Tưởng niệm thi sĩ Nguyên Sa

phambichhuyen
Tháng Tư có ngày giỗ Nguyên Sa, một nhà thơ lớn của nền văn học VN hiện đại.
Ngoài tài làm thơ, Nguyên Sa còn viết văn, làm báo, mở trường và dạy triết. Nhưng nói đến Nguyên Sa là nói đến Thơ, đến tình yêu đôi mươi, nói đến một vòm trời Tình ái với ngày tháng không thể làm mòn phai những lời đắm đuối.
Anh vẫn nhớ em ngồi đây tóc ngắn.
Mà mùa thu dài lắm ở chung quanh”

hoặc
Áo nàng vàng tôi về yêu hoa cúc.
Áo nàng xanh tôi mến lá sân trường”

…hoặc
“Vẫn hỏi lòng mình là hương cốm.
Chả biết tay ai làm lá sen”

Vâng, Biết bao nhiêu thế hệ đã yêu thơ Nguyên Sa!
*
Thập niên 1960, Những bài thơ tự do của ông xuất hiện tại Sài gòn, thấy cái phong triết học nằm ẩn sâu bên dưới những chữ dùng rất thông thường. Và hình ảnh trong thơ ông ngày càng mới mẻ, lấp lánh một trí tưởng tượng vô cùng phong phú. Thơ lục bát cũng vậy. Hình ảnh và cách sử dụng ý từ táo bạo rất bất ngờ , như bài thơ có tựa là Bất Ngờ sau đây…
Đêm mưa có chỗ bất ngờ
Chỗ thêm ấm áp chỗ thờ phượng nhau
Mai về mẹ hỏi đi đâu
Đắp chăn chùm kín ngang đầu nghe em
Thiên đường có chỗ màu đen
Anh nằm nghe thấy vẫn còn tiếng mưa
Tiếng trời gõ nhịp tiếng trưa
Tiếng cho sâu thẳm tiếng khuya tuyệt vời

Những năm đầu của Thập niên 60 ở Saigon, trong khi người ta còn loay hoay với những bài thơ tình tiền chiến của Xuân Diệu, Huy Cận… thơ Nguyên Sa ra đời đã mang đến một không khí thi ca mới, thổi vào trái tim những tình nhân thời đại những lời tình tự mới, một ngôn ngữ mới.
Thơ Nguyên Sa nói hộ cho tuổi trẻ thời ấy, những ngưòi yêu nhau rất nhiều điều mà họ có thể cảm nhưng không thể thốt nên lời.
Những bài thơ tình của NS đã làm cho tuổi trẻ miền Nam thời ấy thêm phong phú và giàu có.Thơ Nguyên Sa đã và đang làm thành kỷ niệm của những mối tình. Những bài thơ của ông chắc chắn sẽ còn ở lại với chúng ta lâu dài, trong nhiều thế hệ sắp tới.
Bao lâu trái đất này còn những người yêu nhau, thơ Nguyên Sa sẽ còn mãi mãi ở với chúng ta.
Em chợt đến, chợt đi, anh vẫn biết
Trời chợt mưa, chợt nắng chẳng vì đâu
Nhưng sao đi mà không bảo gì nhau ?
Để anh gọi tiếng thở buồn vọng lại ….
Em ở đâu, hỡi mùa Thu tóc ngắn?
Giữ hộ anh màu áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng

Ngôn ngữ của Nguyên Sa trong bài thơ tuy không mới nhưng hình ảnh thật mới được lồng trong khuôn thức của nhịp điệu làm người đọc dễ rung cảm .
“Mắt e ngại như từng con chỉ rối
Em sợ những ngày trời nắng như hôm nay
Em sợ những đường tàu vướng víu như chỉ tay
Không dám chọn lấy một ga hò hẹn…”

Đọc thơ Nguyên Sa như được thấy những ý nghĩ thầm kín của hồn mình. Nó gần gũi. Nó trẻ và sống. Nó chuyên chở từng dung nhan diễm tuyệt, ngay cả trong lo sợ. Thơ Nguyên Sa không nóng bỏng, suồng sã, đam mê, khăng khít như Xuân Diệu hoặc thâm trầm, tế nhị, kiêu sa như Huy Cận mà nó luân lưu, uyển chuyển giữa hai dòng thơ lớn đó của thời tiền chiến. Tuy đã sống ở Paris nhiều năm, đã am hiểu văn hóa Tây phương nhất là triết học, nhưng khi Nguyên Sa làm thơ, ông vẫn giữ được cái phong thái của thi ca Việt Nam
“Mai tôi đi dù hôm nay đang vào thu
Dòng sông Seine đang mặc áo sương mù
Đang nhìn tôi mà khoe nước biếc
Khoe lá vàng lộng lẫy lối đi xưa…”

Xuyên qua ngôn ngữ Nguyên Sa, người đọc hình dung thấy một khung cửa bỏ ngỏ. Từ khung cửa đó, có thể nhìn ra một khu vườn với màu sắc chói chang, với muôn vàn cánh bướm đang múa lượn chập chờn làm rung động những đài hoa ngát nhuỵ. Những cánh bướm của tình yêu, của khát vọng, của dự tưởng, Nguyên Sa dang rộng đôi tay bé nhỏ muốn ôm vào lòng mình. Cái vũ trụ nào đó, mà Nguyên Sa đoán biết hay tìm thấy không phải cái vũ trụ được đo lường và ước đoán bằng chứng nghiệm toán học, bằng những năm ánh sáng, bằng vệ tinh, bằng phi thuyền. Vũ trụ ấy chẳng ai chứng minh được vì nó là Vũ trụ của Tình yêu, do tình yêu hình thành.
Nguyên Sa đi vào thi ca với những bước chân mang nhiều ân tình cho ng ười khác. Người khác ấy , đương nhiên là người con gái, là Tình yêu. Tình yêu đối với Nguyên Sa như ân sủng, như nguồn thương vô tận, với ngọt ngào môi hôn, với rung động tâm hồn, với quấn quít vòng tay, với dịu hiền hơi thở. Mỗi âm thanh ngôn ngữ trong thơ như một lời kể lể, một đắm đuối yêu thương. Tình yêu là chuyện muôn thuở, tình yêu bao giờ cũngvẫn thế
Hãy dựa tóc vào vai cho thuyền ghé bến
Hãy nhìn nhau mà sưởi ấm trời mưa
Hãy gửi cho nhau từng hơi thở mùa thu
Có gió heo may và nắng vàng rất nhẹ

Thơ NS tô đẹp thêm cho tuổi đời mới
lớn:
“Không có anh lấy ai đưa em đi học về
Lấy ai viết thư cho em mang vào lớp học
Ai lau mắt cho em ngồi khóc
Ai đưa em đi chơi trong chiều mưa
Những lúc em cười trong đêm khuya
Lấy ai nhìn những đường răng em trắng
Đôi mắt sáng là hành tinh lóng lánh
Lúc sương mờ ai thở để sương tan
Ai cầm tay cho đỏ má hồng em
Ai thở nhẹ cho mây vào trong tóc…”

Đoạn thơ trên, Nguyên Sa đi rất gần Tế Hanh tác giả thi phẩm Hoa niên thời tiền chiến. Tuổi trẻ nào chả vậy, bước chân thứ nhất vào đời qua ngưỡng cửa nhớ mong, sầu mộng, qua “trời hải đảo”, “tóc bồng bềnh” với “lá gió trăm cây” với “mây trắng lênh đênh” để “lời ngỏ ý sẽ là kinh cầu nguyện”. Chiếc bong bóng tình yêu của thi sĩ thả lên trời cao để mặc cho gió đẩy đưa, mặc cho giông gió cuốn trôi trong nỗi bàng hoàng của biệt ly, thất bại:
Người về đêm nay hay đêm mai
Người sắp đi chưa hay đã đi rồi
Muôn vị hành tinh rung nhè nhẹ
Hay ly rượu tàn run trên môi…
Tôi muốn hỏi thầm người rất nhẹ
Tôi đưa người hay tôi đưa tôi?…”

Bài viết này, Bích Huyền xin phép được riêng kính tặng cô Thúy Nga, cựu GS trường nữ Nữ Trung học Trưng Vương Sàigon, phu nhân thi sĩ Nguyên Sa như một lời cảm ơn “Năm nào cô cũng nhớ đến đám học trò và cho Bich Huyền tham dự ngày tưởng niệm thầy”.

PHẠM BÍCH HUYỀN

One thought on “Tưởng niệm thi sĩ Nguyên Sa

  1. Ngôn ngữ Tình yêu bao giờ cũng đẹp!Cũng dịu dàng thầm kín khung cửa hẹp!Cũng cửa sổ tâm hồn thanh thoát tiếng ca…Chan chứa khung trời lãng mạn Thơ Nguyên Sa…”Tôi đưa người hay tôi đưa tôi…Muôn vị hành tinh rung nhè nhẹ trong người…!”

Comment

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s