Tóm tắt bản tham luận của Nhà văn, Họa sĩ Trương Vũ

Tiểu sử:
-Tên thật Trương Hồng Sơn, Tiến Sĩ Khoa Học.
-Tốt nghiệp Đại Học Sài Gòn, University of Pennsylvania, The George Washington University về Toán, Vật Lý Hạt Nhân, và Kỹ Sư Điện trong Kỹ Thuật Không Gian.
-Trưởng Phòng Sinh Viên Vụ và Dạy Toán tại Viện Đại Học Đại Học Cộng Đồng Duyên Hải Nha Trang trước 1975.
-Vượt biển và định cư tại Hoa Kỳ từ 1976.
-Chuyên gia nghiên cứu cho NASA từ 1980 cho đến khi nghỉ hưu, năm 2006.
– Nguyên Đồng Chủ Biên Tập San Việt Học The Vietnam Review, Đồng Chủ Biên Tuyển Tập Văn Chương Chiến Tranh The Other Side of Heaven (do Curbstone Press xuất bản, 1995), và Chủ Bút Tạp Chí Đối Thoại (1994-1995).
-Hiện cư ngụ tại Maryland, USA, chú tâm vào vẽ và viết.

Bài tham luận được trình bày qua những điểm chính sau đây :
-Miền Nam trước khi SÁNG TẠO xuất hiện
-Những đóng góp của SÁNG TẠO
-Những chủ trương của SÁNG TẠO
-Vài nhận định của tác giả

Nhà văn Trương Vũ cho rằng những ảnh hưởng của các biến cố chính trị toàn cầu : (Hiệp định Geneve ( tháng7/54, Đại hội Cộng Sản lần thứ 20 của Nga, (2/56),chính phủ Miền Nam tuyên bố ( Hoàng Sa , Trường Sa thuộc chủ quyền VN tháng 6/56) Thợ thuyền Ba lan biểu tình bạo động ( tháng 6) , Quốc hữu hóa kênh đào Suez (tháng 7) cuộc chiến ai cập Do Thái và Anh Pháp xảy ra (tháng 10…) đã ảnh hưởng đến các tâm tư giới trí thức trẻ miền Nam đặc biệt là thành phần mới di cư từ miển Bắc
Về lãnh vực Văn Học Nghệ Thuật Báo Chí, miền Nam có một hụt hẫng rõ rệt: Báo ĐỜI MỚI của nhóm Trần văn Ân , Hồ Hữu Tường, Nguyễn Đức Quỳnh bị đóng cửa ( vì có liên hệ với nhóm Bình Xuyên) , mà thật ra cũng không còn thích hợp với những suy nghĩ mới của quần chúng. Vũ Anh Khanh thì tập kết ra Bắc , Nhất Linh thì hoàn toàn im lặng… Chảng có sinh hoạt hay sáng tác văn học nào đáng kể.
Trong bối cảnh ấy, tạp chí SÁNG TẠO ra đời, khao khát đưa nghệ thuật vươn tới trước.

Những khuôn mặt chính của SÁNG TẠO như Mai Thảo, Thanh Tâm Tuyền, Duy Thanh, Ngọc Dũng Tô Thùy Yên , Doãn Quốc Sĩ v.v… đã tạo một vị trí khá đặc biệt trong Văn Học và Nghệ Thuật ở Miền Nam.
Duy Thanh , Ngọc Dũng đã tổ chức nhiều cuộc triễn lãm hội họa
Mai Thảo với “Đêm Giã Từ Hà Nội”.
Thanh Tâm Tuyền với “Tôi Không Còn Cô Độc” xuất hiện như là một hiện tượng của thi ca “đột ngột, vừa phũ phàng vừa hấp dẫn.”
“…tôi thèm giết tôi
loài sát nhân muôn đời
tôi gào tên tôi thảm thiết
thanh tâm tuyền
bóp cổ tôi chết gục
để tôi được phục sinh…”
(Thanh Tâm Tuyền, Phục sinh)
Doãn Quốc Sĩ vốn là một nhà giáo , nhà văn nên thế giới văn chương của ông đầy nhân hậu , quyết liệt với cái xấu nhưng vô cùng độ lượng
Tô Thùy Yên khác Thanh Tâm Tuyền, thơ tự do của ông không khó hiểu ( hay không cố tình làm ra vẻ khó hiểu) ngang tàng cô đơn và rất dễ len vào hồn người
“Tôi mang hình hài những vết bỏng
Đi suốt hoàng hôn không hỏi chào ai”
( Tô Thùy Yên, Tội đồ)
Quách Thoại cũng là một tài hoa trong nhóm, thơ ông rất gần với thơ cổ điển
“Ta thức một đêm trắng
Tỏ tình với trăng hoa
Ta chết nằm liêu vắng
Không bóng người đi qua”
(Quach Thoại, Liêu vắng)

Cách xuất hiện của SÁNG TẠO đầy màu sắc sáng tạo. Theo nhà văn Võ Phiến : Cuộc ” cách mạng ” của SÁNG TẠO như vậy động chạm đến sự có mặt đầy uy tín của một dĩ vãng : NHẤT LINH. Sau đó 2 năm , Nhất Linh “xuống núi “. Sáng Tạo được xem là nét đổi hướng của Văn Học Miền Nam. Lúc đó miền Bắc chứng kiến sự bùng nổ của Nhân Văn Giai Phẩm.

Như vậy , từ sự góp mặt của SÁNG TẠO, miền Nam chứng kiến 2 vận động đối nghịch nhau, hai quan điểm , hai tâm tình khác nhau của quần chúng thưởng ngoạn.
Trong suốt 31 số liên tiếp, SÁNG TẠO không ngưng cổ võ cho những thí nghiệm và khám phá trong nghệ thuật.

Sau biến cố 75, SÁNG TẠO có nhiều người ở tù và ở tù rất lâu như Doãn Quốc Sĩ, Tô Thùy Yên , Thanh Tâm Tuyền , đặc biệt họ vẫn tiếp tục sáng tác ở trong tù, và sau đó…Điều đáng ghi nhận là văn chương của họ không mang chút oán hờn nhỏ bé .

Kết thúc cho bài nói chuyện của mình, nhà văn Trương Vũ đã đặt một câu hỏi: “ Đất nước chúng ta trải qua gần 40 năm thanh bình ( ở cái nghĩa không bắn giết nhau bằng súng đạn) Qua thời gian dài đăng đẳng ấy, văn học chúng ta ở trong hay ngoài nước đã vượt đi tới chặng đường nào???”
Bài thuyết trình không nhằm trực tiếp trã lời câu hỏi trên. Chỉ nhắc lại một đoạn trong một bài viết của Mai Thảo tại Sài Gòn 45 năm trước đây. Có những câu như “…Nghệ thuật thì không ngừng đổi thay theo đời sống đi tới, và nhà văn luôn đứng trước những vấn đề mới đặt ra, từng phút từng giờ…”.

Tôn Nữ Thu Dung