CON YÊU BÁNH NẬM

TRẦN KIÊM ĐOÀN

Unfgfgknown

Lần đầu tiên tôi gặp Con Yêu Bánh Nậm ấy bằng xương bằng thịt sờ sờ vào một sáng trời mưa lâm thâm trên bến đò Thừa Phủ.
Đò đầy, cô lái sắp đẩy ra khỏi bến thì có tiếng gọi từ phía lái:
– O ơi! Chờ chút! Cho Con Yêu Bánh Nậm lên với cả hắn trễ tội!
Con Yêu Bánh Nậm lẫm lũi kẹp cặp sách trước ngực, chạy thục mạng xuống bến và nhảy lên đò. Tôi còn đứng lớ ngớ chưa tìm ra chỗ ngồi, bị con Yêu đạp nguyên đôi guốc mộc lên bàn chân trần đau điếng. Tôi la lên nho nhỏ: “Ái, đau!” và cúi gập người ôm bàn chân tội nghiệp của mình vừa khi con Yêu nhận ra là đang làm đau đồng loại. Con Yêu ngỡ ngàng ngó quanh trong lúc đò từ từ ra khỏi bến. Tôi hơi ngờ ngợ vì dáng quen quen. Sau lần áo mưa trong vắt, tôi có thể đọc được cả bảng tên thêu màu “xanh-lơ-ma-rin” nổi bật trên nền áo trắng: H. T. Đông Ba, C2, trường Đồng Khánh. Ngày đó, dân Quốc Học nhìn những cô em Đồng Khánh mang bảng tên màu xanh là ngây thơ, màu tím là đợi chờ, màu hồng là đã chín. Học trò lớp đệ tam (lớp 10) mang màu xanh là đàn chim non mới bước vào ngưởng cửa trung học đệ nhị cấp, nhí nha nhí nhảnh, hầu hết còn “phất phơ giữa chợ, biết vào tay ai…” Lên đệ nhị (lớp 11) mang màu tím là sắp sửa làm “bà tú”, trong cặp sách thường có bụi “ô mai” vương vãi lên thư tình. Và lên tới đệ nhất (lớp 12) mang màu hồng, suy tư và cuộc đời lốm đốm màu triết học, nên có nàng đã che nắng bằng sách Jean Paul Sartre, Albert Camus… thay cho chiếc nón bài thơ! Còn con trai Quốc Học mà mang bảng tên “Ba sọc” như tôi là đã có quyền khỏi bận áo len giữa sương thu và gió lạnh, ưỡn ngực cho nhân gian thấy ta đây là học trò Đệ nhất. Dù có lỡ sa cơ thi rớt tú tài toàn phần thì cũng còn đường rút vào quân trường Thủ Đức làm “quan một nhà binh”, mai vàng le lói như thường.
Hình như mới bắt gặp những đôi mắt quen từ phía lái, con Yêu khoát tay, cười ấm áp với bạn. Hàm răng trắng quá làm cho đôi môi không son phấn cũng hồng lên phơn phớt. Khuôn mặt hình trái sầu đông, trắng mịn, lấm tấm nước mưa nằm ủ trong mái tóc đen mướt, dài kín bờ lưng, được gói sau lớp áo mưa gọn gàng như tạc bằng gỗ mun. Con Yêu Bánh Nậm lừa khi không có ai thấy, bèn phóng cho tôi một cái nhìn ái ngại, môi chúm tròn xoe, nói bên tai vừa đủ cho tôi nghe:
– Xin lỗi!
Tôi mím miệng, không trả lời nhưng trong bụng lại muốn nói: “Con gái chi mà đanh đá. Nói lời xin lỗi mà cái bộ lạnh lùng như bị người khác đưa chân cho mình đạp cũng không bằng!”
Thế nhưng khi quay về phía lũ bạn, Con Yêu lại cười nói tía lia. Tôi giật mình khi nghe cô bé có bộ mặt hiền khô của con gái nhà lành nói với một cô bạn bằng một thứ ngôn ngữ có vẻ “chanh chua chuối chát”, rằng:
– Nì, Mi-nhon Thượng Tứ, chiều qua trốn giờ Quốc Văn đi “đào kép” với bồ tèo phải không? Các thám tử của ta bắt gặp chàng và nàng đi xe đạp mùi mẫn về ngã Bao Vinh. Khai mau! Về dưới đó làm chi? Bộ muốn về “vật Sình” hả? Thú thiệt đi, ta tha cho. Còn chối bãi bãi như mấy mụ hàng cá cãi nhau ở chợ Đông Ba thì đừng trách ta là không có lòng… từ bi thấy chi nói nấy đó nghe!
Nàng có tên “Mi-nhon Thượng Tứ” dường như cũng bị nao núng, cố lấn tới sát bên cạnh Con Yêu Bánh Nậm để nói nho nhỏ như rót mật… gấu vào tai:
– Khỉ! Nói chi to rứa! Anh nớ là sinh viên dạy kềm tau học chứ bộ…!
Con Yêu Bánh Nậm tung bùa bức hại sinh linh không thương tiếc:
– A, thì ra chàng “prề-xẹp-tơ” thấy lơ thì… chụp của mi đó hả?! Chết rồi, con nhỏ Mi-nhon ơi! Học trò Đồng Khánh xưa nay có ngạch đất yêu… quỷ tò te mấy cụ sanh viên dạy kèm và thực tập đó chơ chi nữa!
Nàng Mi-nhon bèn xuống giọng:
– Nì, Con Yêu Bánh Nậm, đồ tinh le! Mi đừng ác cho tau nhờ cái “đức… Quốc xã” của mi với có được không. Ba Mẹ tau mà nghe được thì tau chỉ có nước bỏ học ở nhà nấu ăn rửa chén!
Con gái Huế một mình là hoa hổ ngươi thẹn thùng, một cơn gió nhẹ trần gian thổi qua cũng vội vàng khép đôi cánh lá lại. Nhưng có hai nường Huế họp lại là thành hoa bưởi hoa ngâu, e ấp liếc mắt một cách kín đáo như lời gọi thầm, đủ làm cho bao chàng choáng váng. Khi tới ba “o” trở lên là thành hoa vông vang tinh nghịch, muốn đội nắng, trổ trời mà lên!
Dân nam nhi Quốc Học mà chỉ có vài mạng, “gươm lạc giữa rừng hoa” trên chuyến đò buổi sớm thì dù có thuộc loại nghịch lớp chọc thầy như tôi cũng phải biết điều mà ngồi im thin thít.
Đò tới bờ. Đường ai nấy đi… Thêm một ngày mới qua đi, tưởng chừng như không lưu lại một dấu tích gì.
Hôm sau, chiếc xe đạp sửa xong, nhưng hơi khác với mọi ngày vì tôi không còn thấy hăng hái đạp xe ra cửa Ngăn, qua cầu Trường Tiền, rẽ về Quốc Học nữa. Cả đêm, dù cố quên đi chuyện trong ngày, thế mà vẫn cứ nhớ về Con Yêu Bánh Nậm. Lòng dặn lòng phải ghét cho được vẻ lạnh lùng “làm điệu” của con Yêu, nhưng lại không quên được tiếng thì thầm “Xin lỗi” phát ra trừ cái miệng xinh xinh, đễ thương thì chưa đủ mà dễ ghét lại không đành. Sáng ra, tôi trở chứng muốn cất xe đạp ở nhà, tiếp tục đi học qua đò Thừa Phủ. Chân đã bước lên đò mà mắt tôi vẫn cứ nhìn quanh bóng dáng của con Yêu “ác nhơn” đó. Tôi tĩnh hẳn khi có tiếng bình luận của đám nữ sinh áo trắng với nhau “Cái Con Yêu Bánh Nậm nớ lại trễ học nữa rồi!”; và “Cái con thiệt tình là Yêu Bánh Nậm. Chuyện chi người của người ta hắn cũng biết… Hắn mô rồi? Mà vắng hắn cũng buồn tụi bây hỉ!”
Nguồn gốc và lịch sử Con Yêu Bánh Nậm cũng xa xôi và mơ hồ như lịch sử một loài hoa dại. Ngay cả những nhà “Huế học” tiếng tăm cũng lắc đầu quầy quậy khi bị hỏi về gốc gác của danh xưng nầy. Những người Huế rặt, Huế chay như Bửu Ý, Bửu Tôn, Tôn Nữ Quế Hương, Tôn Nữ Hỷ Khương, Thái Kim Lan… khi nói về xuất xứ của Con Yêu Bánh Nậm cũng “lý giải” theo lối suy đoán rằng: Ngày xưa các ông Hoàng bà chúa trong cung Nguyễn vốn là những tay ăn sang và ăn hàng thượng hạng. Các ông bà thường chờ gánh bánh nậm dài ruột như con chờ mẹ đi chợ về. Khi các o bán bánh nậm gánh trễ hàng tới cửa thì bị mắng một cách vừa mang vẻ trách móc, vừa thân tình một cách rất Huế là : “Đồ con yêu nờ!” Mấy cô hàng bán bánh nậm không muốn mất mối tốt nên cũng lanh miệng lanh mồm vừa đỡ đòn vừa tía lia kể chuyện dân tình ngoài nội phủ để làm vui lòng khách. Con Yêu Bánh Nậm “rất có thể” ra đời từ đó, hay không biết tự bao giờ nhưng với Huế thì hình tượng Con Yêu Bánh Nậm vừa dễ thương, vừa dễ ghét…
Cũng có người dùng phép “hội ý” trong lục thư của Trung Hoa mà giải thích nguồn gốc của Con Yêu Bánh Nậm rằng là: Bánh nậm Huế là một loại bánh lá mỏng dính. Bản chất bánh nậm hiền, bình dân, dễ gần gũi, thơm ngon và hài hòa màu sắc với lá gói xanh, bột bánh trắng, nhụy tôm hồng. Nhưng bánh nậm cũng rất mượt mà, trơn truột và dễ đong đưa như đôi môi mỏng, cái lưỡi lắt lay của những người con gái Huế “ruột để ngoài da”.
Những “Con Yêu Bánh Nậm” trong thế giới con gái Huế là những con vịt trời nở trứng và lớn lên trong đàn vịt đồng: Vừa mang bản chất lém lỉnh, ranh mãnh, nghịch ngợm, rắn mắt của loài “yêu”, nhưng cũng vừa e ấp, hiền từ, thuần hậu, và mặn mà nhưng rất đơn sơ của dòng “bánh nậm”. Bánh nậm Huế hiền đến mức thành món ăn “đằm bụng” cho em thơ và cho người già vừa khỏi bệnh và mỏng manh tới độ gió thổi cũng bay! Vì vậy, những chàng trai Huế từng bị nhiễm bùa yêu… bánh nậm đã ngoan ngoãn phán rằng, Con Yêu Bánh Nậm là “cục quậy” nhưng cũng vừa là “cục cưng” trong vòng bè bạn. “Đồ con yêu Bánh Nậm!” là tiếng mắng yêu cho một sự thông minh đầy lém lĩnh và một sự lém lĩnh đầy thông minh của một cô gái Huế chưa đến nỗi… ế chồng. Con Yêu Bánh Nậm giữa nếp sống Huế cũng như cái thiết bảng của Tôn Ngộ Không trên đường Tam Tạng về Tây Trúc thỉnh kinh: Dữ dằn mà nhân nghĩa, xốc nổi mà yêu thương. Cuộc đời có Con Yêu Bánh Nậm thì coi chừng chuyện “thâm cung bí sử” cũng có khi thành chuyện tiếu ngạo giang hồ nổ như bắp rang. Nhưng nếu vắng Con Yêu Bánh Nậm thì chuyện thâm cung bí sử đó rồi cũng chìm sâu vào chuyện đời thường. Huế chắc sẽ khô khan và lặng lẽ hơn nếu những chuyện tình dễ thương, điểm màu lãng mạn “vang bóng một thời” không còn ai nhắc tới. Những “cánh hạc bay lên vút tận trời” mà không có Con Yêu Bánh Nậm thì vẫn trầm trầm, lặng lẽ trong riêng tư và theo thời gian đi vào quên lãng…

Trần Kiêm Đoàn

Advertisement

6 thoughts on “CON YÊU BÁNH NẬM

  1. QUY. NGUYENHOANG nói:

    Chỉ mới nghe nói chứ chưa đọc TD à, thỉnh thoảng cũng có đọc vài bài trên “art2all” và “chuyển luân”. Hình như bài nào anh Đoàn viết về Huế cũng làm mình xúc động!
    Bài “Con yêu bánh nậm” này có một chi tiết ngờ ngợ: ngày QNH ở Huế cứ nhớ bảng tên nữ sinh Đồng Khánh là “nhất tím, nhị hồng, tam xanh, tứ đỏ” trong khi anh bảo lớp đệ nhị (lớp 11) mang bảng tên màu tím, không biết thế nào?

  2. ”Con yêu bánh nậm”-Càng yêu càng căm!-Qủi quái quá lắm!-Cấm chẵng thèm ăn..!-Ế như bà Chằn!-Cấm yêu tự dặn..-”Gặp sẽ bầm thân..!”-Quậy phá ”nhiên hẳn”-Cấm yêu con nậm-Chẵng biết ra răng?-Càng ghét càng hận…-”Đồ quỉ ác nhơn!”

  3. Quỳnh Đỏ nói:

    Con gái Huế dữ dằn và tình nghĩa, xốc nổi mà yêu thương…

  4. QUY. NGUYENHOANG nói:

    Ngày biết tuongtri, tôi vẫn tự hỏi: Sao không thấy anh Trần Kiêm Đoàn có bài trong này như rất nhiều tác giả Huế và người yêu Huế khác? Bây giờ lại gặp được anh ở đây, mừng cho tuongtri có thêm một cây bút viết về Huế đọc rất “đã đời” mà tôi được đọc lần đầu qua “Chuyện khào xứ Huế” của anh cách đây đã lâu.
    Cám ơn anh đã cho bạn đọc biết đôi điều về “Con Yêu Bánh Nậm” và mong sẽ được đọc nhiều bài khác của anh. Cám ơn cả TNTD nữa!

    • tôn nữ thu dung nói:

      Anh Quý Nguyễn Hoàng có đọc VỀ NGÕ HUẾ XƯA ?
      Anh càng thấy Huế dễ thương chi lạ !

Comment

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s