Ba nó và chú Ba Mạnh đắp bờ cuốc lật được mỗi người hai sào ruộng là có cơn mưa đầu mùa. Cơn mưa đầu mùa đổ xuống như trút nước, hơn mười mấy phuy nước. Ba nó nói với chú Ba Mạnh:
“Hổng chừng năm nay mưa dữ à”.
Chú ba Mạnh cũng nghĩ vậy:
“Chắc vậy đó anh, mưa cho lúa tốt”.
Xuống giống bắp rẫy xong là xới mấy luống đất gieo mạ, chờ đủ nước bang đất thì cấy. Gieo mạ là giống lúa Ba Thóc, ngắn ngày hơn Nàng Yếu, Nàng Thơm, Nàng Sậu, chỉ bốn tháng, gạo tuy không ngon bằng, năng suất thì kém xa lúa ngắn ngày cao sản 3A, hột rất thưa nên kêu ba thóc nhưng bà con nói xưa giờ chưa thấy rày riết gì khi trồng lúa Ba Thóc, vậy là Ba nó và chú Ba Mạnh làm cho chắc ăn chớ tiền đâu mua thuốc rày và cũng đang khan hiếm, chợ đen còn khó kiếm.
Trời mưa mấy cây nữa, khoảng hơn nửa tháng sau thì ngưng bặt, im hơi lặng tiếng gần cả tháng. Nắng hạn nhiều ruộng gò đất bắt đầu nức nẻ, bắp chực chờ muốn héo. Bà con lo lắng trăm bề nay càng lo lắng hơn. Cầu mưa suốt mà chẳng thấy đâu, gặp nhau chỉ biết rầu rỉ. Dì Tư Thể gặp má nó:
“Bà con mình làm gì nên tội mà như bị trả báo vậy chị Hai?”.
Má nó lắc đầu:
“Chẳng hiểu dì Tư ơi, như no dồn đói dập vậy, cái khó cái khổ sao cứ ập tới liên miên”.
Dì Tư thể mệt mỏi:
“Kéo dài vài bữa nữa điệu này chết quá”.
Mạ già, không thể khác được, ba nó kêu nhổ cấy khô, cấy trong cái đất deo dẻo sền sệt, có chỗ cứng quá phải lấy cây vạt nhọn đầu chọt lỗ mà cắm xuống, như người dân tộc vùng cao trồng tỉa. Vừa làm vừa ngó trời. Có những buổi chiều mây ầm ầm đen nghịt kéo tới, ai nấy khấp khởi mừng thầm, miệng lầm rầm khấn vái ông Trời mưa xuống, mưa xuống cho bà con nhờ, rồi mây quần quần cả buổi sau kéo đi và tan rã, những cái lắc thẩn thờ lại ở trên đầu bà con.
Mỗi nhà cấy được một sào rưỡi, nửa sao còn lại đất quánh lại, không cách gì chọt được. Gần ruộng còn cái búng nước còn đầy, ba nó và chú Ba Mạnh quyết đào con mương đưa nước vô, được chút nước nào hay chút đó, chỉ mong đất được mềm cấy hết mạ rồi trông chờ mưa. Đào mương hai ngày, nước chảy tàm tạm để đủ cấy cho hết. Buổi chiều anh em nó chạy ra tát cho hết nước trong búng qua mương, cạn sạch nước thì, Trời! cá con lóc nhóc, nhảy búng quá chừng, lấy rổ xúc lấy xúc để, cá lóc và cá trê con bằng ngón út được cả thùng, cá rô nhỏ xíu như hột bí được cả rổ rá lớn, gần cả chục ký hông chừng. Anh em nó mừng rơn. Ba nó cũng mừng nhưng có phần buồn buồn:
“Cá con này kho tiêu hay kho lá gừng là khỏi chê, nhưng nay mai thì cá hông biết có sanh ra hông”.
Chú Ba Mạnh trấn an:
“Chắc có mưa có sanh anh Hai ơi”.
Hai anh em nó dù trời gần sụp tối cũng xách một nửa chạy về, biết ở nhà cũng sẽ mừng lắm. Hai anh em đi một đoạn rồi chạy lúp xúp một đoạn, mệt lại đi, về tới xóm trong trời tối mịt, anh nó gõ cửa nhà thím Ba Mạnh. Tiếng thím ba trong nhà vọng ra hỏi:
“Ai đó, có việc gì đêm khuya đêm hôm?”.
Anh nó trả lời:
“Dạ, tụi con đây thím, tụi con trong rẫy về”.
Nghe vậy thím ba ra mở cửa vẻ mặt lo lắng:
“Có gì vậy hông tụi con?”.
“Dạ, hông có gì, trong đó bắt được mớ cá con, tụi con tranh thủ đem về một ít” – anh nó lấy cá đưa thím ba.
Thím Ba thờ phào:
“Thím cứ sợ có chuyện gì trong rẫy, cảm ơn tụi con nghe, trong đó sao rồi”.
“Dạ, có ít nước búng nên cấy gần xong”.
Hai anh em về tới nhà, má nó giựt mình:
“Trời đất! tụi con đi chi tối tui vậy, nguy hiểm lắm”.
Anh nó cười:
“Dạ, cũng đi nhiều lần rồi nên quen, hông có sao đâu má, tụi con thủ sẵn mấy cây gậy, phòng rắn rít rồi”.
Má nó cầm bọc cá mà rưng rưng, nói giống ba nó:
“Để má làm bây giờ luôn cho nó tươi, cá này kho tiêu là nhứt”.

***

Ruộng lúa hợp tác xã làm ngày càng ẩu nay gặp nắng hạn vàng úa lẫn trong cỏ. Đất hoa màu gần một nửa bị bỏ hoang bởi cỏ ống ngập tràn, một nửa năm nay trồng bắp cũng vàng như lúa, không còn trồng bo bo. Anh Hải tặc kêu anh Ngạo:
“Mấy cái giếng nước cạn queo hết nước xài, xuống bưng đường khó đi quá, mày chạy thử lên đập coi có nước hông mậy”.
Anh Ngạo gật đầu:
“Ờ, để chiều xách xe lên coi sao, sẵn coi ông cụ già hổm nói luôn”.
Chiều anh Ngạo chạy đi rồi về, vừa đi vừa ngêu ngao:
“Nước ơi nước, thuyền ơi thuyền, mây ơi mây…”.
Anh Hải la:
“Tình thế này mà còn hát với hò mậy”.
Anh Ngạo trợn mắt:
“Hông lẽ khóc cha nội, khóc được gì hông… – Quay qua chú Năm Ngạn anh Ngạo tiếp – Mà tui hát đàng hoàng nghen, hông có hát bậy rồi kêu làm này làm nọ à”.
Chú Năm chặc lưỡi:
“Mày lúc nào cũng cà rửng, cà khịa, sao nói đi”.
Anh Ngạo chề môi:
“Thì đó, tui kêu nước ơi nước, mày đâu rồi đó, có giọt nào đâu, khô queo như đồng này chớ hơn gì”.
Bà con thở dài, anh Hải chặc lưỡi:
“Rồi, phải xuống bưng lấy nước về xài rồi bà con, à đập còn hông mậy”.
“Còn… mà còn có một nửa, bay mẹ nó một nửa rồi, ông cụ già nói hay ác ghê, cơn mưa đầu mùa nó thấm đất, vài cơn mưa sau nhỏ xíu mà nó đi một nửa, vài bữa mưa lớn đi hết cái chắc, phải chi nghe ổng đỡ cực công…”.
Anh Hải chặn lại:
“Thôi vậy đủ rồi mày ơi, chuyện đó có người khác lo, mày nói nhiều coi chừng mang họa vào thân”.
Chú Năm Ngàn đồng tình:
“Thằng Hải nói đúng đó mậy, thôi bữa nay nghỉ sớm, bà con tranh thủ đi lấy nước”.
Anh Ngạo nói thêm câu nữa:
“Phải chi ai làm cán bộ ai cũng như ông Năm thì đỡ khổ”.
Dì Tư Thể vừa đi về vừa nói:
“Có người này người kia mày ơi, ở đâu cũng có anh hùng ở đâu cũng có thằng khùng thằng điên”.

***

Cuối cùng vài ngày sau mưa cũng chịu tới. Bà con mừng phát khóc. Cơn mưa cứu tinh, cứu những đám bắp sắp sửa quỵ ngã, lá đã héo. Mấy sào lúa trong rẫy nhà nó và chú Ba Mạnh vừa cấy xong, úa vàng còn kịp nức lá lại chưa cháy khô. Mưa xuống không chỉ cảnh vật háo hức, hừng hực đâm chồi nảy lá vươn lên, bà con cũng như được tiếp sức sống. Nhưng rồi nhìn đi nhìn lại, nhà cửa đã trống huơ trống hoát, thức ăn dự trữ cạn queo, đồ đạc quý giá đã dần dần “đội nón” ra đi về phương trời nao. Chưa tới mùa gì cả, kể cả những dãi khoai lang…
Đói! Làm sao? Uốn nước mưa trừ cơm à?
Câu hỏi của kẻ ở gần cuối đường hầm, không chút ánh sáng. Rồi đến cuối đường chợt may mắn đến, một ánh đèn dầu leo lét lóe lên, ông cụ già xuất hiện:
“Vô rừng đào củ mài củ nần” – Chỉ vậy thôi rồi ông đi.
Bà con ào ào vai cuốc vai xẻng, vai giống vai gánh xông vô rừng, quên cả cảm ơn cụ già, quên cả hỏi ông ở đâu, anh Hải đất vừa đi vừa thật thà:
“Ông già giống ông bụt quá!”.
Anh Hải tặc cười:
“Ờ, giống thiệt nhưng ổng hông phải là ông bụt, ổng ở dưới bưng”.
Anh Ngạo gật đầu:
“Nghe nói ổng ở ẩn, có việc cần kíp ổng mới ra khỏi nhà, căn nhà của ổng cũng khó tìm, nằm trong rừng cây tán lá”.
Dì Tư Thể xen vô:
“Ổng hay thiệt chớ, bà con ai nấy quên bén, tui chỉ nhớ măng rừng nhưng chưa tới mùa, mài nần thì đâu ai đào bới còn từ mùa năm ngoái, năm trước nữa năm nay lớn thêm”.
Chị nó cũng theo đoàn người, chị nó cười:
“Con thì hông biết mấy loại này”.
Chú Tám phèn quay qua chị nó:
“Bây ở Sài Gòn mới về làm sao biết hết”.
Đoàn người tới rừng, khoai nần nhiều lắm đây mọc trải dài có gai nhỏ, lá tròn củ tròn to như khoai sọ, khoai mỡ u u nần nần, dây khoai mài ít hơn lá dài, củ dài thòn, ba bốn năm tất, nhỏ hơn cùm tay. Ai nấy vui mừng đào lấy đào để, gồng gánh về như đi hội. Dì Tư Thể nó:
“Khoai mài là ngon số một, ngọt bùi ngon còn hơn khoai mỡ”.
Anh Hải gật đầu:
“Chị Tư nói đúng, về luột khoai mài liền”.
Đem về nhà, đúng là khoai mài rất ngon, bà con làm tới tới, ngày hai bữa ăn không ngán, bữa cơm độn khoai lang hay bo bo thành bữa dặm. Hết khoai mài xoay qua củ nần, sáng luột củ nần ăn chưa tới trưa thì… lâng lâng, ra đồng anh Ngạo xà quầng như người say rượu, anh Hải tặc thấy lạ hỏi:
“Ủa, mày làm gì như gà mắc tóc vậy mậy, tối hôm qua xỉn lắm hả?”.
Anh Ngạo giọng uể oải”
“Tối qua có uống gì đâu, cơm hông có ăn lấy đâu rượu ông”.
Dì Tư Thệ thấy chị Thu Ba cũng lạ nên hỏi:
“Ủa mày làm gì như con gà quáng vậy Thu Ba?”.
Chị Thu Ba đáp giọng khọt khẹt:
“Dạ, con cũng hông biết nữa, sao sáng giờ người chóng mặt, say xẩm, như say rượu”.
Chú Tám phèn chợt la lớn:
“Tụi bây sáng nay ăn củ nần luột tươi phải hông?”.
Anh Ngạo và chị Thu Ba gật đầu. Dì Tư Thệ đập tay cái bốp:
“Trời! hèn chi, bây hông có biết gì hết, móc họng lẹ ra đi, để nó ngấm càng lâu càng khổ”.
Anh Ngạo và chị Thu Ba phải móc họng cho ói ra hết, vô bụi cây nằm phè, dì Tư Thể tiếp:
“Thằng Hải mày chạy về chỗ bà Bảy Hớn bán quán xin đỡ trái chanh với miếng đường quậy cho tụi nó uống giải độc, tao về nhà kiếm thêm miếng gừng”.
Có nước chanh và củ gừng, dần hồi anh Ngạo và chị Thu Ba đỡ ra, dì Tư Thệ chặc lưỡi:
“Tao tưởng bây biết chớ cái thằng miệng lưỡi bô bô này, xẻ củ nần ra coi, thịt thì vàng để chút xíu là có nhựa đóng liền, mùi ngai ngái hăng hắc”.
Chú Tám Phèn chỉ cách:
“Nần độc lắm, ăn luột liền kiểu này say chết người, trước tiên phải gọt vỏ, xắt lát rồi ngâm nước năm lần bảy lượt mới nấu ăn, phơi khô để dành cũng được”.
Chị nó trợn tráo mắt:
“Nhà con cũng đâu có biết, may quá là chưa có ăn”.
Chú Tám Phèn cười:
“Giờ thì biết rồ nghen, người ta còn nói đói nhăn răng mới ăn củ nần đó con”.
Nhà nó không dám giữ củ nần, sợ quá đem đổ bỏ hết, mà cũng do cái ăn còn chút chút tàm tạm dự trữ. Nói là sợ vậy chớ nần mài củ của rừng tuy ăn được phải rưng rưng nước mắt đã cứu đói không biết bao nhiêu nhà, qua cơn bĩ cực đến giữa mưa, có bắp có khoai lang.

***

Rẫy phát đốt mùa đầu tiên nên không có cỏ, ruộng lúa cuốc lật ủ mấy tháng cũng vậy, cỏ mục tan thành bùn, cho đất tốt. Không mất công làm cỏ ba nó và chú Ba Mạnh tiếp tục đốn cây làm than. Nghỉ hè, anh nó ở nhà phụ má còn nó ở lại trong rẫy phụ chuyện vặt, đưổi chim, đuổi khỉ, heo rừng đêm bằng cái bò cạp và lo cơm nước với ba. Chú Ba Mạnh lượm đâu được chiếc xe kéo ao đó bỏ lại gần đường rày xe lửa kéo về. Ba nó hỏi:
“Của ai vậy chú?”.
Chú Ba đáp:
“Hông biết của ai nữa anh, thấy bỏ ở bãi cỏ, bỏ lâu rồi, tui để ý hổm giờ, chắc là bỏ thiệt chớ hông phải để đó, để đó chi giữa rừng, hư chút đỉnh, sửa lại chắc kéo tạm được”.
Ba nó và chú ba mạnh lục đục cả buổi sửa xong chiếc xe kéo, kéo ngon lành, kéo cây về hầm than đỡ phải vác nặng nhọc. Vài bữa sau ba nó nói:
“Tối nay tui với chú kéo than về”.
“Vậy đi anh chớ cũng lâu rồi chưa đem về, với lại cũng thăm nhà chút, kiếm miếng tiếp tế nữa”.
Chiều ba nó và chú Ba Mạnh chất than lên xe, chú Ba Mạnh lừng khừng:
“Mà có mình thằng nhỏ ngủ lại tui thấy tội quá”.
Ba nó nhăn mặt:
“Nhưng biết làm sao, xe than này tui với chú mới đẩy mới kéo nổi”.
Đứng phụ phụ nãy giờ và ngủ lại cũng lâu lắm rồi nên thấy đâu có gì, nó lên tiếng:
“Dạ, hổng sao đâu, con quen rồi mà, có một đêm chớ bi nhiêu”.
Ba nó hỏi lại:
“Con chắc hông?”.
Nó cười hề:
“Dạ, chắc chớ, hơn cả tháng ngủ trong này rồi mà”.
Chú Ba còn nghi ngại:
“Chắc chắn nghe”.
Nó gật đầu dứt khoát:
“Dạ, ngon lành”.
Trời chập choạng ba nó và chú Ba đẩy xe rời rẫy, còn dặn thêm lần nữa cẩn thận củi lửa, lâu lâu thức oánh bọ cạp như hổm rày.
Đêm xuống, nó – thằng con nít mười bốn tuổi đầu bỗng chợt thấy rùng mình, trống trải giữa màn đêm u tịch, giữa rừng rú xa xăm, giữa đêm tối mịt như đêm ba mươi giơ bàn tay trước mặt còn khó thấy, không tưởng tượng được lúc ở một mình lại như thế này, bấy lâu nay điểm tựa ba nó và chú Ba mạnh mà đâu có nhận ra. Gió rừng lùa thổi qua ào ào nghe như tiếng ác quỷ hay phù thủy trong truyện cổ tích rồi ngừng im bặt, trong cái khoảng thời gian im ắng lâu lâu lại vang lên tiếng động, nó chỉ dám nghĩ có lẽ của cành cây rơi rụng, của con vật nào đó nhảy nhót trong đêm làm giựt mình thôi, nghĩ vậy mà tiếng động còn như hù dọa trêu ngươi rồi. Cứ vậy hết im ắng thì lại tiếp cơn gió ùa qua…
Nó đang quen dần với những tình huống này chợt giựt bắn người, một tiếng động lớn vang vọng tới, đúng hơn là tiếng hú chói tai ập vào, tai nó ong ong lên cả buổi lâu, định thần trở lại thì ra là tiếng còi tàu kèm theo những tiếng xành xạch đi theo, những tiếng lúc bình thường nó vui mừng đón chờ, mong xóa bớt nỗi cô đơn giữa rừng rú cô liêu, thậm chí có những lúc cố lắng nghe từ xa để nhanh chưn chạy ra mà nhìn ngắm chuyến tàu băng băng qua dù chỉ được chốc lát.
Nó chỉ có hai chỗ dám đi, một rón rén bước xuống sạp tới bên bếp lửa cơi cho nó cháy lên và cho thêm củi, hai là nhích người trở về sạp ngồi thu lu, nép sát vào vách, bây giờ vách chòi là điểm tựa cho nó mặc dù đôi khi cũng bị lạnh sống lưng bởi cơn gió len lỏi qua những tấm ván bìa chui vào bên trong chòi.
Phải hơn một tiếng đồng hồ ngồi thu lu như vậy mới vơi dần đi nỗi sợ hãi, nó muốn bước chân ra khỏi chòi chỉ cách đó chừng ba bốn chục bước thôi để oánh bò cạp, phải gióng lên tiếng báo động cho đàn thú rừng biết nơi đây vẫn có người, bắp đã ra trái đâu có thể giỡn chơi được, ấy vậy mà chân nó không nhích, cứng đờ ra như gỗ đá, trong đầu thì mồm một hiện về những câu chuyện kể mà nó nghe được rất nhiều, chuyện con heo độc chiếc dữ dằn, dù bị bắn trọng thương nó có thể quay đầu rượt người đi săn húc lòi cả ruột ra, chuyện cọp về làng bắt trâu bắt bò, còn chuyện khỉ thì chính nó đã từng bị, những con khỉ có biết sợ là gì, những con khỉ quậy tưng sẵn sàng bay vào dành giựt đồ ăn người cầm trên tay chớ đừng nói là chỉ trêu ghẹo…
Nhưng những chuyện này đối với nó cũng không bằng những chuyện về ma quỷ, ma quỷ dẫn người dấu trong bụi tre, dẫn người đi lang thang trong rừng bỏ đói, rồi những người lớn kể với nhau đêm đêm ở ngay làng nhìn ra thấy hàng hàng những người bồng súng cầm đuốc đi như diễu binh, đó là những oan hồn chết trong chiến trận, phải lẩn quẩn không thoát ra được… Những câu chuyện cho nó những nỗi sợ mơ hồ, hư hư thực thực, lạnh ót lạnh sống lưng hơn cả những cơn gió rít qua khe vách.
Nó muốn chống lại nỗi sợ hãi để bước ra với cái bò cạp. Nó tự hỏi bằng cách nào để đè bẹp? Nó nghĩ tới ba, ba một mình giữa rừng là chuyện thường tình đó thôi, nhưng rồi trong đầu lại vang lên cái câu ba lớn rồi, ba lại dạn dĩ, ma quỷ hay thú rừng sợ người lớn, trừ phi bất đắc dĩ mới chống trả. Nó tìm cách khác, hồi sau nó à ra, nghĩ tới cái đói, nghĩ tới củ nần, nghĩ tới bo bo, nghĩ tới nồi cá kho bằng đầu cá cho heo của má nó, nghĩ tới công sức biết bao nhiêu của ba đã phát lao tre làm rẫy, có cả máu đổ và công của nhiều người phụ nữa, trong đó có cả nó, đâu thể để sự sợ hãi làm tan nát được.
Nó thấy hay bởi cách này trấn được bớt được sự sợ hãi. Bước xuống khỏi sạp, chân run run, với lấy cây củi lửa cháy rực nhứt, nó bước ra, vừa rón rén vừa nghĩ, những suy nghĩ ở trên cho đầy ắp trong đầu che lấp hết mọi thứ để mà bước. Không bước thẳng, nó xoay vòng vòng đi tới vì dù sao sau lưng vẫn còn ớn lạnh. Cuối cùng cũng tới được cái bò cạp, kéo dây tới tấp, bình thường chỉ kéo năm bảy cái, lúc này nó kéo lia lịa mười mấy cái, tiếng rầm rầm của cái bò cạp làm yên tâm hơn, xé tan bớt cái đêm như tận cùng này. Oánh bò cạp xong, nó quay đầu chạy một mạch vào bên trong chòi.
Vậy là nó đã tìm ra cách chế ngự bớt cơn sợ hãi. Mệt mỏi, ngã lưng xuống sạp, vẫn nằm sát vách, thiu thiu ngủ, chợt phải bật ngồi dậy, lỡ ngủ quên thì sao? lại nghĩ ra cách nào để thức tỉnh giữa giấc, không còn cách nào hay hơn, nói với chính mình, “lấy dây cột vô cẳng rồi cột vô cây cột, ngủ cách gì không lăn, chưn không vùng vẫy”, vậy là làm theo.
Đêm đó cho tới tờ mờ sáng nó thức dậy năm lần, mỗi lần dậy lại ngồi chập lâu để nghĩ đủ thứ hầm bà lằng để quên nỗi sợ rồi đi vòng với cây củi lửa ra oánh bọ cạp. Lần cuối nó thức thì ba nó và chú Ba Mạnh đã trở vô tới, thấy chân nó cột dây là hiểu liền, xoa đầu nó và khen:
“Giỏi lắm con trai, biết lo vậy là tốt”
Ba nó lấy trong giỏ ra một nồi đậy kín bưng cột thêm dây chằn chịt. Chú Ba Mạnh hỏi:
“Chà cái gì trỏng mà kỹ dữ vậy anh?”.
Ba nó cười:
“Bà xã sợ đổ, bả đổ bánh căn* (*Bánh khọt), mấy mẹ con thức cả đêm xay bột đổ bánh”.
Bắt lên bếp hâm lại nồi nước cá kho, lấy rau lấy bánh ra bỏ vô tô, nước sôi, ba nó chan vô, cùng nó và chú Ba Mạnh hì hụp húp. Ba nó ăn một tô rồi buông đũa:
“Chú và cháu nó cứ tiếp tục, tui hồi nãy mần một tô ở nhà rồi”.
Chú Ba khen nức nở:
“Ngon quá trời, chị Hai khéo tay, nấu món nào cũng ngon khỏi chê”.
Nó cũng ăn thêm tô nữa, lâu lắm rồi, nó không nhớ nổi là bao lâu mới lại được ăn những món ngon, vừa ăn vừa nghĩ giống như phần thưởng cho đêm giữ rẫy vậy, nhưng chủ yếu là cho sự vượt qua sợ hãi. Ăn xong còn buồn ngủ, no nê và sảng khoái, chẳng lo nghĩ gì nữa nó ngả lưng oánh một giấc tới trưa trừa trưa trật mới dậy.

***

Mùa thu hoạch của hợp tác xã gần như mất trắng. Bông cỏ nhiều hơn bông lúa. Bắp trái tong teo. Bắp bà con được chia về luộc chắc được một bữa cho gia đình nhiều người. Lúa không đủ đóng cho hợp tác xã, thiếu chỉ tiêu.
Mùa kế tiếp chẳng ai buồn ra đồng mặc cho tiếng kẻng gõ tới gõ lui nhiều lần. Dì Tư Thệ là người bung phát pháo đầu tiên:
“Nhà tui đói lấy gì ăn mà làm, lo cho tui cái ăn đi tui sẵn sàng, còn bây giờ hông có tui phải tự lo, tui tự kiếm ăn, bắt tui thì tui chịu”.
Anh Ngạo như được mở lòng:
“Tui cũng vậy, hông chừng bắt tui còn khoái, tui khỏi lo đói đỡ mệt óc”.
Người này kéo theo người kia, hiền khô như anh Hải đất cũng lắc đầu với tiếng kẻng ra đồng:
“Mấy ông oánh mấy ông tự làm đi”.
Đất ruộng, đất hoa màu trở thành đất hoang.
Bỏ lao động hợp tác xã, giữa mùa mưa, mùa măng mọc rộ, bà con kéo nhau vác câu liêm vào rừng xắn măng. Xắn măng không nghe cấm, không bị bắt nhưng măng khô chở nhiều đi bán vẫn bị quy vào buôn lậu, phải lén lút. Măng rất được giá, bán tươi liền cũng được, phơi khô được giá hơn. Măng đầu mùa còn măng gốc, đặc ruột chỉ tám chín ký tươi có được một ký khô, giữa mùa phải mười ký, còn cuối mùa măng lên cao rất nhanh, măng lên vùn vụt, một ngày vươn lên mấy thước, măng rỗng phải mười một mười hai ký mới được một ký khô. Măng là cái phao cứu sinh cho không biết bao nhiêu gia đình cứu đói, một mùa măng nhà vài người cần mẫn kiếm chừng hai tạ khô, sống gần được nửa năm chớ khống ít. Nhưng cũng như củ nần, lấy của rừng phải rưng rưng nước mắt, đi xắn măng là cùng cực. Đi sớm lội cỏ le lút đầu còn đọng sương tới được lao tre là ước như chuột lột. Những lao tre già xấp lớp lá mục dày cộp sanh muỗi mồng lũ lũ nhưng măng mới nhiều, tre già thì gai tua tủa, chuyện bị cào xé rướm máu da dẻ mặt mũi là bình thường, áo quần phải vá chằng vá đụp. Dép thì ai dám mang đôi dép Lào, sa bô, bởi đây là những đôi dép vía, mắc mỏ vô cùng chỉ để dành cho dịp quan trọng, tụi nhỏ thì để dành đi học nên dép xài chủ yếu là đôi dép râu, đế dép như vỏ xe, quai chéo, quai hậu xỏ xuống đế giống cắt từ ruột xe, mang dép này trong túi lúc nào cũng kè kè nan tre chẻ giữa để dép có xổ quai mà đút vào lỗ đế kẹp quai kéo qua. Dép cao su đi gặp nước trơn nhớt, bước tới tuột quai ngày một, tuột dép chân trần đạp gai đầy cũng là chuyện thường tình, có những gai lớn đâm xuyên lòng bàn chưn. Một nỗi nơm nớp sợ là những đàn ong, ong chích vài phát sưng vù mặt mũi đau nhứt vẫn còn cầm cự là ong thường, vết chích dù chỉ một của con ong vò vẽ dễ lên cơn sốt, phát bịnh mê man và rắn rít nữa, có người bỏ mạng vì rắn độc giữa rừng…
Má nó cũng bao bị đi xắn măng gần nhà, xắn mắng với đàn bà con gái còn cực gấp bội phần đàn ông con trai. Anh nó hết việc rảnh rỗi cùng vào rẫy theo ba nó vác câu liêm, nó thì chủ yếu đi lột vỏ.
Một buổi chiều gánh măng về đi dọc theo đường ray cách rẫy vài cây số thì gặp một lán trại làm sơ xài cạnh ngay dòng suối, có vài người ngồi trong lán, một người đàn bà chạy tới hỏi:
“Xắn măng về hả anh?”.
Ba nó gật đầu và ghi ngại nhưng không dấu được phải trả lời:
“Dạ phải”.
Người đàn bà chừng hiểu sự lo lắng của ba nó, bà nhoẻn miệng cười:
“Tui hỏi có bán hông chớ hổng có gì đâu”.
Chú Ba Mạnh thấy lạ:
“Chị nói thiệt nói chơi, mua bán gì ở đây, đừng giỡn tụi tui nghe, muốn báo bắt hả?”.
Người đàn bà phẩy tay:
“Cái chú này, ai giỡn kỳ cục giữa rừng rú, nhìn tui ác lắm sao kêu bắt?”.
Ba nó bỏ gánh măng xuống:
“Chị nói hông giỡn giữa rừng vậy là sao?”.
Người đàn bà tiếp, giọng nhỏ đi:
“Mấy chú hông biết gì thiệt hả, thôi để tui nói luôn, vậy nè, chỗ này cái cầu bắt qua suối nó yếu lắm, mấy ổng sửa tới sửa lui cũng vậy, xe lửa qua đây phải chạy chậm lại, chạy rề rề hà, nên bà con thảy đồ lên xuống được, đi buôn đó, tui mua đi buôn”.
Ba nó và chú Ba Mạnh hiểu ra, ba nó hỏi tiếp:
“Chị mua sao?”.
Người đàn bà đon đả:
“Nói thiệt với mấy chú tui đi buôn thiệt, nhưng tui quen biết mấy ông trên tàu đi thẳng Sài Gòn mà hông có mất mát, nên tui mua bán đàng hoàng, giá chợ sao tui mua vậy, mấy chú khỏi mất công gánh về lại khỏi lo cân thiếu đủ”.
Ba nó và chú Ba Mạnh thấy có lý, kêu cân thử, thấy cũng đúng như dự đoán và giá cả nên đồng ý bán. Ngồi nghỉ một hồi ba nó hỏi:
“Chị có mua than hông?”.
Người đàn bà gật đầu:
“Mua chớ, có nhiêu mua bấy nhiêu”.
Ba nó gục gật:
“Tụi tui còn một mớ bữa nào gánh lên chị”.
Vừa lúc này thì có tiếng còi xe lửa tới, đúng như người đàn bà nói, xe lửa xình xịch chầm chậm lại, chạy cà nhích cà nhích qua cầu, ngay chỗ lán bốn năm người đàn ông mình trần trục trục khuân vác bao bao thảy ào ào lên, có mấy người trên xe lửa tóm lấy kéo vào bên trong. Xe lửa người ngồi trên thành cửa sổ, người đu bên hông đầy kịt, người ngồi cả trên nóc toa, có người còn chạy rần rần trên nóc. Nhiều người kể lại nhiều tai nạn thương tâm xảy ra, có cả cái chết vì nhảy vì đu theo tàu như thế này.
Một người trên xe lửa thảy xuống một bao. Người đàn bà cười:
“Cái này ở ngoài Trung đưa vô?”.
Ba nó hỏi:
“Chắc chị cũng lấy hàng từ Sài Gòn ra?”.
Người đàn bà gật đầu:
“Có chớ, chủ yếu là gạo, đường với bột ngọt”.
Ba nó sáng mắt lên:
“Vậy bữa nào tui có măng với than đem đổi chị hén?”.
Người đàn bà cười cười:
“Ừa, được chứ sao hông”.
Trên đường về ba nó nói với chú ba mạnh:
“Vậy được đó chú Ba”.
Chú Ba bập bập điếu thuốc rê:
“Khỏe hơn đó anh, với lại coi bộ bà này cân đúng, buôn bán bây giờ người ta bắt đầu sanh tật rồi, hông như hồi xưa nữa, gian lận thấy ớn rồi”.
Ba nó cũng đang ngậm điếu thuốc, lấy điếu thuốc ra, ba nó đáp:
“Đúng đó chú, với lại mình có thể mua gạo, đường, bột ngọt về bán rẻ cho bà con coi như kiếm chút công, buôn bán giờ sợ quá, đong bằng cái lon sữa bò họ đập móp đít cho nó nu lên, cân mua thì kéo cái rẹt cho đòn cân trì xuống, cân bán thì đè đầu cân cho nhổng, cân đồng hồ thì chỉnh lò xo, khó lường hết được”.
Chú Ba mạnh thở dài:
“Thời buổi gì kỳ cục”.
Nó cũng thấy thêm nhiều điều kỳ cục.
Xóm làng đã bị ăn trộm, ăn cắp. Nhiều người nói ở đâu tới chớ hồi nào giờ dù đói dù nghèo cũng có ai làm vậy. Có những nhà đi làm xa cửa khép hờ, không ai coi vậy là giữa ban ngày cũng bị dọn sạch. Tối đến thì gà vịt rũ cánh ngủ trong chuồn sáng ra lại “vỗ cánh xổ lồng” mất tiêu, đến cả trâu bò còn bị dắt trộm. Đêm đêm bây giờ nhà nhà cửa đóng then cài, thêm chốt chặn chớ không dám khơi khơi như trước nữa.
Rồi thêm “đội quân” đi ăn xin ào ạt xuất hiện. Già có trẻ con có. Tàn tật bình thường có. Mỗi ngày hai ba người ghé xin, ban đầu bà con dù đói vẫn thấy tội chia sẽ cho một ít, sau nhiều quá làm sao? thì làm lơ. Nhưng ngặt nỗi những người ăn xin cứ ù lỳ, đứng nằn nì mãi, nằn nì không xong thì ăn vạ. Tức mình anh Ngạo tìm hiểu vụ này, một bữa anh Ngạo dõng dạc tuyên bố:
“Hông có cho ăn xin nữa, tui nhứt định hông cho, ai chửi tui ác tui chịu”.
Dì Tư Thể hỏi:
“Sao vậy mậy?”.
Anh Ngạo đáp:
“Tui biết rồi, người ta nói có nhiều làng bỏ vào đây đi ăn xin, sao hông chịu đi làm, họ vô nhà xin thì giả lù đù, ra ngoài mạnh khù khỏe ru đó, còn có người bệnh tật gì đâu, băng bó bôi thuốc đỏ chớ đi đứng ào ào, xạo xự hông thôi, xin xong gom lại bao bao còn nhiều hơn nhà minh, đón xe họ chở đi bán, nghe nói về còn xây được nhà cửa”.
Anh Hải đất lắc đầu:
“Người gì kỳ cục, vậy đi xí gạt chớ đi xin gì”.
Dì Tư Thể buồn buồn:
“Tội cho mấy người già, bịnh tật thiệt tình, đi xin giờ khó có người tin”.
Có thêm những người chuyên đi xí gạt nữa. Hai ba người giả vô nhà lúc hỏi xin nước, lúc hỏi nhà người này người kia, người hỏi tứ lung tung, lơ là chút là bị mất ngay đồ quý giá, có người còn bị bỏ thuốc mê, bị ém bùa ém ngãi tự động lấy của cất kỹ trong nhà ra mà đưa…

***

Ba nó và chú Ba Mạnh đổi hết than, thêm măng được kha khá gạo, năm bao năm chục ký, thêm bao đường, bao bột ngọt nhỏ. Chất đầy xe kéo, đêm kéo về, ba nó nói:
“Ngày mai nghỉ một ngày”.
Anh nó năm tới lên lớp mười, phải về tới thị xã mới có trường cấp III. Đường xa hơn hai chục cây số cần xe đạp tốt hơn, chiếc xe đạp mini anh em đang đi đạp bao giờ cho tới. Nhưng mua một chiếc xe đâu có dễ, cách hay nhứt là gom góp từ từ từng món từng món, đủ rồi ráp. Anh em tiếc một ngày nghỉ, xách câu liêm đi luôn, kiếm được món nào hay món đó cho chiếc xe chớ.
Anh nó nói:
“Mình tiếp đi Dốc Lớn đi, xa chút nhưng còn măng nhiều, ngày hôm qua mới xắn có nửa lao”.
Nó đồng tình:
“Được đó anh”.
Từ rẫy tới Dốc Lớn độ chừng sáu bảy cây số. Hai anh em thức sớm như mọi khi nấu cơm ép ghi gô dở theo, bữa nay có khô cá đù ngon, mấy bữa khô cá trích hơi khô, có bữa còn phải ăn với muối ớt muối mè. Tờ mờ là lên đường.
Lao tre hôm qua măng còn nhiều hai anh em miệt mài xắn, anh nó hỏi:
“Em gánh nổi ba chục ký hông?”.
Bình thường nó chỉ phụ gánh mười lăm hai chục ký là nhiều, nó suy nghĩ một chập sau trả lời:
“Ráng chắc được, có gì đi từ từ, vừa đi vừa nghỉ chớ măng còn nhiều quá hông lấy uổng”.
Anh nó gật đầu:
“Ráng đi, anh gánh bốn chục ký”.
Hai anh em xắn tới trưa là đủ. Nghỉ ăn cơm xong là lột vỏ, xế chiều về là vừa. Lột vỏ nửa chừng một cơn mưa lớn đổ xuống, đang ngồi dưới gốc cây to có bóng mát, phải quáng quàng hốt măng chạy tìm gốc cây nhỏ, cách xa cây lớn này, đâu dám ngồi đây, sét rừng rú kinh thiên động địa, oánh một phát gãy luôn cái cây hai ba người ôm như chơi. Cơn mưa dai ẳng, lột và đóng bao đóng gánh xong vẫn chưa dứt, hai anh em quyết đội mưa gánh về, gánh đi còn đỡ lạnh hơn ngồi một chỗ người đã ướt đâu còn chỗ nào để ướt nữa.
Gánh tới ngay Dốc Lớn, con đường băng qua suối, một cảnh tượng khinh hoàng hiện ra trong mắt hai anh em nó, mới sáng khi đi qua, nước suối chảy rỉ rả mấp mé dưới gót chân, hai anh em còn ngừng lại khoát con nước mát trong vắt chảy qua những vùng sỏi rửa mặt mà bây giờ đã biến thành một dòng nước đục ngầu, cuồn cuộn chảy, chảy tràn lên cả trên bờ, cuốn xác lá cỏ khô ầm ập vào những gốc tre nghe rào rạt, nước đập vào những tảng đá rầm rầm bắn nước trắng văng tung toét như những ngọn thác, cỏ hai bên bờ bị cuốn nằm rạp xuống hết. Anh nó nhăn mặt:
“Anh quên mất, mê măng hông hà, nước đầu nguồn hỗn lắm, mưa xuống là đổ ầm ầm liền, mà cơn mưa này lại lớn và dai nữa”.
Nó gãi đầu:
“Bây giờ sao ta?”.
Anh nó bậm môi:
“Chỉ còn cách chờ thôi”.
Nó chắc lưỡi như người lớn:
“Hông biết bao giờ nó mới rút, còn mưa nữa chớ”.
Hai anh em kiếm bụi rậm gần dốc ngồi chờ, mưa từ từ nhỏ dần rồi ngưng. Cởi áo vắt nước và hông gió cho khô, bây giờ mới thấy thấm lạnh, hai thân thể ốm o co ro lo lắng trong khi trời tối dần. Lát sau nó thấy có dáng người đang đi nhanh tới, tới gần thì ra là thằng Cu anh, thằng Cu anh bất ngờ hỏi:
“Ủa anh với thằng này làm gì ở đây?”.
Anh nó đáp:
“Tụi tao đi xắn măng – chỉ con suối anh nó tiếp: Nước đầy tràn hết qua được”.
Thằng Cu anh lắc đầu:
“Biết ngay mà, chạy từ nãy giờ mà hông kịp, chịu thua rồi phải chờ thôi”.
Nó hỏi:
“Ê, mày biết chừng nào nó chảy hết hông?”.
Thằng Cu anh chề môi:
“Mưa lớn này còn lâu à, chắc đêm nay ngủ đây, phải chờ tới sáng”.
Nó trợn mắt:
“Tới sáng hả, chết chắc quá?”.
Anh nó thở ra:
“Phải chịu chớ sau giờ, mà mày đi đâu về đây?”.
Thằng Cu anh nghe hỏi mặt buồn xo:
“Em về kiếm thuốc, cũng đi phụ xắn măng theo đoàn gần chục người, ở trong Núi Lớn, dựng chòi ở lại luôn trong đó nguyên mùa”.
Nó hỏi:
“Núi Lớn xa hông?”.
Cu anh trả lời:
“Xa, đây vô trong đó phải chục cây”.
Anh nó lẩm nhẩm:
“Từ đây về làng hơn chục cây nữa, cũng xa dữ hén, mà nghe nói trong đó măng nhiều lắm phải hông?”.
Cu anh gật đầu:
“Nhiều lắm, măng to hông hà có mụt bằng bắp vế, cỡ bắp chưn mới lấy, nhỏ nhỏ bỏ qua”.
Nó nghe phát thèm:
“Đã quá ta”.
Thằng Cu anh chề môi lắc đầu:
“Đã thì đã mà bịnh cũng đã”.
Anh nó ngạc nhiên:
“Bịnh là sao?”.
Thằng Cu anh tiếp:
“Bịnh dữ lắm, trong đó muỗi kinh, uốn nước nữa, làm biếng nấu nên ai nấy sốt rét, bị dính bịnh tới cữ thường một ngày một cữ là lên cơn run cả tiếng, có khi như giựt kinh phong, bên ngoài nóng hổi đổ mồ hôi còn bên trong lạnh cầm cập, quấn hai ba cái mền còn run, hai ba người đè cũng run bần bật, nắng lên là đem người ra phơi”.
Anh nó than:
“Đúng là rừng thiên nước độc, muỗi mồng với nước, hèn gì ba tao hông cho uốn nước suối bắt phải đem theo nước nấu mà uốn, làm siêng một chút cho đỡ, ba tao còn nói để lỡ bịnh tiền thuốc hông đủ coi như công không”.
Thằng Cu anh gục gật:
“Đúng lắm, mà hổm giờ ỷ y, giờ mới thấy cảnh, may là em lẩn quẩn ở chòi lo nấu cơm, luột măng”.
Anh nó kiếm mớ củi và bùi nhùi nhóm lửa. Củi ướt ba đứa chụm đầu phù mỏ thổi cả buổi mới cháy nổi, rồi bứt thêm lá xanh phủ lên tạo khói đuổi muỗi. Đêm xuống, rừng yên ắng, chỉ nghe tiếng nước chảy dưới suối. Sau cơn mưa lớn bầu trời quang đãng, có anh nó và thằng Cu anh nó không thấy sợ chút nào, ba anh em ngã người trên đám cỏ nhìn bầu trời đếm sao cho qua cơn đói, quên đi cái bịnh sốt rét kinh hoàng mà thằng Cu anh kể, người bịnh da vàng khè ra, mắt hủm sâu chỉ thấy cái hốc… rồi dần dần chìm vào giấc ngủ giữa trời.
Gần nửa đêm ba đứa thức giất bởi tiếng gọi của ba nó và chú Ba Mạnh. Nó ngồi dậy nhìn ánh đuốc chói lòa mà không hiểu chuyện gì xảy, lát sau mới nhớ lại khi nghe ba nó nói:
“Tụi con làm ba hết hồn, may quá cứ sợ liều mình băng qua dòng nước”.
Chú Ba Mạnh hỏi:
“Thằng Cu anh cũng ở đây hả?”.
“Dạ, con từ Núi Lớn về”.
Anh nó hỏi:
“Sao ba biết tụi con ở đây?”.
Ba nó lấy ra mấy trái bắp nướng đưa tụi nó:
“Ba với chú Ba Mạnh trở lại rẫy hông thấy câu liêm biết hai anh em bây đã đi xắn măng chớ đi đâu, chờ tối không thấy về đoán chắc bị kẹt dòng suối, nên đi mà tìm”.
Ba đứa cầm mấy trái bắp ngoặm tới tấp thấy ngon quá chừng. Dòng nước còn lút đầu tụi nó nhưng đã bớt hung hãn. Ba nó và chú Ba Mạnh đưa qua suối rồi về luôn trong đêm.

***
Ba tháng hè, mỗi tuần nó phải về nhà một ngày.
Bữa chiều đi về gần làng gặp thằng Cọt, thằng Cọt hỏi nó:
“Mày trong rẫy về phải hông?”.
Nó gật đầu:
“Ừ, tao từ rẫy về”.
Thằng Cọt hỏi tiếp:
“Tao thấy xa thấy mồ mà sao thấy mày về hoài vậy, hông mỏi chân hả mậy?”.
Nó nhăn mặt:
“Sao hổng mỏi mậy, tại tao phải về một ngày trong tuần để sinh hoạt hè”.
Thằng Cọt ạ một tiếng dài:
“Thì ra là vậy, sinh hoạt hè vui hen mậy?.”
Nó còn nhăn mặt bây giờ thêm lè lưỡi ra:
“Sướng cái con khỉ, cực chẳng đã, còn đi học phải vậy, nghỉ học như mày cho khỏe”.
Thằng Cọt chẳng hiểu:
“Gì kỳ mậy, sinh hoạt phải vui, ca hát rần trời chớ sao lại cực?”.
“Ca hát chi đâu mày ơi, toàn đi lao động dãy cỏ trồng cây, hết dãy cỏ trồng cây tới làm kế hoạch nhỏ, đi lượm bịch ni lông, ve chai, lông vịt, giấy vụn đó mày”.
Thằng Cọt trố mắt:
“Vậy à, tao cứ tưởng…”.
“Cứ tưởng… ờ nghe sinh hoạt tưởng hay lắm chớ gì, bây giờ sân trường thành sân bãi phơi mấy loại này rồi mày ơi”.
Hai thằng đi sóng đôi nghĩ ngợi, hồi sau nó nói thêm:
“Đi lượm thì ve chai bể có, bịch ni lông bay ngoài đường ngoài đồng cũng có, giấy cũng có, nếu có thiếu giấy thì tìm ở nhà mà đem nộp cho đủ chỉ tiêu, chỉ có lông vịt là thiệt khổ, có vịt ai dám ăn, để bán kếm chút đồng chớ, có ăn nhân dịp giỗ quảy cũng dễ gì đổ bỏ, tụi con nít như mình chờ chực vừa nhổ là xin liền, rồi khư khư phơi chẳng để bay một cọng, lông vịt có giá bán kiếm kha khá mà”.
Thằng Cọt nói buồn buồn:
“Tao nghĩ học cũng có lý”.
Nó nghe giọng thằng này biết nghỉ học cũng cực chẳng đã, nó cũng vậy đi học thấy mệt mỏi nhưng thực sự thì cũng không muốn nghỉ, nó an ủi thằng Cọt:
“Tao cũng muốn nghỉ cho rồi mà ba má hông cho”.
Hai đứa tiếp tục sóng đôi, chợt nó nhớ lại nó hỏi:
“Mày nhớ cô Oanh hông?”.
Thằng Cọt sốt sắng:
“Nhớ sao hông mậy, cô dễ thương ghê”.
Giọng nó lắng xuống:
“Cô bị chuyển đi mấy tháng trước rồi mày, tội cô quá”.
Thằng Cọt thảng thốt:
“Cô bị chuyển rồi hả, đi đâu mà tội, mà tại sao?”.
Nó chầm chậm nói tiếp:
“Cô bị kỷ luật, chuyển lên vùng núi”.
Thằng Cọt than vãn:
“Trời đất! đi tuốt lên núi, khổ dữ ta”.
Cô Oanh dạy văn tụi nó. Cô dạy rất hay, cô hiền và sống rất tình cảm, tụi nó thấy ẩn hiện trong cô chất lãng mạn, học trò rất thương quý cô. Cô ở lại nhà tập thể, dãy nhà được cất gần trường cho thầy cô ở. Phía sau có miếng đất chừng hai sào thầy cô trồng thêm rau củ phụ cho bữa ăn, có cả nuôi heo gà…
Đùng một bữa tới lớp tiết văn không còn cô dạy, thay bằng cô khác, cô mới nói cô bị thuyên chuyển lên vùng núi. Tụi nó ngỡ ngàng, mới ngày hôm kia còn gặp cô đây mà. Hết giờ mấy đứa chạy tới nhà cô, cô chưa đi nhưng đang đóng gói đồ đạc, chẳng có gì nhiều, vài ba thùng cạc tông, quần áo mùng mền, sách vở… Thằng Chí khoái môn văn nhứt, nó không hiểu chuyện gì xảy ra, nó nhào vô hỏi cô liền:
“Sao cô bỏ lên vùng núi vậy, tụi em làm gì cô buồn phải hông?”.
Cô lắc đầu, mắt cô rưng rưng:
“Hông phải đâu các em, cô… cô… bị kỷ luật”.
Cả đám trố mắt, nhỏ Nga càng thấy lạ:
“Cô bị kỷ luật? cô mà bị kỷ luật mà kỷ luật gì vậy cô?”.
Cô chậm rãi:
“Các em còn nhỏ chưa hiểu gì đâu, sau này các em hiểu sẽ thông cảm cho cô”.
Tụi nó đứa nào đứa nấy nhăn mặt, thằng Chí nói tiếp:
“Em có thấy cô làm gì sai đâu, cô hiền thấy mồ mà”.
Mắt cô ngấn nước:
“Cô cảm ơn các em, cô bị kỷ luật thiệt, thôi bỏ qua chuyện này đi, ngày mai cô đi rồi, hay chiều nay các em tới cùng ăn với cô bữa cơm tối, cô trò mình chia tay, hông biết có còn gặp lại hông nữa”.
Mấy đứa con gái sụt sịt, con trai còn phải chớp chớp chặn cho nước mắt khỏi rơi kia mà.
Sau này tụi nó biết cô bị kỷ luật vì bị cho là mất tư cách đạo đức. Cô và anh Thái ở đội hai yêu nhau nhưng bị nhiều người ngăn cản và nói ra nói vào. Anh Thái học hành ít, chỉ đâu lớp bốn lớp năm. Nhiều người cho rằng không xứng không hợp, đường đường là một cô giáo lại đi yêu tay nông dân cù lần, nhà quê. Cô lại xinh đẹp nên rất nhiều người theo đuổi, nhiều người có chức có quyền. Bất chấp cô vẫn bỏ ngoài tai tất cả. Sau này tụi nó nhận được thư cô giải thích rằng cô nhận được ở anh Thái sự chân thành, sự bao dung, anh không học hành đến nơi đến chốn là do hoàn cảnh khó khăn chớ trong anh còn có sự hiểu biết còn hơn những người có ăn có học. Tụi nó không bao giờ trách cô, tại sao lại không đấu tranh tới cuối cùng, để vượt qua bởi không dễ, khó vượt qua rào cản lắm, hết rào cản này lại gặp rào cản khác. Cô bị bắt tại trận vào một ngày tối trời, người ta rình mò như đặc công bắt được khi cô và anh Thái ngồi tâm sự phía sau nhà, biên bản ghi rõ đây là tình yêu không trong sáng, không báo cáo tổ chức, dẫn nhau trong bóng tối làm chuyện đồi trụy, quần áo hớ hên, nút áo không cài để làm gì không phải để làm bậy, cô giáo mà không thuộc cái câu từ xưa à: “Nam nữ thọ thọ bất thân”. Anh Hải tặc ví von mà nghe mỉa mải: “Tình yên hoa nở bình minh, Đêm về khép lá giữ mình nữ trinh”. Nữ trinh anh Hải nói ngược của hoa trinh nữ còn gọi là loài hoa mắc cỡ, lá mắc cỡ ai động vào hay chiều chiều xuống là bắt đầu khép ngủ qua cả đêm…
Cô ra đi, anh Thái mãi về sau cho tới lúc nó còn biết được không nghe nói đã có vợ con.

LÊ ĐẮC HOÀNG HỰU