Tháng 6 năm 1976 gia đình tôi có danh sách đi Kinh tế mới.Ở nhà chẵng còn ai,bố tôi cải tạo không thời hạn,đứa em trai đi làm Công nhân đường sắt ở xa .Tôi vừa trở về.Mẹ tôi mắc bệnh tim bẩm sinh và cô em út bốn tuổi.Tôi lên Ủy ban Phường trình bày.Yêu cầu của tôi được chấp thuận. Thế là tháng sau tôi đi Thanh niên Xung phong.
Buổi chiều trước khi đi tôi vẫn chưa chuẫn bị,tiền bạc trong nhà đã cạn kiệt.Mẹ tôi thẩn thờ đi ra đi vào như một cái bóng.Biến cố 1975 , như một cú nốc ao đối với một người phụ nữ vốn hiền lành và yếu đuối như bà…Tôi đến bên cạnh…Mẹ ơi..ngày mai con đi Thanh niên xung phong một thời gian.Thế à….Bà buột miệng như một phản xạ,đôi mắt vẫn bơ phờ nhìn vào khoảng không.Tôi ôm cô em út nhìn quanh ngôi nhà.Ngày mai tôi lại đi.Ba năm rồi,từ ngày rời mái trường Trung học,những khúc quanh cuộc đời đã cuốn tôi đi.Có mấy khi tôi được tận hưởng những giây phút ấm áp của gia đình.
Đang lo nghĩ thì cu Hà bạn tôi đến.Hai đứa chở nhau xe đạp ra Khu bán quần áo cũ.Nó lựa mua cho tôi hai bộ đồ lao động,hai đôi giày vải bộ đội.Xong xuôi hai đứa vào quán Café.Hà giúi vào tay tôi….Tao chỉ có chừng này mày cầm lấy…Tôi mừng và xúc động.Thằng này vẫn còn bám gia đình.Nghĩ đi nghĩ lại tôi hỏi gặng…Mày nói thật nghen,tiền này ở đâu…Tao vừa chôm bà già,thấy mày tao xót ruột quá.Tôi nhìn nó rưng rưng.Kỷ niệm này tôi ghim chặt trong lòng và hơn hai mươi năm sau tôi đã trả lại Hà với cái giá quá đắt.Đó là chuyện về sau.
Nơi chúng tôi đến là Gia châm,một Huyện miền núi sát biên giới Kampuchia , cách Thị xã Pleiku khoảng sáu mươi cây số đường rừng.Trước năm 1975, nơi đây là chiến khu cũng là cứ địa FULRO.Địa bàn núi rừng mênh mông chỉ có những buôn làng người Thượng ở rải rác .Khi chúng tôi đến đã có một số dân định cư,họ là những hộ đi Kinh tế mới đợt đầu, còn có một số dân các nơi kéo về tìm hướng mưu sinh. Số Cán bộ địa phương là những người tham gia kháng chiến nghĩ hưu .Có lẽ đã quen thung thổ họ cũng chọn nơi này để lập nghiệp. Công việc của chúng tôi là xây dựng những cụm dân cư,làm đường,dựng nhà,trạm xá,trường học… v v …Nguyên vật liệu lấy từ rừng,những ngôi nhà được dựng đơn sơ bằng cột gỗ,tre và tranh.Năm giờ sáng chúng tôi thức dậy,vệ sinh cá nhân, ăn sáng.Cơm ăn no ,đồ ăn chẵng có gì,thông thường là bầu,bí nấu loãng với mắm ruốc,thỉnh thoảng có ít cá khô. Ăn xong cả bọn rựa lên vai đi vào rừng đốn các loại .Trưa ăn uống nghĩ ngơi tí chút, rồi vác cây về nhà,ăn cơm xong trời đã chập choạng.Ban đêm thỉnh thoảng có họp hành,còn không cứ ngồi trong lán nhìn ra .Ở đây buổi tối thường hay mưa, mưa lâm thâm hạt nhỏ bay bay loáng thoáng trong sương mù. Lạnh , buồn và nhớ. Mới lên chưa được một tháng ,nhiều cô đã khóc đòi về nhà. Biết đi đâu…. mươi ngày mới có một chuyến xe được kiểm soát chặt chẽ từ Thị xã Pleiku chở hàng hóa,thư từ và người có lý do chính đáng. Bấy giờ tôi là..xếp,Trung đội trưởng một Trung đội Thanh niên xung phong gần bốn chục người, trong đó khoảng một phần ba là nữ. Thỉnh thoảng tôi cũng bầy trò cho khuây khỏa .Những đêm trời thanh tôi kéo cả Trung đội ra bờ suối..luộc khoai mì, nhóm lửa và hát hò tưng bừng .Chỉ hát nhạc đỏ thôi, hót một bài ngoài danh mục là phiền phức ngay.
Trừ các khoản sinh hoạt , hàng tháng mỗi người chúng tôi còn dư vài đồng lương ,Số tiền còm cõi này chỉ đủ mua một ống kem đánh răng,một cục xà phòng nhỏ và uống được hai ,ba lần Café, hút thuốc Lào.Không có hàng quán tư nhân,chỉ có một cửa hàng Hợp tác xã bán hàng phân phối theo tiêu chuẩn.Muốn uống Café chúng tôi tìm đến nhà dân.Có một vài hộ bán chui . Dưới bóng đèn dầu,giọt café tí tách,ấm trà,thuốc lào và bộ bàn ghế bằng tre.Cũng có phở,phở là mì gói hạng bét nấu nước sôi,rắc ít rau hành lên trên là xong.Như thế cũng là mơ rồi,mỗi tháng tôi chỉ được đôi ba lần .Hầu hết ai cũng có đồ tiếp tế , thư từ của thân nhân gửi lên.Mỗi Chuyến xe đi về mang theo những ngóng đợi và niềm vui.Chỉ có tôi là người duy nhất ở đại đội không có đồ tiếp tế,không có thư từ và không biết…yêu.Không hiểu sao,ở đây người ta yêu nhau nhanh và kinh khủng lắm.Chẵng kể dân địa phương hay thanh niên xung phong . Từng đôi lao vào nhau như chưa bao giờ.Có thể là vì buồn,cuộc sống đơn điệu và trống rỗng,đời sống tinh thần là một con số không tròn trĩnh. Người ta tìm đến tình yêu để quên , để lấp đầy khoảng trống như một cứu cánh tạm thời .Tâm trạng của tôi có khác.Biến động lịch sử đã găm vào trái tim hai mươi của tôi vết thương rỉ máu.Khi người ta đau đớn,họ có nghĩ khác gì ngoài vết thương.Tôi âm thầm chịu đựng để mơ về một điều gì đó.Con đường nào đây đang chờ tôi phía trước.
Thời gian này tôi ti toe làm thơ tình . Về một người tình không chân dung, thấp thoáng xa xôi.Những bài thơ đầu tiên chập chững theo tôi vào đời,ngôn ngữ nghèo nàn và thô vụng.Ấy thế mà có người khen. Rồi có người tâm sự,nhờ tôi góp ý về lá thư thả nỗi nhớ núi rừng về mắt môi phố xá. Dần dà tôi viết dùm luôn . Rồi thành lệ. Thế là thỉnh thoảng tôi được nghe kể chuyện tình,nghe xong lại hỏi..hỏi đi hỏi lại để nắm ý mà viết . Cũng có thù lao ,khi là nải chuối,trái mít, ít lương thực khô. Có lúc tôi được mời uống café thuốc lào và ăn phở mì gói.Tôi thấy vui vui,vừa khuây khỏa vừa lại có quà.Âu cũng là cái lộc nhỏ trời thương trong lúc khốn khó.Một ngày, cu Quỳnh đại đội phó kéo tôi uống Café,rồi bỏ nhỏ…Tui có việc nhờ ông,bí mật nghen.À …cu cậu nhờ viết thư tán tỉnh cô gái vừa quen.Theo thông lệ cu Quỳnh phải kể sạch sành sanh cho tôi nghe…Hóa ra là Búp,cô bé xinh nhất vùng này,là nhân viên Trạm Ytế xã.Công việc nhàn hạ,không mưa chẵng nắng nên Búp trắng trẻo và tiểu thư như gái thành phố.Cha của Búp là Trưởng công an xã .Có vài lần tôi đi ngang nhà Búp,đó là ngôi nhà dựng bằng gỗ quý,mái lợp ngói,rộng rãi,bề thế, RadioCasette chạy pin mở choang choang cả ngày..Thế là tôi viết.Tổng cọng tôi viết cho cu Quỳnh bốn lá thư và… chưa có hồi âm.
Còn hơn tháng nữa đến ngày về.Tôi lại bị sốt rét.Đang ăn cơm chiều tôi thấy người rún lạnh,chỉ kịp run rẫy uống mấy viên thuốc bước vào giường trùm mền rồi mê man bất tỉnh.Sốt rét ở vùng này rất nguy hiểm,trong vòng mươi,mươi lăm ngày có thể cướp đi mạng sống con người.Vào thời điểm đó thuốc men chưa có gì.Chúng tôi được cấp phát thuốc ngừa uống định kỳ nhưng không ăn thua.Thỉnh thoảng lại có người vĩnh viễn ra đi .Tôi tỉnh lại,thấy mình đang nằm ở Trạm xá.Chị Loan Trưởng trạm y tế xã bước lại nắm tay tôi ân cần….
…Khỏe rồi hả Huy,may quá em chuyễn lên Trạm xá kịp thời….Tôi yếu không nói nổi một lời, chỉ nhìn chị bằng đôi mắt biết ơn.Chị Loan dí dí tay vào trán tôi nói…
Nè….phúc lớn nghe,có ân nhân cứu mạng . Lo mà trả ơn cho con Búp đi .
Chị nói gì tôi không hiểu…..

Ông Quỳnh Đại đội phó để ý em .Ổng viết cho em tổng cọng bốn lá thư.Em đọc thích lắm nhưng mắc cở nên em chưa hồi âm.Bữa đó có chị Thanh ,Thanh niên xung phong ở Trung đội anh lên đây xin thuốc.Mấy chị em nói chuyện chơi.Chị Thanh hỏi em…Búp nhận bao nhiêu lá thư của cha Quỳnh rồi…Em ngạc nhiên hỏi…Sao chị biết…Chị Thanh nói…Tao ghét cha Quỳnh lắm,tao nói cho mày biết…Chả nhờ ông Huy ,Trung đội trưởng Trung đội tao viết dùm.Đêm nào cha Huy cũng thắp đèn dầu viết thư,ai mà không thấy. Bữa đó em nữa tin nữa ngờ,nhưng trong lòng khó chịu.
Em giả bộ không biết, mời ông Quỳnh lên Trạm xá chơi. Em với chị Loan vặn vẹo một hồi… Cái..ổng khai thiệt.Trời ơi,em tức không chịu nỗi.Em có cảm giác như anh với Ông Quỳnh đem em ra làm trò đùa.Em định bữa nào kiếm chuyện với anh,chưa tính ra thì người ta chuyễn anh lên đây.
Anh mê man không biết gì hết,tự nhiên nhìn anh, em không thấy ghét nữa.Anh bị nặng lắm.Em khóc quá chừng,em phải nhờ người ra Thị xã tìm thuốc.Bốn lá thư em đọc đi đọc lại hoài . Rồi em cứ nghĩ , thư của anh viết cho em.Tự nhiên thương anh hồi nào không biết.
Tôi bình phục rất nhanh.Búp giữ tôi ở lại Trạm xá an dưỡng cho đến ngày về.Đây là quảng thời gian suốt đời tôi không bao giờ quên.Lần đầu tiên trong đời,tôi được một người con gái chăm sóc , gần gũi và yêu thương. Một buổi tối hai đứa ngồi chơi bên dòng suối.Búp choàng tay và ngã đầu vào vai tôi.Không gian vắng vẻ,mùi hương con gái nồng nàn.Tôi bần thần.Liệu đây có phải là người con gái của mình . Trong một thoáng hình ảnh của mẹ tôi chợt về,đôi mắt thất thần của bà nhìn vào khoảng trống. Tôi thở dài ngửa mặt . Bầu trời đêm yên bình kỳ lạ với những vì sao nhấp nháy.Tôi nhẹ nhàng gỡ tay Búp…Khuya rồi mình về đi em….Nhiều lúc em thấy anh khó hiểu quá,hay là anh không thương em.Búp giận dỗi. Tôi nắm tay Búp…Em đừng nghĩ vậy,một lúc nào đó em sẽ hiểu anh.
Rồi ngày về cũng đến.Chúng tôi được nghĩ một ngày để sắp xếp và chào từ biệt bà con địa phương ..Đến lúc chia tay tôi mới kịp nhận ra mảnh đất Tây nguyên này đầy kỷ niệm . Tôi đưa anh em vào chào từng nhà,những bàn tay ân cần nắm níu,những giọt nước mắt giữa kẻ đi và người ở lại.Tạm biệt núi rừng,tạm biệt những con mưa chiều ray rứt,tê tái.Tạm biệt những tháng ngày vất vả,tơi tả rách mướp như tàn quân, vẫn còn đó tiếng cười ha hả vô lo ,vẫn hát ca bên ngọn lửa bập bùng . Ngày mai chúng tôi sẽ như những cánh chim tan rồi lại hợp,hợp rồi lại tan,bay về trăm phương nghìn hướng.
-Nhìn về đường cô lý,cô lý xa xôi.Đời nhịp sầu lỡ bước,bước hoang mang rồi.Quay lại hướng làng. Đà giang lệ ướt nồng .Mẹ già ngồi im bóng.Mái tuyết sương mong con bạc lòng….Chiều nay gửi tới quê xưa.Biết là bao thương nhớ cho vừa…….
-Buồn quá,bài hát nào vậy anh.
-Thuyền viễn xứ của Phạm duy,anh thích bài này lắm.
-Hát tặng em lần cuối hở . Nói em nghe đi….khi nào anh trở lại thăm em …..

Chiếc xe chuyển bánh đưa chúng tôi rời xa thôn xóm . Những khuôn mặt thân quen đưa tay vẫy tiễn biệt..Tôi rướn người lên thu vào mình những hình ảnh sau cùng.Bóng em mờ dần…mờ dần.Trời tháng Tám Tây nguyên nắng và oi bức.Chiếc xe nặng nề trườn lên con dốc. Buị đường quyện vào khói xe mờ mịt, những cuộn khói bụi quyện vào nhau bốc cao và tan loãng ra như những dấu hỏi thả vào mây trời………BÚP……ơi .

VŨ ĐÌNH HUY