Khuất Đẩu

2

Mùa xuân năm Nhâm Dần thành Thăng Long hãy còn co ro trong cái rét nàng Bân. Các cửa sổ đều buông rèm lặng ngắt và các công nương ngà ngọc hãy còn ủ mình trong những chiếc chăn bông.

Nhưng các sứ thần phương Nam đã làm ấm lên bằng cả một đoàn ngựa xe chất đầy bạc vàng và sản vật quý hiếm. Hàng trăm tấm da hổ, hàng chục ngà voi và hàng ngàn tổ yến. Những ché rượu, những buồng cau bằng vàng. Những gỗ đàn hương và trầm kỳ. Lại còn có cả một đoàn thợ thủ công .

Đấy không phải là những lễ vật cống nạp như thường lệ mà là sính lễ của Chiêm vương dâng nạp để xin cưới Huyền Trân. Có lẽ từ xưa đến giờ, ngoài Sơn tinh và Thuỷ tinh không có đồ sính lễ của một quân vương hay hoàng tử nào sánh bằng. Vua Anh Tông rất đẹp lòng, nhưng triều thần chê ít không thuận. Tướng quân Trần Khắc Chung đã nói thay cho trăm quan.

– Muôn tâu bệ hạ, một công chúa lá ngọc cành vàng như Huyền Trân thì bấy nhiêu đồ sính lễ có chi gọi là nhiều. Ngày xưa, môt viên ngọc còn đổi được liên thành huống hồ là một trang quốc sắc.

– Đây là thánh chỉ của Thái thượng hoàng, vua Anh Tông phán, ngài đã hứa là phải giữ lời.

– Muôn tâu bệ hạ, Thái thượng hoàng đã xuất gia tức là đã quên hết thế tục. Thuận hay không là do bệ hạ chứ không phải Thái thượng hoàng. Thần trộm nghĩ nếu để công chúa về với Chế Mân là để tiếng cười cho hậu thế.

– Còn các quan nghĩ thế nào ?

Quan ngự sử trung tân Đoàn Nhữ Hài, người học trò năm xưa đă dâng biểu tạ tội cho vua bước ra tấu trình. Có lẽ cậy chút công với vua nên đã đưa ra những lời gián nghị rất sỗ sàng.

– Muôn tâu bệ hạ, thần cũng trộm nghĩ như Trần tướng quân. Ta không thể để công chúa về với Chiêm được vì đó là quốc nhục. Ai mà chịu được cái cảnh công chúa ngọc ngà nằm trong lòng một tên mọi đen Tiếp tục đọc →

Khuất Đẩu

Mở

Các nhà viết sử ngày xưa rất kiệm lời. Câu chuyện Công Chúa Huyền Trân chỉ có mấy dòng như thế này :

“ Năm Tân Sửu (I301) Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông đi sang Chiêm Thành xem phong cảnh có ước gả Công Chúa Huyền Trân cho Chế Mân. Được ít lâu Chế Mân cho người đưa vàng bạc và sản vật quý hiếm sang cống và xin cưới. Triều thần có nhiều người không thuận. Chế Mân lại xin dâng châu Ô và châu Rí làm lễ cưới, bấy giờ vua Anh Tông mới quyết ý thuận gả. Đến tháng sáu năm Bính Ngọ (1306) cho công chúa về Chiêm Thành. Chưa được một năm, Chế Mân mất, mà theo tục Chiêm thành vua chết thì hậu phải chết theo. Anh Tông được tin ấy sai Trần Khắc Chung giả mượn tiếng vào thăm để cứu công chúa . Nhân đó Khắc Chung cùng nàng tư thông trên biển.“

Đọc những dòng trên tôi cứ trăn trở mãi : vì sao một vì vua anh minh và nhân hậu như Trần Nhân Tông lại đem con gái yêu của mình gả bán cho Chế Mân? Trần Khắc Chung là ai mà sau khi cứu được công chúa lại cùng nàng tư tình trên biển gần cả năm mới về ? Và Huyền Trân, một trong ba nàng công chúa Việt Nam có số phận nghiệt ngã ( hai nàng kia là Mị Châu và Ngọc Hân ) đã đi vào lịch sử như một người có công lớn sao vẫn bị hậu thế mỉa mai ? !

“ Hai châu Ô Rí vuông nghìn dặm

Một gái Huyền Trân đáng mấy mươi !”

Chính vì muốn tìm hiểu những vấn nạn nói trên , cùng với lòng yêu thương và cả căm giận, tôi viết nên tập sách nhỏ này. Tôi không có ý viết lại lịch sử, điều ấy là không thể được. Nước Chiêm bé nhỏ đã không còn bên cạnh một nước Việt hùng mạnh. Sự khôn lanh lọc lõi đă đánh gục sự chân thật đôi lúc gần như dại khờ!

Quê tôi gần thành Đồ Bàn. Cái kinh đô đã từng in dấu chân của Huyền Trân qua bao cuộc biển dâu giờ chỉ còn lại một bờ thành cũ bằng đất và tháp Cánh Tiên. Ngọn tháp đẹp nhất trong các ngọn tháp của xứ Chămpa, vẫn đứng sừng sững cùng với thời gian. Phải chăng vì có bóng dáng của Huyền Trân nên nó vẫn sáng long lanh như một khối ngọc khổng lồ. Ngọn tháp đẹp đến nỗi dù ở xa tận xứ Trầm Hương này, tôi vẫn thấy nó chiếu sáng từng đêm. Đó là cái Đẹp đã cứu rỗi cả một dân tộc.

Với cuốn sách nhỏ này, trước hết tôi muốn dâng tặng quê hương tôi, một nơi rất vinh hạnh có được hai người con dâu nổi tiếng là Huyền Trân và Ngọc Hân.

Tôi cũng xin tặng một người con dâu khác của đất Bình Định mà ngẫu nhiên tên nàng là Huyền Chiêu và các con của nàng.

Sau cùng, tôi xin tặng những người học trò cũ hơn 40 năm trước đã từng ngồi nghe tôi dông dài chuyện ngàn năm sử lịch.

1

Thành Thăng Long vào thu. Trời xanh như chưa bao giờ xanh như thế. Gió heo may chỉ làm cho những chiếc lá vàng đẹp hơn lên chứ không tàn nhẫn ném chúng xuống mặt đường như những cơn gió bấc lạnh buốt. Điện Diên Hồng đón vua Nhân Tông trong cảnh đất nước rất thanh bình.

Ngài vừa đi thăm chơi nước Chiêm trở về. Hẳn là có biết bao điều vui. Cứ trông nét mặt tươi tắn hồng hào của ngài là đủ biết. Ngài nói :

– Hỡi các khanh, ta báo cho các khanh một tin vui. Cái miền đất phương nam xinh đẹp mà ta vừa sang thăm chơi sẽ là quê chồng của con gái ta .

Giá như ngài bảo Thoát Hoan đang quay trở lại hay Ô Mã Nhi sống dậy từ lòng biễn cũng không làm cho các quan kinh ngạc bằng!

Qua hai cuộc chiến khốc liệt với quân Hung Nô, ngài đã trở thành vị thần chiến thắng. Mỗi lời nói sáng đẹp của ngài như châu ngọc luôn nở hoa trong tim của trăm họ. Hôm nay những lời vàng ngọc ấy vẫn nở hoa, nhưng là hoa xương rồng ! Nghe như có hàng trăm cây gai nhọn làm nhức buốt thịt da. Cả điện Diên Hồng nín lặng. Chỉ có một người dám hé mở lòng mình cho ngài thấy những giọt máu ứa là đức vua Anh Tông Tiếp tục đọc →

Khuất Đẩu

Đêm ở đền Thượng

Đó là một đêm đầu xuân, ánh trăng mỏng quá không soi rõ được mặt người. Những bậc tam cấp cứ nối nhau lên cao, lên cao mãi như vút tận trời. Một đàn chim Lạc từ đâu bỗng bay qua, tiếng đập cánh làm đong đưa những chòm sao xanh biếc.
Đêm thánh vô cùng!

Họ đi lễ đền Thượng.
Lễ vật không có bánh chưng bánh dầy. Chỉ có trầu, cau và hai trái tim thắm đỏ.
Chàng nói, “hôm nay, anh cưới em”!
Nàng nói, “em cũng cưới anh, hôm nay”!
Họ cùng nói, “thưa quốc Tổ, chúng con xin cưới nhau”!
Nghe như có tiếng cười từ ái reo vui của các vua Hùng.
Chàng nói, “anh nghèo lắm, chỉ có món quà nhỏ này làm sính lễ. Nó sẽ thay anh bảo vệ em”!
Chàng nâng khẩu súng lục lên trước mặt. Nàng xòe tay ra như hoa quỳnh đón lấy, rồi áp cái kỷ vật lạnh ngắt vào giữa ngực mình.
“Em cũng nghèo lắm, chỉ có cái chết để đền ơn anh”.
Lập tức, chàng khóa miệng nàng bằng đôi môi dày, nóng rực, để cái tiếng “chết” kia không bao giờ thoát ra được nữa.

Nhưng cưới nhau vậy thôi, chứ họ là hai kẻ không nhà.
Họ đành ngồi bên nhau suốt đêm, chờ sáng.
Cũng ấm ức lắm, cũng thèm thuồng lắm.
Cũng muốn lấy cổng tam quan làm nhà, lấy nền gạch làm giường, lấy bóng đêm làm chăn màn để thực sự là của nhau.
Cũng muốn đã yêu là yêu cho tới bến, đã cho là cho đến tận cùng.
Nhưng đêm yên lành và thiêng liêng quá. Họ chỉ có thể cởi bỏ mọi buộc ràng, mọi lo toan, để hai tâm hồn bận rộn được ngơi nghỉ đôi chút bên nhau mà thôi.

Khi ánh ngày lên, nàng thấy chàng là ông cụ áo the thâm đeo mục kính, chàng thấy nàng là một chị nhà quê váy đụp, chít khăn mỏ quạ. Cả hai nhìn nhau, kín đáo nở một nụ cười thầm.
Rồi như hai kẻ xa lạ chưa hề gặp nhau bao giờ, nàng xuống Đông, chàng ngược lên Đoài Tiếp tục đọc →

Những con phố chân dài
nhà hai bên cao vút
khỏa thân đứng kề vai
thỏa sức nhìn tận mặt

Khỏa thân những cột đèn
đứng im như tượng gỗ
khỏa thân những hàng cây
gió dài nghiêng lá đổ

Khỏa thân nắng tháng tư
tưởng chừng như nắng mới
khỏa thân những nụ cười
hóa ra là tiếng khóc

Khỏa thân cốc cà phê
đen không đường thật đắng
nhìn nỗi buồn tê mê
thoát y trong quán vắng

Khỏa thân những mảnh đời
nghèo bên cầu rạch miễu
khỏa thân những manh chiếu
trên xác già cứng đơ

Và khỏa thân lịch sử
lột hết những mề đay
cởi phăng cờ đang bay
trần truồng như sự thật

Những dao găm rỉ sét
những bao tải mò tôm
những rựa cùn đai cuốc
những sọ trắng rợn người

Những đêm dài tố khổ
những vác gỗ rừng sâu
những sóng thần tị nạn
những ruộng đồng bỏ hoang

Xấu và hổ
thẹn và hèn
lịch sử kêu xin đừng cởi nữa
Vinh quang còn một chút này
Xin đừng lột hết phơi bày tô hô!

Khuất Đẩu

Khuất Đẩu

Lea Kelley, Animus Rising

Tặng TTM.

1.

Những tiếng rít chói tai.

Những tiếng nổ rách tọac.

Một tia sáng lạnh buốt bay phớt qua đầu anh.

Sao mà nhanh và ngọt như con dao trên tay của cô gái xứ dừa Tam Quan khi chặt cho anh một trái dừa.

Ngọt đến tê mê.

Ngọt vì nước dừa và vì đôi mắt biếc.

Rồi lặng im.

Pháo kích và phản pháo kích.

Máy bay trực thăng đưa anh ra hạm đội Bảy. Đúng như một trái dừa chặt khéo: một miếng vỏ sọ bay mất để lộ chất xám như đậu hũ vừa múc ra chén. Nhũng sĩ quan quân y Hoa Kỳ đã khéo léo khâu kín bằng lớp da đầu còn lại.

Anh sống. Như một phép lạ.

Rồi người ta đưa anh vào đất liền, an dưỡng, chờ lắp một miếng vỏ sọ bằng plastic.

Khoác lên người bộ đồ màu xám nhẹ tênh của bệnh viện, anh có cảm giác như không mặc gì trên người. Cứ như lúc mới sinh ra, trần trụi và mong manh. Anh đột nhiên nhớ mẹ đến muốn khóc. Nhớ, không phải vì thèm một bát cháo thơm ngon do mẹ nấu. Nhớ, cũng không phải vì thấy thiếu một bàn tay thô ráp và run rẩy sẽ lén đặt lên trán. Mà nhớ, vì suýt chút nữa anh đã chết mà không được gặp mẹ. Ý nghĩ ấy khiến anh bàng hoàng. Nó làm anh buốt nhói tưởng chừng miếng da đầu trên đỉnh sọ bục ra và óc não có thể trào ra như nước mắt.

Mình nhớ ra rồi. Lúc ấy mình đang ngủ. Trời cao nguyên se lạnh. Một giấc ngủ thật ngon. Nhưng những tiếng nổ lớn đánh thức mình dậy. Mình chỉ kịp tung chăn chạy ra ngoài vừa lăn vào hố cá nhân thì nó đã lao đến như một cái phảng phát bờ, thiếu một chút nữa là làm bay mất đầu mình. Và khi ấy tội nghiệp cho mẹ biết chừng nào. Lúc tiễn con đi, tròn trịa lành lặn. Giờ đón con về, dầu một nơi mình một ngã Tiếp tục đọc →

Khuất Đẩu

Lúc ấy là buổi chiều. Những cột khói quằn quại tuôn ra từ các ngôi nhà bị pháo kích khiến cho một phần bầu trời của bờ nam tối ám như có cả triệu con mực đang xả nước đen để trốn chạy. Ánh nắng tháng tư trong vắt là thế bỗng trở nên đục ngầu, sủi bọt..

Chiếc T54 lầm lì qua cầu, nòng pháo của nó chỉa thẳng vào những công sự vừa mới xây vội bằng bao cát. Những thân người suốt mấy ngày qua thiếu ngủ thiếu ăn và hiện đang thiếu đạn bị hất tung lên. Trung đội trưởng cố hết sức gào to trong tiếng đạn nổ: “thôi anh em tan hàng, cố mà về với vợ con!” Người binh nhì chưa kịp hiểu ra cái lệnh lạ lùng ấy thì một tiếng nổ nhỏ vang lên và vị chỉ huy đã ngã gục xuống bên cạnh. Khẩu súng colt vẫn chưa rời khỏi tay. Anh cúi xuống định nâng ông ta dậy, nhưng một ngọn lưỡi lê cắm phập vào lưng, tiếp theo là một báng súng nện vào đầu. Anh chỉ kịp kêu lên hai tiếng Mẹ ơi! trước khi thấy mình mỏng manh bay lên như khói thuốc!

“Con bà sao chưa về?” Người cán bộ thôn hỏi với giọng hạch hỏi chứ không phải thăm hỏi. Người đàn bà vội dấu tấm hình ra sau lưng nói: “tôi làm sao biết được”. Tiếng nói nhỏ nhưng vẫn đủ sức làm cho không khí rung động như những gợn sóng trên mặt ao. “Vậy là chạy theo thằng Mỹ rồi. Đã ba năm mà chưa về chắc là nhập bọn với tụi Fulro. Liệu hồn đấy”. Cái cách hăm dọa của ông ta làm cho mặt đất bỗng nhiên nghiêng hẳn khiến người thì cao tít trên mái nhà, người thì thấp tận đáy giếng. Ông ta đi rồi mà bà vẫn còn hụt hơi như ngộp thở. Bà áp tấm hình lên ngực và sau làn áo đẫm mồ hôi, hai cái vú khô chợt thức dậy sau hai mươi năm, như có đôi môi bé bỏng chạm vào Tiếp tục đọc →

Khuất Đẩu

Là nhân vật chính trong Đoạn Trường Tân Thanh của Nguyễn Du, một người đẹp toàn tài, được xây dựng bằng một ngòi bút tài hoa, thấm đẫm tâm sự u uẩn của tác giả, nên nhiều người tin rằng nàng là người Việt. Nhưng theo Dương Quảng Hàm và nhiều nhà nghiên cứu thì nàng là người Tàu chính gốc một trăm phần trăm. Và người đã sản sinh ra nàng chính là Thanh Tâm Tài Nhân, cũng một người Tàu chính hiệu. Vậy thì cớ gì từ giới bác học đến bình dân, từ thành thị đến nông thôn, từ 200 năm trước đến tận hôm nay, nàng vẫn được nhắc đến như một mỹ nhân tiêu biểu của người Việt? Theo tôi, ấy là do thiên tài của Nguyễn Du, chính cụ đã đem nàng về từ Trung Hoa. Rồi, bằng thể thơ lục bát êm ái như tiếng võng ru, bằng những âm điệu ngọt ngào trong ca dao, bằng nỗi biệt ly thăm thẳm trong Chinh Phụ Ngâm, bằng nỗi ai oán nghẹn ngào trong Cung Oán Ngâm Khúc, cụ đã dựng nên một nàng Kiều vừa đáng thương mà cũng vừa đáng giận, một nàng Kiều thông minh rất mực nhưng cũng ngớ ngẩn khờ dại khôn cùng. Nghĩa là một nàng Kiều vừa cao xa nhưng cũng vừa gần gụi, vừa là một trang quốc sắc nghiêng nước nghiêng thành bên cạnh các nhà nho khoa cử, cũng lại vừa là một cô thôn nữ “sao anh múc ánh trăng vàng đổ đi”.

Nói theo kiểu chợ búa là “mông má” lại nàng. Nói theo kiểu tân thời là được giải phẫu thẩm mỹ. Nói theo các nhà phê bình, nàng không phải là con đẻ của Nguyễn Du mà là con nuôi, tức là phóng tác. Nhưng dù nói gì thì nàng cũng đã đến Việt Nam trên 200 năm. Và trong 200 năm đó, đúng như cuộc đời chìm nổi của nàng, biết bao nhiêu khen chê, bão táp, biết bao nhiêu lần chết đi sống lại. Linh Mục Thanh Lãng, tác giả Bản Lược Đồ Văn Học Việt Nam đã chia ra 7 thời kỳ nàng vừa được xưng tụng vừa bị đánh đập như sau Tiếp tục đọc →