CHƯƠNG MỘT :

Hoàng buông chiếc cuốc , gạt những giọt mồ hôi trên trán, tiếng loa phóng thanh vang vang khắp nông trường:” đã đến giờ nghỉ giải lao , yêu cầu các giáo sinh…”. Hoàng nhún vai , gọi :
-Ê , cho chút nước đi Diệp.
Tôi đưa chai nước cho Hoàng :
-Đang mệt , uống ít thôi , bệnh đó.
-Mệt gì , toát mồ hôi đôi chút cho ra vẻ vậy thôi… Lao động rèn gian khổ chứ có phải lao động tăng gia sản xuất đâu !!
-Chứ không phải rán phấn đấu để vào Đoàn ha ?
Hoàng cười thật hiền , chúng tôi thân nhau từ thời thơ ấu nên Hoàng luôn nhường nhịn tôi ,nhưng vẫn thích chọc ghẹo để tôi giận hờn cho vui
– Phấn đấu cái con mẹ gì , Diệp ?
Hoàng có đôi mắt sắc , đẹp và tàn nhẫn nhưng nụ cười thật dễ thương đã hóa giải tất cả những điều tàn bạo trên khuôn mặt …
-Chiều nay Diệp báo bệnh ở nhà đi , coi bộ đuối rồi đó.
-Thôi đi , Diệp có làm gì đâu mà đuối. Báo bệnh hoài thì đừng hòng ra trường , thiếu sức khỏe người ta đuổi học !
-Bỏ , đuổi thì đuổi , cái trường khốn kiếp … cao đẳng với thấp đẳng …
– Nói nhỏ thôi , tụi nó nghe được thì mệt đó .
Hoàng im lặng nhìn tôi…như thầm trách sao Diệp hèn nhát vậy ….Hoàng đâu biết chung quanh Hoàng , chung quanh tôi , những kẻ thường ngọt ngào bè bạn vẫn luôn rình rập để hòng hạ bệ một giáo sinh xuất sắc như Hoàng , một tài hoa khiến cả trường ngưỡng mộ … Xui cho tôi , lúc nào cũng được Hoàng binh vực che chở nên tôi cũng bị… quy về một bọn cùng Hoàng…
Nắng chói chang trên bãi đất, từng vồng đất cứng khô được xới lên ngay hàng thẳng lối nhờ những” nông dân thứ thiệt” học cùng một khối với chúng tôi ở Sông Cầu , Tuy An như anh Võ Xuân Quang , lớp trưởng …hay Tấn Móm , Tấn Cận … ( mặc dầu vẫn bị nói lén sau lưng : đồ địa chủ … nhưng dù sao vì có dính dáng đến ruộng đồng nên quý vị ấy rất có …hoa tay để lớp tôi không bị ám ảnh bởi câu chuyện dưới cờ vào mỗi đầu tuần). Nhiệm vụ được giao hằng ngày là mỗi người trồng 200 gốc sắn , tôi đi lao động , chỉ đội một chiếc mũ lưỡi trai nâu , nắng chiếu mới một ngày đủ cho cái mặt đỏ như say rượu , Anh Quang lượm đâu một cái nón rách , dùng rựa gọt mấy chỗ te tua thành một chiếc nón trẻ em nhỏ xíu , lấy dây dù thắt cho một chiếc quai… mang về cho tôi đội , Hoàng lấy sơn đen vẻ lên một dấu hiệu hòa bình… những ngày lao động ở Suối Dầu ấy , ai cũng trằm trồ chiếc nón lá của tôi rất đặc biệt , xứng đáng trưng bày ở viện bảo tàng… Anh Quang giao :
-Hoàng , Khanh , Tấn , tao. Mỗi đứa trồng cho nó 50 gốc , để nó có thời gian viết tin , đọc tin . Tụi bây có muốn lớp mình kỳ này “ văn võ song tàng “ nữa không hả ???
Ai cũng đồng ý điều đó , anh Quang đáng mặt lớp trưởng , anh hay bênh vực bọn… con nhà ngụy chúng tôi…Sau này khi ra trường , tôi bị đưa về nơi tận cùng của Tỉnh , lại bất ngờ gần nhà anh … em gái anh dạy chung trường nên rủ tôi về nhà ở … tới phiên em gái anh ( ỷ dân địa phương ) chẳng thèm sợ ai , lại ra tay nghĩa hiệp bênh vực những khi tôi bị phê bình chỉ trích oan ức ở trường.
(Anh Quang chết trong một trận lũ khi bơi thuyền qua sông cứu mấy đứa học trò.)
Bù lại những công việc lao động tay chân nặng nhọc . Buối sáng tôi leo lên một chiếc xe bò bất kỳ nào đó ngất ngưởng đi ngang , tay ôm tập giấy , tay vịn thùng nước …ung dung đến nơi lao động . Các bạn dậy đi từ sáng sớm , tôi phải nấu nước , chờ nguội rồi mới …lên xe đi sau.
Thấy tôi từ xa , anh Quang réo :
– Ê con nhóc , kể tiếp Thần Điêu Đại Hiệp cho anh nghe.
Khi vui , tôi kể tiếp , khi buồn ,mặt tôi như đi đưa đám ma …tôi tìm một gốc cây mát mẻ , ngồi xuống với thùng nước. Dùng chiếc nón lá xinh xắn quạt lấy quạt để vì nóng . Tôi nhờ “văn hay chữ tốt “ nên được ngồi một chỗ … chờ nghe báo cáo để viết bản tin nóng mỗi ngày . Cứ đến 5 giờ chiều là tôi phải đọc trên loa phóng thanh : a lô… a lô hôm nay chương trình phát thanh của chúng ta bắt đầu bằng bản tin trong ngày … Bạn Võ Tấn Khanh đã xuất sắc vượt chỉ tiêu v.v… ( đôi khi … nè Hoàng chuẩn bị hát Em ở nông trường em ra biên giới …) Hoàng hay vừa giỡn vừa thật , nửa khen nửa chê :
– Diệp thật giỏi việc nước, đảm việc nhà , khiêm tốn ,thật thà ,dũng cảm… Diệp có biết câu nói này không : “ Một thế hệ chỉ có thể giáo hóa để trở nên tốt từ khoảng 18 đến 25 tuổi. Quá tuổi đó thì chỉ là bỏ đi “ Diệp mới 19 tuổi, còn dư sức nhờ các thầy cô của trường Cao Đẳng Sư Phạm “ giáo hóa để trở nên tốt “ được…
Tôi lườm Hoàng:
-Thôi im đi. Diệp chỉ 19 tuổi trên pháp lý , nhưng tự thâm tâm Diệp cảm thấy mình già dặn tới 190 tuổi , vậy thì Diệp cũng là một thứ A lost Generation rồi còn gì !!!

CHƯƠNG 2 :

Duy trải tấm giấy khen trước mặt tôi , lúc ấy tôi đang thả hồn cùng Holden Caufield trên cánh đồng xanh bất tận với giấc mơ BẮT TRẺ ĐỒNG XANH:
-Này , Diệp lại được giấy khen nữa đó ha ?
-Ừ , Duy nhặt ở đâu vậy ??? Vất đi.
-Sao lại vất ? Diệp học thật giỏi , đạo đức tốt và lao động thật cừ khôi…
Biết nó chọc nhưng tôi vẫn cáu kỉnh , Duy là em kế tôi , sau nó còn 3 đứa con trai nữa , tôi sống giữa một bầy con trai từ nhỏ nên thiếu hẵn nét dịu dàng thùy mị…( chỉ trừ khi tôi muốn đóng vai yểu điệu tiểu thư …) Salinger bỗng hết còn hứng thú…
Duy bỏ học nộp đơn đi làm khi thi rớt Đại Học , Lý lịch kiểu nhà tôi không rớt mới là chuyện lạ ( trừ tôi với những cơ may hiếm hoi khó hiểu )… Qua nhiều cơ quan , nhà máy , công ty , nó được gọi đi công tác thủy lợi ở Đồng Tròn, ném nó ra đời khi 18 tuổi mẹ tôi không an tâm chút nào , nhưng chẳng biết làm sao … Kệ đi , như tôi … rồi cũng tập bon chen để sống sót…
Khi tôi vào Cao Đẳng Khóa 2 , bạn bè tôi rất ngạc nhiên vì hồ sơ lý lịch cá nhân của tôi đã được thông qua một cách nhẹ nhàng… Ai dám nói cuộc đời thiếu những cơ may ???
…Trong một dịp bất ngờ , tôi quen với ông chính ủy bộ chỉ huy quân sự tỉnh Phú Khánh . Bộ đội 100% từ thời kháng Pháp. Người Bình Định. Chơn chất .Thật thà . Dễ thương …Tôi không nhìn lầm người bao giờ (…Mới đây , về NhaTrang… khi đi thăm mộ một người quen cũ , tôi bất ngờ đứng trú mưa trên hiên của một ngôi mộ lớn , sang trọng như một ngôi biệt thự … tôi tò mò đến nhìn tấm bia … Cái tên của ông đập vào mắt tôi , bàng hoàng , Tôi lại mất một người có thể gọi là bạn tốt … mà bao nhiêu năm rồi tôi không nhớ đến )
Ông không bao giờ nói chuyện chính trị với tôi , hoặc có nói thì cũng bằng cái giọng vô thưởng vô phạt rất dễ nghe.Câu chuyện diễn ra trong thư viện tỉnh , khi tôi đến tìm một vài quyển sách.
-Này cháu , Lumpen protetariat có nghĩa là gì ???
Ủa , có lẽ ông cán bộ này thử nắn gân mình sao chớ , nhè giai cấp tiểu tư sản mà hỏi về giai cấp vô sản …
Nhưng tôi vẫn nhỏ nhẹ hiền lành… thú thật tôi cũng hơi ái ngại khi tìm đọc Herman Hesse trong cái thời buổi này
-Dạ , có thể dịch là giai cấp vô sản lưu manh… Lumpen có nghĩa là Áo rách .
-Cháu giỏi quá , cháu học Đức văn hả ???
-Dạ không ,ông thầy dạy nhạc của cháu người Đức nên cháu biết chút ít thôi…
Tim tôi nhói lên một chút , tôi nhớ chiếc dương cầm gỗ mun trong phòng học .Thầy J. với mái tóc bạc phơ cúi xuống uốn nắn từng ngón tay tôi… Chính thầy đã truyền cho tôi lòng mến mộ Goeth và Hẻman Hesse cuồng nhiệt này … một thoáng , rồi thôi . Ông ta cầm mấy quyển sách tôi đang lựa ra , hỏi :
-Herman Hesse là ai thế cháu ???
-Một ông nhà văn . Bác nghe này :”und allem weh zum Trotze bleib ich Verliebt in die verruckt welt “
-Thật hay , nhưng nó có nghĩa là gì vậy cháu ???
-Dù bị đau đớn quằn quại tôi vẫn thiết tha yêu thương trần gian điên dại này…
-Ồ cháu giỏi quá , trước kia cháu học ở đâu ?
– Dạ , Đại Học Duyên Hải .
– Nhatrang có mấy trường ĐH sao cháu không học tiếp ???
– Cháu đã từng nộp đơn nhiều lần nhưng bị loại.
Vấn đề lý lịch cá nhân đang nhạy cảm nên ông hiểu ngay mà không hề đắn đo khi nói :
-Bác sẽ can thiệp , cháu muốn thi vào trường nào ???
– Cháu chỉ thích đi dạy nên muốn học Cao Đẳng Sư Phạm Nhatrang.
– Được mà , bác sẽ giới thiệu cháu vào Cao Đẳng .
Ai mà dám từ chối lời giới thiệu của một ông chính ủy chỉ huy quân sự chứ . Tôi nghiễm nhiên trở thành sinh viên CĐSP không cần thi cử, lại có lời gởi gắm nên trường khá biệt đãi tôi.
Mẹ chưa hết mừng vì tôi thì Duy bỏ việc . Nó về nhà vào một đêm khuya. Từ Đồng Tròn về NhaTrang phải đi bộ 10 km mới ra ga Chí Thạnh đón chuyến tàu đêm… Nó tháo ba lô , móc túi đưa mẹ tôi 60 đồng :
-Tiền công tác phí , tiền truy lãnh mấy tháng hợp đồng . Còn 18 ký gạo con để lại cho tụi trong đội rồi . Con bỏ việc
Mẹ hoảng hốt :
-Chết rồi , sao bỏ việc vậy con ?
-Cái tụi khốn kiếp.
Mẹ tôi im lặng nấu mì cho nó ăn. Tôi cười :
-Biết mùi rồi ha ! Kể đầu đuôi chị nghe coi !
– Ông bà tụi nó , không biết từ đâu mà tụi nó nghe đồn khi sinh Duy ông nội từ Huế ra Quy Nhơn mướn một gánh hát lên Pleiku biểu diễn 3 ngày để mừng ông có cháu đích tôn… Rồi cứ mỗi bữa ăn cơm tập thể , tụi nó lại hỏi : nuốt gì xuống hả cậu ấm… Mẹ kiếp , tụi nó còn khám phá ra lúc ba làm tỉnh trưởng thời ông Diệm mà Duy đếch khai trong lý lịch. Mẹ nó chớ … đi đào mương cuốc đất thì vinh dự chó gì mà khai quận trưởng với tỉnh trưởng ???
Tính Duy điềm đạm nhất nhà , là con trai nhưng nó không hề dùng các loại tiếng đệm như vậy bao giờ… nay môt loạt tiếng đệm như pháo nổ làm tôi rất ngạc nhiên . .. thì ra chú nhỏ phải giải thoát bực tức bằng ngôn ngữ… Mẹ cười :
– Thôi , từ từ rồi tìm việc khác.
Duy nhún vai , nhóc Lưu nãy giờ ngồi hóng chuyện buông thỏng hai tiếng rất nhẹ nhàng :
-Mẹ kiếp .
Tôi trừng mắt :
-Ê mày còn nhỏ , đừng có chửi thề mà bị đòn.

Tôn Nữ Thu Dung ( NhaTrang, 1979)