Khuất Đẩu
Đêm ở đền Thượng
Đó là một đêm đầu xuân, ánh trăng mỏng quá không soi rõ được mặt người. Những bậc tam cấp cứ nối nhau lên cao, lên cao mãi như vút tận trời. Một đàn chim Lạc từ đâu bỗng bay qua, tiếng đập cánh làm đong đưa những chòm sao xanh biếc.
Đêm thánh vô cùng!
Họ đi lễ đền Thượng.
Lễ vật không có bánh chưng bánh dầy. Chỉ có trầu, cau và hai trái tim thắm đỏ.
Chàng nói, “hôm nay, anh cưới em”!
Nàng nói, “em cũng cưới anh, hôm nay”!
Họ cùng nói, “thưa quốc Tổ, chúng con xin cưới nhau”!
Nghe như có tiếng cười từ ái reo vui của các vua Hùng.
Chàng nói, “anh nghèo lắm, chỉ có món quà nhỏ này làm sính lễ. Nó sẽ thay anh bảo vệ em”!
Chàng nâng khẩu súng lục lên trước mặt. Nàng xòe tay ra như hoa quỳnh đón lấy, rồi áp cái kỷ vật lạnh ngắt vào giữa ngực mình.
“Em cũng nghèo lắm, chỉ có cái chết để đền ơn anh”.
Lập tức, chàng khóa miệng nàng bằng đôi môi dày, nóng rực, để cái tiếng “chết” kia không bao giờ thoát ra được nữa.
Nhưng cưới nhau vậy thôi, chứ họ là hai kẻ không nhà.
Họ đành ngồi bên nhau suốt đêm, chờ sáng.
Cũng ấm ức lắm, cũng thèm thuồng lắm.
Cũng muốn lấy cổng tam quan làm nhà, lấy nền gạch làm giường, lấy bóng đêm làm chăn màn để thực sự là của nhau.
Cũng muốn đã yêu là yêu cho tới bến, đã cho là cho đến tận cùng.
Nhưng đêm yên lành và thiêng liêng quá. Họ chỉ có thể cởi bỏ mọi buộc ràng, mọi lo toan, để hai tâm hồn bận rộn được ngơi nghỉ đôi chút bên nhau mà thôi.
Khi ánh ngày lên, nàng thấy chàng là ông cụ áo the thâm đeo mục kính, chàng thấy nàng là một chị nhà quê váy đụp, chít khăn mỏ quạ. Cả hai nhìn nhau, kín đáo nở một nụ cười thầm.
Rồi như hai kẻ xa lạ chưa hề gặp nhau bao giờ, nàng xuống Đông, chàng ngược lên Đoài.
Họ là ai?
Xin thưa, một Người là Nguyễn Thị Giang.
Và một Người là Nguyễn Thái Học.
Đêm trước ngày N.
Trong một căn phòng sang trọng tại một đồn điền, bọn họ mười chín người. (Hơn một người là bị bắt bỏ bót ngay).
Một người nói, “bọn Túy, Dương, Mai, Kỉnh, nhất là Kỉnh đã phá nát đảng ta rồi. Hàng mấy trăm trái bom tự tạo đã bị đào lên. Hàng ngàn dao, súng bị tịch thu. Bao nhiêu đồng chí đã bị bắt. Bao nhiêu cơ sở, nhất là trong các trại lính, đã bị khám phá. Cứ đà này, thì chỉ trong vài tháng nữa thôi, đảng ta sẽ bị xóa sạch”!
Người vừa nói đó, trong vỏ bọc của một công tử ăn vận âu phục rất bảnh bao, đã ôm đẩu gục xuống trên bàn. Một sự yên lặng đông cứng đến nỗi 18 trái tim bao quanh bỗng như ngừng đập. Những ngọn đèn cũng bất ngờ yếu đi, bóng tối được dịp tràn ra, khiến cho căn phòng trở nên chật chội, ngột ngạt.
“Không thể như thế được”, ai đó rít lên. Hai tiếng “không thể” sắc nhọn như ngọn lao đâm suốt 19 lồng ngực.
Người gục đầu trên bàn liền đứng bật dậy. “Phải rồi, không thể để bọn chúng muốn phá chỗ nào thì cứ phá, muốn bắt ai thì cứ bắt. Đảng ta không thể chỉ vì một vài tên cẩu gian mà tan rã được. Dân tộc ta quyết không thể làm nô lệ mãi. Chỉ còn một cách, đó là…”!
Người ấy ngừng nói, đưa tay lên cao như làm hiệu lệnh. Tức thì, bao nhiêu lồng ngực cùng mở banh ra một lúc để hai tiếng “khởi nghĩa” mạnh mẽ và trẻ trung bị nhốt kín bấy lâu được dịp lao ra như những con tuấn mã.
Khởi nghĩa!
Khởi nghĩa!
Âm vang cố nén cho thật nhỏ nhưng căn phòng vẫn rung lên, nghe như các bô lão hô “quyết chiến” ở điện Diên Hồng.
Đừng ai hỏi: như vậy có liều lĩnh không?
Đừng ai so sánh: tương quan như trứng chọi đá, thế thì thất bại là cái chắc.
Đừng ai cười nhạo là ấu trĩ, dại khờ.
Cũng đừng ai sụt sùi thương cảm.
Không có chuyện sông Dịch lạnh.
Chỉ có sông Hồng, sông Mã và sông Bạch Đằng sục sôi, nổi sóng.
Mười chín trái tim, trong đó có một trái tim đàn bà, chỉ một nhịp đập. Đó là nhịp trống xuất quân.
Rồi đó, kẻ ngược lên Bắc Giang, Yên Bái.
Kẻ xuôi Nam Định, Hải Phòng.
Kẻ vào xứ Thanh, xứ Nghệ.
Chữ nghĩa đầy mình như dịch giả Mái Tây thì vào đất thần kinh rước cụ Phan Sào Nam.
Loáng một cái, họ biến đi các ngã trước khi bọn cẩu gian và lính lê dương tìm tới.
Cởi bỏ lốt công tử và cave, giờ họ là hai khách bộ hành quê mùa.
Chàng nói, “nhớ em quá”!
“Em cũng nhớ anh lắm”, nàng nói.
“Hôm nay em thật đẹp”, chàng nói.
“Đừng nhạo em, đóng giả một cô cave thật khó làm sao”!
“Anh cũng đâu thích làm công tử”.
“Giờ chúng ta đi đâu”?
“Về nhà”.
“Thật sao”?
“Thật”.
Gió thổi, lạnh. Họ đi sát bên nhau. Tay nàng trong tay chàng. Họ đi qua một cánh đồng vừa gặt. Hãy còn thơm mùi lúa chín.
“Đến nhà rồi”, chàng nói.
“Nhà đâu”? Nàng hỏi.
“Đây”.
Chàng kéo nàng ngồi xuống bên một đụn rơm.
“Xem này, chàng nói, vợ của tôi ơi, hãy xem anh làm nhà”.
Chàng quỳ gối, khom lưng kéo bỏ từng bó rơm qua một bên, và chỉ mươi phút là đã xong một cái nhà nhỏ vừa thơm vừa ấm.
Cởi áo giải lên nền đất đầy rơm,chàng nói: “nào, mời em”!
Không đợi mời đến lần thứ hai, nàng liền ngã xuống trên mình chàng như lúa ngã rạp trên đồng.
Đó là một đêm hợp cẩn ngọt ngào đến từng chân tóc.
Một đêm mà chàng là quân vương và nàng là hoàng hậu.
Một đêm giàu sang tót vời dù không một xu dính túi.
Một đêm mà may mắn được hoài thai, thì đứa bé ấy, trời ơi, đẹp đến nhường nào. Đó sẽ là hoàng tử của cách mạng. Là thế hệ tươi non của một nước Việt trẻ trung.
Khi sao mai vừa mọc, hai người lại lặng lẽ ra đi, mỗi người về một hướng. Nhưng họ biết, từ đây họ không còn đi một mình.
Đêm thấy ta là thác đổ!
Phó Đức Chính, chàng kỹ sư công chánh từ Lào về với một bộ quân phục mới toanh và tài hùng biện đã khiến cho 2 cơ đội khô đỏ ở Yên Bái quay ngược mũi súng về phía giặc thù. Nhưng chỉ với 2 cơ đội thì làm sao thắng được địch từ trên cao bắn xuống. Ba ngày sau bị bắt và ba tháng sau chàng dũng cảm nằm ngửa để xem cái máy chém nó cắt đứt đầu mình!
Xứ Nhu, còn gọi là Song Khê, phải ba lần tự sát mới chết được. Lần đầu bị bắn gãy chân, liền nằm sấp trên hai quả tạc đạn. Đạn nổ banh cả ruột gan, nhưng vẫn chưa chết. Lại lao mình xuống sông, cũng không chết. Sau cùng, tại Hỏa Lò, dù chân bị cùm tay bị xích, chỉ còn mỗi cái cổ ngúc ngắc, anh vẫn đập đầu vào tường mới chết được.
Quán Cẩm, người bị đau tim bất ngờ không thể chỉ huy đánh Yên Bái, đã vỡ tim mà chết trong nhà thương khi nghe tin cuộc khởi nghĩa thất bại.
Nguyễn Thị Tâm, suốt một buổi chiều bị làm nhục, tối đến phải nuốt cả một giải thắt lưng dài để được chết.
Và bốn mươi cái chết do hội đồng đề hình tuyên xử, cả những cái chết trên đường rút lui đẫm máu, chết trong các nhà tù tối tăm…cả trăm Người đều chết để thành Nhân.
Chữ Nhân đẹp như lưỡi kiếm tuốt ra dưới ánh trăng, rất lãng mạn, nhưng cũng rất bi tráng Họ vui vì được chết trong khi chàng không vui nổi vì được sống. Buồn hơn nữa là chàng không đọc được một lời ai điếu hay rải cho ai một nắm đất.
Có phải vì mình nôn nóng, vì thiếu kế hoạch, vì kém tài mà bao nhiêu người non trẻ như Chính, như Nghiệp, như Nhu …phải đối mặt với cái chết? Có thực họ vui vì được chết hay chỉ vì không còn một con đường nào khác? Mà ai? chính mình chứ còn ai vào đây nữa, chính mình đã đưa họ đến con đường cụt này!
Đau đớn hơn nữa là những ngôi làng như Cổ Am, Võng La, Xuân Lũng, Kha Lâm…yên ấm bao đời, nay chỉ vì theo Cách mệnh mà bị giặc ném bom, đốt phá. Biết bao người già, phụ nữ, trẻ em đã bị thiêu cháy như những cây đuốc! Tất cả do mình, chỉ một mình mình, cái gánh nặng trách nhiệm to nặng như núi Tản này biết trút bỏ cho ai? Mà sao lại trút bỏ, sao không dũng cảm chấp nhận?
Rất may, trong muôn ngàn tin dữ, cũng lấp lánh có được một tin vui. Tuy chỉ mới mong manh như một làn sương, nhưng hạt mầm của hai người đã hình thành. Nó đẹp như một chiếc cầu vồng bắc qua hai bờ thác trắng.
Với 4000 bức hình dán khắp hang cùng ngõ hẽm, biết ngụy trang như thế nào cho thoát, trong khi chàng nhứt quyết không chịu sang Lào hay sang Tàu!
Hai nhà sư vai khoác tay nải, được lệnh dừng lại trước điếm canh.
Thế là lộ rồi!
Một quả tạc đạn nhỏ được tung ra để dọa.
Đoàng!
Chạy!
Nhưng không thoát!
Cả chục tên trương tuần đuổi theo. Một sư bị đánh gãy tay. Một sư khác bị đánh gãy chân.
“Hóa ra là ngài đảng trưởng Nguyễn Thái Học, quý hóa quá. Thôi để chúng em làm võng cáng quý ngài”!
Mặc cho máu me đầy mình, bọn chúng trói chặt hai người bỏ vào thúng, khiêng đi lãnh thưởng!
Hai người đã bị “cắt tiết” như thế đó ở cái ấp có cái tên rất định mệnh là ấp Cổ Vịt!
(Có lẽ từ nay phải thêm một từ “cắt” cho đủ nghĩa là ấp Cắt Cổ Vịt!)
Đêm ở Hòa Lò
Mười ngày sau khởi nghĩa Yên Bái, chàng bị biệt giam trong ngục. Làm ra vẻ nhân đạo, thống sứ Bắc kỳ vẫn cho thân nhân được vào gặp mặt. Thực ra, lão giăng câu để câu một con cá mà lão tin là to hơn, đẹp hơn, một con cá cái anh vũ có tên là Nguyễn Thị Giang.
Nhưng chỉ có mẹ chàng vào.
Một tay gãy mà vẫn bị còng.
Một cái miệng với cặp môi sưng vù, không che nổi chỗ khuyết của hai chiếc răng bị gẫy do cây ba toong của một thằng quan hai gây ra. Hai chân bị cùm lở loét mà vẫn bị xiềng.
Đem một người bị bầm dập tơi tả như thế đến gặp người đã mang nặng đẻ đau ra anh ta, thì đó chính là một đòn tra tấn độc ác hành hạ cả hai. Mẹ và con, nhất là người mẹ, sẽ đau nhức đến suốt đời.
Bà cụ đưa bàn tay nhăn nheo, run rẩy qua song sắt rờ đầu con, cái đầu một ngày không xa sẽ rời khỏi cổ.
Chàng nói, “cho con được lạy mẹ, con giữ được chữ trung thì đành mất chữ hiếu, xin mẹ tha lỗi cho con”.
“Đừng nói nữa, con, bà nghẹn ngào, nếu có lỗi thì chính mẹ chứ không phải con, mẹ đã sinh con ra nhưng lúc này mẹ không biết làm cách nào để giữ được con’!
Khi chàng bị lôi đi bà vẫn còn đứng thẫn thờ. Ừ, giá như mẹ không sinh con ra! Hay giá như mẹ còn trẻ và lúc này con đang còn nằm trong bụng mẹ! Giá như thế thì không một ai dám hành hạ con, không một ai có thể cướp được con của mẹ!
Chàng là người dễ ngủ. Chỉ cần nằm sấp, quặp hai chân lại, là bất cứ chỗ nào, giờ nào chàng cũng ngủ được. Nhưng không phải là nết ngủ của một kẻ hờ hững vô lo. “Có ngủ mới đủ sức khỏe mà lo việc này việc nọ được chứ”. Chàng thường nói với các bạn như thế.
Tại Hỏa Lò, gần như ngày nào chàng cũng ngủ. Ngủ để tối đến thì thức. Hơn 100 đêm chờ ra pháp trường là hơn 100 đêm chàng thức trắng. Thức để sống lại những năm tháng thơ ấu. Cậu bé 9 tuổi là chàng đã hứa gì trước người mẹ của đội Cấn hóa điên khóc đòi con? Không hứa gì cả, nhưng cái mầm cách mệnh đã mọc lên trong cậu từ buổi chiều hôm đó. Rồi những năm sinh viên, những bè bạn ở Nam Đồng thư xã, những đồng chí lập nên tổng bộ đầu tiên và những đêm tuyên thệ hùng vĩ…
Thức, để mổ xẻ từng sự kiện, phân tích từng cái hay cái dở, từng cái ưu cái khuyết. Thức như thể ngày mai lại tiến hành một cuộc khởi nghĩa nữa, khởi nghĩa mãi cho đến lúc thành công. Chàng cũng thức vì những cái bóng ma của bọn phản đảng. Thức vì những kẻ trùm chăn, vì những nỗi hãi sợ có từ ngàn năm do vua quan phong kiến đè lên số phận từng người.
Thức vì có những đảng mới với những học thuyết xa lạ, những con người độc đoán chỉ muốn độc quyền làm cách mệnh, nên chống Pháp thì ít mà chống và tiêu diệt những phần tử của đảng khác thì nhiều. Không loại trừ cái nghi án chính họ đã mượn tay thực dân để giết hại các đảng anh em. Yên Bái khởi nghĩa thất bại, họ thấy vui nhiều hơn buồn!
Đương nhiên, chàng cũng thức vì lo lắng cho sự an nguy của người nữ đồng chí mà chàng quý yêu còn hơn chính bản thân mình. Thức vì cái mầm sống mong manh vừa hình thành trong người nàng. Ôi chao, cái khẩu súng thay chàng để bảo vệ nàng, giờ sẽ thành cái vật giết người oan nghiệt. Ước gì chàng không trao nàng khẩu súng ấy. Ước gì nàng quên lời thề sẽ chết theo chàng!
Trong đêm chàng thao thức, âu lo, đau cái đau của dân của nước, nhưng ban ngày, trước mắt bọn cai ngục và bọn thống trị, lúc nào chàng cũng an nhiên, đĩnh đạc. Cái khí phách của chàng chính là sự bình tĩnh của một người hiểu và tin việc mình làm là đúng, là cần thiết. Giờ thì chàng đã làm xong, chỉ còn mỗi một việc cuối cùng là đón nhận cái chết trong tâm thức của một kẻ chiến thắng.
Đêm cuối của chàng
Chiều 16 tháng 6, 1930, Nguyễn cùng 12 tử tội được đưa ra ga Hàng Cỏ để lên Yên Bái. Tiếng xích sắt khua loảng xoảng trên sân ga. Khi người cuối cùng bước lên tàu, 13 cái cùm sắt nặng nề liền ngậm chặt những ống chân tong teo, các cửa sổ bị đóng sập bít bùng, đạn được lên nòng, lưỡi lê được tuốt trần.
Bị canh giữ cẩn mật như thế, nhưng được gặp lại bạn bè, đồng chí sau những tháng ngày biệt giam, nên ai cũng vui.
Một người nói, “các anh trên ấy chắc đang ra ga đón mình”.
Người khác nói, “mình chưa biết cái máy chém nó ra làm sao?”
“Thì sáng mai khắc biết. Nó như cái dao trong các tiệm thuốc bắc, nhưng to hơn!”
“Bậy nào, nó là máy mà, không biết nó chạy bằng gì?”
“Ước gì mình được chém bằng cái máy mà cách mệnh Pháp đã dùng để chém vua Louis 14. Thế mới đã!”
“Ít ra Đảng Trưởng của mình phải được như thế chứ. Phương diện quốc gia mà”
Lúc đó một cố đạo mang thánh giá đến từng người để rửa tội, Nguyễn liền nói lớn, “chúng tôi nào có tội gì mà rửa!”. Rồi anh đọc mấy câu thơ ngắn bằng tiếng Pháp, có nghĩa rằng:
“Chết vì Tổ Quốc
Chết vinh quang
Lòng ta sung sướng
Trí ta nhẹ nhàng”.
Dù sao, cái cảnh những tử tội nói cười trong toa vẫn có vẻ “tây”và văn minh hơn cảnh Huấn Cao và đồng tù khiêng một cái gông dài, nặng ra pháp trường, một cảnh rất chi là “tàu” và luộm thuộm.
Con tàu giống như một con sâu khổng lồ, mở to hai con mắt sáng quắc, hú những tiếng chói tai trước khi lao vào đêm tối. Phó Đức Chính không dấu nổi xúc động, nói “Anh Học à, phải chi bọn tôi chiếm được Yên Bái và các nơi thành công, thì đoàn tàu này rất vẻ vang vì đã đưa anh và tổng bộ lên mừng chiến thắng”. “Rồi sẽ có một đoàn tàu dài như vậy, Nguyễn nói, chẳng những một đoàn mà nhiều đoàn để mừng nước nhà độc lập”.
Ga Yên Bái đông đặc lính khố xanh, khố đỏ và lê dương. Mười ba tử tội, lại bị tống vào ngục tối. Trong hơi lạnh của núi rừng trung du, sau nhiều đêm thức trắng, Nguyễn đánh một giấc ngon lành cho đến khi bị dựng dậy lúc 5 giờ.
Nhưng bên ngoài, có một người không ngủ được đang âm thầm ngồi chờ sáng.
Đêm cuối của nàng
Người đó không ai khác, chính là cô Giang.
Ngay khi biết tin chồng bị đưa lên Yên Bái, cô đã đáp xe lửa đi theo hút. Cùng một đoàn tàu với Nguyễn, nhưng không cách gì đến gần được. Cô đành giấu những quả tạc đạn dưới đáy thúng.
Sáng hôm ấy, cô định ném vào pháp trường để giải cứu cho chồng. Nhưng ba vòng lính, ken dày. Một con kiến cũng không chui lọt.
Cô, lúc này biến mình thành một bà già người Mán, và cũng biến tim mình thành đá, yên lặng một cách dũng cảm, đứng nhìn các đồng chí và chồng mình, từng người một bước lên máy chém. Những tiếng hô Việt Nam muôn năm mạnh mẽ vang lên. Sau mỗi tiếng hô là một cái đầu bị lưỡi dao rộng và nặng như tấm phản rơi xuống cắt đứt.
Đã mười hai tiếng hô và 12 cái đầu rời khỏi cổ. Đến lượt mình, anh chỉ yêu cầu được rít một hơi thuốc lào.Trong màn khói xanh xanh cay mờ, Nguyễn nhìn thấy cụ bà người Mán mặc áo váy sặc sỡ kia chính là Mẹ của đứa con anh sắp được sinh ra. Rất dõng dạc, anh hướng về phía nàng, hô từng tiếng một: Việt Nam muôn năm, như nhắn nhủ hãy cố sống để sinh và nuôi con.
Rời bỏ pháp trường, nàng thay đồ, giả dạng một người đàn bà miền xuôi. Nàng về Thổ Tang, lạy cha mẹ chồng, rồi ghé thăm cái quán, nơi hai người đã có lần vào nghỉ chân, uống một bát nước chè. Tối hôm ấy nàng ngồi một mình lặng lẽ giữa đồng. Đây là đêm dài nhất của đời nàng.
Đêm thật hoang vu, chỉ có những ngôi sao lặng lẽ mọc lên trên nền trời cao rộng. Nàng mở giỏ lấy một vuông vải trắng, chít khăn tang cho chồng. Cái đầu với mái tóc tóc húi cua và cái thây không đầu của chồng hiện rõ như có thể đưa tay ra sờ được. Đây là lúc không còn phải giữ gìn, không còn là đá, không còn là giá băng, giờ chỉ là nước và nàng òa khóc. Nàng khóc như cả đời chỉ được khóc một lần này.
Tôi phải làm gì? Khẩu súng thiêng còn đây và tôi nhứt định phải giữ lời thề. Em tiếc là không được chết cùng anh. Nhưng em sẽ theo anh, dù chậm một ngày. Chúng mình sẽ lại về đền Thượng. Sẽ lại chiêu binh mãi mã dưới suối vàng để phục quốc. Nhưng liệu có nên giữ lời thề khi trong tôi hãy còn một mầm sống mạnh mẽ đòi được sinh ra? Tôi có quyền gì mà không cho nó được sinh ra. Dường như trong bốn tiếng Việt Nam muôn năm, tôi nghe như, “hãy sống nuôi con”!
Hãy sống nuôi con! Đúng rồi, tôi phải sống để sinh con tôi, tôi phải sống., tôi phải sống để nuôi con tôi. Lớn lên, nó sẽ trả thù cho cha, sẽ tiếp bước giành cho được độc lập. Tôi tin con chúng tôi sẽ thành nhân và cả thành công.
Nhưng tôi sẽ sống làm sao giữa muôn ngàn dòi bọ, tôi trốn ở đâu giữa muôn trùng vây bủa, tôi giả dạng làm sao để qua mắt lũ diều cú? Nếu một ngày chúng tóm được tôi, làm sao tôi chịu được nhục, rồi tôi cũng sẽ như chị Tâm, sẽ phải nuốt cả một giải thắt lưng dài mà thôi!
Đêm càng khuya, sự vật vã giữa sống để sinh con và chết theo chồng khiến nàng phờ phạc. Chưa bao giờ, nàng cảm thấy cô đơn trơ trọi như lúc này. Con ơi, mẹ phải làm sao đây? Chắc phải đem con theo cùng mẹ, đợi kiếp sau, khi nước nhà độc lập, mẹ con chúng ta sẽ lại lên làm người. Chắc phải vậy thôi. Không sinh con ra là có tội, nhưng sinh con ra mà không bảo vệ được con, tội lại càng nặng hơn.
Rồi đêm cũng tàn và ngày đến. Đã nghe thấy tiếng người gọi nhau ra đồng, tiếng móng guốc của trâu bò gõ trên đường đất. Có kẻ đã biết nàng về lạy bố mẹ chồng. Chỉ trong vài giờ, thậm chí là vài phút lũ mật thám như ruồi nhặng sẽ tìm tới.
Nàng đứng lên, rũ cỏ dại bám trên áo quần, lấy gương ra soi mặt, sửa lại tóc, cho rạng ngời vẻ đẹp Việt Nam, để xứng đáng là phu nhân của một Đảng Trưởng.
Anh ơi, anh đã từng nói: được chữ trung thì mất chữ hiếu, giờ em giữ được lời thề với anh thì mang tội giết con.
Không còn kịp nữa rồi, con ơi, xin tha tội cho mẹ.
Nàng kê súng vào màng tang và bóp cò!
Đúng lúc ấy mặt trời mọc lên, ánh sáng đầu tiên đã kịp rắc một lớp phấn hồng lên người nàng.
Nơi ấy, bây giờ chỉ là một ngôi mộ trơ trọi như thế này đây!
Mộ cô Giang nằm giữa cánh đồng làng Thổ tang,
Ghi chú: Ngoài việc hư cấu như trong tiểu thuyết, những nét chính về Nguyễn Thái Học và Nguyễn Thị Giang, tác giả dựa theo tác phẩm Nguyễn Thái Học của Nhượng Tống. Đây là nén hương của kẻ hậu sinh kính dâng lên hai vị anh hùng.
Nguyễn Thái Học (chữ Hán: 阮太學; 1 tháng 12, 1902 – 17 tháng 6, 1930) là sinh viên và nhà cách mạng Việt Nam chủ trương dùng vũ lực lật đổ chính quyền thuộc địa Pháp để thành lập một nước độc lập Việt Nam Dân Quốc. Ông sáng lập Việt Nam Quốc Dân Đảng (VNQDĐ) năm 1927 và lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Yên Bái năm 1930. Cuộc khởi nghĩa thất bại, ông bị Pháp áp giải từ ngục thất Hỏa Lò ở Hà Nội lên Yên Bái chặt đầu cùng với 12 đảng viên VNQDĐ sáng sớm ngày 17 tháng 6 năm 1930.
.
.
www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=cqifDa2krf4
Tương Tri 
KÍNH DÂNG MỘT NÉN HƯƠNG ĐỂ TƯỞNG NHỚ NHỮNG VỊ ANH HÙNG DÂN TỘC ĐÃ HY SINH CHO ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM.
Cám ơn tác giả, anh Khuất Đẩu đã nhắc cho nhớ ngày giỗ của những vị anh hùng Yên Bái, qua bài viết “dã sử kỳ tình” thật thu hút.
ThíchThích
Các bạn thân mến , chúng ta chấm dứt cuộc tranh luận về dữ kiện lịch sử này ở đây thôi các bạn ạ . Chúng ta đã biết ngày mất của nữ anh hùng Đỗ thị Tâm ( tháng 3) trước ngày cô Giang tự sát( theo các tư liệu trước năm 1975) . Nhưng mới những năm sau này khi Internet toàn cầu hóa thì mạng vi.wikipedia xuất hiện và cho rằng cô Tâm tự sát vào tháng 9.Không hiểu vì đâu mà ngày tháng lại sai lệch nhau như vậy .
Chúng tôi xin cảm ơn sự góp ý hòa nhã của tiểu thư , khánh Nhi Nguyễn , Thanh Doan, Tạ chí Thân , Nguyên Vi , aka57, Bảo Vân …theo đúng tinh thần tương tri tương kính
Chúng tôi cũng chân thành cảm ơn anh Khuất Đẩu đã đóng góp một bài viết , một thiên anh hùng ca có giá trị nhân văn và lịch sử. Mong anh sẽ viết nhiều hơn về các danh nhân lịch sử hoặc các danh nhân huyền thoại để những thế hệ trẻ Việt Nam ngẩng đầu tự hào về tiền nhân.
P/s : Sự thật vẫn luôn là sự thật.Lịch sử không thể nào bị bóp méo . vì vậy chính tôi sẽ trở lại vấn đề này khi tôi tra cứu xong . Tôi nghĩ chẳng khó khăn gì để biết ngày chính xác . Hãy chờ tôi nhé các bạn.Các bạn có biết tôi rất giỏi về môn sử không , thầy Thái Huy Bào dạy sử địa đã viết vào vở ghi bài của tôi :” Thầy có lời khen em học giỏi và rất ngoan “Tôi sẽ nhờ thầy gởi những tư lieu chính xác nhất . Xin hứa với các bạn như vậy .
ThíchThích
Gì mà la to dữ vậy Thu Dung? Bài viết “DÃ SỬ KỲ TỈNH” của anh Khuất Đẩu đăng lên TT hôm nay là chỉ mong muốn nhắc DÂN TỘC VIỆT mình: HÔM NAY LÀ NGÀY 13 LIỆT SĨ LÊN ĐOẠN ĐẦU ĐÀI YÊN BÁI cách đây 83 năm… mà không ai dám nhắc tới!
“Không ai dám nhắc tới!?” Theo tôi nghĩ là một câu hỏi để những người trẻ, rường cột tương lai của VN, như Bảo Vân phải tìm hiểu ra sự thật… hơn là tra gạn một truyện dã sử phải đúng ngày giờ tháng năm!
Hình như Bảo Vân có trang riêng… Sao không dám thắp một nén nhang cho Nguyễn thái Học.. mà phải nhờ TT mà “LẤN CẤN”???
Hãy cản đảm cho tư tưởng của mình trước đã… THANH NIÊN RƯỜNG CỘT CỦA NƯỚC NHÀ… ơi!
ThíchThích
Có la lối gì đâu , chỉ là khoe khoang HỌC GIỎI VÀ RẤT NGOAN thôi đó mà !
ThíchThích
Tuấn Anh bị thầy Tần “chửi” nhất định là dân Nhatrang rồi. Nhờ thầy Tần mà LT yêu môn lịch sử và địa lí. Phương pháp dạy của thầy cách đây hơn 50 năm bây giờ người ta gọi là đổi mới.
ThíchThích
Thầy PHAN ĐÌNH TẦN , phải không Thanh Doan ? Thầy còn không ? Tuấn không gặp thầy 40 nặm rồi, từ 73 , vô SG học và di tản chiến thuật luôn .
ThíchThích
Thầy Tần vẫn ở NT, T cũng không gặp lại thầy từ năm 1974,
ThíchThích
Dung có tới thăm thầy Tần ngày Nhà Giáo VN năm 2010, Thầy ở đầu đường Hồng Bàng , thầy Võ Hồng ở gần cuối đường Hồng Bàng , thầy Tần khỏe , nói chuyện nhiều rất dễ thương . Nay nghe Thầy Võ Hồng đã mất , Dung về hết được ăn ổi , nhà thầy Hồng xưa có cây ổi tuyệt ngon.
ThíchThích
“Tôi xin gửi đến các bạn lời cảm ơn xúc động, đã đăng và đọc truyện Những Đêm Trắng nhân ngày kỷ niệm Nguyễn Thái Học và các đồng chí lên đoạn đầu đài ở Yên Bái cách nay 83 năm.”
Cảm ơn anh Khuất Đẩu, Mấy ngày nay, em lục lọi các trang mạng trong nước, không thấy có trang nào thắp một nén hương ngày giỗ 83 năm… ngày 13 liệt sĩ lên đoạn đầu đài Yên Bái!
Anh hùng Nguyễn Thái Học và các đồng chí đã hiên ngang, dũng cảm có tội tình gì với dân tộc VN mình mà không dám thắp một nén hương. Sợ đến như vậy sao, TRỜI!
ThíchThích
Cảm ơn bác Khuất Đẩu đã viết câu chuyện về những vị anh hùng dân tộc để tụi con nhớ và biết ơn .
Con lớn lên ở Mỹ nên thèm biết những gương anh hùng VN thật sự của mình .
Thưa bác, con có thể dịch nó và đưa lên báo trường hay báo địa phương mỗi khi có những dịp lễ bảo tồn văn hóa không bác ? Con chúc bác khỏe mạnh.
ThíchThích
Cô muốn chuyển ngữ tôi không có ý gì khác, chỉ nhắc cô rằng, như các dịch giả thường than thở: “dịch là phản”. Nghĩa là rất khó.
ThíchThích
– “Nếu một ngày chúng tóm được tôi, làm sao tôi chịu được nhục, rồi tôi cũng sẽ như chị Tâm, sẽ phải nuốt cả một giải thắt lưng dài mà thôi!”
Trước tiên, xin được khẳng định, Bảo Vân là một độc giả rất ngưỡng mộ và rất kính trân trọng tâm huyết sáng tác của tác giả Khuất Đẩu.
Nhưng thật tình, khi đọc đoạn viết được trích ở trên, với cá nhân, cảm thấy hơi hơi lấn cấn một chút với chi tiết “thời gian, thời điểm” lịch sử trong đoạn trên! Vì lẽ…
– Ngày 17 tháng 6 năm 1930, Nguyễn Thái Học và 12 đồng chí bị xử chém tại Yên Bái.
– Ngày 18 tháng 6 năm 1930, Nguyễn Thị Giang dùng súng tự sát ở gốc cây đề làng Thổ Tang, tỉnh Vĩnh Yên nay là tỉnh Vĩnh Phúc.
– Ngày 7 tháng 9 năm 1930, Đỗ Thị Tâm nuốt giải yếm tự sát trong ngục thất ở Hà Nội. Khi ấy cô được 18 tuổi.
http://wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%C3%A1i_H%E1%BB%8Dc
Với dữ kiện lịch sử trên, đối chiếu với đoạn trích dẫn, thế thì, làm sao mà liệt nữ Nguyễn thị Giang “có được thời gian suy nghĩ”…
– “rồi tôi cũng sẽ như chị Tâm, sẽ phải nuốt cả một giải thắt lưng dài mà thôi!”
ThíchThích
Xin chân thành cảm ơn Tác Giả Khuất Đẩu đã email cho Tương Tri những giòng chữ ĐẬM TÌNH sau đây:
Tôi xin gửi đến các bạn lời cảm ơn xúc động, đã đăng và đọc truyện Những Đêm Trắng nhân ngày kỷ niệm Nguyễn Thái Học và các đồng chí lên đoạn đầu đài ở Yên Bái cách nay 83 năm. Câu chuyện của Học và Giang chẳng những là một bản anh hùng ca mà còn là một thiên tình sử bi tráng. Khi viết về đoạn “đêm của nàng” tôi đã không cầm được nước mắt. Tôi cố tình kéo dài một đêm giữa đồng để nói về sự trăn trở của một đồng chí, một người vợ và nhất là của một người mẹ đang mang thai đứa con đầu lòng. Sống hay chết? Chọn cách nào đây? Giữa sự dùng dằng đó thì hình ảnh cô Tâm bị lột truồng làm nhục phải nuốt giải yếm mà chết, đã khiến cho cô Giang quyết định chết hơn là sống nhục.
Tôi chỉ đọc Nguyễn Thái Học của Nhượng Tống, nên các sự việc đều dựa vào hồi ký của Nhượng Tống. Với ai thì tôi còn ngờ, chứ với Nhượng Tống, là một dịch giả tài hoa ( dịch Nam Hoa Kinh của Trang tử), là đồng chí cốt cán của Nguyễn Thái Học, thì không thể không tin những điều ông viết.
Xin cô Bảo Vân hãy đọc đoạn cô Tâm bị bắt ở cơ quan hàng Bột mà tôi “dán” qua đây , trích từ tác phẩm của Nhượng Tống. Tôi có vào Bách khoa toàn thư mở, nhưng chưa hẳn những gì được đưa lên là hoàn toàn đúng.
“Chiều hôm mồng hai tháng Ba, Mật thám đến vây cơ quan. Trong cơ quan lúc ấy có 5 người, 3 người con trai và 2 người con gái. Thấy họ ập vào, các đồng chí ném bom và bắn súng chống lại. Hai tên thám tử Việt Nam bị chị Tâm bắn chết! Trong khi ấy họ cũng rút súng bắn trả. Hai anh đồng chí đã bị giết. Còn thì bị bắt cả. Bao nhiêu bom, dao, súng đạn còn lại, đều bị bắt theo. Chị Tâm bị chúng lôi ra đánh rất tàn nhẫn. Chúng lột trần truồng chị, rồi nắm tóc mà quật vào tường, như chúng ta vật con chuột! Chán rồi, chúng xích tay chị lại, và cùm xuống buồng giam. Đêm ấy, chị đã nuốt cái giải yếm cho tắt hơi mà về dưới dạ đài. Lúc chúng rút giải yếm ở mồm chị ra, thấy họng đầy những máu! Năm ấy chị 18 tuổi, quê quán ở Dư Hàng, cạnh Hải Phòng. Tên ở nhà trường của chị là Lan. Vốn là con một nhà cách mệnh bị giết về tay cường quyền, vào Đảng, chị mong đạt được cả hai mục đích: trả thù nhà, đền nợ Nước”
Đây là một truyện lấy cảm hứng từ lịch sử chứ không phải câu chuyện lịch sử, nên có chút “lấn cấn” như cô nói, cũng không thể làm giảm đi lòng yêu kính một nữ liệt sĩ như Nguyễn Thị Giang.
Có những chi tiết mà chính tác giả kể như Trần Dân Tiên nghe có vẻ xúc động nhưng thật khó tin: khi ở Paris, bác ( tức TDT) mỗi sáng gửi một cục gạch cho nhà bếp, tối lấy ra gói vào tờ báo lót dưới nệm để ngủ cho đỡ lạnh. ( Ngụ ý vì dân vì nước cực khổ như thế đó) Hay, Võ Thị Sáu trên đường ra pháp trường ngắt một bông hoa cài lên mái tóc, rồi trước khi bị bắn lấy tặng cho kẻ sắp bắn mình. (Ý làm cách mạng vẫn “lãng mạn” như thế đó). Vậy mà mấy chục năm qua, hàng triệu học sinh VN chỉ được phép “xúc động” mà không được quyền “lấn cấn”.
Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn các bạn.
KD
ThíchThích
LT đọc trong Tri thức Việt thì thấy viết như sau: ” Đỗ Thị Tâm là nữ liệt sĩ cận đại, tên riêng là Chuyên, con thứ ba của chí sĩ Đỗ Văn Viêm, tức Đỗ Chân Thiết; quê làng Thịnh Hào, tỉnh Hà Đông.
Cô gia nhập Việt Nam Quốc dân đảng, lãnh trách nhiệm tuyên truyền và mang truyền đơn phổ biến nhiều nơi.
Tháng 3 năm 1930, cô bị bắt trong khi rải truyền đơn sau Giám, chịu cực hình tra tấn, nhưng vẫn một mực không khai.
Cuối cùng cô xé vải yếm nhét dần vào họng, cho đến khi nghẹt thở mà chết, mới 27 tuổi.
Vậy thì cô Tâm mất trước cô Giang, Nên chi tiết cô Giang suy nghĩ về cô Tâm và noi gương tuẫn tiết là hợp lí.
ThíchThích
Vâng, kính cám ơn bác tác giả Khuất Đẩu đã vui lòng giải đáp thắc mắc hơi hơi “lấn cấn” nhỏ của độc giả Bảo Vân ạ.
Thưa bác, đọc truyện này, cá nhân cháu cảm nhận được cái hay, cái ý nghĩa, và cái tình cảm mà bác đã ưu ái dành cho các vị anh hùng dân tộc qua từng con chữ bác thể hiện trong truyện.
Là người trẻ, khi đọc câu truyện có những tình tiết lịch sử này của bác, cá nhân cháu chỉ có hơi hơi “lấn cấn” một chi tiết đó, nên đã dẫn nguồn thông tin mà mình đã từng có dịp đọc qua (chưa dám khẳng định đúng sai), để gọi là…”Nói có sách mách có chứng” vậy!
Và, cháu rất vui, khi được bác giải thích, và cũng “Nói có sách mách có chứng”, copy nguồn thông tin mà bác đã dựa vào đó để lấy cảm hứng sáng tác câu truyện có những tình tiết lịch sử này.
Vậy là, với chi tiết này, trong truyện này của bác, qua lời giải thích của bác, cháu đã không còn…hơi hơi lấn cấn…nữa ạ!
Kính chúc bác luôn an khỏe và sáng tác đều tay.
Kính,
P/s:
Bảo Vân cháu lần đầu tiên biết được tên tuổi của bác là cách đây 2 năm, khi tình cờ đọc được truyện ngắn “Để Tang Cho Sách”; thế là…lục lọi tìm tòi đọc…
Rất ngưỡng mộ những sáng tác cùng văn phong của bác!
Cháu đã đọc tất cả các sáng tác của bác…ở trang này:
http://www.tien.org/home/authors/viewAuthors.do?action=show&authorId=1506
ThíchThích
“Là người trẻ, khi đọc câu truyện có những tình tiết lịch sử này của bác, cá nhân cháu chỉ có hơi hơi “lấn cấn” một chi tiết đó, nên đã dẫn nguồn thông tin mà mình đã từng có dịp đọc qua”
Rồi được tác giả giải thích.
“Vậy là, với chi tiết này, trong truyện này của bác, qua lời giải thích của bác, cháu đã không còn…hơi hơi lấn cấn…nữa ạ!”
2 tuần sau:
“Cháu mới đọc thấy một bài báo ở trang nói-có-sách-mách-có-hình-minh-hoạ http://www.noicosachmachcohinhminhhoa.com, cháu lại ‘lấn cấn’ như cũ, mong bác giải thích”
Tác giả giải thích tiếp…
“Cảm ơn bác đã bỏ thì giờ ra giải thích rồi lại còn cho thêm một đường link khác, cháu rất cảm kích, giờ cháu hết ‘lấn cấn’ rồi”
2 tháng sau…
“lấn cấn” và lại “hết lấn cấn”.
6 tháng sau…
lại “lấn cấn” tiếp rồi lại “hết lấn cấn.”
Một năm sau…
“lấn cấn” tiếp tục và tiếp tục “hết lấn cấn.”
…
ThíchThích
Ôi! Ngẫm những lời người xưa dạy, sao mà chí lý đến vậy!
– “Khả dữ ngôn nhi bất dữ chi ngôn , thất nhân . Bất khả dữ ngôn nhi dữ chi ngôn , thất ngôn .”
ThíchThích
Xin phép các cô chú , các bạn cho Khánh Nhi nói cho dễ hiểu cái câu danh ngôn bằng tiếng tàu mà bạn Bảo Vân viết…vì Khánh Nhi ko hiểu nên chắc nhiều bạn lớn lên ở bên này như Khánh Nhi cũng chẳng hiểu nỗi .
Bạn BẢO VÂN ơi , lần sau nhớ dịch qua tiếng Việt hay tiếng Anh giùm bọn mình nhé.
Mình phải hỏi nhiều người mới hiểu câu bạn viết . Sau đó ba mình thấy mình loay hoay hoài , mới chỉ cho mình cái trang SỐNG TRÊN ĐỜI SỐNG CẦN CÓ MỘT TẤM LÒNG DÙ CHỈ ĐỂ GIÓ CUỐN ĐI của Bác DƯƠNG HOÀ ĐỨC.
Và mình thấy bạn đã vô tình quên viết câu sau :TRI GIẢ BẤT THẤT NHÂN, DIỆC BẤT THẤT NGÔN. nghĩa là: Những người hiểu biết tinh thông / Người không để mất , cũng không mất lời.Ôi sức mạnh của chữ nghĩa và sức mạnh của sự cắt xén sẽ khiến đảo ngôn lộng ngữ …
Sách MINH TÂM BẢO GIÁM, Tuyển dịch thiên thứ 18 NGÔN NGỮ.
DIỄN CA :
Với người phục thiện, mong khuyên,
Ta không góp ý; tất nhiên mất người.
Với người ương bướng dễ ngươi,
Có khuyên cũng chỉ uổng lời, mất công.
Những người hiểu biết tinh thông,
Người không để mất, cũng không mất lời.
ThíchThích
Chỉ tin chừng 50% cái đường link vi. Wikipedia.org thôi Bảo Vân à . Bạn thử tìm đọc của nhà văn Nhượng Tống đi , hình như bạn có nhiều quyển sách quý hơn vàng như một lần nào đó bạn nói và tụi mình đã rất ngưỡng mộ và ganh tị vì diễm phúc của bạn đó .
Hơi đâu đi tin tưởng vào cái đường link của những người khốn khổ , không có tư liệu đành phải vô đó để bị hướng dẫn như một bầy cừu.
Mình nghĩ : Đọc có chon lọc , phải không bạn.
ThíchThích
Và cháu xin phép có ý kiến hỗn với người lớn : Nếu Võ thị Sáu làm những hành động như vậy trước khi bị xử bắn thì cổ đã vì sợ quá hóa điên rồi . Một việc làm rất trái với lẽ tự nhiên và cháu nghe nói khi bị dẫn ra pháp trường thì xe bít bùng chở đi , tay trói chân cùm gì đó chớ ở đó mà hái hoa bắt bướm . Hay là mấy ông áp giải tội nhân tử hình nhân đạo đến nỗi để cô Võ thị Sáu tự do chạy nhảy tung tăng ,hát hò vui vẻ , kiểu rước em lên đồi , cỏ hoa ngập lối ???
Ôi , cháu chân thành xin lỗi các cô chú ở trang này , cháu sẽ không dám nói gì nữa đâu .
ThíchThích
Ấy vậy mà ngày xưa có thời tui tin và còn nằm mơ thấy chị Võ thị Sáu hái hoa nữa đấy!
ThíchThích
Tờ báo bọc cục gạch để trong bếp lò, nếu nóng đến độ có thể lót dưới nệm cho ấm thì tờ báo cháy mất. Điều này chứng tỏ tác giả Trần Dân Tiên phịa ra thôi.
Chuyện Võ Thị Sáu ra pháp trường đương nhiên không ai để nhởn nhơ tung tăng như thế. Nhưng người “viết sử!” lại muốn tô vẽ như thế là không đúng sự thật. Cũng như khi kéo pháo lên đồi, nếu đứt dây thì đá chưa chắc chèn được nói gì tới lấy thân mà chèn. Nghĩa là láo, nhưng cứ bắt học trò học cho đủ vẻ anh hùng
ThíchThích
Hình như là viên gạch để trong bếp lò, không phải tờ báo đâu, anh KĐ.
ThíchThích
Anh Thân ơi, phải tự tin chứ. NV rất tin ở …tuổi mười ba, chị Sáu nhất định có …hái hoa bắt bướm!
ThíchThích
Tui tin ngẩn tò te đấy chứ… cho nên hồi đó tui có làm thơ ca tụng nữa mà:
Võ thị Sáu ơi! chị thị Sáu ơi!
Đường tới pháp trường chị vẫn nhởn nhơ
Ngắt vội cành hoa cài lên mái tóc
Mái tóc dài thơm mùi bồ kết quê hương…
Đoạn sau là lúc:
Chị nhoẻn miệng cười trao vội cành hoa
Cho kẻ lăm lăm ghìm cò bắn chị…
Tạ Chí Thân
Xin lỗi Nguyên Vi… lâu quá tui quên mẹ nó rồi! Già khổ thiệt!
Mẹ kiếp! Thế giới này làm gì mà có Võ thị Sáu thứ hai… từ cổ chí kim!
ThíchThích
Cám ơn sự gợi ý của bạn Khánh Nhi Nguyễn nha!
Khi đọc, lúc nào mình cũng vẫn luôn tự nhủ “Tận tín thư bất như vô thư” đó bạn.
Mình ước và rất mong có vị học giả, hoặc nhà sử học đáng kính nào đó “phản biện” một cách khách quan khoa học đầy tính thuyết phục (chứ không phải cảm tính) về những dữ kiện lịch sử mà Wiki nêu ra,
để các thế hệ mai hậu có được những dữ liệu lịch sử thống nhất?
Thân ái,
ThíchThích
Thoạt nhìn mấy cái chân dung xanh đỏ tím vàng…NV đã biết ngay anh KĐ viết về nhà chí sĩ Nguyễn Thái Học với câu nói bất tử “Không thành công cũng thành nhân”, mà đúng.
Đường vô nhà NV xưa vinh dự được mang tên vị nữ anh hùng: Cô Giang! (Nay có cô khác tên Võ Thị Sáu thay thế rồi!)
Cám ơn anh KĐ với khúc tráng ca này, một bó nhang thơm cho anh linh những người con ưu tú của đất Việt ngàn lần mến yêu của chúng ta…
ThíchThích
Một truyện ngắn vô cùng xúc động , đây xứng đáng là một sử thi của dân tộc , chúng ta yêu tổ quốc qua những câu chuyện lịch sử như thế này chứ đừng là những câu khẩu hiệu rỗng tuếch vô nghĩa !
Mong rằng sẽ có những câu chuyện viết về các anh hùng dân tộc khác để chúng ta tri ân và ghi nhớ mãi …
ThíchThích
Một truyện ngắn tuyệt hay, vừa hừng hực tình yêu Tổ quốc, vừa ngot ngào lãng mạn tình yêu lứa đôi, rất say đắm nồng nàn tình nghĩa vợ chồng. Cảm ơn anh Khuất Đẩu, anh đã viết về hai vị anh hùng Nguyễn Thái Học, Nguyễn thị Giang, cùng các vị anh hùng khác của Quốc Dân Đảng bằng văn phong rất cảm động và đầy niềm tự hào. LT vốn đã ngưỡng mộ các vị anh hùng trên, Nay qua truyện của anh, lại thêm yêu mến cảm thương.
ThíchThích
ThíchThích
Cảm ơn bạn Aka 57 rất nhiều .
ThíchThích
NV chỉ thấy một khung chữ nhật đen thủi đen thui, không có công tắc đèn để mở vào xem, thế mà chị TD cũng cảm ơn là sao vậy hè?
ThíchThích
Giờ thì thấy rồi, thanks chị!
ThíchThích
Nguyên Vi thấy chưa! Đâu phải đường link nào cũng sáng sủa, có đường link đen thủi đen thui đen thùi lùi.
ThíchThích
Xí điều nhé, vậy mà tui cứ tưởng aka gởi tặng tuongtri bức tranh siêu ấn tượng chớ!
ThíchThích
MỘT NÉN HƯƠNG CHO NHỮNG NGƯỜI NẰM XUỐNG…Hôm nay , lễ Father’s Day thật trang trọng ở Mỹ …Còn chúng ta , dù ở bất cứ nơi nào trên thế giới , hãy thắp một nén nhang tưởng niệm những người anh hùng đã hy sinh vì tổ quốc.
ThíchThích
Chân thành cảm ơn anh Khuất Đẩu ( anh không muốn ai gọi là nhà văn) đã dành cho Tương Tri một bài viết vô cùng xúc động về cuộc sống đời thường của hai vị anh hùng dân tộc.
ThíchThích
Những câu chuyện thế này làm mình dễ nhớ lịch sử hơn , Hồi xưa học sử mình ghét nhất ngày tháng vì khó nhớ …Bị thầy Tần chửi hoài : Cậu định SINH CON RỒI MỚI SINH CHA/ SINH CHÁU GIỮ NHÀ RỒI MỚI SINH ÔNG hả ???
ThíchThích