Một ngàn năm đô hộ giặc Tàu
Một trăm năm đô hộ giặc Tây
Năm mươi năm cộng sản đọa đày[*]
Gia tài của Mẹ để lại cho con
Gia tài của Mẹ: một nước Việt buồn

Nước Việt mà tôi được sinh ra (không do tôi chọn) đã biết buồn từ lâu. Một nỗi buồn sâu dài còn hơn cả nỗi buồn của dân Do Thái hay dân Hời.

Hai phần ba thế kỷ tôi sống, là hai phần ba của một trăm năm đầy bóng tối. Gần hai triệu người chết đói năm Ất Dậu.

Hàng trăm vạn người chết trong Mậu Thân, trong Mùa Hè đỏ lửa.

Hàng triệu người chết ở cả hai miền trong cuộc giành giựt quyền làm chủ đất nước.

Rồi hàng chục vạn chết vì vượt biên, vì kinh tế mới, vì cải tạo…

Và bao nhiêu người khác nữa mà cụ Nguyễn Du có sống dậy cũng không dám chấp bút làm một bài văn tế cho họ.

Linh hồn những người chết xao xác, lượn lờ trên rừng sâu núi thẳm, trên biển rộng sông dài. Nếu mỗi linh hồn biết nhấp nháy như những con đom đóm, thì đêm tối quê hương sẽ như một nền trời đầy sao trong một đêm nguyệt tận.

Giá như tôi có được uy quyền tuyệt đối, tôi sẽ cho xây một tượng đài cao vút như lưỡi kiếm đâm thẳng vào trời xanh. Bao nhiêu linh hồn của những kẻ chết vì đói, vì đấu tố, vì vượt biên, vì chiến tranh sẽ quy tụ về đây thắp sáng để cho hậu thế thấy được cái giá của lòng hận thù.

Đó cũng còn là hình tượng một dấu chấm than dài như một lời tạ tội.

Nhưng với những người sống, ôi chao, có cho tôi một ngàn ngày tôi cũng chẳng làm gì được.

Tôi sẽ làm được gì với những người nông dân mất đất đi lang thang trên những phố phường bụi bặm?

Tôi sẽ làm được gì với những em bé còm cõi phải cõng trên lưng hàng trăm viên gạch, những em đu dây qua sông, hay chống bè chuối đến trường?

Tôi sẽ làm được gì với những em bé một tuổi, hai tuổi được cha đèo ngồi trước xe trong gió lạnh mưa phùn, tới nơi thì em đã chết cóng?

Tôi sẽ làm được gì với những bà mẹ sụp hầm trên đường phố để con bị nước cuốn trôi?

Tôi sẽ làm được gì với những cơn mưa lũ khiến dân miền Trung ngoi ngóp trong đói khát, chết chóc trong lạnh lẽo?

Tôi sẽ làm được gì với những con “tàu lạ” vào biển nước ta bắt thuyền nhân đem về hang ổ rồi đòi tiền chuộc?

Tôi sẽ làm được gì với chương trình học nhồi nhét vô bổ ở các cấp học?

Làm được gì với nạn tham nhũng ngay cả trong trường học và trong bệnh viện?

Làm được gì với sách báo trong luồng đầy khiêu dâm và nịnh hót?

Làm được gì chỉ trong 24 giờ? Có chăng là ký lệnh tha những người ngồi tù vì khiếu kiện, vì bất đồng chính kiến.

Nhưng, chỉ sau 24 giờ hơn lại có quyết định (không phải của tôi) bắt bọn họ trở lại nhà tù.

Đó là chưa nói tới cái nhà tù vĩ đại không chấn song, không kẽm gai nhưng cứ như những người tị nạn kinh tế Trung Quốc bị lèn chặt trong những chiếc xe bít bùng, là nước Việt của thế kỷ 21 này. Tôi làm sao phá được những bức tường vô hình, để mọi người thở hít được chút khí trời của Tự Do?

Tôi buồn quá, mười năm hay hai mươi năm nữa, tôi e cũng vậy thôi hay là ngột ngạt hơn nữa, khốn khổ hơn nữa, khi mà nền độc tài toàn trị cứ mỗi năm năm lại tu bổ nền móng, ra sức học tập “mười sáu chữ vàng” càng ngày càng trí trá, càng phình to với sức nặng của vàng ròng, và sức mạnh của đồng nguyên.

Liệu đến bao giờ thì mọi nghịch lý bị cơn bão cách mạng quét sạch?

Có lẽ nên hỏi bạch tuộc Paul. Nhưng mà bạch tuộc Paul cũng sắp bị đem ra xào chua ngọt rồi, biết hỏi ai!

Chỉ còn biết than dài: đúng là làm dân một nước Việt buồn!

Khuất Đẩu

[*] Trên vỉa hè, tôi đã nghe câu hát của Trịnh Công Sơn được cải biên như thế.