô cùng anh sẽ uống no say
để anh quên chuyện trần gian đói khát
chén cơm đen muối mặn nuốt qua ngày

Và em hãy viết thư bằng cổ tích
đừng nhắc chuyện quê hương chinh chiến hận thù
anh sẽ tưởng hồn anh không xiềng xích
bay tìm em dù gió cát, sương mù

Anh sẽ dựng nhà với chân tay làm cột
giăng mùng cỏ xanh ngồi đợi em về
hai chúng mình sẽ bắt đầu hạnh phúc
tủi nhục này rồi con cháu quên đi!

TẦN HOÀI DẠ VŨ