Tôi thường nghĩ về nó, thằng em trai tội nghiệp của tôi.

Nó là đứa em trong năm đứa em trai của tôi, không phải em kế cũng không phải em út và số phận của nó cũng lưng chừng, thua thiệt nhất trong gia đình.
Khi sinh nó ra, me tôi ao ước nó là đứa con gái để tôi có chị có em, có lẽ vì vậy mà nó giống như một con búp bê, da trắng, khuôn mặt tròn bầu bĩnh và đặc biệt là đôi mắt, đôi mắt nâu đen to tròn với hàng mi dài rợp. Me tôi giao nó cho chị Kiều, con cô cậu ruột với tôi, giữ nó, để đi buôn bán làm ăn. Chị ấy ru nó ngủ, đút nó ăn, tắm rửa chăm bẳm nó. Nó quấn quýt chị ấy và quên luôn me tôi… Hai năm sau mẹ tôi sinh ra đứa em trai khác, nó mới chập chững biết đi thì đã phải tự lo cho mình và nhường chị Kiều cho đứa em kế. Buồn khi mất chị ấy nên khi bắt đầu nhận thức, nó mếu máo thật tội: “Chị Kiều của người ta mà tự nhiên giành…”. Không hiểu vì sao lúc đó tôi mới tám tuổi mà đã biết thương em, tôi cõng nó trên lưng như con cóc tha con nhái lang thang khắp con đường làng rợp bóng tre xanh cùng bọn trẻ quê đầu trần chân đất…

Rồi chiến tranh ập đến, cuộc sống yên bình trong ngôi nhà có khu vườn đầy cây ăn trái cũng không còn nữa. Ba me tôi quyết định thật nhanh chóng khi mua một ngôi nhà ở thành phố và đưa bầy con lóc nhóc ra đó ở đi học, dưới sự cai quản của ông anh cả và một người bà con xa đi chợ nấu ăn. Chỉ đứa em út nhỏ nhất được ở lại cùng ba me.
Những ngày đầu khi sống trong ngôi nhà lạ lẫm ở thành phố, nó ủ rũ trong góc nhà thật tội. Nhất là những buổi chiều sau giấc ngủ trưa, nó nhớ mẹ, nhớ những món quà chiều mà không dám nói vì sợ ông anh cả, mắt nó sóng sánh nước và buồn thiu. Tôi thương em nhưng không biết làm sao vì thấy mình cũng chẳng hơn gì nó.
Rồi chúng tôi cũng lớn lên trong thiếu thốn, cả tình thương lẫn vật chất, dẫu tôi biết rằng ba me tôi đã nỗ lực hết mình để chúng tôi được ăn no, được học hành… Tôi thương đôi mắt của các em tôi khi nhìn lũ trẻ hàng xóm chán chê những món quà bánh, tôi rát lòng khi nhìn các em tôi ngóng đợi ba me vào những chiều thứ bảy…

Ngày chấm dứt chiến tranh là ngày chị em tôi càng lao đao hơn, người bà con theo chồng từ bắc về quê làm ruộng. Vậy là chị em tôi phải tự nấu cơm đi chợ, tôi lúc đó lại đang học lớp 12, chuẩn bị cho cuộc thi tốt nghiệp và thi đại học, bài vở chất chồng. Vậy là nó đảm đang công việc chợ búa bếp núc thay chị.
Tội nghiệp em tôi, cho đến bây giờ tôi vẫn không thể nào quên được, một cậu bé đến tuổi mới lớn mặt lấm tấm mụn, mép lún phún râu, phải mặc chiếc áo của chị sửa lại, vẫn còn mờ mờ vết chít ngực trước thân áo, cắp cái rá nhựa đi chợ.
Nó đến trường cũng bằng những chiếc áo đó. Có hôm nó đi học về mắt nó rưng rưng “Chị ơi, bạn em nó chọc em… coi chừng sữa chảy…”. Tôi lặng buồn, thương em chưa bao giờ có được bộ áo quần nên hồn.
Tôi ra trường rồi theo chồng về dạy học ở một vùng quê. Ngày đám cưới của tôi, nó nằm ủ rũ trong góc phòng vì bệnh, cho đến khi chụp ảnh gia đình mới phát hiện ra thiếu nó và đi tìm. Nó mắt nhắm mắt mở, gượng gạo ngồi dậy ngoan ngoãn đứng chụp ảnh gia đình cũng với chiếc áo trắng cũ có vết chít ngực mờ mờ của tôi.

Hai năm sau tôi được thuyên chuyển về thành phố, vợ chồng tôi phải về ở tạm trong căn phòng của tôi thời con gái. Vậy là tôi phải quay lại công việc nội trợ, bếp núc cho cả nhà và đi dạy. Thấy tôi vất vả, nó dẫn về một con bé gầy khô như que củi, khuôn mặt héo hắt buồn nhưng hiền lành, ít nói và chịu khó. Không có con bé đó chắc tôi cũng kiệt sức . Hai đứa nó cứ rù rì, nhỏ to như đôi chim cu. Tôi hỏi nó: “Sao em yêu con bé đó hay vậy ?”
Nó nhìn thẳng vào mắt tôi nghiêm nghị trả lời: “Vì nhà nó nghèo, ba mẹ nó bịnh hoạn hoài, ban ngày nó phải bán bánh kẹo trên ga nuôi em, tối về đi học bổ túc… Mà nó chăm học lắm đó chị .”
Ba me tôi không chấp nhận con bé đó, nhưng nó rất cương quyết: ” Con là đứa hay đau ốm và học hành không bằng anh chị em trong nhà, nên biết con chọn cô gái đó là hợp lí, cô ấy sẽ ở bên cạnh và giúp đỡ con.” Cả nhà đành phải bằng lòng và tổ chức đám cưới cho nó.

Anh em chúng tôi học hành ra trường, ai cũng giỏi giang, đỗ đạt, có công ăn việc làm ổn định, dần dần tự lập và ra riêng, nhường ngôi nhà lại cho vợ chồng nó. Mỗi chiều 30 tết, nó đều bảo vợ nó lo nấu nướng mời anh em về ngôi nhà đó gặp mặt. Chúng tôi lại có dịp ngồi lại với nhau kể về những ngày thơ ấu nghèo khó và những kỉ niệm cười ra nước mắt. Mỗi lần anh em ngồi lại với nhau lỡ có ai chọc ghẹo hay phê phán gì tôi là nó gân cổ bênh tôi chầm chập.
Nó học hành không giỏi nhưng lại có đôi tay khéo léo và cần mẫn, nó làm đủ nghề để vợ con được đầy đủ và cưu mang cả gia đình bên vợ… Rồi nó cũng thành lập được công ty thiết kế trang trí nội thất, làm chủ tịch hội đồng quản trị kiêm giám đốc. Quân của nó đầy đủ kiến trúc sư, thiết kế đồ họa, kế toán, công nhân… Nó trở nên bệ vệ , oai nghiêm với những bộ vét sang trọng giày vớ sáng láng… Những lúc gặp nó tôi đùa, nhắc lại chiếc áo có vết chít ngực của tôi ngày xưa, nó cười buồn: “Hồi nhỏ thiếu thốn đủ thứ, bây giờ sống bù lại chị à!”.
Công ty của nó làm ăn phát đạt, nó trả lại ngôi nhà cho ba me tôi bán dưỡng già, mua đất xây biệt thự. Căn biệt thự vừa xây xong thì mọi chuyện vỡ ra…

Nó đã say mê và có con với một cô gái chỉ bằng tuổi con trai nó…
Vợ nó hiền lành chẳng biết làm gì chỉ biết khóc, nhưng những bà chị em dâu thì lồng lộng ghen dùm.
Chẳng hiểu mấy bà chị em dâu của tôi làm thế nào biết tất cả đường đi nước bước mà tìm ra được “ổ nhền nhện” rồi áp tải mẹ tôi đến đó.
Mẹ tôi kể lại cho tôi nghe tất cả những việc diễn ra trong căn phòng đó với nụ cười tếu táo.
Mấy bà chị em dâu làm áp lực mẹ tôi đến đó phải làm thật hung dữ cho “con đó” sợ bỏ chạy… nếu không mấy không mấy ông con trai của me bắt chước…
Me tôi vốn quí, nể và muốn bình yên nên đã làm theo cho vừa lòng mấy nàng dâu.
Vừa nhìn thấy cô gái mẹ tôi đã lớn tiếng: “Nè, cô kia, sao cô còn trẻ đẹp mà không đi kiếm một tấm chồng cho đàng hoàng… lại đi quyến rũ con trai tôi, để nó bỏ vợ bỏ con.”
Cô gái cũng đanh đá không kém: “Bà không có quyền nói tôi, bà về nói với con trai bà, ổng nói với tôi, ổng tự do vì đã ly dị vợ rồi.”
Me tôi trợn tròn đôi mắt định cho “con bé” láo xược một bài học … thì bỗng dưng… một con bé khoảng ba tuổi có khuôn mặt bầu bĩnh và đôi mắt nâu đen với hàng mi rợp dài giống thằng con trai của bà như đúc đang chập chững bước về phía bà và trượt chân… Như một phản xạ bà chụp lấy cánh tay cô bé, nó ôm lấy cổ bà và nhảy vào long ngồi thật gọn… Mẹ tôi cứng miệng, tắt tiếng ca và cùng mấy bà chị em dâu ngậm ngùi ra về… không kèn không trống.

Hết mấy bà chị em dâu là đến mấy ông anh em trai tiếp tục quậy phá “ổ nhền nhện”.
Một buổi sáng, tôi đang dạy trên lớp, tiếng chuông điện thoại ở chế độ im lặng rung liên hồi. Tôi nhìn thấy số phone của nó và đành chạy ra lan can lớp học nghe tiếng nó hốt hoảng: “Chị ơi, chị đến cứu cô ấy và con gái em…. mấy ông nhà mình thuê côn đồ đến hành hung…”
“Trời đất, chị đang dạy. Mà chị làm gì được?”
“Dù sao có chị vẫn đỡ hơn…”
“Khó cho chị quá em ơi! Mấy bà chị dâu đã vu cho chị cái tội là bao che em, bây giờ chị can dự vào chắc cả nhà cô lập chị. Rồi con trai em nữa, nó sẽ trách chị. Em tạm thời đưa cô ấy và con bé trốn đi đâu đó một thời gian, chờ yên ắng rồi tính tiếp…”
“Dạ, thôi đành vậy! ”

Vậy là nó bỏ lại tất cả, công ty, biệt thự, những người ruột thịt… ra đi cùng cô gái ấy với hai bàn tay trắng…
Gia đình tôi cũng yên ắng được thời gian, thì con trai của nó chạy đến nhà tôi hớt hãi: “Cô ơi, ba con bỏ đi , công ty như rắn mất đầu. Hợp đồng bị người ta gạt không chịu trả tiền, lương không có trả cho công nhân viên… Họ bỏ đi làm công ty khác kéo theo khách hàng của mình… Rồi chuyện tình cảm của con cũng gặp rắc rối…”
“Rắc rối sao?”
“Cô ấy… đá con đau điếng, nói là ba anh như thế rồi anh cũng giống ba anh…”
“Trời ơi, toàn những chuyện mà cô có ba đầu sáu tay cũng không giúp con được. Để cô đưa con về nói chuyện với bà nội”.
Mẹ tôi ngồi nghe thằng cháu nội kể lể với khuôn mặt dửng dưng vô cảm, rồi thủng thẳng nói: “Ba con đã bỏ đi với hai bàn tay trắng, toàn bộ tài sản nó làm ra để lại cho hai mẹ con. Con lớn rồi, phải thay ba mà tiếp tục quản lí công việc và chăm sóc, an ủi mẹ con… Chuyện tình cảm con người không ai nói được… Bà nội cũng đã cố níu kéo rồi mà không thành. Nếu ba con như người ta, ra pháp luật đàng hoàng rồi chia tài sản thì hắn cũng không đến nỗi sống khổ sở như thế… Coi như ba con trả giá cũng đắt rồi con à! Còn chuyện của con, bà nội nghĩ cũng không có gì phải lo. Con còn trẻ, đứa này bỏ con thì con tìm đứa khác… nhường cho ba con, già rồi khó tìm…”
Tôi nín không nổi phì ra cười, mẹ tôi tỉnh bơ tủm tỉm cười theo, thằng cháu nội lắc đầu: “Bó tay với bà nội!”

Em tôi biền biệt một năm trời không tăm tích…
Cho đến một ngày tôi nhìn thấy số phone lạ trên máy, linh cảm như mách bảo…Tôi run tay bật máy.
“Chị ơi, em đây!”
“Em ở đâu? Sao đến bây giờ mới gọi cho chị? Em có khoẻ không?”
“Em bị tai nạn. Gãy chân phải bó bột. Một tuần rồi! ”
Tôi oà khóc. Em tôi rất sợ làm phiền người khác, khó khăn lắm nó mới gọi cho tôi.
“Em ở đâu? Nói đi, chị sẽ đến!”
“Thôi chị à, em ở xa , chị phải lo cho gia đình, công việc… Chị gởi cho em ít tiền trả viện phí là được rồi.”
“Em làm ăn, sinh sống thế nào?”
“Em làm cho công ty đứa bạn ngày xưa em giúp nó. Giờ cái chân bó bột chắc em phải ngồi không một tháng. Chị nhớ đừng cho ai biết, nhất là me , sợ me lo buồn…”

Tôi kể lại cho me tôi nghe, me tôi khóc tức tưởi : ” Sao con ngu quá con ơi?… Ai hành con? “. Rồi mẹ lục hết số tiền dành dụm được đưa cho tôi: “Con giấu đi, đừng cho bọn nó biết, thêm vào mà gởi từ từ cho em, đừng gởi hết một lần.”
Hai tháng sau nó gọi: “Em tháo băng bột và chống gậy chập chững đi làm bằng xe thồ được rồi, chị đừng gởi tiền cho em nữa.”
Cái thằng! Nó luôn muốn đi bằng đôi chân của chính nó, dù là đôi chân đau…

Rồi những chiều 30 tết anh em tôi lại tụ tập bên nhau trong ngôi nhà to rộng của anh tôi. Ngôi nhà cũ chúng tôi sống bên nhau trong thời thơ ấu nghèo khổ đã bán đi lấy tiền thuốc thang cho ba me tôi lúc tuổi già. Trong căn nhà tiện nghi, sang trọng, thức ăn đầy ắp món ngon vật lạ, các nàng dâu đi lại cười nói rạng rỡ, anh em trai tôi quây bên chiếu bạc sát phạt nhau, mẹ tôi lặng lẽ ngồi bên vợ nó ủ rũ muộn phiền… Tôi ứa nước mắt, không muốn cho mọi người thấy, tôi chạy ra lan can và nhìn về phía biển…
Cuộc đời đúng là dâu bể! Anh em tôi từ một con sông đã rẽ ra nhiều nhánh, có những nhánh sông thênh thang trôi về biển nhưng cũng có những nhánh sông đã trôi đi trong khó nhọc, lạc lối giữa những bãi bờ…
Những tảng đá lô nhô trên biển kia, rồi một ngày nào đó cũng bị bào mòn bởi thời gian, mưa nắng khắc nghiệt… Em tôi rồi cũng sẽ bị bào mòn bởi sự khắc nghiệt của cuộc đời để biến thành viên sỏi u buồn, cô độc…

TRẦN THỊ TRÚC HẠ