VÀI NÉT VỀ BA BÀ NGOẠI CỦA HOA KỲ

ductriqueanh

Trong lịch sử Hoa Kỳ tính cho đến nay chỉ có vỏn vẻn ba “bà ngoại”, trong khi số “ông ngoại” thì rất nhiều. “Ông bà ngoại” ở đây chính là vai trò Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ. Chức vụ Ngoại Trưởng Hoa Kỳ do tổng thống bổ nhiệm và được Thượng Viện Hoa Kỳ chuẩn thuận, là một thành viên của Bộ Nội Các và Hội Đồng Nội An. Trong số 15 thành viên của Bộ Nội Các (gồm các Bộ Trưởng), thì ngoại trưởng được xếp cao nhất, và trong ngành hành pháp của Hoa Kỳ, thì vai trò ngoại trưởng đứng thứ ba chỉ sau tổng thống và phó tổng thống. Về thứ tự kế vị tổng thống trong trường hợp tổng thống qua đời, thoái vị, hoặc bị truất phế, vai trò ngoại trưởng đứng hàng thứ tư, sau phó tổng thống (cũng là chủ tịch Thượng Viện), chủ tịch Hạ Viện, và phó chủ tịch Thượng Viện.
Bên cạnh trách nhiệm đứng đầu Bộ Ngoại Giao và các công tác đối ngoại, ngoại trưởng đóng vai trò cố vấn tổng thống trong các vấn đề liên quan đến chính sách ngoại giao, bổ nhiệm các đại sứ, và quyết định bình thường hóa hay cắt đứt quan hệ ngoại giao với một quốc gia khác. Ngoại trưởng là nhân vật then chốt trong các cuộc thương lượng và ký kết các hiệp định quốc tế, có trách nhiệm tổng quát nhận định tình hình ngoại giao của nhiều vùng trên thế giới, để từ đó giúp tổng thống có đường lối ngoại giao thích hợp mang lại quyền lợi cho quốc gia theo từng thời điểm. Từ đó cho thấy, chính sách ngoại giao của tổng thống thường được thể hiện qua các cuộc tiếp xúc hay họp mặt giữa ngoại trưởng và các nguyên thủ của các quốc gia trên thế giới.
Ngoại trưởng đầu tiên của Hoa Kỳ vào năm 1789 là John Jay và John Kerry là vị ngoại trưởng thứ 68 của Hoa Kỳ, nhậm chức vào năm 2013.
Trong suốt hơn 200 năm lịch sử của vai trò này, chỉ có ba vị nữ lưu nhưng đã trở nên xuất sắc trong vai trò làm nổi bật chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ trên chính trường thế giới. Ba vị đó là Madeleine Albright (1997-2001), Condoleezza Rice (2005-2009) và Hillary Clinton (2009-2013).

madeleinea2
Ngoại trưởng Madeleine Albright sinh năm 1937 được tổng thống Bill Clinton trong nhiệm kỳ thứ hai bổ nhiệm làm ngoại trưởng thứ 64, trở thành nữ ngoại trưởng đầu tiên của Hoa Kỳ. Bà sinh ra tại Tiệp Khắc và đến Mỹ lúc còn niên thiếu. Bà có bằng tiến sĩ về bang giao quốc tế và hiện đang là giáo sư giảng dạy về ngành này tại đại học George Town. Vì không phải sinh ra tại Mỹ nên bà đã không được nằm trong danh sách những người kế vị tổng thống lúc còn giữ chức vụ ngoại trưởng theo đúng như truyền thống. Bà thông thạo năm thứ tiếng: Anh, Pháp, Nga, Tiệp và Ba Lan. Trước khi trở thành ngoại trưởng, bà từng giữ vai trò đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc. Tại đây, bà trở nên nổi tiếng với tánh thẳng thắng khi mạnh mẽ lên tiếng chỉ trích tổng thư ký Liên Hiệp Quốc lúc bấy giờ là ông Boutros-Ghali là đã không có biện pháp ngăn chặn cuộc thảm sát tại Rwanda.
Trong đường lối ngoại giao, bà đã giúp tổng thống Clinton tạo ảnh hưởng tại Bosnia và Herzegovina, Kosovo, Croatia cũng như tại vùng Trung Đông. Cả bà và tổng thống Clinton đã cương quyết cho biết là Hoa Kỳ chỉ ngưng ý định tấn công Sadame Hussein trong trường hợp Iraq để cho Liên Hiệp Quốc thanh tra vũ khí. Ngay cả những ngày cuối cùng giữ chức ngoại trưởng, bà vẫn cương quyết cho Liên Hiệp Quốc biết Mỹ sẽ tiếp tục áp lực Iraq về việc loại bỏ các loại vũ khí hạt nhân. Sau khi rời vai trò ngoại trưởng, bà Albright tiếp tục có mặt trong các lãnh vực liên quan đến ngoại giao và kinh tế. Bà hiện nằm trong ban lãnh đạo của Hội Đồng Đối Ngoại (Council on Foreign Relations), chủ tịch của National Democratic Institute for International Affairs cũng như chủ tịch của Truman Scholarship Foundation.
Nhìn chung, ngoại trưởng Madeleine Albright đã giúp cho tổng thống Bill Clinton thể hiện rõ chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ vào thời bấy giờ là sẵn sàng dùng quân sự can thiệp vào cuộc chiến Kosovo để chấm dứt sự mâu thuẫn giữa chính quyền cộng hòa Yugoslavia và nhóm quân đội giải phóng Kosovo. Tuy nhiên, với cá tính mạnh mẽ và lời nói thẳng thắng, bà thường bị chỉ trích là có những lời phát biểu không mấy thích hợp trước công chúng.

220px-Condoleezza_Rice_cropped
Ngoại trưởng Condoleezza Rice sinh năm 1954 được tổng thống George W. Bush trong nhiệm kỳ thứ hai bổ nhiệm làm ngoại trưởng thứ 66, trở thành nữ ngoại trưởng gốc Phi Châu đầu tiên của Hoa Kỳ. Bà có bằng tiến sĩ ngành bang giao quốc tế và là giáo sư giảng dạy chính trị tại đại học Stanford. Với tài học uyên bác và đầu óc nhạy bén về tình hình chính trị thế giới, bà rất được lòng tin của tổng thống. Cũng chính nhờ bà mà chính sách ngoại giao của tổng thống Bush được nổi bật trong sứ mệnh thổi làn gió dân chủ vào vùng Trung Đông. Trước khi trở thành ngoại trưởng, bà đã giữ chức vụ cố vấn an ninh quốc gia cho tổng thống Bush ở nhiệm kỳ đầu.
Về sự nghiệp chính trị, bà từng ghi danh đảng Dân Chủ mãi cho đến năm 1982, bà quyết định đổi sang đảng Cộng Hòa, một phần vì bất đồng với chính sách ngoại giao của tổng thống Jimmy Carter, một phần vì ảnh hưởng của thân phụ bà là người thuộc đảng Cộng Hòa. Bà từng làm phụ tá cho ngoại trưởng George Shultz thời tổng thống Ronald Reagan và sau đó đã đóng vai trò quan trọng là cố vấn đắc lực cho tổng thống George H. Bush về vấn đề Nga Sô, đặc biệt là trong việc ngoại giao với hai ông Mikhail Gorbachev và Boris Yeltsin.
Biến cố 911 đã khiến cho ngoại trưởng Rice và tổng thống Bush đi đến quyết định tấn công Iraq. Và cũng chính vì biến cố này mà chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ trong thời điểm của tổng thống George W. Bush qua vai trò của ngoại trưởng Rice được biết đến là mạnh mẽ chống khủng bố và cải thiện tình trạng dân chủ cho các quốc gia đang bị kềm cặp bởi chính thể độc tài, điển hình là Iraq, Iran, Cuba, Zimbabwe, Miến Điện và Belarus. Tuy nhiên, cuộc chiến Iraq kéo dài cộng thêm việc không tìm thấy bằng chứng của vũ khí hạt nhân tại Iraq đã khiến cho uy tín của ngoại trưởng Rice có phần bị giảm sút.

Hillary_Clinton_official_Secretary_of_State_portrait_crop
Ngoại trưởng Hillary Clinton sinh năm 1947 được tổng thống đương nhiệm Barrack Obama bổ nhiệm để trở thành ngoại trưởng thứ 67. Bà là đệ nhất phu nhân đầu tiên đắc cử thượng nghị sĩ Hoa Kỳ, ứng cử trong đảng cho chức vụ tổng thống (đối đầu với thượng nghị sĩ Barrack Obama), cũng như giữ chức vụ ngoại trưởng. Ngoại trưởng Clinton là một luật sư tốt nghiệp tại đại học Yale. Bà chấp nhận sự bổ nhiệm của tổng thống Obama vì tin rằng vai trò ngoại trưởng sẽ mang lại cho bà những thử thách khó khăn nhưng cũng rất thú vị. Chính vì vậy, ngay từ những ngày đầu nhậm chức, bà đã có tham vọng thay đổi chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ. Bà chủ trương gia tăng sự có mặt ngoại giao và quân sự của Hoa Kỳ tại nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là tại vùng Trung Đông, và chú trọng đến việc phát triển kinh tế toàn cầu. Năm 2009, ngoại trưởng Clinton cải tổ Bộ Ngoại Giao với Quadrennial Diplomacy and Development Review là một nghiên cứu mỗi bốn năm nhằm xác định các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn của Hoa Kỳ trong chính sách đối ngoại. Ngoài ra, chính sách ngoại giao của ngoại trưởng Clinton còn được biết đến qua việc giúp thế giới giảm đói nghèo, cải thiện môi trường sống và ủng hộ nữ quyền. Bà cũng cổ động cho việc tự do sử dụng mạng Internet và khá mạnh mẽ trong việc lên tiếng bảo vệ nhân quyền đối với các quốc gia vi phạm nhân quyền.
Cuộc tấn công vào ngày 11 tháng 9 năm 2012 nhắm vào tòa lãnh sự của Hoa Kỳ tại Benghazi, Libya, làm thiệt mạng đại sứ Christopher Steven và ba nhân viên Hoa Kỳ đã khiến ngoại trưởng Clinton phải chịu trách nhiệm trong cuộc điều trần trước quốc hội vào ngày 23 tháng Giêng. Bà bị chỉ trích là bộ ngoại giao đã lơ là không tăng cường an ninh cho lãnh sự quán. Tuy nhiên nhìn chung, ngoại trưởng Clinton thường được xem là người thích tham chính, có phần lạm quyền, nhưng lại rất được công chúng nể phục nhờ tính kiên cường và tinh thần trách nhiệm.
Ba nữ ngoại trưởng của Hoa Kỳ trong thời gian chưa đầy hai thập kỷ đã giúp ba vị tổng thống vượt qua biết bao sóng gió trên chính trường bang giao quốc tế. Các bà cũng là những vị ngoại trưởng xông xáo và bận rộn nhất từ trước đến nay. Tính đến năm 2014 khi ngoại trưởng John Kerry còn đang tại chức thì bà Hillary Clinton đứng đầu về số quốc gia bà đã thăm viếng trong vai trò ngoại trưởng với 112 nước, đứng thứ hai là ngoại trưởng Madeleine Albright với 96 nước, trong khi ngoại trưởng Condoleezza Rice đứng đầu về số lượng đường bay nhiều nhất với hơn 1 triệu dặm đường bay, đứng thứ hai là ngoại trưởng Clinton với gần 970,000 dặm. Điểm mà cả ba bà ngoại của Hoa Kỳ đều giống nhau chính là: sắc bén, cương quyết và sẵn sàng đối đầu với mọi thử thách

Tạ Đức Trí

Advertisements

One thought on “VÀI NÉT VỀ BA BÀ NGOẠI CỦA HOA KỲ

  1. lê ngọc duyên hằng nói:

    Bộ Trưởng Bộ Ngoại GIAO luôn luôn là đàn Ông
    Chức vụ Đối NGOẠI kiêm Cố Vấn cho Tổng Thống
    Tầm quan trọng của Trách Nhiệm mang nhiều Ảnh Hưởng
    Giao hảo tốt với các nước”Giữ Tình Thông Thương”
    Bình yên Đất Nước theo Lợi Thế Thuận Chiều hướng
    ”CHÍNH TRỊ giỏi cả TRONG NGOÀI đem đến HÙNG CƯỜNG”
    … Đóng góp của PHỤ TÁ giúp LÃNH ĐẠO Thành công
    Cánh Tay PHẢI trợ lực”Ngoại giao của Bộ Trưởng”
    Vẫn PHẢI Xứng đáng CHỨC VỊ của TẦM QUAN TRỌNG”
    ĐÀN BÀ cũng giỏi Ngoại giao cũng làm Bộ Trưởng
    Đó ở nước Hoa Kỳ”Có BA NGƯỜI Tổng cộng”
    HÃNH DIỆN cho Nữ giới”BÓNG DÁNG Bà bên Ông?”
    ….BA BÀ Bộ Trưởng Bộ Ngoại giao BÊN TỔNG THỐNG
    -TT Bill Clinton CÓ Madeleine Albright-Tính Cượng trực thẳng thắn
    -TT George W.Bush CÓ Condoleezza Rice[gốc Phi Châu]-Tính Quyết đoán mạnh”Lời nói đi đôi hành động”
    -TT Barrack Obama CÓ Hillary Clinton-Tính Kiên định-Chịu trách nhiệm Cao
    Bà ĐÔTham Chính-Lạm Quyền” Chung qui ”VIỆC LÀM TỐT cho Xã hội cho Đất nước”
    ….Có phải chính vì có những người NỮ TÀI GIỎI?
    Nên phát sinh ”NAM NỮ BÌNH QUYỀN”-Một sự ĐÒI HỎI
    ”Rất Chính đáng,rất để quan tâm rồi SUY NGHĨ…
    Đàn Bà và Đàn Ông nào có KHÁC GÌ?
    -”Vẫn TRÁI TIM-KHỐI ÓC-BÀN TAY Làm bao nhiêu Việc?”

Comment

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s