NỖI BUỒN KHI ĐỌC “BA NGƯỜI KHÁC” CỦA TÔ HOÀI

huyenchieu
Trước năm 1975, nếu người dân miền Bắc không được phổ biến bất cứ văn hóa phẩm nào của miền Nam, thì người dân miền Nam vẫn được tự do hát những ca khúc của Văn Cao, Lưu Hữu Phước, Đoàn Chuẩn… Bọn trẻ nhỏ chúng tôi vẫn được đọc Những Ngày Thơ Ấu của Nguyên Hồng và rất nhiều chuyện viết cho thiếu Nhi của Tô Hoài.
Tất nhiên Dế Mèn Phiêu Lưu Ký là truyện ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng trẻ em. Nhưng với tôi, truyện U Tám mới là câu chuyện khiến tôi xúc động sâu xa và nhớ mãi .
Chuyện U Tám ghi lại tình cảm của một cậu bé con nhà khá giả với một người giúp việc mà cậu gọi là U Tám. Mẹ bận đi buôn bán nên cậu bé quấn quít với người U hiền lành. Ngày đầu tiên đến lớp, nhất định phải có U Tám ngồi cạnh, cậu mới chịu học. Và U phải ngồi học cùng cậu mấy ngày liền cho đến khi cậu quen thầy, quen bạn.
Một hôm , đi học về, cậu ngạc nhiên và khó chịu khi thấy có một đứa bé (tôi quên là trai hay gái) sợ hãi nấp sau chân U trong nhà bếp. Đứa bé ốm yếu, đen đúa và bẩn thỉu , không dám ngước mắt nhìn cậu chủ.
Nhân vật cậu chủ xưng “tôi” cảm thấy căm ghét đứa bé vì nó dám dành U Tám , dù nó chính là con ruột của U. Cậu bé chưa đủ lớn để hiểu rằng thật đáng thương cho người đàn bà nghèo khổ đã phải bỏ đàn con nhỏ ở nhà đi chăm sóc con người khác..
Một lần, U Tám về thăm nhà và không bao giờ trở lại nữa. Năm ấy nước lũ tràn về hung bạo. Đê vỡ và làng quê của U đã chìm dưới bể nước trắng xóa. Từ đó, chiều chiều , cậu đứng nhìn xa xăm về hướng ngôi làng của U , lòng bồi hồi thương nhớ người đàn bà gần gũi, chăm sóc, yêu thương cậu còn hơn cả mẹ ruột.
Rất tiếc Chuyện U Tám và Cu Lặc không thấy hiện diện trong danh mục truyện ngắn của Tô Hoài dành cho độc giả miền Bắc.
Sau năm 1975, tôi biết Tô Hoài là một nhà văn có địa vị cao . Nhưng tôi không tìm đọc truyện của ông. Tôi không mặn mà với những nhà văn được trọng dụng ở miền Bắc.
Nhưng khi hay tin ông qua đời, tôi tìm đọc một tác phẩm được nhắc tới nhiều nhất, có tựa đề Ba Người Khác, do nhà xuất bản Đà Nẵng ấn hành năm 2007, và tôi vô cùng thất vọng với Tô Hoài đã khác quá nhiều với những ấn tượng tốt đẹp trong lòng tôi.
Tôi luôn kính trọng những nhà văn viết truyện cho trẻ em. Và chắc cả thế giới cũng thế. Hàng triệu người tuy đã già vẫn không quên được Sans Famille của Hector Malot, Pinocchio của Carlo Collodi. Và những câu chuyện cổ của Andersen đã nuôi dưởng biết bao tâm hồn của trẻ em thế giới. Tôi rất hảnh diện vì trẻ em Việt có Dế Mèn Phiêu Lưu Ký và những truyện loài vật của Tô Hoài.
Viết truyện cho thiếu nhi rất khó.
Muốn có tác phẩm được các em say mê , tác giả phải là người rất yêu trẻ em, hiểu trẻ em, tâm hồn đầy tính nhân bản.
Buồn thay, đọc “Ba Người Khác” tôi thấy tình người của Tô Hoài đã cạn. Chẳng những cạn mà còn trở nên tầm thường, nếu không muốn nói là ác độc.
Ở đây tôi không muốn nói nhiều đến “mục đích yêu cầu” của tiểu thuyết này. Rõ ràng tác giả muốn nói đến cái sai, cái ác, cái xấu của đám cán bộ đi làm cải cách.
Điều làm tôi vô cùng chán quyển truyện này và thất vọng về Tô Hoài là ông đã quá khai thác đề tài hủ hóa một cách quá đáng, không cần thiết.
Có hai nhân vật nữ điển hình trong “Ba Người Khác” thì cả hai đều là những thiếu nữ khao khát tình dục đi đến chổ gần như bạo dâm.
Tôi thật đau lòng khi tác giả ở tuổi trên tám mươi mà còn ngồi viết được những dòng mô tả tỉ mỉ bản năng tình dục của các nhân vật nữ, là những đứa con gái đáng tuổi cháu nội của ông.
“Ba Người Khác” là một tác phẩm mà phía phản diện thì quá tệ mà phía chính diện cũng chẳng đẹp đẽ gì..
Lẽ ra, bằng lương tri của một nhà văn , ông phải làm cho độc giả đau đớn cho một làng quê dưới trận cuồng phong mang tên Cải Cách Ruộng Đất , xót thương cho những:
“em bé lên sáu tuổi
Lủi thủi tìm miếng ăn
Bố cường hào nợ máu(*)
Thì ông lại say sưa viết về những Đơm, những Duyên với những cơn động tình.

Đọc “Ba Người Khác” tôi mang nỗi buồn của những đứa trẻ bị hụt hẩng. Chú dế mèn đáng yêu, Chú mèo mướp sinh động, đôi chim Gi dể thương, anh Cu Lặc thật thà, U Tám nhân hậu đã bị ông dấu biến đi, để rồi thay thế bằng những con rối tục tĩu, bẩn thỉu
.
Ông vừa mới mất ở tuổi chín mươi lăm. So với Vũ Trọng Phụng, Nam Cao, ông đã được trời và đời cho hưởng quá nhiều lộc. Nhưng nếu ông biết rằng đối với thế hệ trẻ em chúng tôi ông đã biến thành “một người khác” ông đã ra đi không thanh thản.
Thật thương (mà không tiếc) cho ông.

Huyền Chiêu
Tháng 7 – 2014

(*)Em Bé lên Sáu Tuổi (Hoàng Cầm)

18 thoughts on “NỖI BUỒN KHI ĐỌC “BA NGƯỜI KHÁC” CỦA TÔ HOÀI

  1. Độc Bước nói:

    Huyền Chiêu à, bạn mới nhìn thấy một phần bề ngoài của tác phẩm thôi. Đoạn đầu bạn viết khiến mình tôn trọng bạn, nhưng khi đọc đến đoạn sau thì bạn làm mình thất vọng, và đến câu cuối cùng thì ý nghĩ đầu tiên của mình về bạn là: Nông Cạn!

  2. Haikt nói:

    “Ông vừa mới mất ở tuổi chín mươi lăm. So với Vũ Trọng Phụng, Nam Cao, ông đã được trời và đời cho hưởng quá nhiều lộc. Nhưng nếu ông biết rằng đối với thế hệ trẻ em chúng tôi ông đã biến thành “một người khác” ông đã ra đi không thanh thản.
    Thật thương (mà không tiếc) cho ông. ” Chị HC ko đại diện cho một thế hệ trẻ em nào cả. Chị nói sao là quyền của chị, nhưng đừng cho rằng ý kiến của mình là ý kiến của cả một thế hệ

  3. Haikt nói:

    Thật buồn khi có một ngừoi lại nói về Bác Tô Hoài như vậy

  4. Haikt nói:

    Thật buồn khi có một ngừoi lại nói về bác Tio hoài như vậy.

  5. Hoquangtien nói:

    Tôi có quan niệm “văn dỉ tải đạo” nén thấy bài viết của Huyền Chiêu là đúng ,trong bối cảnh nước nhà ly loạn theo mọi nghĩa.Trân trong nử văn sỉ Huyền Chiêu!

  6. Tịnh Trí nói:

    Tôi là một cậu sinh viên năm cuối, hiểu biết nông cạn tuy nhiên cũng muốn bày tỏ suy nghĩ của mình về bài viết của Huyền Chiêu, có lẽ tác giả của bài viết đã quá khắc khe về “Ba người khác”. Tôi không nghĩ chuyện “hủ hóa” của cái Đơm, cái Duyên là xấu, vì trong một xã hội loạn lạc, đau đớn như thế “sống nay chết mai” thì con người ta sống đúng với bản năng của mình là không có gì quá đáng, có lẽ họ sẽ không nghĩ ngợi nhiều như chúng ta, họ không có thể thưởng thức những bữa cơm, bàn tiệc đầy đủ thịnh soạn như chúng ta hay được ngồi trong những quán nước từ bình dân đến sang trọng để ngồi đọc những tờ báo hay lướt Web.. Mà thực sự những con người thời cuộc ấy đối với họ chỉ cần có một miếng ăn nho nhỏ hay những phút yêu dương ngắn ngủi ấy cũng đủ để họ hạnh phúc và có thể tiếp tục tồn tại.

  7. lạc lối nói:

    cũng xin đính chính với Giáo làng một chút. Ba người khác là một tiểu thuyết có màu sắc hồi kí, trong đó ta thấp thoáng thấy bóng dáng của cái tôi Tô Hoài trong đó chứ hoàn toàn không phải là một hồi kí.

  8. lạc lối nói:

    Nhan đề bài viết là “Nỗi buồn khi đọc Ba người khác của Tô Hoài” thì tôi xin gọi tên cảm xúc của mình lúc này là “Nỗi buồn khi đọc bài viết này”. Tôi không biết Huyền Chiêu là ai và đây cũng là lần đầu tôi đến với Tương tri nhưng ngay cái ấn tượng đầu tiên thấtự đã không được đẹp đẽ cho lắm. Văn chương vốn là thứ chẳng có đúng sai, chân lí mà nó là kết quả của những cách hiểu, những cách tiếp nhận của bạn đọc nên hiển nhiên ai cũng có quyền được nói lên suy nghĩ của mình dù nó thích đáng hay chưa thích đáng, được người khác đồng ý hay không đồng ý. Tuy nhiên phải chăng Huyền Chiêu đang dùng con mắt khắt khe, một chiều để viết về tác phẩm này? HC cứ ôm mãi cái ấn tượng về những truyện thiếu nhi của Tô Hoài để khẳng định luôn Tô Hoài là nhà văn của trẻ em và viết cho trẻ em. Tuy nhiên, trên thực tế sáng tác của Tô Hoài đa dạng và phong phú hơn thế nhiều mà trong đó truyện thiếu nhi chỉ là một mảng thành công của ông. Tô Hoài còn được biết đến với rất nhiều tác phẩm nổi tiếng khác như Truyện Tây Bắc, Cát bụi chân ai,…Vậy nên xin đừng lấy cảm quan, ấn tượng ban đầu của mình để gán ghép, áp đặt cho phong cách của một nhà văn đa dạng như Tô Hoài.
    HC cho rằng ở tuổi “thập cổ lai hi” ấy mà Tô Hoài lại viết những thứ dâm dục, hủ hóa đến như thế là không nên, không đúng,…Quả thật trong Ba người khác có khá nhiều chi tiết này, e là cũng không thật cần thiết. Tuy nhiên đó không phải là lí do để quy vào cái tội của tuổi già, chẳng nhẽ tuổi trẻ thì có thể thoải mái viết như thế? Còn về lí do là tại sao Tô Hoài lại viết Ba người khác ở tuổi ấy phải chăng là vì ở cái tuổi như thế, ở một khoảng thời gian có độ lùi khá xa như thế Tô Hoài mới thật sự thoải mái để bộc bạch lòng mình về một vấn đề rất nhạy cảm: cải cách ruộng đất. Hãy thử tưởng tượng nếu Tô Hoài viết nó vào những năm cách mạng thì chuyện gì sẽ xảy ra? Xem xét lại, nhìn nhận lại, đánh giá lại lịch sử là một khuynh hướng chung của văn học hiện đại và hay chăng cho Tô Hoài khi ở cái tuổi ấy ông vẫn hết mình cho văn chương và nắm bắt rất nhanh, rất nhạy xu thế này.
    Đọc bài viết này tôi ngầm hiểu HC chưa đọc nhiều về Tô Hoài, có chăng chỉ là mảng văn học cho thiếu nhi nên mới có những kết luận vội vàng như thế. Đó là “nỗi buồn” thứ nhất của tôi sau khi đọc bài viết này. “Nỗi buồn” thứ hai của tôi là một người ngay đến viết chính tả còn sai thì lấy gì để bàn về văn học?

    • Thảo nói:

      Tô Hoài xuất bản tiểu thuyết này vào năm 2007, tuy nhiên cuốn sách hoàn thành từ những năm 90 và ông bắt đầu viết tự bao giờ thì không ai biết. Có một điều rõ ràng, là ông đã lựa chọn thời điểm mà ông tin là phù hợp để cuốn sách có thể được xuất bản. Cảm ơn ông vì đã cho độc giả cái nhìn rất thật, rất sống động về cái giai đoạn mà cha ông chúng ta đã phải trải qua. Còn những chi tiết kia, đừng băn khoăn đến nhiều. Duyên hay Đơm thời nào cũng có, cũng khao khát yêu như thị Mầu, cũng vì hoàn cảnh mà phải “sống khôn” thôi.

  9. Du Ngã nói:

    Tôi đồng ý với tác giả Huyền Chiêu : “Ba người khác” có quá nhiều những đoạn “khai thác đề tài hủ hóa một cách quá đáng, không cần thiết”. Qua tác phẩm này, những thiếu nữ nông thôn miền Bắc thời đó như những kẻ đa dâm!

  10. Nguyễn phước tiểu di nói:

    .
    Bỏ qua những hệ lụy , em thích đoạn này nhất , chị HUYỀN CHIÊU ơi !

    Tôi luôn kính trọng những nhà văn viết truyện cho trẻ em. Và chắc cả thế giới cũng thế. Hàng triệu người tuy đã già vẫn không quên được Sans Famille của Hector Malot, Pinocchio của Carlo Collodi. Và những câu chuyện cổ của Andersen đã nuôi dưỡng biết bao tâm hồn của trẻ em thế giới. Tôi rất hãnh diện vì trẻ em Việt có Dế Mèn Phiêu Lưu Ký và những truyện loài vật của Tô Hoài.
    Viết truyện cho thiếu nhi rất khó.
    Muốn có tác phẩm được các em say mê , tác giả phải là người rất yêu trẻ em, hiểu trẻ em, tâm hồn đầy tính nhân bản.
    Buồn thay…

  11. Tôi rất thích blog của Tương Tri, tôi muốn gửi đến tiên sinh bài bình luận 16 trang về Ba người khác để trao đổi thêm với tiên sinh. Xin cho tôi địa chỉ email, bởi đăng lên phản hồi thì dài quá. My email address: ngoc1951@gmail.com

  12. Nguyễn phước tiểu di nói:

    Tác giả Huyền Chiêu chỉ viết những cảm nhận riêng của mình về nhà văn TÔ HOÀI , (rất nhiều người trong chúng ta đã biết , đã đọc , đã yêu quý ông qua tác phẩm tiêu biểu là DẾ MÈN PHIÊU LƯU KÝ…)
    Một nhà văn ( đã nổi tiếng ,hay chưa nổi tiếng , hoặc sẽ không bao giờ nổi tiếng) đều có quyền viết bất cứ điều gì mình thích … vấn đề là người đọc có chấp nhận nó hay không .
    Ở bài viết này , Huyền Chiêu thấy thất vọng về một nhà văn ( theo tôi hình dung ) tay trái viết truyện trong veo , tay phải viết truyện đục ngầu …
    chẳng có chi phải nuối tiếc , chị Huyền Chiêu , ĐỜI ĐẦY NHỮNG CHUYỆN NGẠC NHIÊN ( xin lỗi anh Trần Hoài Thư vì đã trích cái tựa đề một truyện ngắn của anh ) và chị Huyền Chiêu ơi , nếu luyện đủ một số thành công lực nào đó , người ta có thể tay trái vẻ vòng tròn , tay phải vạch hình vuông . Luôn yêu quý chị.

  13. Minh nói:

    Muốn một nhà văn 90 tuổi viết theo ý người đọc? Mà biết bao người đọc; làm sao chiều nổi?
    Đọc một tác phẩm, tha hô phát biểu cảm xúc thật của mình; nhưng không thể nói “giá mà” viết thế này thì hay hơn.
    Ba Người Khác không mang nhiều ý nghĩa tiểu thuyết; mà đó là tư liệu, tư liệu thật, trung thực, đúng như nó đã xảy ra trên thực tế.
    Chính nhờ Ba Người Khác, tôi hiểu thêm về CCRĐ.

  14. aitrinhngoctran nói:

    Đòi hỏi một Nhà Văn viết tiểu thuyết..Sao cho đúng cái tuổi của mình.Điều đó có nên bắt buộc phải như thế không?Dường như đây chỉ là cá nhân của Nhà văn Huyền Chiêu-Thế hệ sau Ông Tô Hoài thì phải?Theo tôi ..Đã thực thụ là Nhà Văn thì ,,Với vốn sống kinh nghiệm đã từng trải..Trái tim của họ luôn luôn chứa sẵn những cảm xúc.Những ứng xử trong bất cứ mọi tình huống nào gặp phải để đối phó.Và những suy nghĩ cần nhanh nhạy nắm bắt tâm lý và sự việc để viết đúng sự trạng Đó cũng là cái hay cái tài của họ có.được.. .Trong lòng họ có sẵn kho tàng mang những tâm trạng khác nhau rất nhiều đó Âu cũng là thiên phú trời cho Hoặc Họ đã được tôi luyện qua trải nghiệm cuộc sống Qua sự rèn kỹ năng sống và viết.Nên ta có thể nói:Điều đó như những hạt vàng lấp lánh.Dùng để phân phối rải đi trong tác phẩm của họ.Cho nên có gì đáng phải kêu ca than phiền ,,Nhà Văn-Thơ nói chung Bắt buộc Họ phải viết những tác phẩm có nội dung trẻ Đúng và hợp với tuổi họ đang có.?Nếu ngược lạI thì…Gìa không thể ,không được viết như thế ,sẽ mất phẩm cách?Nếu nói và buộc họ như vậy ,thì không thể chấp nhận một điều vô lý như thế! Vì đã là người nghệ sĩ Họ có cái quyền Có thể hóa thân vào những nhân vật sống trong tác phẩm của họ Với yêu cầu viết và tả đúng như thật, những cái tâm lý sống của từng nhân vật đó!?Cho nên..Như cách nói và nghĩ của Nhà Văn HC Chỉ là cái ý cá nhân riêng .Bởi ngày xưa còn trẻ Ông đã xem Nhà Văn Tô Hoài ..Như là một Thần Tượng Vì Ông say mê những truyện Thiếu Nhi Thí dụ như”Dế Mèn phiêu lưu ký”.chẵng hạn!..Cái dấu ấn sâu đậm hay ho của thế giới dành cho trẻ con đó ..Đã khắc sâu vào tâm trí Ông Nên khi thấy khác ở những tác phẩm sau.. Khiến lòng HC sinh ra ý nghĩ so sánh Kế đó là những thất vọng về.. Những gì mình đã nghĩ về Thần Tượng đó!?Và câu kết ở bài viết Câu nói như là sự nhận định chắc chắn Nói một cách quả quyết rằng ”Nhà Văn Tô Hoài ra đi không thanh thản.Có lẽ điều đó chỉ đúng trong suy nghĩ riêng của Nhà Văn Huyền Chiêu?

    • giáo làng nói:

      Có lẽ các bạn đã hiểu sai ý của nhà văn Huyền Chiêu. Ông đâu buộc Tô Hoài ” phải viết những tác phẩm có nội dung trẻ Đúng và hợp với tuổi họ đang có.”.Đây không phải là một tiểu thuyết mà là một hồi ký nên nó phản ảnh góc nhìn của tác giả đối với hiện thực xã hội bằng chính sự trái nghiệm và tâm thế của người cầm bút. Vấn đề là Tô Hoài, một nhà văn kỳ cựu và đồng thời cũng là một chứng nhân lịch sử cho một thời kỳ đầy máu và nước mắt của dân tộc ta. Với tư cách là người chứng kiến và cũng là người trong cuộc lẽ ra Tô Hoài nên nhớ lại (hồi ký mà) những đau thương, mất mát, những tang tóc mà cả dân tộc đã phải hứng chịu. Nhiều lắm chứ, Cải cách ruộng đất, Nhân văn giai phẩm,…Hay ở trong ông cái đọng lại sau bao nhiêu chục năm được hưởng bổng lộc chỉ là “những Đơm, những Duyên với những cơn động tình.”. Tôi cũng thấy tiếc…

      • giáo làng nói:

        Xin lỗi chị Huyền Chiêu. Tôi chỉ là một ông giáo ít đọc nên không biết Huyền Chiêu là nữ, trong comment của mình đã gọi bằng Ông.

Comment

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s